روحانی: دولت تا اخرین لحظه برای باز نگه داشتن فضای مجازی ایستاده است

امسال افتتاح نمایشگاه الکامپ، برعکس سال‌های گذشته، یک روز قبل از شروع رسمی و همزمان با برگزاری رویداد ایران هوشمند در سال اجلاس سران انجام شد. در این رویداد علاوه بر وزیر ارتباطات و معاونان و مدیران و فعلان صنعت ICT چهره‌های سرشانس سیاسی و شهری از رئیس جمهوری گرفته تا وزیر اطلاعات، رئیس سازمان انرژی اتمی، شهردار تهران و نمایندگان مجلس حضور داشتند. به گزارش پیوست در این مراسم حسن روحانی، رییس جمهوری در سخنرانی خود خطاب به حضار قول داد که دولت بر مبانای اصولی که از ابتدا به مردم وعده داده در باز نگه داشتن فضا مجازی تا آخرین لحظه ایستادگی می‌کند و تمام تلاش خود را برای تسهیل‌گری در حوزه مقررات‌گذاری تا جایی که اختیار دارد، به کار خواهد گرفت.
 
او که پیش از این مراسم در جلسه‌ای ویژه با ۱۰ شرکت استارت‌آپی حضور داشت، اعلام کرد که اگر این جمع برپایه جوانان و اراده آنها تشکیل نشده بود، به خاطر تمام فشارها عقب‌نشینی می‌کردند. او از تحولاتی که این شرکت‌های در حوزه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی ایجاد کرده‌اند ابراز خوشنودی کرد و گفت: «اینکه امروز می‌بینیم  اشتغال عظیمی را یک استارت‌آپ قادر است ایجاد کند و هزاران شغل مستقیم و بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار شغل غیرمستقیم ایجاد کرده است، یک تحول بزرگ در کشور ما است.» 
روحانی با بیان اینکه امروز از این طریق می‌توانیم سریعتر اشتغالی که به نفع کشور باشد ایجاد کنیم، افزود: «اینکه یک استارت آپ در عرض چهار سال و نیم بتواند این حجم بزرگ از اشتغال را ایجاد کند افتخار بزرگی برای نسل جوان و تحصیل کرده ما و همچنین برای رفاه اجتماعی مردم است.»  روحانی با اعلام اینکه آنچه ما به عنوان فضای مجازی می‌نامیم و در مسیر ایران هوشمند حرکت می‌کنیم، تنها بحث اقتصاد و اشتغال نیست اعلام کرد:‌« حتی از لحاظ اجتماعی، فرهنگی و سیاسی این فضای مجازی هست که مشارکت مردم را در همه امور کشور و اداره کشور آسان‌تر کرده است. این فضای مجازی هست که روزانه به مشروعیت حاکمان نمره می‌دهد و می‌گوید این حاکمان و مسئولان تا چه حد مورد مقبولیت و مشروعیت هستند و این فضای مجازی است که امروز برای تحولات سیاسی و اجتماعی ما یک فرصت به وجود آورده است.»
 
پیش از این‌که تریبون در اختیار رییس جمهوری قرار بگیرد وزیر ارتباطات نیز در سخنانی با تشکر از همراهی رئیس جمهور در این سال‌ها به تلاش وزارت ارتباطات برای برداشتن موانع پیش روی کسب‌وکارهای استارت‌آپی اشاره کرد و در نهایت نیز به طرح نوآفرین رسید. طرحی که او اعلام کرد در تلاش است تا مشکلات بیمه‌ای، مالیاتی و سرمایه‌گذاری شرکت‌های نوپا را حل کند. در پایان هم او با شاره به اینکه بخشی از دولت او را در این مسیر همراهی نکرده‌اند، گفت که نیاز نیست او اینجا تحولات این صنعت را بگوید و از حاضران خواست تا با حضور در الکامپ دستاوردهای این حوزه را مشاهده کنند. محمد جواد آذری جهرمی در این مراسم گفت: «ٖ ایران هوشمند برای حمایت از کسبوکارهای نوپا و استارتاپهای این حوزه شکل گرفته است.»
 
همچنین در این مراسم امیر ناظمی، معاون وزیر ارتباطات، به ارائه تحلیل از بازار بین‌المللی فناوری اطلاعات پرداخت و سایه جنگ اقتصادی و فناوری، نگرانی از حریم شخصی و رقابت میان شرکت‌ها و دولت را بزرگترین سناریوهای پیش روی صنعت ای‌تی در ایران خواند.
در این رویداد مدیران شرکت‌های خصوصی در پنلی از دستاوردهای شرکت‌های IT ایران در شرایط تحریم ها گفتند و اعلام کردند که ایران یکی از بکرترین بازارها برای رشد و توسعه سرویس های فناوری محور است.
در بخش دیگر این رویداد محمدباقر اثنی عشری& رییس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور در حضور رئیس جمهوری از دستاوردهای بزرگترین تشکل غیر دولتی در حوزه آی‌تی گفت و در پایان از رییس جمهوری خواست که به ایجاد یک مرکز واحد تصمیم‌‌گیری در این حوزه کمک کند چرا که تحول در اقتصاد دیجیتالی با رهبری پراکنده و مراکز تصمیم‌گیری متعدد امکان‌پذیر نیست.

معاون تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی: برای بهبود فضای کسب‌وکار به مشارکت بخش خصوصی نیاز است

معاون اقتصادی و تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی کشور بر اهمیت گسترش همکاری‌های دوجانبه با بخش خصوصی تاکید کرد.
 
به گزارش روابط عمومی مرکز ملی فضای مجازی کشور، سیدهادی سجادی در نشست کاری با دبیرکل و اعضای سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور گفت: بخش خصوصی و حاکمیت باید با هدف ارتباط بیشتر برای استفاده از ظرفیت‌های همدیگر و بهبود فضای کسب‌وکار حوزه فضای مجازی کشور مشارکت داشته باشند.
رفع موانع صادرات، رفع موانع کسب‌وکار، بالا بردن سطح سواد دیجیتال جامعه، شناخت بازارهای خارجی، شرکت‌های نوپا، نوآوری، انتقال فناوری‌های دیجیتال و ارتباطات بین‌الملل، در این نشست بررسی و ابعاد همکاری‌های دو جانبه در این زمینه ها تبیین شد.
این نشست با حضور «رسول سرائیان» دبیرکل سازمان نظام صنفی رایانه‌ای و کارشناسان این حوزه در معاونت اقتصادی و تنظیم مقررات مرکز ملی فضای مجازی کشور برگزار شد و نقشه راه سازمان نصر با عنوان بیستون مورد بررسی قرار گرفت.

فریب دروغ‌های وسوسه‌انگیز فضای مجازی را نخورید!

برخی کاربران فضای مجازی قربانی روشی از کلاهبرداری شده و با از دست دادن مبالغ بسیار، متضرر شده‌اند؛ شیوه‌ای که سودجویان در آن، قربانیان را متقاعد می‌کنند در سایت آن‌ها سرمایه‌گذاری کنند.
 
شاید خبر داشته باشید این روزها شیوه‌های مختلفی از کلاهبرداری به روش‌های اینترنتی انجام می‌شود؛ یکی از این روش‌ها که متأسفانه خیلی از کاربران داخل ایران هم قربانی آن شده‌اند، کلاهبرداری به روش پانزی است.
 
با توجه به پیام‌ها، صحبت‌ها و شواهدی که از هم‌وطنان مشاهده شده است؛ قربانیان این روش از کلاهبرداری مبالغ زیادی را از دست دادند و متضرر شده‌اند، شیوه‌ای که افراد سود جو در این روش از کلاهبرداری مورد استفاده می‌کنند، اینگونه است که قربانیان را متقاعد می‌کنند در سایت آن‌ها سرمایه گذاری کنند. این افراد سودجو به قربانیان وعده دریافت سود زیادی در ابتدای سرمایه‌گذاری می‌دهند و حتی آن سود را در ابتدا پرداخت می‌کنند، در واقع این سایت‌ها هیچ خدماتی را انجام نمی‌دهند و با دریافت سرمایه از کاربران فعالیت می‌کنند.
 
به این صورت که شما با سرمایه گذاری اولیه باید تعدادی از دوستان و آشنایان خودتان را به این مجموعه معرفی کنید و در قبال این معرفی به شما سود پرداخت می‌شود؛ پرداخت این سود، ماهیانه و منظم نیستند و شما برای دریافت سود بیشتر باید افراد بیشتری را دعوت کنید.
 
درباره روش عملکرد صاحبان این سایت‌ها علی اصغر زارعی - مدرس دانشگاه، اینگونه توضیح می‌دهند: در اصل گردانندگان این سایت‌ها خودشان هیچ سرمایه گذاری نکردند. این سرمایه کاربران است که در دست آن‌هاست و در قبال معرفی تعداد زیادی از افراد توسط کاربران و سرمایه گذاران همان مبلغی که به گردانندگان سایت‌ها ارسال می‌شود، بخش کوچک آن به عنوان سود به قربانیان پرداخت می‌کنند. به این شکل سرمایه‌گذار، یا قربانی بیش‌تر تشویق می‌شود تا مبلغ سرمایه‌گذاری کرده را افزایش دهد و افراد بیش‌تری را دعوت و تشویق کند که سرمایه گذاری کنند تا بتوانند سود بیش‌تری دریافت کند.
 
وابستگی کلاهبرداران به قربانیان جدید
 
به گفته این کارشناس، در این روش کلاهبرداران وابسته به قربانیان جدید هستند تا بتوانند پول بیشتری جمع کنند و در نهایت هم توسط پلیس دستگیر می‌شوند یا بعد از جمع کردن پول هنگفتی پا به فرار می‌گذارند. اخیراً سایتی کشف شد که میلیاردها تومان پول و سرمایه کاربران ایرانی و خارجی‌شان را به همین روش کلاهبرداری به جیب زدند و صاحبانشان هم فرار کردند.
 
وی تصریح کرد: جالب است بدانید اسم این طرح از شخص به نام Richard Ponzi گرفته شده که در سال ۱۹۲۰ برای اولین بار با قرض گرفتن از یک صرافی معتبر کار خودش را شروع کرد و در مدت کوتاهی به یکی از ثروتمندترین‌های آمریکا تبدیل شد.
 
این کارشناس به کاربران توصیه کرده که هرگز فریب اینگونه کسب و کارهای اینترنتی را نخورند و بدون این‌که شناختی از آن شرکت‌ها و صاحبانشان داشته باشند، پول و سرمایه خود را با وعده چند برابر شدن و دریافت سود زیاد از دست ندهند. اخیراً در خیلی از کانال‌های تلگرامی و صفحات اینستاگرام و سایت‌ها شاهد تبلیغات برای سرمایه گذاری در این نوع شرکت‌ها و سایت‌ها هستیم و باید هوشیار بوده و فریب این دروغ‌های وسوسه‌انگیز را نخورند.

جهرمی: وظیفه دولت‌هاست که اعتماد را در فضای مجازی ایجاد کنند

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در اجلاس وزرای ارتباطات کشورهای آسیا و اقیانوسیه تاکید کرده است که هیچ کشوری به تنهایی نمی‌تواند اطمینان و اعتماد را در فضای مجازی ایجاد کند.
 
محمدجواد آذری جهرمی که در چهلمین اجلاس وزرای ارتباطات کشورهای آسیا و اقیانوسیه در سنگاپور حضور داشت، در این اجلاس تاکید کرد که آینده جهان، دیجیتال است. همه ابعاد زندگی بشر، به گونه‌ای غیرقابل بازگشت با فناوری دیجیتال در هم تنیده شده است.
 
وی افزود: اما همه کاربران در سراسر جهان در معرض جدی جرایم دیجیتال، سرقت حریم خصوصی، استفاده غیر مجاز و غیرقانونی از داده‌های کاربران، و سایر موارد مشابه، شامل شکل‌دهی نظرات جامعه و تولید و اشاعه اخبار جعلی قرار دارند.
 
وزیر ارتباطات با تاکید بر این‌که استفاده از فناوری‌های نو اجتناب ناپذیر است، گفت: اما این فناوری‌ها مخاطراتی نیز به همراه دارد که همه بخش‌ها و همه ابعاد زندگی را در برمی‌گیرد. به همین دلیل وظیفه دولت‌ها این است که اطمینان و اعتماد را در فضای مجازی ایجاد کنند.
 
بر اساس اعلام وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، آذری جهرمی تاکید کرده که جهان ما، جهان به هم پیوسته‌ای است و هیچ کشوری به تنهایی نمی‌تواند اطمینان و اعتماد را در فضای مجازی ایجاد کند.
 
وی ادامه داد: یکجانبه گرایی محکوم به شکست است. ما باید دست به دست هم دهیم و با تشریک مساعی و تعاون، آینده‌ای را که مبتنی بر اطمینان و اعتماد باشد بسازیم.
 
وزیر ارتباطات همچنین رشد قابل توجه جوانان و استارت‌آپ‌های ایرانی و فرصت‌های سرمایه‌گذاری در حوزه فناوری اطلاعات در کشورمان را مورد اشاره و توجه قرار داده است.
 

تحولات قریب‌الوقوع فضای مجازی چیست؟

فعالیت در فضای مجازی در ایران از گذشته تا امروز کش و قوس‌های زیادی داشته و هر از چند گاهی اخبار و سخنانی به نقل از مسوولان و سیاست‌گذاران در این حوزه به گوش می‌رسد که در سرنوشت فضای مجازی تاثیرگذار است.
 
اینترنت و فضای متأثر از آن که ما در ایران با عنوان فضای مجازی یاد می‌کنیم، همواره یکی از محل‌های بحث و سیاست‌گذاری برای مسؤولان در دولت‌های مختلف بوده است. برخی با ذکر دلایل قابل قبول اصرار به لزوم محدود کردن فعالیت‌های خلاف شرع و قوانین در این فضا دارند و معتقدند بسیاری از مشکلاتی که در حال حاضر در جامعه وجود دارد، از این فضا نشأت گرفته و برخی دیگر معتقدند این فضا مانند شمشیر دو لبه‌ای است که اگرچه حضور بی‌محابا در آن چندان خالی از اشکال نیست، اما با روش‌های درست می‌توان بهره‌های زیادی از این فضا برد.
 
از سوی دیگر، یکی از مشکلات فعالان فضای مجازی ازجمله کسب‌وکارهای اینترنتی از گذشته با آن روبه‌رو بودند، تعدد متولیان و تصمیم‌گیرندگان این حوزه است. وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با زیرمجموعه‌هایی که دارد از جمله سازمان فناوری اطلاعات، سازمان تنظیم مقررات ارتباطات و شرکت ارتباطات زیرساخت از بخش‌هایی هستند که شاید مهم‌ترین وظایف را در قبال حوزه ICT داشته باشند. در مقابل برخی از مجوزها توسط زیرمجموعه‌های وزارت صنعت، معدن و تجارت صادر می‌شود و به نوعی وزارت ارتباطات را از حیز انتفاع ساقط می‌کند.
 
بر این اساس بود که شورای عالی فضای مجازی به تشخیص مقام معظم رهبری و در شرایطی شکل گرفت که در فضای مجازی کشور ناهماهنگی بین دستگاه‌های اجرایی وجود داشت و درنتیجه دستور ایجاد شورا برای ایجاد هماهنگی صادر شد، یعنی دستگاهی جز شورای عالی مجازی نباید در حوزه سیاستگذاری کلان ورود کند، درحالیکه تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که هنوز برخی دستگاه‌ها از شورای عالی فضای مجازی جهت نمی‌گیرند و هرچه که مصلحت‌شان باشد، عمل می‌کنند.
 
تشکیل شورای عالی فضای مجازی برای این بود که یک نقطه کانونی و فراقوه‌ای با توجه به شدت تأثیرات و وسعت فضای مجازی در کشور ایجاد شود. از سوی دیگر برای این‌که نظام به تدریج بتواند وظایف خود را در زمینه‌ی فضای مجازی انجام دهد؛ بر اساس مأموریتی که شورا برای مرکز ملی فضای مجازی گذاشت، قرار شد که در راستای تبدیل شدن به دولت سایبری و برخورداری از فناوری‌های پیشرفته و شبکه ملی اطلاعات، یک فضای سالمی تأمین شود.
 
اما به گفته دبیر شورای عالی فضای مجازی، اما این موارد مجموعه‌ای از ایده‌آل‌هاست و با اختیاراتی که در مأموریت‌ها به شورای عالی فضای مجازی داده شد، سهم سیاستگذاری و برنامه‌ریزی، نظارت و تقسیم کار ملی به عنوان محورهای وظایف این شورا تعیین شدند. ولی در عمل با چالش‌هایی مواجه شد، از جمله این که این موارد باید از طرف مسؤولان تمام‌قوا پذیرفته می‌شدند.
 
به عنوان مثال در سطح جهانی، یکی از مهم‌ترین موضوعات تأثیر گذار در حوزه فناوری اطلاعات و فضای مجازی، فیلترینگ است که هر کشوری با توجه به سیاست‌های خود کم و بیش در این زمینه اقداماتی انجام داده است. در سوی دیگر ماجرا، در ایران وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات خود را مجری فیلترینگ می‌داند و تصمیم‌گیری درباره‌ی این موضوع را بر عهده‌ی کارگروه فیلترینگ اعلام می‌کند. در این شرایط اما یکی از موانعی که کسب‌وکارهای تازه‌کار ممکن است با توجه به سیاست‌گذاری‌های مختلف گرفتارش شده باشند، مسدود شدن توسط کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه بوده که یا موقت و یا به صورت دائم، برای آن‌ها مشکل‌ساز شده است.
 
در این شرایط اخیراً محمدجعفر منتظری - دادستان کل کشور- اظهار کرده است: دنبال این هستیم که مشکلات فضای مجازی را از بین ببریم، در کنار استفاده از فضای مجازی که فناوری ارزشمندی است اما متأسفانه به دلیل رها کردن این فضا و نبود مدیریت کافی بر آن، شاهد آثار سو و تبعات منفی هستیم. اقدامات خوبی را در راستای رفع مشکلات این فضا در ماه‌های گذشته داشتیم و از آغاز تیرماه نیز شاهد تحولاتی قابل توجه در فضای مجازی خواهیم بود.
 
او همچنین خاطرنشان کرده است: در این مورد اقداماتی از ناحیه رئیس قوه قضائیه صورت گرفته است و بنده هم به عنوان فردی که هم مسئولیت مستقیم در این فضا داشته و هم رئیس کارگروه تأیید مصادیق مجرمانه هستم، اقداماتی را انجام داده‌ایم و امیدواریم در تیرماه شاهد تحولات خوبی در فضای مجازی باشیم، به شرطی که دولتمردان و دست‌اندرکاران حوزه فضای مجازی، وظایف ابلاغی را عمل کنند و نگذارند دستگاه قضائی ورود پیدا کند به عرصه‌هایی که خودش زیاد، مایل نیست.
 
منتظری گفته است: ما بایستی زیرساخت‌ها را آماده کنیم و در راستای تحقق انتظارات مقام معظم رهبری از شورای عالی فضای مجازی و دستگاه قضا، این فضا را هرچه سریع‌تر پاکسازی کنیم و از دستبردهایی که دشمن از این طریق به کشورمان وارد می‌کند و ضربه‌هایی را که به حیثیت، شرف، آبرو و خانواده‌های ما وارد می‌کند، کاهش دهیم.
 
البته که نمی‌توان تأثیر دستگاه قضا در تصمیم‌گیری برای فضای مجازی را نادیده گرفت؛ همان‌طور که در برخورد با فیلترینگ تلگرام، دولت و وزارت ارتباطات ظاهراً موافق این تصمیم نبودند اما با توجه به تصمیم قوه‌ی قضائیه مبنی بر لزوم فیلترینگ این پیام‌رسان، به مسدود کردن آن اقدام کردند. با این اوصاف اگرچه وزارت ارتباطات تا این لحظه اظهار نظری درباره‌ی گفته‌های دادستان درباره جزئیات تحولات قریب الوقوع فضای مجازی نداشته است، باید دید تحولات قابل توجهی که وعده‌ی آن داده شده است، دقیقاً چیست.

نگاهی به فراخوان دیروز رئیسی درباره فضای مجازی

روز گذشته رئیس قوه قضائیه فراخوانی منتشر کرد که در آن آمده است: «امروزه با گسترش دسترسی‌های ارتباطاتی، فارغ از چارچوب‌های سنتی خشک و دیوان‌سالارانه، فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی به فرصتی بزرگ برای کم‌کردن فاصله‌های زمانی و مکانی در ارتباطات و به‌اشتراک‌گذاری نظرات تبدیل شده است».
 
این فراخوان اگرچه بر اساس اخبار رسمی درباره مشارکت‌جویی مردم و نخبگان در روند تحولات دستگاه قضائی صادر شده است، در دل خود حکایت از تغییر نگاه و رویکرد در رأس قوه قضائیه به موضوع فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی دارد.
 
سیدابراهیم رئیسی که خود در تعدادی از پیام‌رسان‌های داخلی و شبکه‌های اجتماعی جهانی مانند اینستاگرام حساب کاربری فعال دارد، به نظر درصدد است در قبال استفاده و حضور در بستر شبکه‌های اجتماعی، دست‌کم نگاه و کارکردی متفاوت نسبت به قبل در همین قوه داشته باشد.
 
رئیس قوه قضائیه در فراخوان خود در‌ این‌باره نوشته است: «از این فرصت باید برای دریافت نظرات مردم و نخبگان از «ایده تا بازخورد» به بهترین نحو استفاده کرد. آسیب‌های فضای مجازی -که در جای خود باید به‌طور جدی دنبال و رفع شود- نباید ما مسئولان را دچار خطای محاسباتی کند و موجب شود خود را از فرصت کم‌نظیر ارتباط با مردم در این بستر محروم نماییم».
 
او همچنین در بخش دیگری از مطلب خود نوشته است: «در مدت کوتاهی که از مسئولیتم در قوه قضائیه می‌گذرد و پیش از آن نیز خصوصا در دوره خدمت در آستان قدس رضوی، از نظرات ارزشمند کاربران رسانه‌های اجتماعی استفاده کرده‌ام و از این پس نیز امیدوارم خادمان ملت را در ساخت قوه قضائیه‌ای مردمی، انقلابی و ضد فساد یاری کنید. بر این اساس اعلام می‌کنم تا زمانی که سامانه اختصاصی دستگاه قضائی برای ارتباط دوسویه با مردم و نخبگان در دسترس قرار بگیرد، صفحات متعلق به این‌جانب در رسانه‌های اجتماعی، یکی از مسیر‌های دریافت نظرات مردم و نخبگان خواهد بود.علاوه بر اینکه مردم عزیزمان می‎توانند رأسا نظرات خود را از این مسیر منتقل کنند، این‌جانب نیز حسب مورد، فراخوان‌هایی جهت دریافت نظرات درخصوص ایجاد، اصلاح یا تکمیل برخی رویه‌ها، رویکردها، دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌ها اعلام خواهم کرد و در انتظار نظرات راهگشای صاحب‌نظران و متخصصان این امر خواهم بود».
 
این رویکرد و نگاه رئیس جدید قوه قضائیه در شرایطی است که هیچ‌کدام از مسئولان قوه قضائیه در دوره پیشین در شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام فعال نبوده‌اند. با‌ این‌حال صفحه ابراهیم رئیسی در این شبکه اجتماعی بین‌المللی با ۶۱۲ هزار دنبال‌کننده، از فعال‌ترین و پرمخاطب‌ترین صفحات مسئولان بلندپایه ایران در اینستاگرام است. این صفحه روز گذشته هم متن این فراخوان را منتشر کرد و هم در پستی دیگر، فهرستی از پیام‌رسان‌های داخلی را که رئیس قوه قضائیه آنجا کانال دارد، به اطلاع مخاطبان رسانده است. بخش نظرات صفحه رئیسی در اینستاگرام نیز فعال است و تا روز گذشته مخاطبان بیشتر از دو هزار کامنت در زیر این پست گذاشته بودند.
 
با این فراخوان و رویکردی که رئیس قوه قضائیه در پیش گرفته است، باید منتظر ماند و دید آیا دیدگاه‌ها در قبال شبکه‌های اجتماعی فیلتر‌شده نیز تغییری خواهد کرد یا خیر. خود رئیسی در هیچ‌کدام از شبکه‌های فیلترشده حساب کاربری ندارد؛ اما بخش زیادی از نهادها و مسئولان رده‌های مختلف کشور در تلگرام و توییتر حضوری فعال و پررنگ دارند.
 
در یک سال اخیر تلاش‌هایی برای رفع فیلتر توییتر هم از سوی دولت و هم رسانه‌ها و فعالان اجتماعی طیف‌های مختلف صورت گرفت؛ اما همه به دلیل مقاومت و مخالفت قوه قضائیه، به درِ بسته خورد و نتیجه‌ای در پی نداشت. علاوه بر این، سال گذشته در اولین روزهای اردیبهشت، پیام‌رسان محبوب و بسیار پرکاربرد تلگرام نیز در ایران پس از مدت‌ها کش‌وقوس و مقاومت و مخالفت، با دستور مستقیم قضائی برای همیشه فیلتر شد. این دستور را بازپرس شعبه دوم دادسرای فرهنگ و رسانه تهران به این شرح اعلام کرد: «کلیه ارائه‌دهندگان خدمات دسترسی به اینترنت کشور خصوصا شرکت ارتباطات زیرساخت و اپراتور‌های تلفن و دارندگان پروانه ارائه خدمات ارتباطات ثابت مکلف هستند از تاریخ ۱۰/ ۰۲/ ۹۷ نسبت به اعمال مسدودسازی کامل وب‌سایت و اپلیکیشن شبکه اجتماعی تلگرام اقدام کنند».
 
بند پایانی این دستور نیز به این شرح است: «متذکر می‌گردد اعمال مسدودسازی باید به‌ نحوی اجرا شود که محتوای شبکه مذکور با هیچ نرم‌افزاری (اعم از فیلترشکن و نظایر آن) در کشور قابل دسترس نباشد. تخلف از اجرای این دستور مستوجب تعقیب کیفری خواهد بود».
 
فیلتر تلگرام تنها برخورد قهری قوه قضائیه با شبکه‌های اجتماعی نبود. درباره شبکه اجتماعی محبوب مسئولان و خبرنگاران در ایران یعنی توییتر هم که از سال ۸۸ تاکنون فیلتر است، سال گذشته تلاش‌هایی جدی برای رفع فیلتر آن آغاز شد؛ اما در نهایت همه تلاش‌ها به در بسته قوه قضائیه خورد و مرداد ۹۷ عبدالصمد خرم‌آبادی، معاون دادستان کل کشور در امور فضای مجازی، به صورت رسمی اعلام کرد درخواست وزیر ارتباطات مبنی بر طرح موضوع رفع فیلتر توییتر در جلسه کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه غیرقانونی است.
 
او همچنین افزود: «کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه مرجع نقض دستورات و احکام قضائی نیست؛ بنابراین موضوع رفع فیلتر توییتر در جلسه کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه مطرح نخواهد شد و توییتر رفع فیلتر نمی‌شود».
 
درباره اینستاگرام که هنوز فیلتر نشده است و خود رئیس کنونی قوه قضائیه هم در آن حساب کاربری فعال دارد، هم مسئولان قوه قضائیه در دوره قبلی نگاهی مثبت نداشته‌اند. همین مقام قضائی یعنی معاون وقت دادستان کل کشور در امور فضای مجازی در چهارم مهر ۹۷ در اظهارنظری گفت: «اینستاگرام برخلاف قانون اساسی صوت و تصویر فراگیر از انحصار صداوسیمای ملی خارج شده و سال‌هاست مشغول تهاجم فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی و امنیتی علیه مردم ایران است.»
 
عبدالصمد خرم‌آبادی در‌ این‌باره نوشت: «شبکه اجتماعی اینستاگرام برخلاف مصوبات شورای عالی فضای مجازی و کمیسیون‌های زیر‌مجموعه آن بدون اینکه سرورهای خود را به داخل منتقل کند و بدون اینکه مقررات قانونی را بپذیرد، در فضای مجازی کشور مشغول فعالیت رسانه‌ای است و برخلاف قانون اساسی صوت و تصویر فراگیر را از انحصار سازمان صداوسیما خارج کرده و بدون هرگونه محدودیت قانونی سال‌هاست که مشغول تهاجم فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی علیه مردم است و مسئولان فضای مجازی با وجود تذکرات دلسوزان خم به ابرو نمی‌آورند».
 
خرم‌آبادی چندی بعد - در همان مهر ۹۷ - از سمت خود کنار رفت و به جای او جواد جاویدنیا به‌عنوان سرپرست معاونت فضای مجازی دادستانی کل کشور منصوب شد. این مقام قضائی جدید هم رویکرد و نگاهی مشابه به اینستاگرام داشت و در یکی از اولین مصاحبه‌های مطبوعاتی خود درباره اینستاگرام به ایسنا این‌طور گفت: «بسیاری از علما و استادان دانشگاه و دانشجویان هر‌کدام با استدلال خود خواهان فیلترینگ اینستاگرام هستند».
 
جاویدنیا در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آیا قرار است این شبکه اجتماعی فیلتر شود؟ نیز گفت: «اینستاگرام باید چند سال پیش فیلتر می‌شد. متأسفانه از میزان جرائمی که در بستر جرم‌خیز اینستاگرام به وجود آمده و هر روز رو به رشد است، می‌توان به‌عنوان یک فاجعه نام برد و خانواده‌های زیادی درگیر آسیب‌های آن شده و از این مسئله گلایه‌مند هستند».
 
در قوه قضائیه فقط این مقام‌های قضائی از مخالفان سرسخت اینستاگرام و دیگر شبکه‌های اجتماعی خارجی نبودند و دیگر مقامات بلندپایه این قوه نیز در دوره گذشته هر‌از‌‌گاه در سخنانی تند نظر خود را در‌این‌باره اعلام کرده‌اند.
 
با‌ این‌همه حالا رئیس جدیدی سکان مدیریت قوه قضائیه را به دست گرفته که هم خود در اینستاگرام حساب کاربری فعال دارد و هم روز گذشته فراخوانی داده است که در آن فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی را فرصتی بزرگ قلمداد کرده است. باید دید آیا این نگاه ابراهیم رئیسی در نوع نگاه به شبکه‌های اجتماعی که همیشه مبتنی بر فیلترکردن و ممنوعیت بوده است، تغییر ایجاد خواهد کرد یا باز هم در بر همان پاشنه همیشگی خواهد چرخید؟
 

فراخوان رییس قوه قضاییه برای استفاده از ظرفیت‌های فضای مجازی

رییس قوه قضاییه در فراخوانی درباره مشارکت‌جویی از مردم و نخبگان در روند تحولات دستگاه قضایی اعلام کرد: آسیب‌های فضای مجازی نباید موجب شود که خود را از فرصت کم‌نظیر ارتباط با مردم محروم کنیم.
 
آیت‌الله ابراهیم رییسی رییس قوه قضاییه در فراخوانی درباره مشارکت‌جویی از مردم و نخبگان در روند تحولات دستگاه قضایی که بر صفحات متعلق به وی در فضای مجازی منتشر شده اعلام کرد: «امروزه با گسترش دسترسی‌های ارتباطاتی، فارغ از چارچوب‌های سنتیِ خشک و دیوان‌سالارانه، فضای مجازی و رسانه‌های اجتماعی به فرصتی بزرگ برای کم کردن فاصله‌های زمانی و مکانی در ارتباطات و به اشتراک‌گذاری نظرات تبدیل شده است.
 
از این فرصت باید برای دریافت نظرات مردم و نخبگان از «ایده تا بازخورد» به بهترین نحو استفاده کرد.
 
آسیب‌های فضای مجازی -که در جای خود باید به طور جدی دنبال و رفع شود- نباید ما مسوولان را دچار خطای محاسباتی کند و موجب شود که خود را از فرصت کم‌نظیر ارتباط با مردم در این بستر محروم نمائیم. به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی باید از فرصت با ارزش فضای مجازی استفاده کرد و با اطلاع از نظرات و سوال های افکار عمومی، یک حضور مؤثر و جریان‌ساز را به نفع مردم رقم زد.
 
نیل به «قوه قضائیه تراز انقلاب اسلامی» در گام دوم، بدون مشارکت و نقش‌آفرینی مردم، نخبگان و دلسوزان انقلاب ممکن نیست. در مدت کوتاهی که از مسوولیتم در قوه قضاییه می‌گذرد، و پیش از آن نیز خصوصاً در دوره خدمت در آستان قدس رضوی، از نظرات ارزشمند کاربران رسانه‌های اجتماعی استفاده کرده‌ام و از این پس نیز امیدوارم خادمان ملت را در ساخت قوه قضائیه‌ای مردمی، انقلابی و ضد فساد یاری کنید.
 
بر این اساس اعلام می‌کنم تا زمانی که سامانه اختصاصی دستگاه قضایی برای ارتباط دو سویه با مردم و نخبگان در دسترس قرار بگیرد، صفحات متعلق به اینجانب در رسانه‌های اجتماعی، یکی از مسیرهای دریافت نظرات مردم و نخبگان خواهد بود.
 
علاوه بر اینکه مردم عزیزمان می‌توانند راسا نظرات خود را از این مسیر منتقل کنند، اینجانب نیز حسب مورد، فراخوان‌هایی جهت دریافت نظرات در خصوص ایجاد، اصلاح یا تکمیل برخی رویه‌ها، رویکردها، دستورالعمل‌ها و آئین‌نامه‌ها اعلام خواهم کرد و در انتظار نظرات راهگشای صاحب‌نظران و متخصصان این امر خواهم بود.
امید است این رویکرد مورد رضای خداوند متعال از باب عمل به کریمه‌ی «و شاورهم فی الامر» و موجب اعتماد و دلگرمی عموم انسان‌های حق‌طلب و عدالتخواه باشد. توفیق روزافزون ملت رشید ایران را خواستارم».
 

همکاری وزارت ارتباطات با سکوهای توزیع محتوا در فضای مجازی

سخنگوی وزارت ارتباطات ارتباطات از اعلام آمادگی این وزارتخانه برای همکاری با سکوهای توزیع محتوا در فضای مجازی خبر داد.
 
به گزارش روابط عمومی وزارت ارتباطات، سومین جلسه هم اندیشی مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با ارائه کنندگان خدمات پخش محتوای تصویری برگزار شد.
 
این جلسه هم اندیشی به منظور بررسی زمینه های همکاری مشترک میان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و ارائه دهندگان خدمات پخش محتوای تصویری برگزار شد.
 
در این جلسه سیدجمال هادیان رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات با اشاره به ضرورت فرهنگ سازی پیرامون فناوری های نو در جامعه گفت: این روزها اخبار متفاوتی از ظهور و فعالیت فناوری هایی چون ۵G، بلاکچین و اینترنت اشیا بیشتر از گذشته منتشر می شود و متخصصان ما نیز دوش به دوش متخصصان دیگر کشورها مشغول فعالیت و کار روی این حوزه ها هستند و مردم نیز خواهان ورود و استفاده از این فناوری ها هستند.
 
وی افزود: برای ایجاد فهم مناسب و فرهنگ سازی لازم در جامعه تولید محتواهای جذاب و متنوع به زبان قابل فهم برای همه ضروری است و وزارت ارتباطات نیز در این مسیر گام هایی برداشته است. برای مثال محتوای جلسات نقد و اندیشه با هدف ترویج تفکر نقاد و سواد رسانه ای تولید می شود.
 
هادیان با بیان اینکه نشر و توزیع این محتواها برای همه ارائه دهندگان سرویس های پخش محتوای تصویری آزاد است، گفت: وزارت ارتباطات و مرکز اطلاع رسانی این وزارتخانه آمادگی دارد تا پیرامون تولید چنین محتواهایی، همکاری های مشترکی را با ارائه کنندگان خدمات پخش محتوای تصویری داشته باشد تا با خلق ایده های جدید بتوان تحولی در این حوزه ایجاد کرد.
 
وی با دعوت از حاضران برای بازدید از شتابدهنده «کودکآنلاین» دستاوردهای جشنواره «کودکآنلاین» و شتابدهنده آن را برای آینده کودکان در زمینه وب‌سری روشن دانست.
 
در این جلسه هر یک از حاضران به ارائه نظر و پیشنهادات خود پرداختند و پیرامون همکاری های جدید بحث و بررسی صورت گرفت. در پایان مقرر شد تا اعضای این جلسه بازدیدی را از شتابدهنده «کودکآنلاین» داشته باشند.

سند توسعه خدمات دیجیتال تدوین شد

معاون مرکز ملی فضای مجازی از تدوین سند الزامات توسعه خدمات دیجیتال خبر داد و گفت: این طرح به زودی برای تصویب در شورای عالی فضای مجازی مطرح می شود.
 
عباس آسوشه با بیان اینکه سند الزامات توسعه خدمات دیجیتال بر بستر شبکه ملی اطلاعات از سوی مرکز ملی فضای مجازی تهیه و تدوین شده است، اظهار داشت: این طرح در دستور کار شورای عالی فضای مجازی است و به زودی تصویب و به دستگاه‌های مرتبط ارائه دهنده خدمات دیجیتال، ابلاغ می‌شود.
 
معاون مرکز ملی فضای مجازی تاکید کرد: مطابق با این سند، هر دستگاه به فراخور سرویس‌ها و خدمات دیجیتالی که ارائه می‌کند موظف است که تکالیفی را نیز اجرا کند.
 
وی با اشاره به اینکه تمامی خدمات و سرویس‌های دیجیتال در کشور باید بر بستر شبکه ملی اطلاعات رشد و توسعه پیدا کند، ادامه داد: الزامات توسعه خدمات دیجیتال مربوط به خدماتی است که روی شبکه ملی اطلاعات پیاده سازی می‌شوند. این خدمات شامل خدماتی مانند دولت الکترونیک، سلامت الکترونیک، تجارت الکترونیک و غیره می‌شود.
 
آسوشه افزود: تاکنون آئین نامه‌ای که دستگاه‌های اجرایی و حاکمیتی را به ارائه این خدمات بر بستر شبکه ملی اطلاعات ملزم کند، وجود نداشت؛ اما هم اکنون در سند الزامات توسعه خدمات دیجیتال، چارچوب ارائه خدمات هر دستگاه مشخص شده است. این آئین نامه به زودی و در صورت تصویب در صحن شورای عالی فضای مجازی، به دستگاه‌های مربوطه، ابلاغ خواهد شد.

سامانه ای هوشمند برای پاسخ به شایعات فضای مجازی

فضای مجازی حوزه ای است که کاربران زیادی به آن وارد شده اند این فضا مانند فضای حقیقی است به این معنا که همان طور که در دنیای واقعی شاهد بروز برخی شایعات هستیم، در فضای مجازی نیز شایعات وجود دارند.
در فضای مجازی به دلیل امکان نامعلوم بودن هویت برخی افراد و سرعت انتشار مطالب، خیلی راحت می توان به شایعات و شایعه سازی دامن زد.
 
البته یکی از دلایل گسترش شایعات در فضای مجازی که این حوزه را با بحران هایی روبرو کرده است، نداشتن سواد رسانه ای در کاربران در این حوزه است.
 
به بیان دیگر، با گسترش فضای مجازی به خصوص افزایش استفاده مردم از پیام رسان ها، نشر اخبار و... شایعات نیز روزبه روز افزایش پیدا می کند. میزان اثرگذاری این شایعات در جامعه به قدری زیاد شده است که اخیراً چندین پروژه بزرگ برای شناسایی اخبار جعلی تعریف شده است.
 
در مقاله «طراحی و پیاده سازی سامانه هوشمند جهت پاسخ به شایعات فضای مجازی» که در پنجمین کنفرانس وب پژوهی در دانشگاه علم و فرهنگ ارائه شد، سامانه ای هوشمند طراحی شد که اخبار جعلی و شایعات موجود در فضای مجازی که یک بار مشابه آن ثبت شده است را شناسایی کرده و جواب دهد.
 
برای این کار از تکنیک های مشابهت یاب در پردازش متن و تصویر استفاده شده است. بر اساس این گزارش، متن یک شایعه با متون دیگر تفاوت هایی دارد و شامل چند کلیدواژه خاص است که استفاده از الگوریتم های مشابهت یابی رایج برای آن جواب بهینه نمی دهد. همچنین تصاویر مربوط به یک خبر را با این دید می توان به طور ویژه بررسـی کرد. برای متون، یک مدل مشابهت یاب وزنی ارائه شده اسـت که در مقایسه با مدل های موجود نتایج بهتری از آن دریافت شد و برای تصاویر نیز، الگوریتمی انتخاب شد که برای مشابهت یابی تصاویر خبری بهتر جواب می دهد.
 
مقاله «طراحی و پیاده سازی سامانه هوشمند جهت پاسخ به شایعات فضای مجازی» که در پنجمین کنفرانس وب پژوهی ارائه شد توسط مجتبی مصطفوی قهفرخی، ایمان مختاری فرد، شاهین شمسی گروه مهندسی کامپیوتر دانشگاه شهرکرد و دانشگاه آزاد قم تالیف و ارائه شد.