ریزش آرام آرام مشترکان اینترنت ثابت کشور / موبایل یکه‌تاز میدان

در حالی وضعیت بازار مشترکان اینترنت ثابت روز به روز، رکودی‌تر می‌شود که رقابت همچنان در بخش موبایل داغ است و آمارها نشان می‌دهد مردم علاقه بیشتری به استفاده از اینترنت موبایل دارند.
 
با گسترش و نفوذ روزافزون تکنولوژی‌های ارتباطی در بدنه جامعه، اغلب کاربران دستگاه‌های دیجیتال با مفاهیمی نظیر پهن‌باند، ارتباطات ثابت و سیار و موضوعاتی نظیر اینترنت 3G و 4G آشنایی حداقلی پیدا کرده‌اند.
 
آمارها می‌گوید که تعداد مشترکان اینترنت پهن‌باند در کشور در سه ماهه دوم سال جاری با کاهش نسبت به سه ماهه ابتدای سال مواجه شده است.
 
جدیدترین گزارش تحلیلی از وضعیت بازار ارتباطی کشور نشان می‌دهد تا پایان شهریور ماه سال جاری مجموعا 71 میلیون و 249 هزار و 601 مشترک اینترنت پهن‌باند در کشور داشتیم که از این تعداد، 10 میلیون و 35 هزار و 272 مشترک مربوط به «اینترنت پهن‌باند ثابت» و 61 میلیون و 214 هزار و 329 مشترک مربوط به بخش «اینترنت پهن‌باند سیار» است.
 
جالب است که مقایسه این آمار با فصل بهار نشان می‌دهد که تعداد مشترکان اینترنت پهن‌باند در پایان تابستان یک میلیون و 692 هزار و 276 کاهش یافته و این افت مربوط به ریزش مشترکان اینترنت پهن‌باند ثابت بوده است.
 
پیش از انتشار این آمار، تسنیم در گزارش‌ها و گفت‌وگوهایی به وضعیت نابه‌سامان اینترنت ثابت و فعالان این حوزه پرداخت و از عدم توازن تعرفه‌های وضع شده توسط کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات برای بخش ثابت و موبایل گفت؛ در آن گزارش‌ها فعالان صنعت ارتباطات ثابت به شدت از ارزان بودن تعرفه اینترنت موبایل معترض بودند و به صراحت از رکود حاکم بر بازارشان در رقابت با اپراتورهای موبایلی گفتند.
 
حال با گذشت سه ماه از نتایج وضعیت ارتباطات تا پایان خرداد ماه، شاهد هستیم که گزارش‌های جدید می‌گوید ضریب نفوذ اینترنت پهن‌باند ثابت از 15.70 به 12.23 درصد تا پایان شهریور ماه رسیده است.
 
اما مشترکان بخش اینترنت پهن‌باند سیار، همچنان با رشد مواجه بوده و شاخص ضریب نفوذ این بخش از 73.16 درصد در پایان خرداد سال جاری به 74.58 درصد رسیده است.
 
هم‌اکنون (طبق آخرین آمار رسمی منتهی به شهریور) تعداد مشترکان اینترنت «ثابت» و «سیار» به ترتیب 10,035,272 و 61,214,329 است.
 
نقطه عطف توسعه پهن‌باند سیار در کشور را باید مصادف با شکسته شدن انحصار خدمات نسل سوم ارتباطی در سال 93 دانست؛ اما نگاهی به نمودار تغییر حالت ضریب نفوذ پهن‌باند در کشور که به شرح زیر است، به وضوح تأثیر تصمیمات سیاست‌گذاران در عرصه ارتباطات کشور طی چند سال اخیر را نشان می‌دهد.
 
اما طبیعتا همانطور که در نمودار مشخص است، این وضعیت مطلوب نیست زیرا فضای رقابت بین اپراتورهای سیار و ثابت در حوزه اینترنت پهن‌باند به مرور غیررقابتی می‌شود و این به مسئله و نگرانی برای فعالان حوزه ثابت تبدیل شده است.

هشت درصد مشترکان اینترنت ثابت به سمت موبایل ریزش کردند

براساس اظهارات رئیس هیئت مدیره یکی از شرکت‌های ارتباطات ثابت کشور، به واسطه عدم تعادل تعرفه‌ای در بخش اینترنت ثابت و سیار حدود هشت درصد از مشترکان ثابت در کمتر از یک سال گذشته به سمت شبکه موبایل ریزش کرده‌اند.
محمدرضا کریمی، اقدام اخیر برخی اپراتورهای تلفن همراه در تعدیل نرخ بسته‌های اینترنتی را امیدوارکننده برای صنعت ارتباطات ثابت دانست و اظهار کرد: طبیعی است که بنگاه‌های خصوصی برای سودآوری فعالیت می‌کنند و عملا در فضای کنونی حوزه ارتباطات، به جز اپراتورهای سیار توانی برای سایر فعالان این حوزه مانند شرکت‌های ارتباطات ثابت نیست که بخواهند زیر کف‌های قیمتی، ارائه خدمات داشته باشند.
 
این فعال حوزه صنعت ارتباطات با بیان اینکه اگر قرار باشد بنگاه‌های خصوصی نرخ خدمات‌شان را پایین‌تر از هزینه تمام شده ارائه کنند، نیازمند ارائه سوبسید هستند، گفت: طی سال‌های گذشته به دلیل عقب‌ماندگی در باندپهن، تصمیم درستی از سوی حاکمیت حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات گرفته شد تا قیمت دیتای موبایل را پایین بیاورند.
 
وی افزود: اپراتورهای موبایل نیز برای تبعیت از این مصوبه، سود سرشار از محل صوت را به بخش دیتا تزریق می‌کردند تا بتوانند نرخ خدمات را پایین نگه دارند؛ این کار باعث جبران عقب‌ماندگی در بخش دسترسی باند‌پهن شد اما الآن که دیگر به ضریب نفوذ موردنظر در این بخش رسیدیم، عملا جنگ تجاری بین بخش ثابت و سیار شکل گرفته است.
 
این مدیر حوزه ICT با تأکید بر اینکه در حال حاضر قیمت عمده فروشی خدمات اپراتورهای تلفن همراه بسیار گران‌تر از خرده فروشی است، تصریح کرد: به همین منظور است که اپراتورهای مجازی تلفن همراه نیز که مشریان عمده اپراتورهای موبایل هستند، توانی برای رقابت نمی‌بینند و عملا تعادل بازار ارتباطات کشور بر هم خورده است.
 
کریمی اذعان کرد: ترند درآمدهای صوتی اپراتورهای موبایلی در کشورهای توسعه یافته از بین رفته است و این رویه را از مشاهده و محاسبه میزان مکالمات بین‌المللی نیز می‌توان دریافت؛ درآمد کشور ما نیز از این محل طی سالیان گذشته و با بروز و ظهور شبکه‌های اجتماعی و ارتباطات صوتی و تصویری آنلاین کاهش یافته است.
 
وی ادامه داد: بنابراین اپراتورهای تلفن همراه برای بقای خود نیازمند تکیه بر درآمدهای دیتا هستند و در واقع درآمدهای این بخش جایگزین صوت یا مکالمه می‌شود؛ اما تغییر ترند به این معنا نیست که سرمایه‌گذاری در بخش ثابت را انکار کنیم زیرا شبکه موبایل جایگزین مناسبی برای شبکه ثابت نیست و به عنوان مثال در یک مورد «گیمینگ»، شبکه ثابت با پایداری و کیفیت بالایی که دارد مورد علاقه و انتخاب گیمرهای کشور است.
 
رئیس هیئت مدیره پیشگامان توسعه ارتباطات همچنین نقش شبکه‌های ثابت را در ارائه خدمات VOD حیاتی دانست و ابراز کرد: از مقوله VOD در دنیا به عنوان یک صنعت یاد می‌شود و سرمایه‌گذاری‌های بسیاری روی آن صورت می‌پذیرد تا بازگشت سرمایه‌های کلان را تضمین کند و پایه ارائه این خدمات مبتنی بر شبکه ثابت است.
 
وی یادآور شد: متأسفانه با توجه به اینکه نرخ خدمات اینترنت ثابت و سیار در حال حاضر چندان تفاوتی با یکدیگر ندارد، کاربران ترجیح می‌دهند حتی یک فیلم یک گیگابایتی را با اینترنت موبایل مشاهده کنند که این در تناقض با محدودیت در استفاده از منابع فرکانسی است و اگر از الآن جلوی این رویه گرفته نشود، قاعدتا طی چند سال آینده کشور را با مشکل مواجه می‌کند.
 
کریمی با تأکید بر اینکه باید از همین امروز فرهنگ استفاده از خدمات اینترنت در جامعه کاربری را تغییر دهیم، عنوان کرد: زمان آن رسیده که وزارت ارتباطات تغییری در مصوبات قبلی‌اش داشته باشد و با ایجاد تمایز بین سگمنت ثابت و سیار، تعادلی بین تعرفه‌های این دو بخش به وجود آورد.
 
وی خاطر نشان کرد: شاید یکی از راهکارها پایین آوردن نرخ صوت در مکالمات همراه و بالا بردن نرخ مکالمات در بخش تلفن ثابت باشد تا شاید به این طریق کمکی به تعادل سوبسیددهی به بخش دیتا شود.
 
این مدیر صنعت ارتباطات کشور همچنین گفت: اپراتورهای موبایل در حال حاضر بر سر ارائه خدمات عمده‌فروشی و خرده‌فروشی به بیراهه کشیده شده‌اند که سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی باید فکری به حال این بخش نیز داشته باشد در غیر این صورت نه رقابت‌های ناسالم از بین می‌رود و نه بازار MVNOها (اپراتورهای مجازی تلفن همراه) شاهد حرکتی خواهد بود.
 
وی بار دیگر گفت: اتفاق اخیری که منجر به افزایش نرخ برخی بسته‌های اینترنت همراه شده نیز حاکی از درک اپراتورها نسبت به شرایط کنونی است؛ اگر سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی هم تا حدی کف و سقف تعرفه‌ها را به شکل منطقی تعدیل و کنترل کند، مشکلات هر دو بخش ثابت و سیار حل خواهد شد.
 
او افزود: طبیعی است اگر بازار موبایل چند سال از محل درآمدهای صوتی سوبسید به بخش دیتا دهد، طی یکی دو سال آتی با کاهش شدید درآمدها مواجه خواهد شد که مجبور به جبران ضررها از محل دیتا می‌شود و آنجاست که اگر بازیگر ثابت وجود نداشته باشد، بازار در انحصار موبایل می‌افتد و تمام سرمایه‌گذاری‌هایی که برای توسعه بخش ثابت کرده‌ایم نیز از بین می‌رود.
 
کریمی درباره اینکه بسته‌های اینترنتی موبایل با قیمت‌های جذابی که دارند تا چه میزان بر ترافیک شبکه ثابت تأثیرگذار بوده است؟، گفت: حدود هفت تا هشت درصد از مشترکان بخش اینترنت ثابت در کمتر از یک سال گذشته ریزش کرده و به سمت شبکه موبایل سوق داده شده‌اند که امیدواریم با نظارت حاکمیت و رقابت سالم اپراتورهای ارتباطی، این رویه متعادل شود.
 

رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای: اگر تعرفه صوت موبایل کاهش یابد تعرفه اینترنت هم واقعی می شود

رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای با اشاره به جبران حاشیه سود اپراتورهای موبایل در بخش صوت به‌جای اینترنت، تاکید کرد: اگر تعرفه‌ صوت موبایل واقعی شود و کاهش پیدا کند، تعرفه اینترنت هم واقعی خواهد شد.
 
محمدباقر اثنی‌عشری درباره تلاش برای تغییر تعرفه اینترنت در کشور اظهار کرد: در این زمینه هر کسی راهکارهای مختلفی را بررسی می‌کند و هیچ راه‌حل قطعی هم وجود ندارد اما یکی از راه‌حل‌ها آزادسازی تعرفه و راه دیگر تجدیدنظر در تعرفه صوت و همچنین بالا بردن تعرفه اینترنت ADSL است. بنابراین راه‌حل‌های مختلف در مرحله مذاکره و کارشناسی و پیشنهاد قرار دارد و همه می‌دانند که مشکلی وجود دارد، اما بحث اقناعی است و طرفین باید یکدیگر را قانع کنند.
 
وی در پاسخ به اینکه آیا آزادسازی تعرفه‌ها پیشنهاد شرکت‌های FCP (شرکت‌های ارایه کننده خدمات ارتباطات ثابت) است، گفت: حتی آزادسازی‌ تعرفه‌ها هم ممکن است مسئله را حل نکند و درنتیجه باید تعاملی با اپراتورهای موبایل انجام شود که تعرفه‌ها را واقعی‌تر کنند. پیشنهاد ما این است که تعرفه صوت کاهش پیدا کند زیرا بالا بودن تعرفه‌های صوت به دامپ بازار توسط اپراتورها کمک می‌کند و آن‌ها که از بازار صوت منبع درآمد خوبی دارند، از جای دیگر هزینه می‌کنند. اگر تعرفه‌ صوت موبایل واقعی و مثل اینترنت ثابت که به‌طور متناسب کم شده، کاهش پیدا کند، آن وقت تعرفه اینترنت موبایل هم واقعی می‌شود.
 
ترجیح کاربران به استفاده از اینترنت موبایل
 
رئیس سازمان نظام صنفی رایانه‌ای با اشاره به تمایل افراد به استفاده از اینترنت موبایل به جای ثابت بیان کرد: طبق گزارش کمیسیون اینترنت سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، تعرفه اینترنت موبایل در همه جای دنیا و روی تلفن همراه، برای یک درصد تا حجمی که بتوانند با پیام‌رسان‌ها کار کنند، پایین است و برای مرورگری و دانلود کردن، نرخ‌ها بالاتر از ADSL است؛ اما در ایران این طور نیست و یک تعرفه ثابت وجود دارد که مصرف‌کننده در خیلی موارد ترجیح می‌دهد از اینترنت موبایل استفاده کند.
 
اثنی‌عشری ادامه داد: نرخ صوت کاهش پیدا نکرده اما اپراتورهای تلفن همراه که برروی اینترنت حاشیه‌ سود پایینی دارند، حاشیه سودشان برروی صوت خوب است و این حاشیه به آن‌ها کمک می‌کند که این قسمت را پوشش دهند. این موضوع باعث شده تعداد محدودی از شرکت‌های FCP کم کم دچار مشکلات مالی و از بازار خارج شوند و در نتیجه مشترکشان را از دست بدهند که این خواسته مردم، صنف و دولت نیست.
 
وی با اشاره به سرمایه‌گذاری‌های شرکت‌های FCP  و تاکید بر اینکه این شرکت‌ها سرمایه‌های‌ ما هستند اما با اختلاف کم میان تعرفه اینترنت ADSL با تعرفه اینترنت روی اپراتورهای موبایل، بخش عمده‌ای از بازارشان را به سرعت از دست می‌دهند تصریح کرد: شرکت‌های FCP در زمینه اینترنت ثابت و ADSL که از نیازهای مملکت هستند، اگر نتوانند کارشان را حفظ کنند و توسعه دهند، جای دیگری دچار بحران می‌شویم.
 
تعرفه‌های اینترنت سال گذشته از مدل حجمی به مصرف منصفانه تغییر کرد و با واکنش‌هایی روبه‌رو بود؛ اگرچه برای کسانی که به حجم بالای اینترنت با سرعت بالا احتیاج داشتند، تعرفه‌های مناسبی به نظر می‌رسید، اما کاربران کم‌مصرف به این تعرفه‌ها اعتراض داشتند. همین موضوع موجب شد وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات وعده‌ی اصلاح این وعده‌ها را بدهد.
 
پس از چند بار وعده‌ی تغییر تعرفه‌ها نیز اخیرا حسین فلاح جوشقانی - رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی- با اشاره به تصمیم برای آزادسازی تعرفه اینترنت در راستای اصلاح تعرفه‌ها، از جلساتی با اپراتورهای اینترنتی برای ارائه پیشنهادهایشان خبر داد و با تاکید بر آزادسازی و رقابتی کردن تعرفه‌ها در راستای اصلاح در حوزه خرده‌فروشی، نسبت به مشخص شدن این وضعیت تا پایان تابستان ابراز امیدواری کرده است.