سازمان نظام صنفی رایانه‌ای: در دوران کرونا حوزه نرم‌افزار بیشتر از همه کسب‌وکارها آسیب دیده است

سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران گزارشی را منتشر کرده و در آن به بررسی تبعات شیوع بیماری کرونا بر کسب‌وکار‌های فعال حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات پرداخته است. این گزارش نشان می‌دهد که از اواخر زمستان سال گذشته تا کنون کسب‌وکارهای مرتبط با حوزه نرم‌افزار بیشتر از سایر کسب‌وکارهای بخش فاوا آسیب دیده‌اند. همچنین براساس این گزارش شیوع ویروس کرونا ۷۱ درصد تاثیر منفی روی کسب‌وکار‌های دیجیتال داشته که این رقم برای خدمات فناوری اطلاعات و نرم‌افزار به ۸۶ درصد و برای حوزه‌های نیازمند حضور فیزیکی در محل کار به ۷۵ درصد رسیده است. سازمان نصر تهران در این گزارش با اشاره به گزارش‌های متعددی که در سال جاری از میزان خسارت‌های وارد شده بر کسب‌وکار‌ها ناشی از شیوع بیماری کرونا منتشر شده، عنوان می‌کند تعداد کمی از کسب‌وکارها مانند فروشگاه‌های اینترنتی، سرویس‌دهندگان خدمات زیرساختی و آموزش الکترونیکی رشد قابل توجهی داشته‌اند و  اغلب کسب‌وکارهای حوزه آی‌تی کشور به دلیل تعطیلی کامل فعالیت‌های اقتصادی دچار بحران جدی شده‌اند. این سازمان در گزارش خود تاکید می‌کند که در صورت تداوم شرایط کنونی بسیاری‌ از کسب‌وکار‌ها به تعطیلی کامل کشیده خواهند شد.
 
 سازمان نظام‌صنفی رایانه‌ای در این گزارش به این نکته اشاره کرده که  طرح‌های حمایتی دولت از کسب‌وکارهای آسیب‌دیده از کرونا به همه کسب‌وکارها تعلق پیدا نکرده است. آنطور که در این گزارش آمده دولت در طراحی بسته‌های حمایتی برای اقتصاد «کرونازده»، جز معدودی از کسب‌وکارهای حوزه فاوا، مانند خدمات‌دهندگان مجازی گردشگری و کسب‌وکارهای سفارش آنلاین غذا، باقی کسب‌وکارهای این حوزه را نادیده گرفته است. سازمان نصر در این گزارش از برخی تصمیمات دولت مانند ممنوعیت ثبت سفارش برخی کالاهای اساسی حوزه فاوا، از جمله لپ‌تاپ، سرور و پردازنده، و همچنین عدم تخصیص ارز به سفارش‌های ثبت شده در این حوزه، به ویژه برای تلفن همراه که در ایام قرنطینه به دلیل خانه‌نشینی مردم، دانش‌آموزان و دانشجویان، نیاز به آن به شدت افزایش یافت، نیز انتقاد کرده است. این سازمان تصمیمات اشتباه دولت را ناشی از عدم آشنایی مسئولان دولتی با گستردگی صنعت فاوا و کسب‌وکار‌های آن اعلام کرده است.
 
این گزارش در ابتدا برای بررسی دقیق‌تر و بهتر وضعیت کسب‌وکار‌های فعال در صنعت فاوا این کسب‌وکارها را دسته‌بندی می‌کند. در این مدل بومی دسته‌بندی صنعت فاوا چهار گروه اصلی به نام‌های خدمات، ارتباطات، سخت‌افزار و نرم‌افزار در نظر گرفته شده که هر کدام زیرشاخه‌های خود را دارند. برای مثال فین‌تک‌ها، خدمات محتوایی و ارزش افزوده در دسته گروه خدمات قرار می‌گیرند و بازی‌ها، پورتال‌ها و اتوماسیون‌های اداری در دسته نرم‌افزار جای گرفته‌اند.
 
خسارت‌های خارجی
سازمان نصر در این گزارش با مرور تاریخ پیدایش ویروس کرونا، به بررسی تاثیر این ویروس روی کسب‌وکار‌ها از نگاه‌ گزارش‌های بین‌المللی پرداخته است. سازمان نصر با اتکا به گزارش موسسه IDC نشان می‌دهد که وضعیت هزینه‌ کرد در بازار فناوری در سال ۲۰۲۰ رو به کاهش بوده و طبق نمودار‌های زیر بعید است که این شاخص تا انتهای سال ۲۰۲۰ به فاز صعودی برگردد. همچنین این موسسه پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۲۰۲۳ زمان نیاز است که وضعیت بازار آی‌تی جهان از نظر وضعیت هزینه ‌کرد به وضعیت سال ۲۰۱۹ برگردد.
 
 
شاخص کووید-۱۹ در حوزه فناوری از نگاه موسسه IDC در این نمودار شاخص ۱۰۰۰، شاخص به عنوان عدد پایه در نظر گرفته شده است
 
 
 
خسارت‌های داخلی
در ادامه گزارش با اشاره به آمار‌های رسمی از خسارت کرونا، به بیان وضعیت اقتصاد کشور پس از کرونا از زبان آمارهای ارائه شده از سمت سخنگوی دولت، رئیس سازمان تامین اجتماعی، مرکز آمار ایران و … پرداخته شده است. در همین زمینه و بر اساس اعلام مرکز پژوهش‌های مجلس، کسب‌وکار‌های فعال در زمینه گردشگری از کاهش ۷۰ تا ۸۰ درصدی تراکنش‌ها در دوران کرونا خبر می‌دهند. از طرف دیگر شرکت‌های فعال در زمینه دورکاری و برگزاری جلسات و کلاس‌های آنلاین، افزایش ۵۰ تا ۴۰۰ درصدی تراکنش را تجربه کرده‌اند؛ درحالی که شرکت‌های برگزارکننده رویداد و جلسات حضوری بین ۷۵ تا ۱۰۰ درصد کاهش تراکنش داشته‌اند. در زمینه پخش ویدئوهای آنلاین نیز این کسب‌وکار‌ها شاهد افزایش ۲۵ تا ۷۴ درصدی تراکنش بوده‌‌اند. به استناد این گزراش اوضاع برای کسب‌وکار‌های حوزه گردشگری بسیار بدتر بوده و علاوه بر کاهش ۷۹ تا ۸۰ درصدی تراکنش بساری از این کسب‌وکار‌ها مجبور به تعدیل نیروهای خود شده‌اند.
 
از سوی دیگر بنابر اعلام سخنگوی دولت، خسارت‌های ناشی از ویروس کرونا، در ۱۳ شاخه محاسبه شده کشور را با ۱۰۸ هزار میلیارد تومان کسری درآمد و ضربه به کسب‌وکار‌ها مواجه کرده است. بر همین اساس، در اسفند سال گذشته ۶۵ هزار میلیارد تومان و فروردین امسال حداقل ۴۳ هزار میلیارد تومان کسب‌وکار‌های کشور آسیب دیده‌اند.
 
رئیس سازمان تامین اجتماعی  هم در گفت‌وگویی اعلام کرده است که، به‌طور میانگین هر ماه ۲ هزار میلیارد تومان از درآمد‌های ماهانه این سازمان از زمان شروع ویروس کرونا به دلیل امهال‌های دولتی و بیکاری کاهش یافته است. از سوی دیگر معاون اقتصادی و برنامه‌ریزی اتاق اصناف ایران هم  با اشاره به ۲ میلیون و ۸۰۰ هزار نفری که مشمول دریافت تسهیلات مشاغل هستند، خسارت ماهانه تعطیلی واحدهای صنفی بر اثر ویروس کرونا را بیش از ۲۶ هزار میلیارد تومان اعلام کرد.
 
همچنین مدیرکل حمایت از مشاغل و بیمه بیکاری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، از ثبت نام ۸۶۳ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری خبر داد. او با اعلام این که تعداد مققری بگیران جدید بیمه بیکاری در سال ۹۸ معادل ۲۶۴ هزار نفر بوده اعلام کرد، از کل تعداد متقاضیان، تعداد ۷۲۳ هزار و ۵۰۰ نفر مشمول دریافت بیمه بیکاری شناخته شده‌اند.
 
گزارش مرکز آمار ایران از تاثیر کرونا بر کسب‌وکار‌ها
در این گزراش به گزارش مرکز آمار ایران از تاثیر کرونا بر کسب‌وکار‌ها اشاره شده و بر اساس آمار‌ها، نشان می‌دهد که فعالیت ۳۸ درصد از کسب‌وکارها در اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹ به‌طور کامل متوقف شده است. این گزارش عنوان می‌کند که این آمار در اردیبهشت ۹۹ به ۲۱ درصد کاهش یافته است. همچنین در اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹ تنها ۲۲ درصد از کسب‌وکار‌ها با تمام ظرفیت خود فعالیت کرده‌اند که این عدد در اردیبهشت به  ۳۴ درصد افزایش یافته است. نمودار این گزارش را به تفکیک بخش‌های اقتصادی در زیر مشاهده می‌کنید:
 
 
وﺿﻌﯿﺖ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎ از اﺳﻔﻨﺪ ﺗﺎ اردﯾﺒﻬﺸﺖ ﺑﻪﺗﻔﮑﯿﮏ ﺑﺨﺶﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی
 
این مرکز بیشترین تاثیر ویروس کرونا را بر میزان فروش کسب‌وکار‌ها عنوان می‌کند به طوری که میزان فروش کسب‌وکار‌ها در اسفند و فروردین با ۴۸/۸ درصد و در اردیبهشت با ۴۵/۷ درصد کاهش بیشترین تاثیرپذیری را از ویروس کرونا داشته‌اند. همچنین این گزارش جریان نقدینگی، نیروی انسانی، میزان تولید و میزان پس‌انداز را به ترتیب در رتبه‌های بعدی تاثیرپذیری از کرونا قرار می‌دهد. در شکل زیر ﺑﯿشترین ﺗاﺛﯿﺮ ﮐﺮوﻧﺎ ﺑﺮ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی در اﺳﻔﻨﺪ ۹۸ و ﻓﺮوردﯾﻦ ۹۹ و اردیبهشت ۹۹ را مشاهده می‌کنید.
 
 
اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹
 
اردیبهشت ۹۹
مهمترین مشکلات کسب‌وکارها در دوران شیوع بیماری کرونا، موضوع دیگری است که در این گزارش به آن پرداخته شده است. بر این اساس، پرداخت حقوق و دستمزد، مهمترین مشکل در کل کسب‌وکارها در اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹ با سهم ۲۵ درصدی از مجموعه مشکلات عنوان شده بوده است. موضوع بازپرداخت وام‌ها و پرداخت اجاره با ۲۱ درصد در رتبه دوم قرار دارد. همچنین در اردیبهشت ۹۹ نیز پرداخت حقوق و دستمزد با ۲۹ درصد و بازپرداخت وام‌ها با ۲۱ درصد در رتبه اول و دوم مشکلات کسب‌وکار‌ها قرار دارند. اطلاعات مربوط به این دوران و تفکیک مشکلات موجود را در دو تصویر پایین مشاهده می‌کنید.
 
 
اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹
 
اردیبهشت ۹۹
طبق این گزارش و بر اساس بررسی پرسشنامه‌های مرکز آمار ایران، مهم‌ترین راهکار مواجهه با مشکلات مالی ایجاد شده در فضای کسب‌وکارها، دریافت وام از بانک‌ها عنوان شده است. دریافت وام از شرکت‌های مالی خرد یا فراد حقیقی در رتبه دوم و کاهش هزینه‌های عملیاتی مانند تعدیل نیرو و کاهش حقوق در رتبه سوم لیست راهکارها قرار دارند.
 
 
ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ راﻫﮑﺎر ﺑﺮای ﻣﻮاﺟﻬﻪ ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺎﻟﯽ در ﮐﻞ ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎ ﻃﯽ دوران ﺷﯿﻮع ﮐﺮوﻧﺎ
 
بر اساس این گزارش، ۲۴/۴ درصد از کسب‌وکار‌ها در اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹، فروش اینترنتی را راهکار مقابله با کاهش تقاضا انتخاب کرده‌اند. درحالی که این عدد در اردیبهشت ماه به ۲۵/۲ درصد نیز می‌رسد. فروش اقساطی و فروش با تخفیف در جایگاه‌های بعدی این آمار قرار دارند. در شکل‌های زیر راهکار‌های مختلف کسب‌وکار‌ها در مواجه با کمبود تقاضا را به تفکیک مشاهده می‌کنید.
 
 
اسفند ۹۸ و فروردین ۹۹
 
اردیبهشت ۹۹
در آخرین سوالی که مرکز آمار ایران در پرسشنامه خود عنوان کرده است، انتظار آن‌ها از دولت برای حامایت از کسب‌وکار‌ها بوده که در نتیجه این پرسش، ۲۳/۹ درصد به ﺗاﻣﯿﻦ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪ در گردش از طریق اعطای وام‌های با سود پایین اشاره کرده‌اند. همچنین ﺗﻌﻮﯾﻖ ﺑﺎزﭘﺮداﺧﺖ وامﻫﺎ ﺗﺎ ﻣﺪﺗﯽ ﭘﺲ از ﭘﺎﯾﺎن کرونا و ﻣﻌﺎﻓﯿﺖ ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ در زﻣﺎن اﭘﯿﺪﻣﯽ در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در شکل زیر نتایج کامل این پرسشنامه را مشاهده می‌کنید.
 
 
اﻧﺘﻈﺎرات ﺑﺨﺶﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﮐﺴﺐوﮐﺎرها از دوﻟﺖ در ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺸﺎﺑﻪ ﮐﺮوﻧﺎ
 
گزارش سازمان فناوری اطلاعات از تاثیر کرونا بر کسب‌وکار‌های حوزه فاوا
در گزارشی که سازمان فناوری اطلاعات ایران با نظرسنجی و گفت‌وگوی تلفنی با مدیران ۱۰۰ شرکت نوپا منتشر کرده، کسب‌وکار‌های حوزه سلامت و پزشکی بیشترین تاثیر مثبت از شیوع ویروس کرونا را با ۵۹ درصد تاثیر مثبت و ۴۱ درصد تاثیر منفی داشته است. در عوض کسب‌وکار‌های مربوط به فروشگاه‌های آنلاین و تاکسی‌های اینترنتی بیشترین تاثیر منفی را از این ویروس گرفته‌اند. بر اساس آمار این گزارش، شیوع ویروس کرونا ۷۱ درصد تاثیر منفی روی کسب‌وکار‌های دیجیتال داشته که این رقم برای خدمات فناوری اطلاعات و نرم‌افزار به ۸۶ درصد و برای حوزه‌های نیازمند حضور فیزیکی در محل کار به ۷۵ درصد می‌رسد.
 
بر همین اساس، ۱۸ درصد از کل شرکت‌ها و کسب‌وکار‌ها مجبور به تعدیل نیرو شدند که بیشترین تعدیل نیرو در حوزه نرم‌‌افزار بوده است. ۵۱ شرکت نوپا کاهش مشتریان و کاهش درآمد‌های ناشی از آن‌ را اصلی‌ترین تاثیر کرونا بر کسب‌وکار خود عنوان کرده‌اند. علاوه بر آن ۳۷ شرکت کاهش نیروی انسانی و خلال در انجام عملیات کسب‌وکار را علت اصلی تاثیر کرونا معرفی کرده‌اند. اختلال در دسترسی به زنجیره تامین، مهم‌ترین مشکل از نظر ۳۲ شرکت دیگر بوده است. در شکل زیر مشکلات تاثیرگذار در هر کسب‌وکار و دلایل تاثیر کرونا روی هر کسب‌وکار را مشاهده می‌کنید.
 
 
تاﺛﯿﺮات ﺑﺤﺮان ﮐﺮوﻧﺎ بر ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎی ﻓﺎوا
 
طبق این گزارش و بر اساس نظرسنجی سازمان فناوری اطلاعات، از بین ۹۴ شرکت نوپا، ۵۸ شرکت (حدود ۶۰ درصد) عنوان کرده‌اند که با همین میزان نقدینگی فعلی و در صورت تداوم شرایط موجود، در کمتر از ۳ ماه به طور کامل تعطیل خواهند شد. این در حالی است که ۴۳ درصد این شرکت‌ها در حوزه نرم‌افزار فعالیت دارند. به‌طور نسبی ۴۰ درصد باقی‌مانده اعلام کرده‌اند که با این وضعیت تنها ۶ ماه یا نهایتا تا پایان سال ۹۹ دوام خواهند آورد.
 
 
وﺿﻌﯿﺖ در ﺧﻄﺮ ﺗﻌﻄﯿﻠﯽ ﺑﻮدن ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎ
 
همچنین پرداخت حقوق و دستمزد، بیمه، اجاره‌بها، مالیات، بازپرداخت وام‌ها، هزینه‌های بازطراحی ساختارها و فرآیند‌ها برای تداوم کسب‌وکار در شرایط جدید و تعهد به انجام یا اتمام قرارداها با سازمان‌های دولتی یا حاکمیتی به ترتیب بیشترین فشار و تعهد را برای این کسب‌وکار‌ها در بر داشته است.
 
از نظر این کسب‌وکار‌ها، اپلیکیشن‌های آنلاین خدماتی و بخش حمل و نقل اینترنتی و غیر اینترنتی در اولیت اول برای دریافت تسهیلات دولتی قرار دارند. همچنین این کسب‌وکار‌ها معتقد‌ند، استارت‌آپ‌های خدماتی و مواد غذایی، استارت‌آپ‌های نوپای زیر یک سال، استارت‌آپ‌های تجارت الکترونیک، ایده‌های تبدیل کسب‌وکار به‌صورت آنلاین، بخش تولیدی، پلتفرم‌های خدماتی، پوشاک و غذا، تاکسی‌های اینترنتی، سفارش آنلاین غذا و تجهیزات پزشکی در اولویت‌های دوم تا دهم برای دریافت تسهیلات دولتی هستند.
 
تاثیر کرونا بر استارت‌آپ‌ها
بر اساس گزارش سازمان نصر، استارت‌آپ‌ها در تمام دنیا با شروع ویروس کرونا بر خلاف تصور عمومی، وضعیت بسیار بدی را سپری می‌کنند. بر اساس این گزارش و طبق آمار منتشر شده از سوی موسسه Startup Genome پس از تحقیقات روی ۱۰۷۰ پاسخ‌دهنده، ۴۱ درصد از استارت‌آپ‌های دنیا در خطر از بین رفتن هستند؛ چرا که تنها ۳ ماه نقدینگی برای ادامه فعالیت خود دارند. این درحالی است که ۲۹ درصد استارت‌آپ‌ها در شرایط پیش از بحران قرار دارند. همچنین همه‌گیری بیماری کرونا، بیش از ۴۰ درصد از این استارت‌اپ‌ها را در شرایط متزلزل و بی‌ثباتی قرار داده است. این گزارش در ادامه عنوان می‌کند که بیش از ۷۴ درصد از استارت‌آپ‌ها در سراسر جهان پس از شیوع ویروس کرونا مجبور به اخراج و تعدیل بخشی از کارمندان تمام وقت خود شده‌اند. علاوه بر آن ۳۹ درصد از تمام استارت‌اپ‌ها مجبور به تعدیل ۲۰ درصد یا بیشتر از کارمندان خود شده و ۲۶ درصد از استارت‌آپ‌ها با ۶۰ درصد از همکاران خود قطع همکاری کرده‌اند.
 
از زمان شیوع ویروس کرونا، نزدیک به ۷۴ درصد از استارت‌آپ‌های جهان شاهد کاهش درآمد بوده‌اند. ۱۶ درصد از استارت‌اپ‌ها بیش از ۸۰ درصد کاهش درآمد داشته‌اند. این وضعیت بد در استارت‌اپ‌ها به دلیل همکاری با صنایعی است که خود آن صنایع به دلیل ویروس کرونا در شرایط بسیار بدی قرار گرفته‌اند.
 
تصویر زیر میزان کاهش درآمد استارت‌آپ‌ها از زمان شیوع ویروس کرونا در جهان را از نگاه سایت Statista نشان می‌دهد:
 
 
ﺗﻐﯿﯿﺮ در ﻣﯿﺰان درآﻣﺪﻫﺎ در ﺣﻮزهﻫﺎی اﺳﺘﺎرت‌آپی ﻣﻨﺘﺨﺐ از زﻣﺎن آﻏﺎز فراگیری ﮐﺮوﻧﺎ
 
تاثیرات مثبت کرونا بر کسب‌وکار‌های داخلی
بر اساس این گزارش، دیجی‌کالا به عنوان اصلی‌ترین فروشگاه خرده‌فروشی آنلاین، در دوران کرونا با افزایش ۲/۵ برابری تقاضا برای خرید نسبت به پیش‌بینی خود مواجه شده است. این سایت در این ایام رشد ۷۰ درصدی را در بخش کاربران جدید روزانه تجربه کرده است. همچنین این شرکت برای پاسخ به نیاز کاربرانش حدود ۷۰۰ نیروی انسانی جدید استخدام کرده است.
 
بر اساس بررسی سازمان نصر از گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس، سفارش آنلاین کالاهای سوپرمارکتی با ۵۰ درصد، مشاوره پزشکی آنلاین با ۲۰ درصد و برگزاری رویداد‌های آنلاین با ۵۰ درصد رشد روبه‌رو شده‌ است.
 
این گزارش در جمع‌بندی بخش تاثیر کرونا بر استارت‌آپ‌ها عنوان می‌کند با وجود آنکه این ویروس برای برخی از استارت‌اپ‌های حوزه سلامت و خدمات آنلاین تاثیر مثبت داشته، اما برای بخش عمده‌ای از استارت‌آپ‌ها تاثیر منفی و خسارت‌های بزرگی برجای گذاشته است. این گزارش در کنار بحران نقدینگی، بحران نگه‌داری از نیروی انسانی را بزرگ‌‌ترین چالش‌های این استارت‌آپ‌ها عنوان می‌کند.
 
پرسش‌نامه سازمان نصر
نتایج پرسش‌نامه سازمان نظام‌صنفی که بیش از ۹۰ شرکت در آن شرکت کرده‌اند نشان می‌دهد که ۹۷.۸ درصد از شرکت‌کنندگان از تسهیلات دولتی مرتبط با کرونا بهره‌مند نشده‌ و تنها ۲.۲ درصد از آن‌ها از این تسهیلات استفاده کرده‌اند. این نظرسنجی نشان می‌دهد که وضعیت بیش از ۷۰ درصد از این شرکت‌ها پس از کرونا بد یا بدتر شده است.
 
 
تغییر وﺿﻌﯿﺖ ﮐﺴﺐوﮐﺎرها در دوران ﺑﺤﺮان ﮐﺮوﻧﺎ
 
در این میان ۱۲ درصد از کسب‌وکار‌ها از فرصت‌های ناشی از کرونا بهره‌مند شده‌اند. اما بیش از ۶۱ درصد از کسب‌وکار‌های B2B و ۳۴ درصد از کسب‌وکار‌های B2C در این دوران از نظر میزان فروش و درآمد ضرر کرده‌اند. نزدیک به ۳۰ درصد از شرکت‌ها نیز در زنجیره تامین با چالش مواجه شده‌اند.
 
 
تاثیر شیوع کرونا ﺑﺮ ﺣﻮزهﻫﺎی ﻣﻨﺎﺑﻊ و ﮐﺎﻧﺎلﻫﺎی ﺑﺮونﺳﺎزﻣﺎﻧﯽ
 
بر اساس گزارش سازمان نصر، حدود ۶۰ درصد از کسب‌وکار‌ها در دوران کرونا مجبور به توقف فعالیت خود شده و ۲۳ درصد نیز هنوز فعالیت خود را از سر نگرفته‌اند.
 
 
وﺿﻌﯿﺖ ﺗﻮﻗﻒ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎ در دوران ﺑﺤﺮان ﮐﺮوﻧﺎ
 
همچنین ۱۶ درصد از کسب‌وکار‌ها بیش از ۷۵ درصد از فروش خود را در دوران کرونا از دست داده‌اند. این عدد برای ۲۵ درصد از کسب‌وکار‌ها به ۵۵ درصد می‌رسد. همچنین در این گزارش عنوان شده که حدود ۴۰ درصد از شرکت‌ها مجبور به تعدیل نیروی انسانی خود به‌صورت موقت یا دائم شده‌اند. ۳۹ درصد از شرکت‌هایی که مجبور به تعدیل نیرو شده‌اند، بیش از ۵۰ درصد از نیروهای خود را تعدیل کرده‌اند.
 
در این گزارش و بر اساس پرسشنامه سازمان نصر، دغدغه اصلی مدیران شرکت‌ها در دوران کرونا، از دست رفتن درآمد‌ها و کاهش بهره‌وری بوده است.
 
 
دﻏﺪﻏﻪﻫﺎی اﺻﻠﯽ ﻣﺪﯾﺮان در دوران ﺑﺤﺮان ﮐﺮونا
 
مهم‌ترین مشکلات هزینه‌ای و مالی شرکت‌ها نیز به ترتیب، پرداخت حقوق و دستمزد، هزینه‌های بیمه و پرداخت اجاره و هزینه دفتر بوده است.
 
 
ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت ﻫﺰﯾﻨﻪای و ﻣﺎﻟﯽ ﺷﺮﮐﺖﻫﺎ در دوران ﺷﯿﻮع کرونا
 
در این گزارش عنوان شده که بیش از ۶۰ درصد از شرکت‌ها در دوران کرونا برای برون‌رفت از بحران مجبور به استفاده از پس‌انداز خود شده‌اند.
 
 
روشﻫﺎی ﺗﻄﺒﯿﻖ ﺑﺎ ﺷﺮاﯾﻂ و ﺑﺮون‌رﻓﺖ از ﺑﺤﺮان ﮐﺮوﻧﺎ ﺗﻮﺳﻂ ﺷﺮﮐﺖﮐﻨﻨﺪﮔﺎن
 
حدود ۵۰ درصد از شرکت‌کنندگان در این پرسش‌نامه عنوان کرده‌اند که در صورت ادامه بحران، بیش از ۶ ماه نمی‌توانند به کسب‌وکار خود ادامه دهند و به ناچار تعطیل خواهند شد.
 
 
ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ از ﺣﺪاﮐﺜﺮ زﻣﺎن ﺗﺪاوم ﮐﺴﺐوﮐﺎر ﺑﺎ وﺟﻮد ﺑﺤﺮان ﮐﺮوﻧﺎ
 
در این گزارش، مهم‌ترین سازمان‌های حاکمیتی که در دوران کرونا برای شرکت‌ها مشکل ایجاد کرده‌اند، «ﺳﺎزﻣﺎن اﻣﻮر ﻣﺎﻟﯿﺎﺗﯽ» و «ﺳﺎزﻣﺎن ﺗاﻣﯿﻦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ» عنوان شده است. همچنین این سازمان، وزارت ارتباطات و وزارت صنعت، معدن و تجارت را به دلیل عدم تخصیص ارز برای واردات سخت‌افزار و تجهیرات زیرساختی به عنوان نهاد‌های چالش‌گر برای کسب‌وکار‌ها معرفی کرده است.
 
 
ﻣﻬﻢﺗﺮﯾﻦ ﺳﺎزﻣﺎنﻫﺎی ﺣﺎﮐﻤﯿﺘﯽ ﭼﺎﻟﺶ‌ساز ﺑﺮای ﮐﺴﺐوﮐﺎرﻫﺎ در دوران ﺑﺤﺮان ﮐﺮوﻧﺎ
 
مهم‌ترین حمایت مورد نظر مدیران این شرکت‌ها از دولت به ترتیب «پرداخت تسهیلات سرمایه در گردش» و «پرداخت وام‌های با سود پایین برای پرداخت حقوق و دستمزد کارکنان» عنوان شده است.
 
در ادامه جدولی را مشاهده می‌کنید که سازمان نصر با جمع‌آوری اطلاعات از پرسش‌نامه‌ها شاخه‌های مختلف فاوا از نظر میزان خسارت را رتبه‌بندی کرده است. بر این اساس شاخه‌های شبکه و سخت‌افزار بیشترین میزان خسارت و بانکداری دیجیتال و فین‌تک‌ها کمترین میزان خسارت را در دوران کرونا متحمل شده‌اند.
 
 
رﺗﺒﻪﺑﻨﺪی رﺳﺘﻪﻫﺎی ﻓﺎوا از ﻧﻈﺮ ﻣﯿﺰان ﺧﺴﺎرت در ﺑﺤﺮان ﮐﺮوﻧﺎ
 
 
 
جمع‌بندی و نتیجه‌گیری
این سازمان با اشاره به شیوع ویروس کرونا در اکثر کشور‌های جهان و مشکلات مشترکی که در دنیا برای کسب‌وکار‌ها به وجود آمده به سیاست‌های حمایتی دولت‌های مختلف از بنگاه‌های اقتصادی کوچک و متوسط اشاره می‌کند و به معرفی مهم‌ترین این راهکار‌ها می‌پردازد.
 
بر اساس این گزارش مهم‌ترین راهکار‌هایی که می‌توان باتوجه به سیاست حمایتی برای حوزه نیروی انسانی در نظر گرفت، حقوق بیکاری و یارانه برای پرداخت بخشی از حقوق کارکنان است. موضوع دیگری که سازمان نصر برای حمایت از کسب‌وکار‌ها پیشنهاد می‌کند در زمینه تخفیف یا تعویق مالیات و حق بیمه و سایر حقوق دولتی است. حمایت مالی مانند تعویق بازپرداخت وام‌ها و وام‌دهی مستقیم به کسب‌وکار‌های کوچک و متوسط از دیگر راهکار‌های پیشنهادی این سازمان است.
 
سازمان نصر به نمایندگی از صنف فاوا در کشور، ضمن درخواست برای مشمول شدن در مورد تسهیلات عمومی در نظر گرفته شده توسط دولت برای جبران خسارات کرونا، پیشنهادهایی را برای ارائه حمایت‌های لازم از سوی دولت پیشنهاد می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به افزایش تقاضای محصولات و خدمات فاوا، افزایش تقاضای محصولات و خدمات فاوا، بهبود کمی و کیفی نیروی انسانی متخصص، توسعه برنامه حمایتی تامین مالی، تقویت ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های بازاریابی و بازارسازی و اصلاح قوانین و مقررات اشاره کرد.
 
سازمان نظام صنفی رایانه‌ای در انتهای این گزارش، به تلاش‌هایی که برای حل مشکلات و رفع تبعات منفی ویروس کرونا بر کسب‌وکار‌های عضو این صنف داشته اشاره می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به، تدوین و ارائه توصیه‌هایی برای مدیریت کسب‌وکار درشرایط شیوع کرونا، پیشنهاد تشکیل دبیرخانه مقابله با کرونا، ارائه گزارشی از محصولات مرتبط با دورکاری، و تدوین و ارائه گزارشی  از نیازمندی‌های اصلاح و قانون‌گذاری در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات به مجلس شورای اسلامی اشاره کرد.

سرویس پایه سامانه «تکیه» برای پخش آنلاین عزاداری هیات‌ها فعال شد

 
 
دستیار رئیس سازمان تبلیغات اسلامی از فعال سازی سرویس پایه سامانه «تکیه» برای پخش زنده هیئت‌های عزاداری ماه محرم ۹۹ خبر داد.
 
یاسر جلالی اظهار داشت: سرویس پایه ⁧سامانه «تکیه⁩» فعال شد و به مرور پیامک‌های تأیید درخواست پخش زنده و لینک دسترسی این «سرویس چندپخشی» ارسال خواهد شد. 
 
دستیار رئیس سازمان تبلیغات اسلامی گفت: در حال تعامل با «ساترا» برای نهایی کردن چارچوب تنظیم‌گری پخش زنده مراسم عزاداری ایام محرم ۹۹ هستیم. تلاش ما انعطاف حداکثری و کمک به توسعه دسترسی مخاطبان، ذیل مصوبه ستاد ملی کرونا است.
 
وی گفت: سرویس چندپخشی به توسعه مخاطب سرویس‌های داخلی کمک خواهد کرد.
 
جلالی ادامه داد: در چند روز آینده تسهیل و توسعه ارتباط هیئات و سرویس‌های داخلی و افزایش کیفیت دسترسی عزاداران محرم اولویت ما است.

اطلاعات جمع‌آوری شده دولت‌ها در دوره کرونا حریم خصوصی افراد را به خطر انداخت

 
 
اطلاعاتی که دولت‌ها برای مبارزه با کرونا جمع آوری کرده‌اند حالا باعث نگرانی‌‌هایی درمورد حریم خصوصی شده است؛ هر چند تکنولوژی موجب شد تاجهانیان سریعا به بحران کرونا پاسخ دهند اما برای رسیدن به این راه‌حل‌ها، داده‌های زیادی جمع آوری شد و حالا حقوق مربوط به حریم خصوصی زیرسوال رفته‌اند.
 
سیستم‌های حسابرسی دیجیتال، دستبندهای هوشمند و اپلیکیشن‌های گوشی‌هوشمند تنها چند نمونه از تکنولوژی نظارتی دولت‌ها محسوب می‌شوند که برای نظارت و ردیابی حرکات مردم و انتشار ویروس استفاده شده‌اند.
 
داده‌های زیادی در اختیار سیاست گذاران قرار گرفته است تا با استفاده از اطلاعات دقیق و مفید به مدیریت منابع بپردازند و در نهایت سیاست‌های اجتماعی و درمانی را شکل دهند.
 
با اینکه چنین اقداماتی به ردیابی و نظارت بر تماس افراد و درنتیجه کنترل بحران کمک می‌کنند، اما داده‌هایی که در نتیجه این اقدامات در اختیار مسئولان قرار می‌گیرد، حریم‌خصوصی افراد را به خطر می‌اندازد.
 
طیف حریم خصوصی
دولت‌های مختلف در مبارزه با بحران کرونا از روش‌های گوناگونی با شدت‌های مختلف استفاده کرده‌اند. بعضی روش‌ها بحث برانگیزتر از سایر موارد بودند. در افراطی‌ترین بخش این طیف می‌توان چین را مثال زد، چین از پهباد، هوش مصنوعی و دوربین‌ برای اطمینان از اجرای قرنطینه و نظارت بر فضاهای عمومی استفاده کرد.
 
در آن سمت این طیف کشورهای غربی همچون آلمان، ایتالیا و سوئد قرار دارند که دیدگاه‌هایی محتاطانه‌تر را برگزیده‌اند. این کشورهای اروپایی تحت نفوذ هیئت محافظت از داده‌های عمومی یا GDPR قرار دارند؛ این هیئت در سال ۲۰۱۶ از سوی اتحادیه اروپا تشکیل شد و به عنوان «استاندارد طلایی دیجیتال» در زمینه محافظت از داده و حریم خصوصی شهرت یافت.
 
کشورهایی همچون سنگاپور، کره جنوبی، قطر و هند در میانه طیف قرار گرفته‌اند. هرکدام از این کشورها علاوه بر اقدامات متعدد خود، اپلیکیشن‌های موبایلی را نیز درجهت ردیابی یا پیگیری قرنطینه ارائه کرده‌اند.
 
اپلیکیشن‌های ردیابی یکسان نیستند
نصب اپلیکیشن سنگاپور TraceTogether برای تمامی شهروندان و ساکنان داوطلبانه است. دولت می‌گوید که هیچگونه داده مکانی را از طریق این اپلیکیشن جمع‌آوری نمی‌کند. همچنین در این راستا دولت سنگاپور یک سیستم سرکشی دیجتال را نیز برای مکان‌های عمومی از جمله فروشگاه‌ها و مراکزخرید طراحی کرد.
 
در همین حال نصب اپلیکیشن ردیابی قطر به نام Ehteraz به معنای احتیاط برای تمامی شهروندان و ساکنان قطر اجباری است. کره جنوبی هم علاوه بر اپلیکیشن ردیابی، با استفاده از تماس‌های ثبت شده تلفنی و تصاویر CCTV (دوربین‌های مدار بسته) تصویر کاملی از موقعیت و فعالیت‌های شهروندان در اختیار دارد.
 
در یک سری مناطق هند از ابزارهای نظارتی از جمله اپلیکیشن ردیابی این کشور یعنی Aarogya Setu، تاریخچه تماس‌ها، تصاویر دروبین‌ها و داده‌های مکانی گوشی همراه برای شناسایی بیماران آلوده به کرونا استفاده می‌شود.
 
اما نقص‌های امنیتی در اپلیکیشن‌های ردیابی کره جنوبی و هند باعث شد تا مشخصات خصوصی افرادی که از این اپلیکیشن‌ها استفاده می‌کنند به خطر بیفتد. همچنین سازمان عفو بین‌الملل حقوق بشر اعلام کرده است که اپلیکیشن قطر Ehteraz هم «نقایص امنیتی جدی» دارد.
 
با اینکه این نقایص به سرعت رفع شدند، اما وابستگی به ابزارهای دیجیتال این سوال را پیش می‌آورد که آیا قوانین محافظت از داده‌ها به خوبی رعایت شده‌اند.
 
تقاضای پایان دادن به جمع‌آوری داده‌ها
هیئت محافظت از داده‌های اروپا و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی از دولت‌ها تقاضا کرده‌اند که پس از پایان بحران به استفاده از این داده‌ها پایان دهند. این داده‌ها، داده‌های مکانی فرد را شامل می‌شود که از طریق تماس‌ها یا اپلیکیشن‌های تلفن همراه به دست می‌آید.
 
شاهنواز بکر مشاور امنیتی شرکت تکنولوژی شبکه‌های F5 در آمریکا عقیده دارد که پایان دادن به استفاده از داده‌های جمع آوری شده، مستلزم برنامه ریزی کامل برای نحوه جمع‌آوری و پردازش داده‌ها از آغاز تا پایان است.
 
بکر در گفتگو با CNBC گفت «برای مثال اگر داده‌ها به گونه‌ای متمرکز جمع‌آوری می‌شوند و به صورت رمزنگاری شده ذخیره می‌شوند، شرکت‌ها می‌توانند جمع‌آوری داده را متوقف و کلید ‌اصلی دسترسی به این داده‌ها را نابود کنند. البته در مواقع ممکن می‌توان برای کاهش احتمال نفوذ به داده‌ها،‌ آنها را به توکن تبدیل کرد (توکنیزه کرد).
 
توکن سازی یا توکنیزه کردن به معنای تبدیل اطلاعات حساس همچون شماره‌ شناسایی افراد به قطعه‌هایی با ترتیب تصادفی است تا از نفوذ احتمالی به این داده‌ها جلوگیری شود.

کرونا شکاف دیجیتالی در «خاورمیانه و شمال آفریقا» را افزایش داد

با شیوع کرونا، تغییراتی گسترده در رفتار دیجیتال مردم، نحوه اداره مشاغل، آموزش، مراجعه به پزشک، سفر و تفریح و...در جهان ایجاد شد، اما کاربران در برخی مناطق دنیا به‌ دلیل پایین بودن کیفیت زیرساخت‌ها، سرعت پایین اینترنت، فقر و...نتوانستند بخوبی از این ظرفیت استفاده کنند. به بیان دیگر کووید 19 شکاف دیجیتال موجود در جهان را در مناطقی ازجمله خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) پررنگ‌تر از گذشته به نمایش گذاشت؛ منطقه‌ای که هم سریع‌ترین و هم کندترین اینترنت همراه جهان را در خود جای داده و این، نماد مسلم یک شکاف دیجیتال بزرگ است.
آسیب‌پذیری کاربران
اتحادیه جهانی مخابرات(ITU) با تأیید این موضوع که بحران کووید 19 شکاف دیجیتالی موجود در برخی مناطق جهان را برجسته‌تر کرده است در بیانیه‌ای خاطرنشان کرد: در برخی مناطق جهان بسیاری از خانواده‌ها، کارگران و کارمندان، صاحبان کسب و کار، تجار و بخش عمده‌ای از مردم نمی‌توانند از مزایای فناوری دیجیتال بهره بگیرند. به همین دلیل هم می‌توان گفت این افراد در برابر پاندمی کرونا بسیار آسیب‌پذیرتر هستند. کووید 19 چالش‌های گسترده و بزرگتر فناوری اطلاعات را که پیش از این هم بسیاری از دولت‌ها، مشاغل و جوامع با آن روبه‌رو بوده‌اند  به‌ دلیل نیاز بیشتر مردم دنیا به تکنولوژی  برجسته‌تر کرد.
اتحادیه جهانی مخابرات در گزارشی که توسط زد دی نت(Zdnet) منتشر شده، یکی از این مناطق را خاورمیانه و شمال آفریقا(MENA) عنوان کرده و یادآور شده که این شکاف دیجیتالی، با توجه به تنوع فرهنگی و اقتصادی منطقه قابل توجه است، اگرچه این موارد، پیش از شیوع این بیماری همه گیر نیز وجود داشت و قبلاً هم برخی ساکنان این منطقه با چنین مشکلاتی دست و پنجه نرم می‌کردند اما کرونا، نیاز به مقابله با این مشکلات را دوچندان کرده است. در این گزارش  به سه مورد از بزرگترین مشکلات شکاف دیجیتال موجود در این منطقه اشاره شده است.
فقر، عامل اصلی شکاف دیجیتال
اتحادیه جهانی مخابرات یکی از مشکلات این منطقه را عدم دسترسی به شبکه اینترنت تلفن همراه می‌داند هرچند تأکید دارد که اکنون شرایط نسبت به سال 2014 بهبود یافته است. آخرین گزارش انجمن جهانی موبایل(GSMA) نشان می‌دهد نسبت جمعیت خاورمیانه و آفریقا که بین سال‌های 2014 تا 2018 زیر پوشش شبکه اینترنت تلفن همراه قرار نداشته‌اند کاهش چشمگیری داشته و این رقم به 11درصد رسیده که دستاوردی بزرگ به شمار می‌رود، اما موضوع اینجاست که با وجود این پیشرفت، طبق مشاهدات GSMA تقریباً نیمی از جمعیت این منطقه به اینترنت متصل نیستند حتی اگر تحت پوشش یک شبکه3G یا 4G قرار داشته باشند.
 یکی از مشکلات موجود بر سر راه مردم این منطقه برای استفاده از اینترنت همراه، قیمت بالای گوشی هوشمند و همچنین بسته‌های اینترنتی است. پیش از این نیز اعلام شده بود در منطقه‌ای که بهای دسترسی به اینترنت، مبلغی معادل 40درصد دستمزد ماهانه یک فرد است عملاً نمی‌توان انتظار داشت که مردم از مزایای این پهن باند استفاده کنند؛ حتی سال 2014 میلادی بانک جهانی در گزارشی اعلام کرده بود برای دسترسی کامل مردم این منطقه به اینترنت ثابت و موبایل نیاز به سرمایه‌گذاری 25میلیارد دلاری وجود دارد،هرچند تلاش‌هایی برای کاهش این شکاف دیجیتالی صورت گرفته ولی اصلاً کافی نبوده و مشکلات ناشی از این شکاف در دوران کرونا بیشتر به چشم می‌آید؛ برای نشان دادن این شکاف نگاهی به آمار انجمن جهانی موبایل می‌اندازیم.اطلاعات GSMA نشان می‌دهد ضریب نفوذ تلفن هوشمند در سال 2019 در کشورهای عرب شیخ نشین به 75درصد رسیده درحالی که این رقم در شمال آفریقا 52درصد است و در برخی کشورهای عربی همچون سودان به 39درصد می‌رسد؛ در شرایط کرونا، که بیکاری فزاینده‌ای در جهان دیده می‌شود اتصال مردم این مناطق به اینترنت و استفاده از سرویس‌های آنلاین بشدت مشکل است و هیچ عدالتی در این زمینه دیده نمی‌شود.
از سوی دیگر در کشورهای درگیرجنگ منطقه ازجمله لیبی، سوریه و یمن که شاهد بی‌ثباتی اقتصادی هستیم کاربران با اینترنت کم سرعت و هزینه‌های بالا مواجه هستند؛ یکی دیگر از مشکلاتی که در این منطقه درکنار شکاف دیجیتال به وضوح دیده می‌شود شکاف جنسیتی است و مشاهده می‌شود که زنان به نسبت مردان دسترسی کمتری به اینترنت دارند.
کندترین و سریع‌ترین اینترنت همراه جهان در یک منطقه
طبق این گزارش در منطقه MENA هم کندترین‌ترین و هم سریع‌ترین اینترنت همراه جهان را شاهد هستیم که این شکاف برای کاربران مشکلاتی جدی در دوران کرونا ایجاد کرده است، به‌عنوان نمونه در منطقه امارات متحده عربی و قطر کاربران یکی از بالاترین سرعت‌های اینترنت همراه در جهان را تجربه می‌کنند و از آن طرف کشورهایی مانند لیبی، سودان و عراق پایین‌ترین سرعت اینترنت را در دنیا  دارند. ازسوی دیگر طبق گزارش «سیمون کمپ» از تحلیلگران ارشد مؤسسه پژوهشی DataReportal، بسیاری از کاربران کشورهای این منطقه در فاصله فوریه تا مارس 2020 (اسفند و فروردین ماه گذشته) که اوج کرونا در جهان و قرنطینه خانگی بود با کاهش چشمگیر سرعت اینترنت ثابت و موبایل مواجه شدند، به‌عنوان مثال متوسط سرعت دانلود با اینترنت همراه در مراکش کاهش 11درصدی داشت و این رقم کاهش در ترکیه به 9.7درصد رسید. کمبود محتوا و سرویس‌هایی به زبان عربی هم بخشی دیگر از مشکلات کاربران این منطقه در دوران پاندمی کرونا بوده است. این تحلیلگر معتقد است شناسایی این کمبودها در نتیجه حضور کرونا می‌تواند به کاهش شکاف دیجیتالی در این منطقه کمک شایان توجهی کند چراکه حالا دیگر لزوم هرچه کمتر شدن این شکاف، بیش از پیش برای دولت‌ها و مردم مشخص شده است.
علاوه بر مشکل سرعت اینترنت، آغاز کرونا در منطقه MENA برای کسانی که مجبور بودند از خانه دورکاری کنند مشکلات دیگری را نیز برجسته کرد. بخش عمده‌ای از سرویس‌های تماس ویدئویی و سرویس‌های VoIP در این منطقه فیلتر بودند و همین موضوع مشکلات زیادی برای کاربرانی که به اینترنت و فضای مجازی دسترسی داشتند ایجاد کرد. با توجه به ادامه دار شدن پاندمی کرونا، بسیاری از این محدودیت‌ها به طور موقت برداشته شد تا مردم بتوانند به‌ صورت قانونی از برخی سرویس‌ها ازجمله زوم و اسکایپ استفاده کنند.
لزوم افزایش سواد دیجیتال
یکی دیگر از مواردی که در بحران کرونا اتحادیه جهانی مخابرات و همچنین سازمان جهانی بهداشت بر آن تأکید دارند لزوم مقابله با اخبار جعلی با افزایش سواد دیجیتال مردم است. سازمان جهانی بهداشت معتقد است اخبار فیک که به اندازه ویروس کرونا خطرناک هستند بسیار سریعتر و آسانتر از ویروس منتشر می‌شوند و خاورمیانه و شمال آفریقا نیز مانند سایر مناطق به طور فزاینده‌ای در معرض اطلاعات غلط قرار دارند، گرچه این روند مختص شرایط فعلی نیست. این گزارش تأکید دارد که افزایش مهارت و سواد دیجیتال به منظور کاهش شکاف موجود، باید به اولویت کشورهای منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا تبدیل شود.
مردم باید به منظور مقابله با انتشار اخبار غلط از نظر دیجیتالی باسواد شوند تا اخبار جعلی را تا حد زیادی تشخیص دهند؛ در بحران‌های سلامت شبیه کرونا باید تلاش‌های بیشتری برای حقیقت‌یابی انجام شود. یکی از این موارد تلاش AFP به‌عنوان یکی از 3آژانس خبری بزرگ دنیاست که ابزار حقیقت یاب فیس‌بوک را به زبان عربی راه‌اندازی کرد تا کاربران این منطقه بتوانند اخبار جعلی را سریعتر شناسایی کرده و در دام آن نیفتند. AFP حقیقت یاب‌هایی به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، اسپانیایی و پرتغالی نیز دارد.
اتحادیه جهانی مخابرات نیز اعلام کرد امروز بیش از هر زمان دیگری دولت‌ها، صنایع، سازمان‌های بین‌المللی، سازمان‌های مردم نهاد، آکادمی‌ها و... در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا باید برای یافتن راهکاری برای مقابله با اخبار جعلی همراه و هماهنگ شوند همان‌طور که پیش از این هم فیس‌بوک و توئیتر با ارائه نسخه هایlite سرویس‌های خود به‌ دنبال کاهش شکاف دیجیتالی در این مناطق بوده‌اند. سرمایه‌گذاری بیشتر در آموزش تکنولوژی و تولید بیشتر محتوای عربی، تغییر به سوی پذیرش دورکاری و همچنین تلاش برای ایجاد سرویس‌ها و محصولات جدید ازجمله «کیف‌های موبایل»(mobile wallets) و« فین تک»از بایدهای این منطقه برای کاهش شکاف دیجیتال موجود است.
 

کرونا آینده کاری را برای همیشه تغییر داد

 
 
 
ماه مارس گذشته همه چیز با آمدن یک ویروس در یک آن تغییر کرد. حالا پس از گذشت شش ماه شاهد جهانی متفاوتی هستیم. اتاق نشیمن به اتاق هیات مدیره تبدیل شده؛ جلسات تجاری در ارتباط ویدیویی با زوم خلاصه شده‌اند و برای مدتی زنجیره‌ عرضه با مشکل مواجه شد. بحران جهانی شیوع ویروس کرونا نحوه زندگی و روش کار ما را تغییر داد. برخی تصور می‌کردیم که این تغییر موقتی و شاید تنها برای چند هفته است؛ اما در واقع از همان ابتدا شاهد تغییر در «آینده کار» بودیم.
 
پیش از همه‌گیری ویروس کرونا، دورکاری و کار از خانه به نوعی بدنام بود. دورکاری تقریبا بهانه‌ای بود برای یک روز رهایی از کار و فضای اداره؛ اما تحقیقات تازه نشان‌دهنده داستانی کاملا متفاوت است؛ حالا کار در خانه در واقع به معنای ساعت کاری طولانی‌تر، سخت‌تر و خلاقانه‌تر است.
 
براساس تحقیقات شرکت تحقیقاتی دیلی‌پی، کارکنانی که شرکت‌اشان اجازه دورکاری را به آنها می‌دهد عمدتا ساعات بیشتر و طولانی‌تری کار می‌کنند و خلاقیت بیشتری دارند. شصت درصد از پاسخ دهندگان این تحقیق اذعان کرده‌اند که ساعت کاری آنها در خانه طولانی‌تر است و ۳۳ درصد از آنها هشت ساعت در هفته یا بیشتر را دورکاری می‌کنند؛ این میزان ساعت کاری بیش از ۴۰۰ ساعت در سال است. در همین حال، ۴۸ درصد این افراد عقیده دارند که در شرایط دورکاری مفیدتر هستند و تنها ۱۴ درصد عقیده عکس دارند.
 
درنتیجه آیا آینده کار به معنای حذف کامل محل کار و اداره خواهد بود؟ جواب این سوال منفی است، تنها ۲۵ درصد از پاسخ‌دهندگان انتظار دارند که در آینده از خانه دورکاری کنند. برای بخشی از افراد از جمله کارگران که موتور حرکتی اقتصاد هستند و معلمان که باید به کلاس درس بازگردند مطمئنا دورکاری یک گزینه دائمی نخواهد بود.
 
مزایای کارمندان در حال تغییر است
کارفرمایان پیشنهادات تازه‌ای همچون هزینه‌های آموزشی را برای حفظ و جذب نیروی کار در فضای کار فعلی ارائه کرده‌اند. یکی از پر سروصدا‌ترین اقدامات جدید، پرداخت لحظه‌ای است. به نظر سیستم پرداخت حقوق دو هفته‌ای که گاهی اوقات از طریق چک صورت می‌گرفت دیگر منسوخ شده است. در حال‌حاضر ۵۰۰ کارخانه برتر آمریکا امکان دریافت حقوق لحظه‌ای را برای کارکنان خود فعال کرده‌اند تا کارمند در لحظه حق‌الزحمه کار خود را پس از انجام کار دریافت کند. چنین اقدامی در جهان دیجیتال امروزی به کنترل بهتر امورمالی و افزایش امنیت مالی کمک می‌کند. تحقیق تازه‌ای نشان داده که ۷۴ درصد از کارکنان درصورت پرداخت روزانه حقوق استرس کمتری دارند.
 
این روند پیشنهادات تازه احتمالا به مسیر خود ادامه خواهد داد. هر حرکتی که استرس کارکنان را کاهش دهد روی بازده کاری تاثیرگذار خواهد بود، به ویژه زمانی که هیچ هزینه‌ای هم برای کارفرما یا مدیریت به دنبال نداشته باشد.
 
تکنولوژی‌های بدون تماس
فرایند تغییر تکنولوژی طی ماه‌های اخیر موجب شده تا جان بسیاری از افراد نجات پیدا کند. فضای کار برای کارگران بیمارستان‌ها، سوپرمارکت‌ها و رستوران‌ها هرروز با تماس کمتری همراه است که باعث بهبود امنیت و بازدهی کار آنها نیز خواهد شد.
امروزه دیگر نیازی به لمس و ثبت کارت‌های ورود و خروج یا صفحات لمسی نیست و کارگران تنها با نشان دادن کارت شناسایی یا استفاده از گوشی همراه برای اعلام حضور می‌توانند ورود و خروج خود را ثبت کنند.
 
در سوپرمارکت‌ها هم تکنولوژی اسکن باعث تسهیل وارسی در هنگام خروج شده و کارکنان می‌توانند در دیگر زمینه‌های کاری فروشگاه به کارگرفته شوند و فضای امن‌تری را برای کارفرما و کارمند ایجاد کرده ‌است. این تکنولوژی درست در زمان مناسبی ارائه شد. براساس «شاخص استخدام آمریکا» از شرکت تحقیقاتی دیلی‌پی، صنعت سوپرمارکت این کشور از اول ژانویه شاهد ۶۳ درصد رشد در تعداد کارکنان خود بوده است.
 
هتلداری نیز با استفاده از تکنولوژی‌های جدید امنیت را در اولویت خود قرار داده‌اند. مهمانان هتل‌ها حالا دیگر می‌توانند با اجتناب از صف‌های طولانی، به روش‌های مختلفی اتاق رزرو کنند. این اقدام تجربه‌ای امن و سریع را برای مشتری فراهم می‌کند و کارمندان هتل هم زمان بیشتری برای رفع دیگر نیاز‌های مشتری خواهند داشت.
 
تنوع در هدایت‌‌گری
با توجه به تاکیدهای فراوانی که امسال درمورد نابرابری قومی و نژادی صورت گرفته است، شرکت‌ها ملزم به انعکاس فضای کلی جامعه هستند، شرکت‌ها . تجارتی که تنوع قومی نژادی را در اولویت خود قرار دهد رابطه نزدیک‌تری با مشتریان خواهد داشت و درنتیجه موفقیت بیشتری نیز کسب خواهد کرد.
 
تحقیقات نشان می‌دهد که آینده فضای کاری با تنوع نژادی در سطح مدیریت اجرایی و نیروی کار همراه خواهد بود. طبق تحقیقات انجام گرفته شصت و پنج درصد از پاسخ دهندگان عقیده داشتند که تنوع قومی و نژادی در کارمنان باعث رابطه بهتر با مشتریان خواهد شد و ۶۳ درصد هم معتقد بودند که رهبران خانم برای تجارت مفید خواهند بود. همچنین از نگاه دو سوم کارکنان، تنوع پذیری شرکت شاخص‌ مهمی است که روی تصمیم آنها برای همکاری با شرکت تاثیرگذار است.
 
سال ۲۰۲۰ با سال‌های گذشته متفاوت است. فضای کار تقریبا بازسازی شده‌است و بسیاری از شرکت‌ها اصول و روش کاری خود را زیر و رو کرده‌اند. دیدگاه‌های کهنه نسبت به موضوعاتی همچون دورکاری و دیجیتال‌سازی متحول شده‌اند. تنوع جنسیتی و نژادی در سطح مدیریت اجرایی حالا یکی از ملاک‌های اعتبار و موفقیت شرکت‌ها محسوب می‌شود. حالا و با اینکه آینده کاری زودتر از آنچه رهبران پیش‌بینی می‌کردند فرا رسیده است، مدیران و رهبران باید آنرا پذیرفته و خود را وفق دهند.

کرونا بازار «وب تاریک» را رونق داد

 مؤسسه اطلاعات سایبری Sixgill از جمله مراکز فعال برای کشف بازارهای سیاه اینترنتی، این هفته گزارش 17صفحه‌ای خود را که حاصل یک مطالعه وسیع در سطح جهانی است، منتشر کرد و توضیح داد با همه‌گیری ویروس کرونا و خانه نشینی مردم، دلال‌های مواد مخدر و دارو فعالیت خود را در سطح خیابان کاهش داده‌اند و در عوض روی فضای آنلاین تمرکز ویژه دارند تا بازار خود را از دست ندهند. در این گزارش آمده، میزان فروش غیرقانونی داروهایی که به نوعی با درمان بیماری کرونا مرتبط هستند در فضایی که از آن با نام «وب تاریک» یا «دارک وب» (Dark Web) یاد می‌شود 495 درصد افزایش یافته است و حتی در بعضی از این بازارها اقلامی به‌عنوان «واکسن کرونا» یا «داروی قطعی درمان کرونا» هم به چشم می‌خورد. در همین دوره زمانی میزان فروش داروهای روان گردان در بازارهای زیرزمینی اینترنتی 224 درصد و میزان فروش مواد مخدر 555 درصد بیشتر شده است. با این توضیحات این سؤال مطرح می‌شود که، فضایی به‌عنوان «وب تاریک» چگونه فعالیت می‌کند که مراکز امنیت سایبری نمی‌توانند جلوی آن را بگیرند؟
این بازارهای تاریک وب
«وب تاریک» به شبکه‌ای گفته می‌شود که از دسترس عموم کاربران خارج است و از آن برای مقاصد غیرقانونی استفاده می‌شود. این قبیل شبکه‌ها که توسط گروه‌های ناشناس مدیریت می‌شوند با افراد مختلف نظیر هکرها، فروشندگان مواد مخدر، آدم‌ربایان، قاتل‌ها، تروریست‌ها و... همکاری می‌کنند و این فضا را می‌توان بخشی از یک شبکه بزرگتر و پیچیده‌تر به‌نام «وب پنهان» دانست. وب تاریک را در اصل مجموعه سایت‌هایی می‌دانند که جست‌وجوگرهای اینترنتی قادر به شناسایی آنها نیستند و در بیشتر موارد برای مخفی نگه‌ داشتن هویت خود از ابزار رمزگذاری Tor استفاده می‌کنند و پسوند onion. را برای خود برمی‌گزینند.
گزارش مفصلی که مؤسسه اطلاعات سایبری Sixgill هم‌اکنون منتشر کرده است نشان می‌دهد همزمان با همه‌گیری ویروس کرونا میزان فعالیت این قبیل سایت‌ها افزایش یافته است و در این میان چون هنوز هیچ مرکز علمی در جهان واکسن یا داروی قطعی درمان کرونا ارائه نکرده است، برخی فروشگاه‌های غیرقانونی فعال در این حوزه تبلیغات مرتبط با این بیماری را ممنوع کردند.
سایت اینترنتی «مونوپولی مارکت» که از مواد مخدر تا داروهای استروئیدی را به‌صورت غیرقانونی به فروش می‌رساند با انتشار پیامی اعلام کرد که اجازه فروش داروهای تأیید نشده برای درمان کرونا را نمی‌دهد. این سایت از بازیگران تازه وارد عرصه دارک وب است و در آن فقط 100فروشنده فعال مشغول به کار هستند که البته بخش اعظم آنها به خرید و فروش دارو و بیت کوین می‌پردازند. از زمان شیوع کرونا درخواست فروشندگان برای عرضه داروهای مرتبط با این بیماری در فروشگاه‌های مخفی اینترنتی بیشتر شده است و مدیران این سایت و دیگر مراکز مشابه برای آنکه فریب نخورند، اجازه عرضه چنین داروهایی را در شرایط کنونی نمی‌دهند. «مونوپولی مارکت» در بیانیه‌ای که روی یکی از فروم‌ها منتشر کرده است توضیح داد: «هر فروشنده‌ای که داروی جعلی را به‌عنوان درمان ویروس کرونا ارائه کند نه تنها به طور دائم از این مرکز حذف می‌شود، بلکه دیگر سایت‌های زیرزمینی وابسته هم با او همکاری نخواهند کرد.»
مرکز Sixgill به این نتیجه رسیده است که با وجود پیشرفته‌تر شدن ابزارهای امنیت سایبری و تمرکز هرچه بیشتر دولت‌ها برای جلوگیری از فعالیت‌های زیرزمینی آنلاین، تعداد سایت‌های فعال در عرصه دارک وب، روز به روز در حال افزایش است. اگرچه یکی از بزرگترین فروشگاه‌های آنلاین فعال با نام «اونیموس» سال 2013 میلادی غیرفعال شد، ولی دیگر سایت‌ها نظیر سیلک‌رود2، آگورا، اِولوشن، پاندورا، هایدرا و... همچنان فعالیت می‌کنند و میانگین درآمد روزانه هر کدام از آنها بین 300 تا 500 هزار دلار برآورد می‌شود که البته در برخی موارد درآمد روزانه آنها به 650 هزار دلار هم می‌رسد.
البته در گزارشی که به تازگی منتشر شده است، گفته شده بیشتر دلال‌هایی که با این سایت‌ها همکاری می‌کنند درآمد قابل ملاحظه‌ای به دست نمی‌آورند. بررسی‌ها نشان می‌دهد 70 درصد تمام فروشندگانی که در وب تاریک مشغول فعالیت‌های غیرقانونی هستند کالاهای با ارزش کمتر از 1000 دلار عرضه می‌کنند و در این بین ارزش مالی کالاهای عرضه شده توسط 18 درصد آنها بین 1000 تا 10 هزار دلار برآورد می‌شود. همچنین مشخص شد تنها 2 درصد فروشندگان، کالاهایی با ارزش بیش از 100 هزار دلار را در بازارهای پنهانی آنلاین می‌فروشند که البته آنها هم افرادی محدود و شناخته شده هستند. با این حال همان تعداد محدودی که کالاهای گران‌تر را عرضه می‌کنند، بخش اعظم درآمدهای مربوط به این بازارهای سیاه را به دست می‌آورند. در مطالعه جدید مشخص شد 35درصد فروشندگان طی یک سال گذشته در مجموع یک میلیون دلار درآمد به دست آوردند و در این میان یک درصد فروشندگان در دارک وب توانستند هر کدام بیش از 5 میلیون دلار کسب درآمد کنند.
وب تاریک با اقلام عجیب و ترسناک
دارو و مواد مخدر تنها محصولات پرفروش در دنیای سیاه وب محسوب نمی‌شود. سال 2018 میلادی تنها چند هفته قبل از انتخابات میان دوره ریاست جمهوری ایالات متحده تمام محتوای ذخیره شده در یکی از پایگاه‌های داده این کشور شامل اطلاعات رأی‌گیری مربوط به 35 میلیون شهروند امریکایی سرقت و در یکی از سایت‌های مخفی دارک وب عرضه شد. این داده‌ها که روی یکی از فروم‌های هکری منتشر شده بود تمام اطلاعات شخصی رأی دهندگان از جمله نام، شماره تلفن، آدرس محل سکونت و سابقه رأی دادن آنها را دربر می‌گرفت.
علاوه بر این، جولای امسال یعنی حدود یک ماه قبل محققان امنیت سایبری از کشف پرونده‌های پزشکی آنلاین درگذشتگان بسیاری از کشورها در یکی از بازارهای غیرقانونی وب خبر دادند. مجرمان سایبری در این اتفاق حجم وسیعی از اطلاعات شخصی 140 میلیون بیمار که جان خود را از دست داده بودند، حراج کردند و در بین این داده‌ها، اطلاعات مربوط به حساب بانکی و رمز عبور آنها هم به چشم می‌خورد.
اعضای بدن انسان از جمله اقلام دیگری است که به‌صورت گسترده در دارک وب، خرید و فروش می‌شود و بخصوص برای آن دسته از افرادی که در فهرست انتظار برای پیوند عضو قرار دارند، این بازار همواره مورد توجه قرار می‌گیرد. سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که سالانه در جهان به طور میانگین حدود 10 هزار پیوند عضو غیرقانونی انجام می‌شود و بخش اعظم آنها زیر نظر گردانندگان سایت‌های دارک وب است. بدیهی است که در این میان هرچه عضو بدن حیاتی‌تر باشد، قیمت آن بالاتر می‌رود. با این توضیح قیمت کبد یا قلب انسان در این قبیل سایت‌ها بین 100 تا 200 هزار دلار است و هر چشم انسان‌ در این سایت‌ها حدود 1200 دلار معامله می‌شود. کارشناسان همچنین دریافتند از فروش وام بانکی گرفته تا استخدام قاتل و گروه‌های تبهکاری نیز در این سایت‌ها یافت می‌شود و متأسفانه باید گفت این سایت‌ها به خرید و فروش کودکان و قاچاق انسان هم می‌پردازند.
در گزارش جدید اعلام شد بخش اعظم خرید و فروش‌های غیرقانونی دارک وب معادل 46 درصد آنها در فنلاند انجام می‌شود و 30 درصد آن هم در نروژ به فروش می‌رسد. البته بسته به نوع کالا، محل فروش کالاهای عرضه شده در این سایت‌ها در نقاط مختلف جهان تغییر می‌کند. در مجموع تا پایان نیمه نخست سال 2020 میلادی بیش از 20 میلیارد اطلاعات سرقت شده از حساب‌های کاربری در بازار سیاه دارک وب وجود داشته است و میانگین قیمت هر حساب کاربری شبکه‌های اجتماعی از جمله فیس‌بوک در این سایت‌ها 600 دلار بوده است. میانگین سنی افرادی که در این سایت‌ها اقدام به خرید اجناس مختلف بخصوص مواد مخدر می‌کنند 21 سال است و بیشتر آنها مرد هستند. مؤسسه اطلاعات سایبری Sixgill هشدار داد اگر شرایط به همین شکل دنبال شود و جلوی فعالیت این قبیل سایت‌ها گرفته نشود، در آینده نه چندان دور دنیای دارک وب برای همه کشورها مشکلات عدیده ایجاد می‌کند و حتی سازمان‌های بزرگ نظیر پلیس فدرال امریکا هم نمی‌توانند جلوی فعالیت‌های آن را بگیرند.
 

کرونا بازار «وب تاریک» را رونق داد

 مؤسسه اطلاعات سایبری Sixgill از جمله مراکز فعال برای کشف بازارهای سیاه اینترنتی، این هفته گزارش ۱۷صفحه‌ای خود را که حاصل یک مطالعه وسیع در سطح جهانی است، منتشر کرد و توضیح داد با همه‌گیری ویروس کرونا و خانه نشینی مردم، دلال‌های مواد مخدر و دارو فعالیت خود را در سطح خیابان کاهش داده‌اند و در عوض روی فضای آنلاین تمرکز ویژه دارند تا بازار خود را از دست ندهند. در این گزارش آمده، میزان فروش غیرقانونی داروهایی که به نوعی با درمان بیماری کرونا مرتبط هستند در فضایی که از آن با نام «وب تاریک» یا «دارک وب» (Dark Web) یاد می‌شود ۴۹۵ درصد افزایش یافته است و حتی در بعضی از این بازارها اقلامی به‌عنوان «واکسن کرونا» یا «داروی قطعی درمان کرونا» هم به چشم می‌خورد. در همین دوره زمانی میزان فروش داروهای روان گردان در بازارهای زیرزمینی اینترنتی ۲۲۴ درصد و میزان فروش مواد مخدر ۵۵۵ درصد بیشتر شده است. با این توضیحات این سؤال مطرح می‌شود که، فضایی به‌عنوان «وب تاریک» چگونه فعالیت می‌کند که مراکز امنیت سایبری نمی‌توانند جلوی آن را بگیرند؟
این بازارهای تاریک وب
«وب تاریک» به شبکه‌ای گفته می‌شود که از دسترس عموم کاربران خارج است و از آن برای مقاصد غیرقانونی استفاده می‌شود. این قبیل شبکه‌ها که توسط گروه‌های ناشناس مدیریت می‌شوند با افراد مختلف نظیر هکرها، فروشندگان مواد مخدر، آدم‌ربایان، قاتل‌ها، تروریست‌ها و… همکاری می‌کنند و این فضا را می‌توان بخشی از یک شبکه بزرگتر و پیچیده‌تر به‌نام «وب پنهان» دانست. وب تاریک را در اصل مجموعه سایت‌هایی می‌دانند که جست‌وجوگرهای اینترنتی قادر به شناسایی آنها نیستند و در بیشتر موارد برای مخفی نگه‌ داشتن هویت خود از ابزار رمزگذاری Tor استفاده می‌کنند و پسوند onion. را برای خود برمی‌گزینند.
گزارش مفصلی که مؤسسه اطلاعات سایبری Sixgill هم‌اکنون منتشر کرده است نشان می‌دهد همزمان با همه‌گیری ویروس کرونا میزان فعالیت این قبیل سایت‌ها افزایش یافته است و در این میان چون هنوز هیچ مرکز علمی در جهان واکسن یا داروی قطعی درمان کرونا ارائه نکرده است، برخی فروشگاه‌های غیرقانونی فعال در این حوزه تبلیغات مرتبط با این بیماری را ممنوع کردند.
سایت اینترنتی «مونوپولی مارکت» که از مواد مخدر تا داروهای استروئیدی را به‌صورت غیرقانونی به فروش می‌رساند با انتشار پیامی اعلام کرد که اجازه فروش داروهای تأیید نشده برای درمان کرونا را نمی‌دهد. این سایت از بازیگران تازه وارد عرصه دارک وب است و در آن فقط ۱۰۰فروشنده فعال مشغول به کار هستند که البته بخش اعظم آنها به خرید و فروش دارو و بیت کوین می‌پردازند. از زمان شیوع کرونا درخواست فروشندگان برای عرضه داروهای مرتبط با این بیماری در فروشگاه‌های مخفی اینترنتی بیشتر شده است و مدیران این سایت و دیگر مراکز مشابه برای آنکه فریب نخورند، اجازه عرضه چنین داروهایی را در شرایط کنونی نمی‌دهند. «مونوپولی مارکت» در بیانیه‌ای که روی یکی از فروم‌ها منتشر کرده است توضیح داد: «هر فروشنده‌ای که داروی جعلی را به‌عنوان درمان ویروس کرونا ارائه کند نه تنها به طور دائم از این مرکز حذف می‌شود، بلکه دیگر سایت‌های زیرزمینی وابسته هم با او همکاری نخواهند کرد.»
مرکز Sixgill به این نتیجه رسیده است که با وجود پیشرفته‌تر شدن ابزارهای امنیت سایبری و تمرکز هرچه بیشتر دولت‌ها برای جلوگیری از فعالیت‌های زیرزمینی آنلاین، تعداد سایت‌های فعال در عرصه دارک وب، روز به روز در حال افزایش است. اگرچه یکی از بزرگترین فروشگاه‌های آنلاین فعال با نام «اونیموس» سال ۲۰۱۳ میلادی غیرفعال شد، ولی دیگر سایت‌ها نظیر سیلک‌رود۲، آگورا، اِولوشن، پاندورا، هایدرا و… همچنان فعالیت می‌کنند و میانگین درآمد روزانه هر کدام از آنها بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار برآورد می‌شود که البته در برخی موارد درآمد روزانه آنها به ۶۵۰ هزار دلار هم می‌رسد.
البته در گزارشی که به تازگی منتشر شده است، گفته شده بیشتر دلال‌هایی که با این سایت‌ها همکاری می‌کنند درآمد قابل ملاحظه‌ای به دست نمی‌آورند. بررسی‌ها نشان می‌دهد ۷۰ درصد تمام فروشندگانی که در وب تاریک مشغول فعالیت‌های غیرقانونی هستند کالاهای با ارزش کمتر از ۱۰۰۰ دلار عرضه می‌کنند و در این بین ارزش مالی کالاهای عرضه شده توسط ۱۸ درصد آنها بین ۱۰۰۰ تا ۱۰ هزار دلار برآورد می‌شود. همچنین مشخص شد تنها ۲ درصد فروشندگان، کالاهایی با ارزش بیش از ۱۰۰ هزار دلار را در بازارهای پنهانی آنلاین می‌فروشند که البته آنها هم افرادی محدود و شناخته شده هستند. با این حال همان تعداد محدودی که کالاهای گران‌تر را عرضه می‌کنند، بخش اعظم درآمدهای مربوط به این بازارهای سیاه را به دست می‌آورند. در مطالعه جدید مشخص شد ۳۵درصد فروشندگان طی یک سال گذشته در مجموع یک میلیون دلار درآمد به دست آوردند و در این میان یک درصد فروشندگان در دارک وب توانستند هر کدام بیش از ۵ میلیون دلار کسب درآمد کنند.
وب تاریک با اقلام عجیب و ترسناک
دارو و مواد مخدر تنها محصولات پرفروش در دنیای سیاه وب محسوب نمی‌شود. سال ۲۰۱۸ میلادی تنها چند هفته قبل از انتخابات میان دوره ریاست جمهوری ایالات متحده تمام محتوای ذخیره شده در یکی از پایگاه‌های داده این کشور شامل اطلاعات رأی‌گیری مربوط به ۳۵ میلیون شهروند امریکایی سرقت و در یکی از سایت‌های مخفی دارک وب عرضه شد. این داده‌ها که روی یکی از فروم‌های هکری منتشر شده بود تمام اطلاعات شخصی رأی دهندگان از جمله نام، شماره تلفن، آدرس محل سکونت و سابقه رأی دادن آنها را دربر می‌گرفت.
علاوه بر این، جولای امسال یعنی حدود یک ماه قبل محققان امنیت سایبری از کشف پرونده‌های پزشکی آنلاین درگذشتگان بسیاری از کشورها در یکی از بازارهای غیرقانونی وب خبر دادند. مجرمان سایبری در این اتفاق حجم وسیعی از اطلاعات شخصی ۱۴۰ میلیون بیمار که جان خود را از دست داده بودند، حراج کردند و در بین این داده‌ها، اطلاعات مربوط به حساب بانکی و رمز عبور آنها هم به چشم می‌خورد.
اعضای بدن انسان از جمله اقلام دیگری است که به‌صورت گسترده در دارک وب، خرید و فروش می‌شود و بخصوص برای آن دسته از افرادی که در فهرست انتظار برای پیوند عضو قرار دارند، این بازار همواره مورد توجه قرار می‌گیرد. سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که سالانه در جهان به طور میانگین حدود ۱۰ هزار پیوند عضو غیرقانونی انجام می‌شود و بخش اعظم آنها زیر نظر گردانندگان سایت‌های دارک وب است. بدیهی است که در این میان هرچه عضو بدن حیاتی‌تر باشد، قیمت آن بالاتر می‌رود. با این توضیح قیمت کبد یا قلب انسان در این قبیل سایت‌ها بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار دلار است و هر چشم انسان‌ در این سایت‌ها حدود ۱۲۰۰ دلار معامله می‌شود. کارشناسان همچنین دریافتند از فروش وام بانکی گرفته تا استخدام قاتل و گروه‌های تبهکاری نیز در این سایت‌ها یافت می‌شود و متأسفانه باید گفت این سایت‌ها به خرید و فروش کودکان و قاچاق انسان هم می‌پردازند.
در گزارش جدید اعلام شد بخش اعظم خرید و فروش‌های غیرقانونی دارک وب معادل ۴۶ درصد آنها در فنلاند انجام می‌شود و ۳۰ درصد آن هم در نروژ به فروش می‌رسد. البته بسته به نوع کالا، محل فروش کالاهای عرضه شده در این سایت‌ها در نقاط مختلف جهان تغییر می‌کند. در مجموع تا پایان نیمه نخست سال ۲۰۲۰ میلادی بیش از ۲۰ میلیارد اطلاعات سرقت شده از حساب‌های کاربری در بازار سیاه دارک وب وجود داشته است و میانگین قیمت هر حساب کاربری شبکه‌های اجتماعی از جمله فیس‌بوک در این سایت‌ها ۶۰۰ دلار بوده است. میانگین سنی افرادی که در این سایت‌ها اقدام به خرید اجناس مختلف بخصوص مواد مخدر می‌کنند ۲۱ سال است و بیشتر آنها مرد هستند. مؤسسه اطلاعات سایبری Sixgill هشدار داد اگر شرایط به همین شکل دنبال شود و جلوی فعالیت این قبیل سایت‌ها گرفته نشود، در آینده نه چندان دور دنیای دارک وب برای همه کشورها مشکلات عدیده ایجاد می‌کند و حتی سازمان‌های بزرگ نظیر پلیس فدرال امریکا هم نمی‌توانند جلوی فعالیت‌های آن را بگیرند.
 

برنامه های وزارت ارتباطات برای اینترنت ترم آینده تحصیلی

معاون وزیر ارتباطات از برگزاری جلسه با وزارت علوم برای بررسی مشکلات فنی آموزش مجازی دانشگاهها خبرداد و گفت: امکان استفاده از تعرفه ترجیهی برای ترافیک آموزش مجازی این مراکز پیش بینی شده است.
 
ستار هاشمی  در خصوص برنامه وزارت ارتباطات برای رایگان سازی ترافیک آموزش مجازی مراکز دانشگاهی در ترم آینده تحصیلی اظهار داشت: پس از شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مراکز دانشگاهی، به منظور کمک و مساعدت حداکثری به امر آموزش به عنوان یکی از ارکان اصلی رشد و توسعه کشور در شرایط ویژه اجتماعی و اقتصادی ناشی از شیوع این بیماری، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در اسفند ماه سال گذشته در اقدامی داوطلبانه، تشریک مساعی برای ارائه ترافیک رایگان در بستر شبکه ملی اطلاعات به جامعه دانشگاهی شامل اساتید و دانشجویان را در دستور کار قرار داد.
 
وی گفت: در اثر اقدامات انجام شده در سطح وزارت ارتباطات و با همکاری اپراتورهای تأمین کننده خدمات دسترسی، رایگان سازی تعرفه ترافیک برای بیش از ۱۸۸۰ سامانه اعلام شده از سوی وزارت عتف (مربوط به ۸۵۰ مرکز دانشگاهی) صورت پذیرفت و این طرح تا پایان تیرماه ادامه داشت.
 
هاشمی افزود: پیش بینی امکان استفاده از تعرفه ترجیهی برای ترافیک آموزش مجازی مراکز دانشگاهی (در کلیه مراکز آموزشی کشور) نیز یکی از اقدامات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است و اجرای آن نیز صرفاً منوط به درج مشخصات سیستم‌های مربوطه (توسط نمایندگان وزارت عتف) در سامانه‌ای است که به منظور اعمال تعرفه ترافیک ترجیهی پیش‌بینی شده است.
 
معاون وزیر ارتباطات خاطرنشان کرد: در حال حاضر پهن‌باند شبکه‌های سیار در نقاط شهری و روستایی، دارای پوشش بسیار مناسبی است و توسعه پهنای باند ارتباطی و گسترش پوشش پهن‌باند ثابت و سیار جهت تکمیل پوشش پهن باند در نقاط باقیمانده نیز در حال انجام است. در این صورت در صورت اتخاذ تصمیم نهایی دال بر رایگان شدن تعرفه ترافیک آموزش مجازی مراکز دانشگاهی و آموزشی، با مشارکت اپراتورها، اجرای آن انجام خواهد شد.
 
وی ادامه داد: در روز ۲۱ مردادماه جاری، نشست مشترکی با نمایندگان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به منظور تبادل تجربیات و بررسی مشکلات زیرساخت‌های فنی، چالش‌ها و چشم‌اندازهای مرتبط با برگزاری آموزش الکترونیکی و دوره‌های مربوطه داشتیم. مقرر شد نمایندگان وزارت عتف، با استفاده از بازخوردهای دانشجویان، مناطقی را که دسترسی پهن‌باند آن‌ها دارای مشکل بوده مشخص کنند تا توسعه آنها با اولویت بیشتری، در دستور کار قرار گیرد.
 
هاشمی گفت: کیفیت آموزش مجازی و رضایت کاربران، مستلزم عملکرد مناسب المان‌های مختلف است که مهمترین آنها «زیرساخت‌های ارتباطی، پلتفرم‌های کارآمد آموزش مجازی، پیکربندی سامانه‌ها و بارگذاری مناسب و صحیح محتواهای آموزشی» است. از بین المان‌های یاد شده صرفاً مسئولیت توسعه زیرساخت‌های ارتباطی بر عهده وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و زیرمجموعه‌های آن است که اقدامات لازم جهت توسعه و ارتقا آن، پیش‌بینی و در حال انجام است.
 
معاون وزیر ارتباطات تاکید کرد: به دلیل اهمیت امر آموزش و به واسطه وظیفه مدنی خود، مشارکت در ارتقا کیفیت سایر المان‌ها را نیز بر خود واجب دانسته‌ایم و به منظور رضایت حداکثری کاربران این حوزه اعم از اساتید و دانشجویان، وزارت ارتباطات و مجموعه‌های خصوصی حوزه فاوا، در راستای توسعه پلتفرم‌های آموزش مجازی و ارتقا کیفیت آن‌ها، آماده هر گونه همکاری هستند.

کرونا ۶۰۰ مجموعه آنلاین را فعال کرد

 
 
در حال حاضر ۶۰۰ شرکت و استارت‌آپ فعال در حوزه خدمات آنلاین در کمپین کرونا پلاس معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری حضور دارند و سرویس‌های مرتبط با بیماری کرونا را ارائه می‌کنند.
 
به نقل از معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری، از آغازین روزهای شیوع کرونا در کشور، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری دست به کار شد تا پاسخی برای تامین نیازهای روزانه مردم بیابد. نیازهایی که پیش از این به صورت حضوری تامین می‌شد؛ اما خطرات واگیری کرونا ارائه آنها را به شکل آنلاین و مجازی تغییر داد.
 
در این روزهایی که بسیاری از کسب‌وکارها در دنیا روندی نزولی دارند و اوضاعشان خوب نیست، بازار خدمات آنلاین داغ شده است. خدماتی که با استفاده از زیرساخت‌های فناوری اطلاعات و ارتباطات رونق گرفته‌اند و میزان حضور مردم در جامعه را کاهش داده‌اند.
 
کرونا این بیماری موذی و کشنده آمد تا همه معادلات جهانی را به هم بریزد. معادلاتی از جنس سیاسی و اقتصادی تا آموزشی و نحوه زندگی روزمره مردم؛ با آمدن کرونا همه کشورها مدل‌های جدیدی از مدیریت را تجربه کردند. مثلا آموزش آنلاین و مجازی شیوه‌ای بود که برای نخستین بار در بسیاری از کشورها تجربه شد.
 
اما ستاد توسعه فناوری‌های اقتصاد دیجیتال و هوشمندسازی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری با نگاهی مشترک تلاش کرد از ظرفیت‌های آنلاین موجود در کشور بیشترین استفاده را ببرد و با مشارکت دانش‌بنیان‌ها خدمات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و هنری و غیره به صورت مجازی و آنلاین ارائه شود.
 
در همین تلاش مشترک، ۶۰۰ شرکت و استارت‌آپ حضور دارند و به صورت مجازی و غیرحضوری خدماتی در حوزه‌های آموزش، سلامت، ورزش، سرگرمی و توریسم، تولید محتوا، نوآوری اجتماعی، فروشگاه‌ها و غیره به مردم ارائه می‌کنند.
 
یکی از برنامه‌های معاونت علمی و فناوری برای ارائه سرویس به استارت‌آپ‌ها، راه‌اندازی کمپین «کرونا پلاس» بود. در حال حاضر ۶۰۰ شرکت و استارت‌آپ فعال در حوزه خدمات آنلاین در این کمپین حضور دارند و سرویس‌های مرتبط با بیماری کرونا را ارائه می‌کنند.

رئیس پژوهشگاه ارتباطات در وبینار اجلاس ​WSIS 2020: پژوهش و تحقیق پس از شیوع کرونا نیازمند راهکارهای جدید است

 
 
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات در وبینار اجلاس WSIS 2020 درباره جهان پس از کرونا و تاثیر آن بر و آینده اکوسیستم علم الکترونیکی تاکید کرد:«برای مقابله با چالش‌های ناشی از شیوع در حوزه پژوهش و تحقیق نیازمند راهکارهای جدید و به‌روز هستیم.»
 وحید یزدانیان امروز به‌صورت برخط در نشست «واکنش‌ها به بیماری همه‌گیر COVID 19 و آینده اکوسیستم علم الکترونیکی» از مجموعه نشست‌های حوزه «دانشگاه‌ها و تحول دیجیتال» در اجلاس WSIS 2020 با موضوع «بررسی وضعیت تحقیق و نوآوری در دوران شیوع» و با حضور ۳۰ نفر از صاحب‌نظران سراسر جهان سخنرانی کرد.
 
در این نشست ۵ ارائه توسط پنج سخنران، مطرح شد و سخنرانی یزدانیان رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران با موضوع بررسی وضعیت تحقیق و نوآوری در دوران شیوع، ارائه شد.
 
یزدانیان در سخنانی با دسته‌بندی چالش‌های پیش روی مراکز و تیم‌های تحقیقاتی گفت: در دوران شیوع کرونا یکی از چالش‌ها، انتخاب و ترکیب تیم‌های تحقیقاتی است چراکه ارزیابی توانمندی افراد در این شرایط بسیار دشوار است.
 
وی تمرکز بر فعالیت‌های تحقیقاتی محض و دور شدن از آزمایشگاه و انجام فعالیت‌های کاربردی را چالش دیگر حوزه پژوهش در دوران شیوع دانست و گفت: در این دوران بیشتر تحقیقات به‌صورت کاغذی یا Paper Work انجام می‌شود.
 
رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات ادامه داد: چالش دیگر موضوع حفاظت از داده‌هاست. درحالی‌که افراد از طریق شبکه و دورکاری، اطلاعات موردنیاز را تبادل می‌کنند امکان از دست رفتن و یا سرقت برخی اطلاعات وجود دارد و البته حفاظت از داده‌ها را مشکل‌تر می‌کند.
 
یزدانیان در خصوص راهکارهای مقابله با این چالش‌ها گفت: این چالش‌ها، چالش‌های جدید است و برای مقابله با آن‌ها باید راهکارهای جدیدی اندیشیده شود و قطعاً استفاده از راهکارهای سنتی نمی‌تواند پاسخگو باشد.
 
وی در خصوص تأثیرگذاری آثار شیوع کرونا در بخش‌های مختلف گفت: آثار شیوع کرونا در موضوعاتی نظیر آموزش و اقتصاد خیلی سریع، مشخص شد به‌نحوی‌که در همان ماهه‌ای اول تأثیرات قابل‌ ملاحظه‌ای داشت. لیکن در موضوع تحقیق و پژوهش آثار شیوع دیرتر مشخص خواهد شد. البته این آثار در این بخش ماندگاری بیشتری هم خواهد داشت.
 
یزدانیان پیش‌بینی کرد که آثار مترتب بر پژوهش و تحقیق بر سایر حوزه‌ها هم تأثیر مضاعف خواهد داشت و ممکن است موج دومی از چالش‌های جدید را در سایر حوزه‌ها به‌ویژه در بخش توسعه صنعتی ایجاد کند.