چه خبر از ماهواره‌های ایرانی « پارس۱» و «ناهید۲»؟

ماهواره‌های « پارس۱» و «ناهید۲» آخرین مدل از ماهواره‌های ایرانی، در حال پشت سر گذاشتن مراحل نهایی ساخت و آزمایش فنی پیش از تزریق به مدارهای فضایی هستند.
 سیزدهمین قسمت از سری ویدئوهای «ایران هوشمند»، ساخت ماهواره‌های تمام ایرانی «پارس۱» و «ناهید۲» توسط پژوهشگران، پژوهشگاه فضایی وزارت ارتباطات و فناوری ارتباطات را موردبررسی قرار داده است.
ماهواره «پارس۱»، به‌عنوان یک ماهواره سنجی قرار است با استفاده از دوربین دارای رزولوشن بالا و توان تفکیک ۱۵ متری، از تمام نقاط کشور عکس‌برداری کند و با استفاده از فرستنده پرقدرت مخابراتی عکس‌های خود را از مدار ۵۰۰ کیلومتری سطح زمین به ایستگاه‌های زمینی ارسال کند.
این تصاویر قرار است برای پایش اراضی کشاورزی و جنگل‌ها، بررسی وضعیت دریاچه‌ها و تخمین وسعت مخاطرات طبیعی همچون آتش‌سوزی‌ها و سیل مورداستفاده قرار گیرد. دقت تصاویر پارس ۱ آن‌قدر زیاد است که می‌شود از فضا فهمید حوض وسط میدان فردوسی پایتخت پر است یا خالی.
اما ماهواره «ناهید۲» یک میکرو ماهواره مخابراتی با وزن ۱۱۰ کیلوگرم است که از زمین قابل هدایت و کنترل است و می‌تواند در ارتفاع ۵۵۰ کیلومتری از سطح زمین به مدت دو سال شناور باشد.
هر دو این ماهواره‌ها در پژوهشگاه فضایی وزارت ارتباطات ساخته و مراحل آزمایش‌های تخصصی را در آزمایشگاه‌های پیشرفته خلأ حرارتی، ارتعاشات، اندازه‌گیری خواص جرمی، سازگاری الکترومغناطیس و... را پشت سر گذاشته‌اند.

ماهواره پارس ۱ در راه سازمان فضایی

 
 
معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از اتمام تست‌های نهایی ماهواره پارس ۱ برای تحویل به سازمان فضایی ایران خبر داد.
 
«مرتضی براری» روز دوشنبه درباره مهم‌ترین اقدامات حوزه فضایی کشور در یک‌سال اخیر، افزود: از آغاز برنامه ۱۰ ساله دوم فضایی، توسعه متوازن ارکان حوزه فضایی را در دستور کار قرار دادیم و در هر دو حوزه بالادست و پایین دست برنامه‌هایی را به ‌صورت کوتاه مدت و بلند مدت تدوین کردیم.
 
معاون وزیر ارتباطات افزود: برای تحقق تمام برنامه‌ریزی‌های انجام شده، کارگروه‌های مختلف تشکیل شد. خوشبختانه با تلاش در حوزه فضایی و علیرغم شیوع ویروس کوید ۱۹، با رعایت پروتکل‌های بهداشتی، تمام برنامه‌ها مطابق با جدول برنامه زمان‌بندی در حال پیشرفت است.
 
رئیس سازمان فضایی کشور خاطرنشان کرد: در حوزه پایین دست و حوزه خدمات فناوری فضایی پس از شکل‌گیری استارت‌آپ‌ها هم اکنون شاهد به بلوغ رسیدن‌شان هستیم. با برگزاری رویدادهای مختلف توانمندسازی توسط سازمان فضایی، این استارت‌آپ‌ها علاوه توسعه دانش فنی خود توانسته‌اند بازارهای مورد هدف خود را نیز شناسایی و برای ورود به آن‌ها اقدام کنند.
 
وی اظهار داشت: در حوزه بالادست و توسعه فناوری نیز پروژه‌های ماهواره‌ای با سرعت در حال پیشرفت است و گام به گام در حال تحقق اهداف سند چشم انداز هستیم. به تازگی نیز تست‌های ماهواره پارس ۱ به سرانجام رسید و به‌زودی نیز تحویل سازمان فضایی خواهد شد. دیگر پروژه‌ها نیز مطابق با برنامه و بدون هیچ تاخیر زمانی در حال پیشرفت است.
 
برنامه‌های پیش روی سازمان فضایی کشور
 
براری گفت: یکی از راهبردهای جدید که آن را در دستور کار قرار داده‌ایم تسهیل‌گری برای ورود و سرمایه گذاری بخش خصوصی در حوزه فضایی است. بسیار امیدوارکننده است که شرکت‌ها و نهادهای توانمند برای ورود به این عرصه در حوزه زیرساخت‌ها و اپراتوری اعلام آمادگی کرده‌اند و فرآیندهای نهایی خود را طی می کنند.
 
وی تصریح کرد: این مسیری که آغاز شده بدون هیچ توقفی تا به نتیجه رسیدن اهداف آن پیگیری خواهد شد تا کشور از ثمرات آن بهره‌مند شود. در حوزه خدمات نیز همچون گذشته با سیاست‌ها و راهبردهایی که تدوین شده است به دنبال رونق بازار این کسب و کارها هستیم. در پی فعالیت‌ها و برنامه‌های ترویجی که سال گذشته برگزار کردیم، احساس نیاز به خدمات کسب و کارهای این حوزه در بخش‌های مختلف مدیریتی کشور نیز ایجاد شده است.
 
او درباره آخرین وضعیت موتور فضایی آرش گفت: موتور آرش نیز که توسط پژوهشگاه فضایی ایران طراحی و ساخته شده در حال طی کردن تست‌های نهایی خود است.
 
استارت‌های فضایی، دانش‌بنیان شدند
 
مرتضی براری معتقد است استارت‌آپ‌های حوزه فضایی در حال رسیدن به بلوغ دانشی هستند.  وی با بیان این مطلب خاطرنشان کرد: در ایام کرونا الگوریتم پایش آتش سوزی استارت‌آپ تیزنگر مورد تایید آژانس فضایی اروپا قرار گرفت و هم اکنون توسط این آژانس و با نام ایرانی در حال بهره برداری است. دیگر استارت‌آپ‌ها نیز با توسعه دانشی که داشته‌اند در حال جذب بازارهای خود هستند. این مسیر، نویدبخش آینده‌ای درخشان برای آن‌ها خواهد بود. همچنین آنها نیز موفق به کسب مجوز دانش‌بنیانی شدند و اکنون مسیر خود را با جدیت بیشتر طی می‌کنند.

عزم ایران برای دستیابی به مدار فضایی ژئو

 
 
 معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران گفت: برخی از ماموریت‌های فضایی توسط پرتاب ماهواره به مدارهای پایین قابل دستیابی است و از این بابت نگرانی نداریم، اما در برای رسیدن به مدار ژئو، بلوک انتقال مداری می‌تواند نقش تعیین‌کننده ایفا کند.
 
«علی جعفرصالحی» درباره اعزام پرتابگر جدید به مدارهای جدید فضایی، افزود: تفاهم با مجموعه‌های مختلف و برنامه‌ریزی برای اصلاح و بهبود پرتابگرها در دستور کار قرار دارد تا بر اساس آن بتوانیم در کنار پرتابگر از بلوک انتقال مداری برای ارتقاء مدار عملیاتی ماهواره استفاده کنیم.  
 
معاون طراحی و تضمین مأموریت پژوهشگاه فضایی با تاکید بر این که استفاده از بلوک انتقالی در تمام دنیا متداول است، اشاره کرد: نگرانی در بخش تزریق ماهواره به‌صورت مستقیم توسط پرتابگر وجود ندارد و در این حوزه گام‌های ارزشمندی برداشته شده است؛ اما در حوزه انتقال مداری برای دستیابی به مدارهای بالاتر از مدار «لئو» که در نهایت به «ژئو» می‌رسد، بلوک انتقالی می‌تواند نقش تعیین کننده ایفا کند.
 
او افزود: تدوین نقشه راه مأموریت انتقال مداری، توسط سازمان فضایی به پژوهشگاه فضایی ابلاغ شده و پژوهشگاه در حال به‌روز رسانی نقشه راه است تا برنامه‌های توسعه بلوک انتقال مداری بر این مبنا دنبال شود. دستیابی به دانش طراحی و ساخت بلوک انتقال مداری، نویدبخش دستیابی به مدارات بالاتر از لئو و افزایش سطح اطمینان حصول مأموریت‌های فضایی است.
 
به گزارش ایرنا،  ارتفاع سطح زمین تا دو هزار کیلومتری را مدار ارتفاع پایین زمین یا لئو (LEO) می‌نامند. از دو هزار کیلومتر تا ۳۵ هزار و ۷۸۶ متر، مدارهای میانی زمین نام دارد و مدارهای بالاتر از این ارتفاع را مدار ارتفاع بالا یا ژئو نام‌گذاری کرده‌اند.
 
ناهید ۱ در صف پرتاب
 
جعفرصالحی اشاره کرد: اولین گام پژوهشگاه در حوزه تحقق مأموریت‌های مخابراتی، طراحی و ساخت ماهواره ناهید ۱ بود که سال ۹۵-۹۶ به اتمام رسیده و در حال حاضر تست‌های دوره‌ای آن با نظارت سازمان فضایی در حال انجام است. این ماهواره در صف پرتاب در مدار عملیاتی است.
 
گام بعدی طراحی و ساخت ماهواره ناهید ۲ است که نمونه ارتقا یافته ماهواره ناهید یک بوده و قادر است ارتباط بین کاربران زمینی را برقرار کند. با پرتاب این ماهواره بیش از ۲۵۰ ایستگاه زمینی می‌توانند اطلاعات خود را از طریق لینک ماهواره‌ای ارسال و دریافت کنند.
 
ناهید ۲ مجهز به محموله رله تلفنی است که برقراری ارتباط تلفنی بین کاربران را امکان‌پذیر می‌کند. روی این ماهواره، زیر سیستم پیش‌رانش در قالب یک موتور احتراقی نصب شده که کمک می‌کند تغییر ارتفاع مداری در این ماهواره را به‌عنوان یک عملیات داشته باشیم.
 
ارتقا مداری تا بالاتر از ۷ هزار کیلومتر
 
وی خاطرنشان کرد: گام سوم در حوزه توسعه ماهواره‌های مخابراتی، ماهواره ناهید ۳ است که اکنون در حال پشت سر گذاشتن مراحل امکان سنجی و طراحی مفهومی است. در ادامه این پروژه، قرار است یک بلوک انتقال مداری این ماهواره را از مدار پارکینگ به مدار نهایی ارسال کند که خودش نقشه‌راه مجزایی دارد.
 
جعفرصالحی گفت: ما در توسعه بلوک انتقال مداری نیز چند پروژه در دست طراحی داریم. گام اول تولید بلوک انتقال مداری «سامان» است که وظیفه آن ارتقا مداری از مدار پارکینگ ۴۰۰ کیلومتر به مدار ۷ هزار کیلومتر است. محموله این بلوک انتقال مداری، یک ماهواره با وزن تقریبی ۱۰۰ کیلوگرم است. معاون طراحی و تضمین مأموریت پژوهشگاه فضایی اشاره کرد: ماهواره ناهید ۳، گام دوم است که پیش‌بینی می‌شود با بلوک انتقال مداری سامان ۲ از مدار پارکینگ به مدار عملیاتی بالاتر از ۷ هزار کیلومتر پرتاب شود.
 
اتمام تست‌های پیچیده‌ترین ماهواره عملیاتی
 
او با بیان اینکه اولین ماهواره سنجش از دوری که طراحی و ساخته شد پارس ۱ است، تصریح کرد: طراحی، ساخت و انجام آزمون‌های این ماهواره به‌صورت کامل در پژوهشگاه فضایی انجام شده است. همان‌طور که وزیر ارتباطات گفت این ماهواره پیچیده‌ترین و عملیاتی‌ترین ماهواره سنجش از راه دور است که کارهای مربوط به آن از سال ۹۶ آغاز شده و اکنون فاز نهایی خود را پشت سر گذاشته است. پارس ۱ در حال تحویل به سازمان فضایی جهت آماده‌سازی مقدمات پرتاب است. پارس ۱ ماهواره سنجش از راه دور است که سه محموله تصویربرداری در باندهای مختلف دارد که توان تفکیک‌پذیری آن دوربین‌ها ۱۵، ۱۵۰ و ۳۰۰ متر است.
 
 
پارس ۲ ظرف چند سال آینده آماده می‌شود
 
وی افزود: در ادامه نقشه‌راه، ماهواره پارس ۲ را داریم که ماهواره ارتقا یافته پارس ۱ است و گام دوم نقشه راه محصولی در حوزه سنجشی به‌حساب می‌آید. این ماهواره توان عملیاتی و کاربردی بسیار پیچیده‌تری نسبت به نسخه قبلی خود دارد. اکنون این ماهواره در مرحله امکان‌سنجی و طراحی مفهومی است و زمانی که تأییدیه این فاز از سوی سازمان فضایی دریافت شود وارد فاز طراحی خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود ظرف چند سال آینده بتوانیم این ماهواره را به‌عنوان یک ماهواره عملیاتی ارتقا یافته که می‌تواند کاربرد مناسبی در حوزه‌های مختلف داشته باشد به حوزه فضایی کشور هدیه کنیم.
 
بدنه تیتانیوم موتور فضایی آرش 
 
او درباره توسعه موتور فضایی آرش گفت: بلوک انتقال مداری نیازمند پیش‌رانشی است که بتواند در شرایط کاری خلاء، وظیفه عملیاتی خود را به درستی انجام بدهد. بر اساس همین دغدغه، موتور فضایی آرش در چند مدل مختلف طراحی شده است. در این موتور فضایی برای افزایش نسبت سوخت به وزن خشک موتور، از بدنه تیتانیوم در موتور استفاده کردیم که برای اولین مرتبه است که شاهد چنین اتفاقی در حوزه فضایی هستیم.
 
در مرحله بعدی توانستیم شرایط کاری موتوری که در خلاء است را شبیه سازی کرده و آن را تست کنیم و نتایج تست بسیار رضایت‌بخش بود. این موتور قرار است در بلوک انتقال مداری سامان ۱ و ۲ و در مدل‌های مختلف به کار گرفته شود.
 
مأموریت‌های پژوهشگاه فضایی
 
او با توجه به آغاز هفته جهانی فضا درباره مأموریت‌های پژوهشگاه فضایی گفت: پژوهش‌های دانش بنیان، تحقیقات کاربردی، دسترسی به فناوری فضایی در حوزه مخابراتی و سنجش از راه دور از جمله مأموریت‌های مهم پژوهشگاه فضایی است. بر این اساس ما دو نقشه راه محصولی داریم. یک نقشه‌راه مربوط به توسعه محصولات ماهواره‌های سنجش از دور و دیگری مربوط به طراحی و ساخت ماهواره‌های مخابراتی است.
 
خوشبختانه نگاه پژوهشگاه در حوزه فضایی یک نگاه ملی است. علاوه بر تمرکزی که روی نقشه‌راه محصولی داریم و بر اساس آن تکالیف و مأموریت‌های خود را انجام می‌دهیم، توسعه زیرساخت آزمایشگاه‌ها را نیز مدنظر قرار داده‌ایم. پژوهشگاه فضایی کامل‌ترین و گسترده‌ترین تجهیزات تست سامانه‌ها را دارد و اکنون در خدمت دانشگاه‌ها و سایر مؤسساتی است که در حوزه فناوری فضایی و هوافضا کار می‌کنند.
 
او اشاره کرد: علاوه بر این، توسعه کاربردهای فضاپایه نیز مواردی است که به آن توجه داریم. در راستای توسعه خدمات فضاپایه، راه‌اندازی یک مرکز نوآوری فضایی را در دستور کار قرار داده‌ایم. این مرکز با دعوت و حمایت از شرکت‌های دانش بنیان به آن‌ها این فرصت را می‌دهد تا از زیرساخت‌ها، دانش و مهارتی که در پژوهشگاه فضایی وجود دارد استفاده شود.  
 
معاون طراحی و تضمین مأموریت پژوهشگاه فضایی تصریح کرد: علاوه بر این، پروژه‌های با عنوان سرریزهای فناوری تعریف کردیم. فناوری‌های فضایی که به‌عنوان فناوری‌های پیشرو و محرک، این قابلیت را دارند که تجاری سازی شده و در حوزه‌های فناوری سایر صنایع به کار گرفته شوند. ماکرویو، تردمیل، لیزیک چشم در اصل سرریزهای فناوری فضایی بوده که توسعه پیدا کرده و در دسترس مردم قرار گرفته است.

کرونا پروژه‌های ماهواره‌ای را به تأخیر نمی‌اندازد

 
 
رئیس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه برغم شیوع ویروس کرونا، برنامه‌های فضایی مطابق با برنامه زمان‌بندی دنبال می‌شود، گفت: پروژه‌های ماهواره‌ای با سرعت در حال پیشرفت است.
 
مرتضی براری همزمان با هفته جهانی فضا و با توجه به اینکه شعار امسال هفته جهانی فضا «ماهواره‌ها زندگی را بهتر می‌کنند» است، در خصوص کاربرد ماهواره‌ها در زندگی توضیح داد.
 
وی گفت: امروزه آنقدر خدمات و کاربردهای ماهواره فراگیر شده که به جرات می‌توان گفت زندگی بدون ماهواره ناممکن و یا خیلی سخت خواهد بود. از لحظه‌ای که شما از منزل خارج می‌شوید و نرم افزار مسیریابی خود را باز می‌کنید در حال استفاده از خدمات ماهواره‌ای هستید تا زمانیکه به منزل بر می‌گردید و در حال تماشای مثلاً پخش زنده فوتبال هستید. ارتباطات خدمات بانکی مثل عابربانک‌ها، کنترل کارت‌های سوخت، مسیریابی و… همه نمونه‌هایی از خدمات ماهواره‌ای هستند که در زندگی ما رسوخ کرده و موجب افزایش رفاه و کیفیت زندگی‌ها شده است.
 
رئیس سازمان فضایی ایران تاکید کرد: مباحثی مانند آموزش از راه دور و یا پزشکی از دور نیز از حوزه‌هایی است که بر بستر خدمات ماهواره‌ای توسعه پیدا کرده‌اند و در این ایامی که توصیه به رعایت فاصله گذاری اجتماعی می‌شود این خدمات در سراسر دنیا جدی‌تر گرفته خواهد شد.
 
وی با بیان اینکه حوزه بسیار زیادی از خدمات ماهواره‌ای استفاده می‌کنند، خاطرنشان کرد: محیط زیست، مدیریت مخاطرات طبیعی، کشاورزی، جنگل‌ها و مراتع، اکتشافات معدن، انرژی، منابع آبی، توسعه شهری، هواشناسی، خدمات شهری و بسیار دیگر از حوزه‌ها که استفاده از خدمات ماهواره‌ای باعث ارتقا بهره‌وری در آنها خواهد شد. پایش ماهواره‌ای می‌تواند اطلاعات و داده‌های بسیار مفیدی را برای مدیریت کشور در اختیار تصمیم گیران قرار دهد که زمینه توسعه کشور خواهد بود.
 
براری افزود: در کل می‌توانیم اینگونه جمع بندی کنیم که روز به روز بر خدمات ماهواره‌ای افزوده می‌شود و هر کدام از این خدمات می‌تواند به صورت مستقیم و یا غیر مستقیم در زندگی ما تاثیرگذار باشد و در نهایت موجب رفاه اجتماعی شود.
 
آرشیو داده‌های ماهواره‌ای در اختیار کسب و کارها فضاپایه قرار گرفت
 
رئیس سازمان فضایی ایران در پاسخ به این سوال که هم اکنون چه داده‌هایی از ماهواره‌ها استخراج می‌شود و چه بخش‌هایی از کشور از این داده‌ها استفاده می‌کنند؟ گفت: از زمان تاسیس مرکز سنجش از دور ایران تا کنون داده‌های ماهواره‌ای اخذ شده و می‌شود. یعنی هم اکنون آرشیوی ۴۰ ساله و بسیار گرانبها از داده‌های ماهواره‌ای در اختیار سازمان فضایی ایران است که در اولین گام در حمایت از کسب و کارهای فضاپایه این داده‌ها را به صورت رایگان در اختیار آنها قرار می‌دهیم و همین داده‌ها می‌تواند یک ظرفیت بسیار مناسب برای شکل‌گیری کسب و کارهای این حوزه باشد.
 
وی ادامه داد: هم اکنون نیز سازمان فضایی ایران با نصب ایستگاه‌های زمینی مختلف از ماهواره‌های مختلف و با قدرت تفکیک، تصاویر مختلف دریافت می‌کند و می‌تواند آن را در اختیار کسب و کارهای این حوزه بگذارد. تحلیل‌هایی که بر اساس این داده‌ها انجام می‌شود هم اکنون در حوزه‌هایی مانند محیط زیست، پایش گرد و غبار و ریزگردها، آلودگی هوا، کشاورزی، کشاورزی و پایش محصولات استراتژیک و مخاطرات طبیعی مورد استفاده قرار می‌گیرند. مثلاً در زمان وقوع سیل در این سال‌ها با کمک پایش‌های ماهواره‌ای اطلاعات بسیار مفیدی در اختیار ستاد بحران کشور و هلال احمر قرار گرفت.
 
معاون وزیر ارتباطات خاطرنشان کرد: فقط در سال ۹۸، بالغ بر ۲۰ گزارش مدیریتی از این وضعیت‌ها تهیه و برای سازمان‌های مسئول مثل هلال احمر، سازمان مدیریت بحران، سازمان محیط زیست، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها ارسال شده که مبنای تصمیم‌گیری‌های مهمی بوده است. برای مثال با استفاده از تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، میزان دقیق خسارت ناشی از سیل فروردین ۹۸ تعیین شد و از هدر رفتن حدود ۲,۳۰۰ میلیارد تومان بیت‌المال جلوگیری شد.
 
توسعه موازی فناوری فضایی و کاربردها و خدمات
 
براری با اشاره به کاربرد فناوری فضایی برای رفع مشکلات فعلی کشور، گفت: به طور کلی با پایش‌های ماهواره‌ای و تحلیل آنها، می‌توان ارزش افزوده‌ای ایجاد کرد که می‌تواند اطلاعات صحیح، به روز و قابل اعتمادی را برای مدیریت صحیح کشور در اختیار مدیران قرار دهد و شاهد افزایش بهره‌وری در تمامی حوزه‌ها باشیم. نمونه بارز آن همان بحث تعیین خسارات ناشی از سیل بود. نمونه دیگر پایش محصولات استراتژیک مانند گندم، جو و برنج است که بسیار مهم است و در یک سال زراعی می‌توان میزان تولید این محصولات را برآورد کرد و بر اساس آن برای مباحثی همچون قیمت‌گذاری، صادرات و یا واردات تصمیم‌گیری کرد. این امر هم اکنون در سازمان فضایی انجام و گزارش‌های آن به صورت گزارش‌های مدیریتی برای نهادهای مرتبط ارسال می‌شود.
 
رئیس سازمان فضایی ایران در پاسخ به این سوال که با توجه به اینکه هنوز ایران موفق به ساخت و پرتاب ماهواره عملیاتی نشده و از داده‌های ماهواره‌های سایر کشورها استفاده می‌کند، آیا این موضوع با طرح کاربردی بودن ماهواره‌ها در زندگی مردم، در تعارض نیست؟ تاکید کرد: چنین تعارضی وجود ندارد و در عین حال که ما در حال توسعه فناوری فضایی بومی هستیم از کاربردها و خدمات فضایی نیز استفاده می‌کنیم و در زندگی ما رسوخ کرده است که ملموس‌ترین آن مباحثی مانند ناوبری و موقعیت یابی است.
 
وی گفت: توسعه فناوری فضایی و توسعه کاربردها و خدمات به صورت موازی در حال انجام هستند و برای سرعت بخشیدن به این مسیر، راه ورود و سرمایه گذاری بخش خصوصی حتی در حوزه اپراتور ماهواره‌ای هموار شده و قوانین مرتبط با آن مصوب شده است. مطمئناً با ورود بخش خصوصی در این حوزه نه تنها بازارهای داخلی بلکه می‌توان نگاهی نیز به بازارهای منطقه‌ای و جهانی داشت.
 
کرونا پیشرفت برنامه‌های فضایی کشور را متوقف نکرد
 
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به وضعیت استارت‌آپ‌های فضاپایه در کشور اظهار داشت: در حوزه پایین دست و حوزه خدمات فناوری فضایی پس از شکل گیری استارت‌آپ‌ها هم اکنون شاهد به بلوغ رسیدن این استارت آپ‌ها هستیم. با برگزاری رویدادهای مختلف توانمندسازی توسط سازمان فضایی ایران، این استارت آپ ها علاوه بر توسعه دانش فنی خود، توانسته‌اند بازارهای مورد هدف خود را نیز شناسایی و برای ورود به آنها اقدام کنند.
 
وی گفت: در این حوزه همچون گذشته با سیاست‌ها و راهبردهایی که تدوین شده است به دنبال رونق بازار این کسب و کارها هستیم که در پی فعالیت‌ها و برنامه‌های ترویجی که در سال گذشته برگزار شد احساس نیاز به خدمات کسب وکارهای این حوزه در بخش‌های مختلف مدیریتی کشور نیز ایجاد شده است.
 
پروژه‌های ماهواره‌ای بدون تأخیر زمانی در حال پیشرفت است
 
براری در خصوص برنامه‌های در دست انجام حوزه فضایی کشور افزود: خوشبختانه با تلاش و کوشش همکارانم در حوزه فضایی و به رغم شیوع ویروس کرونا، با رعایت پروتکل‌های بهداشتی تمام برنامه‌ها مطابق با جدول برنامه زمان بندی خود در حال پیشرفت است. پروژه‌های ماهواره‌ای با سرعت در حال پیشرفت است و گام به گام در حال تحقق اهداف سند چشم انداز هستیم.
 
وی گفت: به تازگی نیز تست‌های ماهواره سنجشی پارس ۱ به سرانجام رسید و به زودی نیز تحویل سازمان فضایی خواهد شد. دیگر پروژه‌ها نیز مطابق با برنامه و بدون هیچ تاخیر زمانی در حال پیشرفت است. در مورد دیگر پروژه‌ها نیز به محض تایید نهایی تست‌ها، اطلاع رسانی انجام خواهد شد.
 
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به موتور آرش نیز که در پژوهشگاه فضایی ایران طراحی و ساخته شده است، گفت: این موتور نیز برای به کارگیری در بلوک انتقال مداری در حال طی کردن تست‌های نهایی خود است.

قول مساعد چین برای پرتاب ماهواره‌های دانشجویی/مشارکت ۳ دانشگاه ایران با اپسکو

 
 
مدیرکل آموزش و تحصیلات تکمیلی سازمان همکاری‌های فضایی آسیا-اقیانوسیه (اپسکو) با اشاره به مشارکت ایران در طراحی و ساخت ماهواره‌های کوچک دانشجویی با اپسکو، از قول مساعد چین برای پرتاب این ماهواره‌ها در سال آینده میلادی خبر داد.
 
محمد ابراهیمی، عضو پژوهشگاه فضایی ایران در وبینار "آموزش فضایی در منطقه آسیا-اقیانوسیه" با اشاره به همکاری‌های ایران با سازمان همکاری‌های فضایی آسیا-اقیانوسیه (اپسکو)، افزود: اعضای این سازمان متشکل از کشورهای "بنگلادش"، "چین"، "ایران"، "مغولستان"، "پاکستان"، "پرو"، "تایلند" و "ترکیه" است که با همکاری اعضا برنامه‌های مشترکی برگزار می‌شود که از آن جمله می‌توان به برنامه آموزش مشترک از طریق انجام پروژه اشاره کرد.
 
وی ادامه داد: در طی این برنامه مجموعه ماهواره‌های کوچک ساخته می‌شود که در این راستا طراحی و ساخت ۳ ماهواره کوچک و مکعبی دانشجویی از سوی تیم‌های عضو این سازمان در دستور کار قرار دارد که از این تعداد ۲ مورد ماهواره مکعبی و یک مورد ماهواره میکرو است.
 
ابراهیمی، وزن ماهواره میکرو این پروژه را ۳۰ کیلوگرم و وزن ماهواره مکعبی را ۴ تا ۵ کیلوگرم ذکر کرد و یادآور شد: در طراحی و ساخت این ماهواره‌ها همه اعضای اپسکو مشارکت دارند و هدف از طراحی این ماهوارها ارائه آموزش‌های عملیاتی از طراحی تا کاربرد، انجام تست و استفاده مشترک از این ماهواره‌ها است.
 
مدیرکل آموزش و تحصیلات تکمیلی سازمان همکاری‌های فضایی آسیا-اقیانوسیه، خاطر نشان کرد: در طراحی و ساخت ماهواره‌های دانشجویی، ۳ دانشگاه از کشورهای چین و ترکیه تعیین شدند و ۳ دانشگاه از ایران شامل دانشگاه صنعتی امیرکبیر، خواجه نصیر و شریف با دانشگاه‌های چین در اجرای این برنامه مشارکت دارند.
 
وی با تاکید بر اینکه سه دانشگاه ایرانی در طراحی و ساخت زیر سیستم‌های ماهواره‌های کوچک فعال هستند، ادامه داد: بخش هدایت و کنترل ماهواره از سوی دانشگاه خواجه نصیر، بخش مخابراتی از سوی دانشگاه شریف و بخش دوربین در دانشگاه امیرکبیر طراحی می‌شود. هدایت و مدیریت این پروژه بر عهده کشور چین است.
 
وی اضافه کرد: نمونه فضایی این ماهواره به پایان رسیده است که امیدواریم این ماهواره در ماه ژوئن سال ۲۰۲۱ پرتاب شود.
 
به گفته این عضو هیات علمی پژوهشگاه فضایی، سازمان فضایی چین قول مساعد داده که این ماهواره‌های دانشجویی را در سال آینده میلادی پرتاب کند.
 
ابراهیمی با تاکید بر اینکه کشورهای چین و پاکستان در زمینه ساخت ماهواره مکعبی فعال هستند، اظهار کرد: ۷۰ تا ۸۰ درصد این پروژه پیشرفت داشته و نمونه فضایی آن در حال آماده سازی است.
 
عضو هیات علمی پژوهشگاه فضایی با اشاره به طراحی و ساخت ماهواره کوچک در ترکیه با همکاری تایلند، خاطر نشان کرد: این پروژه به دلیل شیوع کرونا با محدودیت‌هایی مواجه شده است.
 
وی ابراز امیدواری کرد که این ماهواره‌ها تا ۳ ماه آینده برای انجام تست‌های تجمعی و آماده سازی‌های بعدی برای پرتاب ارائه شود.
 
مدیرکل آموزش و تحصیلات تکمیلی سازمان همکاری‌های فضایی آسیا-اقیانوسیه هدف از طراحی و پرتاب ماهواره‌های دانشجویی را تنها ساخت آن ندانست، بلکه ارائه آموزش‌های عملیاتی نام برد و گفت: کشورهای ترکیه، چین و ایران در بخش سخت افزاری این پروژه مشارکت داشتند و هزینه‌های دوره‎‌های آموزشی از طریق حق عضویتی است که کشورهای عضو سازمان اپسکو پرداخت می‌کنند.
 
وی اضافه کرد: بر این اساس تلاش داریم برنامه ساخت ماهواره مکعبی را به عنوان برنامه دائمی اپسکو ادامه دهیم و پرتاب این ماهواره‌ها به صورت رایگان باشد.
 
ابراهیمی با اشاره به استقبال برخی از شرکت‌های خصوصی برای پرتاب ماهواره، ابراز امیدواری کرد که شرایطی فراهم شود که بتوانیم از این ظرفیت‌ها استفاده کنیم.
 
مدیرکل آموزش و تحصیلات تکمیلی سازمان همکاری‌های فضایی آسیا-اقیانوسیه (اپسکو) در بخش دیگری از سخنان خود به چالش‌های آموزش در حوزه فضایی اشاره کرد و گفت: ما با تحولات زیاد این حوزه مواجه هستیم؛ از این رو دائما مراکز آموزش فضایی در دنیا به نیروهای متخصص این حوزه نیازمند هستند.
 
وی پیش‌بینی آب و هوا، مدیریت بحران و ناوبری ماهواره‌ای را از جمله کاربردهای فناوری‌های فضایی دانست و یادآور شد: این در حالی است که نادانسته‌های ما درباره فضا بسیار است، از این رو شاهدیم که دائما محتوای آموزشی این حوزه در حال تغییر است.
 
عضو هیات علمی پژوهشگاه فضایی ایران، تبدیل کردن دستاوردهای حوزه فضایی به فناوری را از دیگر چالش‌های این حوزه دانست و ادامه داد: در کشورهای مختلف از جمله ایران دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی زیادی در حوزه فضایی راه‌اندازی شده است، ولی بسیاری از دستاوردهای آنها نتوانسته است به نیازهای این حوزه پاسخ دهد و نیاز است دانش فضایی تولید شده در جهت رفع نیازها باشد.  

آخرین وضعیت ۳ ماهواره سنجشی و مخابراتی/ساخت نمونه پروازی “سامان” در دستور کار پژوهشگاه فضایی

 
 
معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران با بیان اینکه نمونه مهندسی ماهواره ناهید-۲ آماده تحویل است، گفت: طراحی و ساخت ماهواره "پارس-۱" به پایان رسیده است و تست‌های کیفیت سنجی و پروازی آن تحت نظارت سازمان فضایی انجام شده و تست‌های نهایی در حال انجام است و امیدواریم این ماهواره آماده تحویل برای پرتاب شود.
 
علی جعفرصالحی با بیان این‌که پژوهشگاه فضایی بر اساس سند راهبردی و نقشه راه محصولی در حوزه فضایی دو ماموریت "مخابراتی" و "سنجش از دور" را دنبال می‌کند، افزود: این پژوهشگاه در حوزه مخابراتی ماهواره‌هایی در دست طراحی و ساخت دارد که به نتایجی رسیده است.
 
وی ادامه داد: گام اول را پژوهشگاه فضایی در حوزه سنجش از دور با طراحی ماهواره سنجش از دور با موفقیت طی کرده است و این ماهواره سنجش از دور ما آماده تحویل برای پرتاب است، ضمن آنکه در زمینه بلوک انتقال مداری طراحی و ساخته شده و آماده پرتاب است.
 
به گفته وی، بلوک انتقال مداری به منظور ارتقای مدار عملیاتی ماهواره‌ها کاربر دارد.
 
جعفرصالحی توجه به توسعه فناوری‌های حوزه فضایی را از دیگر حوزه‌های تحقیقاتی این پژوهشگاه نام برد و یادآور شد: در این راستا پروژه‌های مختلفی را از ساخت المان، زیر ساخت و بسترهای تست در دستور کار قرار دادیم و برخی از این پروژه‌ها منحصر به فرد است که در کشور توسعه یافته و  در حال ارائه خدمات است.
 
معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران TRL فناوری‌های تولید شده با کاربرد در ماهواره را بالاتر از ۶ و ۷ ذکر کرد و یادآور شد: اگر بتوانیم در قالب یک محصول ماهواره‌ در مدار قرار دهیم، می‌توانیم ادعا کنیم که چرخه بومی‌سازی ماهواره در کشور طی شده است.
 
ماهواره‌های مخابراتی
 
وی با اشاره به جزئیات ماهواره‌های ساخته شده در کشور، خاطر نشان کرد: ماهواره‌هایی که در کشور ساخته شده و سال‌های قبل آماده بهره‌برداری بود، ماهواره "ناهید-۱" (ماهواره مخابراتی) است. این ماهواره هم اکنون در اختیار پژوهشگاه فضایی ایران قرار دارد.
 
 معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران خاطر نشان کرد: هر ۳ ماه یک بار تست‌های مورد نیاز برای اطمینان از عملکرد بر روی ماهواره ناهید- ۱ تحت نظارت سازمان فضایی اجرایی می‌شود.
 
جعفرصالحی با اشاره به ماهواره مخابراتی "ناهید-۲" اظهار کرد: ما طراحی و ساخت این ماهواره را برنامه‌ریزی کردیم و نمونه مهندسی آن تحویل سازمان فضایی شده و نمونه کیفی آن نیز آماده تحویل است.
 
وی با بیان اینکه بعد از تایید این فاز، این ماهواره وارد فاز طراحی مدل پروازی خواهد شد، ادامه داد: این ماهواره به عنوان گام‌های میانی رسیدن به ماهواره ژئو در پژوهشگاه فضایی طراحی شده است و دارای زیر سیستم پیشرانش است و می‌تواند مدار عملیاتی خود را ارتقا دهد.
 
معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران در این باره توضیح داد: معمولا پرتابگرهای ماهواره بخشی از ماموریت انتقالی را انجام می‌دهند و بخشی دیگر از این ماموریت بر عهده ماهواره است؛ از این رو زیر سیستم پیشرانش در ماهواره تعبیه شده و این اولین سیستم پیشرانش گرمی است که برای ماهواره در کشور طراحی و ساخته شده است.
 
وی ابراز امیدواری کرد که در گام‌های بعدی با تقویت این سیستم پیشرانش بتوانیم به مدارهای بالا دست یابیم.
 
ماهواره‌های سنجش دور
 
در حوزه سنجش از دور نیز اولین گامی که بر اساس نقشه راه محصولی برداشته شد، طراحی و ساخت ماهواره "پارس-۱" است که این فاز با موفقیت انجام شده است.
 
این محقق حوزه فضایی، ماهواره "پارس-۱" را جزو پیچیده‌ترین و عملیاتی‌ترین ماهواره‌هایی دانست که در کشور طراحی و ساخته شده و با توجه به تجهیز آن به محموله‌های نصب بر روی آن می‌تواند نیازهای ماموریتی متنوعی را پاسخگو باشد.
 
جعفرصالحی، محموله سنجش از دور، دوربین رنگی با توان تفکیک‌پذیری ۱۵ متر، دوربین SWIR با توان تفکیک پذیری ۱۵۰ متر و دوربین TIR که دوربین حرارتی است با توان ۳۰۰ متر را از جمله محموله‌های نصب بر روی ماهواره "پارس-۱" نام برد و اظهار کرد: این ماهواره قادر است که مدار عملیاتی خود را حفظ کند، از این رو از زیر سیستم پیشرانش برخوردار است.
 
به گفته این محقق، طراحی و ساخت ماهواره "پارس-۱" به پایان رسیده است و تست‌های کیفیت سنجی و پروازی آن تحت نظارت سازمان فضایی انجام شده و تست‌های نهایی در حال انجام است و امیدواریم این ماهواره آماده تحویل برای پرتاب شود.
 
سامانه انتقال مداری
 
وی با بیان اینکه سامانه انتقال مداری را در دستور طراحی و ساخت قرار دادیم، اظهار کرد: اولین گام برای طراحی و ساخت بلوک انتقال مداری با عنوان "سامان" برداشته شده و نمونه کیفی آن در حال تحویل‌گیری است و پس از آن ساخت نمونه پروازی را در دستور کار قرار خواهیم داد.
 
معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران خاطرنشان کرد: پس از انجام تست‌های نمونه پروازی و اطمینان از عملیات، آماده است که ماهواره عملیاتی را در مدار قرار دهد.
 
جعفرصالحی با بیان اینکه بلوک انتقال مداری وظیفه انتقال مدار عملیاتی را بر عهده دارد، گفت: در گام نخست از ۴۰۰ کیلومتر به ۷ هزار کیلومتر و در گام‌های بعد به مدارات بالاتر خواهد رفت. هدف نهایی ما این است که این بلوک بتواند ماهواره را از مدار پارکینگ به مدار ژئو که ۳۶ هزار کیلومتر است، منتقل کند.
 
راه‌اندازی آزمایشگاه آزمون یکپارچه
 
معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران راه‌اندازی آزمایشگاه آزمون یکپارچه را از دیگر اقدامات این پژوهشگاه دانست که درحال ارائه خدمات است و گفت: از زمانی که ماهواره ساخته می‌شود، تحت بارهای مختلفی از جمله حمل‌ونقل و بارهای استاتیکی و دینامیکی قرار می‌گیرد و در نهایت در زمانی که در فاز پرتاب قرار می‌گیرد، بارهای اکوستیکی و ارتعاشی و بارهای جدایش پرتابگر به آن وارد می‌شود.
 
وی اضافه کرد: علاوه بر آن زمانی که ماهواره در مدار قرار می‌گیرد، نوسانات دمای بالایی را تجربه می‌کند؛ از این رو برای اطمینان از عملکرد ماهواره در طول دوره عملیات نیاز است این تست‌ها را به صورت شبیه‌سازی در آزمایشگاه انجام دهیم.
 
جعفرصالحی یادآور شد: آزمایشگاه پژوهشگاه فضایی منحصر به فردترین آزمایشگاه است که قادر به ارائه خدمات در زمینه انجام تست‌های حرارتی، ارتعاشی، تست‌های مربوط به سازگاری الکترومغناطیسی، کنترل وضعیت و تست‌های خواص جرمی در داخل مرکز آزمون یکپارچه‌سازی پژوهشگاه فضایی است.
 
وی اظهار کرد: رویکرد ما به ارائه خدمات آزمون یکپارچه سازی، ملی است؛ از این رو ما خدماتی را در پروژه ماهواره‌هایی چون "شریف"، "پیام" دانشگاه امیرکبیر و "ظفر" دانشگاه علم و صنعت و سایر ماهواره‌هایی که در دست طراحی و ساخت است، بر اساس استاندارد به‌روز فضایی ارائه کردیم.
 
راه‌اندازی مرکز نوآوری
 
معاون طراحی و تضمین ماموریت پژوهشگاه فضایی ایران از راه‌اندازی مرکز نوآوری در آینده نزدیک خبر داد و گفت: در این مرکز اقدام به شبکه‌سازی و استفاده از توان نخبگان، دانشمندان و شرکت‌های دانش‌بنیان خواهد شد و با حمایت مالی که با همکاری معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری صورت می‎گیرد، بتوانیم از این پتانسیل برای توسعه فناوری‎‌های فضایی استفاده کنیم.
 
جعفرصالحی با اشاره به فعالیت‌های این مرکز، اظهار کرد: فعالیت این مرکز در دو بخش از سوی پژوهشگاه و دانشگاه‌ها انجام می‌شود، به این صورت که ما پروژه‌های فضایی را به پروژه‌های ریزتری تعریف می‌کنیم تا اساتید بر اساس توانمندی‌هایی که دارند، این پروژه‌ها را اجرایی کنند.
 
وی اضافه کرد: علاوه بر آن اساتید نیز دارای ارتباطاتی با محققان خارج از کشور هستند، ضمن آنکه دارای فرصت مطالعاتی هستند و پروژه‌های مشترکی با خارج از کشور دارند؛ از این رو هم مستقیم و هم غیر مستقیم از ظرفیت محققان خارج از کشور در این حوزه استفاده خواهد شد.
 

رقابت شانه به شانه ماهواره‌ای‌ها از ۶۳ سال قبل/ این هم جواب ایران!

آن زمان که شوروی اولین ماهواره را به فضا فرستاد در ایران هنوز به‌کار بردن واژه «ماهواره» مصطلح نبود و به‌جایش می‌گفتند «قمر مصنوعی». اما از همان روزی که اسپوتنیک 1 در مدار قرار گرفت، مسابقه‌ای شروع شد که هنوز هم ادامه دارد.
 
 
 ۴ اکتبر ۱۹۵۷ میلادی (۱۳۳۶ شمسی) شوروی نخستین ماهواره جهان را از پایگاه فضایی بایکونور پرتاب کرد تا یکی از مهم‌ترین رویدادهای سیاسی و علمی قرن بیستم رقم بخورد. اسپوتنیک ۱ از نظر سیاسی روی ابرقدرت رقیب یعنی آمریکا را کم کرد و از نظر علمی، عصر فضا را پیش روی بشر گشود. این ماهواره هر ۹۲ دقیقه یک‌بار دور زمین می‌چرخید و یک سیگنال متناوب هم مخابره می‌کرد که یعنی سر جایم هستم و فعال‌ام!
 
ارزش اسپوتنیک ۱ بعدها بیش‌تر معلوم شد؛ پرتاب موفقیت‌آمیز آن به سرمایه‌گذاری‌های بین‌المللی در زمینه دانش و فناوری شتاب داد و بسیاری اسپوتنیک ۱ را مهم‌ترین عامل توسعه علمی در تاریخ بشر می‌دانند. یک سال بعد، آمریکا اکسپلورر ۱ را به فضا فرستاد و مسابقه فضایی داغ شد! از آن موقع تا‌به‌حال بیش از ۶ هزار ماهواره مخابراتی، اکتشافی، نجومی، تحقیقاتی، زیست‌شناسی، هواشناسی و جاسوسی به فضا پرتاب شده‌اند و حدود یک هزار ماهواره فعال باقی مانده‌اند.
 
 
 
اسپوتنیک ۱، نخستین ماهواره جهان
 
تأیید ناسا و تهدید آمریکا!
 
در ایران، ماهواره تاریخچه‌ای پرافتخار دارد؛ پر از تلاش و خلاقیت برای بومی‌سازی دانش ساخت و پرتاب ماهواره. اولین بار در دهه ۵۰ شمسی قرار شده بود ایران دو ماهواره ناهید و زهره را با کمک آمریکایی‌ها به فضا بفرستد که نشد و اصلا به مرحله عمل هم نرسید. پس از انقلاب اسلامی در سال ۷۵ مصباح ۱ شد نقطه آغاز دانش ماهواره‌ای ایران. بعد سینا ۱ آمد که ماهواره‌ای نیمه‌ایرانی بود و در سال ۸۴ روس‌ها آن را به فضا پرتاب کردند، ولی خیلی زود ارتباطش با زمین قطع شد. پس از آن تلاش‌های بسیاری به نتیجه نرسید تا این‌که اتفاق مهم در سال ۸۷ افتاد؛ ۱۴ بهمن ماهواره کاملا ایرانی «امید» با ماهواره‌بر «سفیر امید» به فضا رفت و خبر این موفقیت در جهان مخابره شد. ناسا (سازمان فضایی آمریکا) و تعدادی از مراکز نجومی جهان حرکت «امید» ایرانی را در مدار زمین تایید کردند و همان روز شد روز ملی فناوری فضایی ایران.
 
ایران با «امید» نهمین کشور جهان شد که توانایی پرتاب مستقل ماهواره را دارد و بعدها کره‌جنوبی هم به کشورهای پیشگام فضا پیوست تا باشگاه ماهواره‌ای‌های دنیا ۱۰ عضو داشته باشد. از همان موقع تهدیدهای آمریکا علیه برنامه ماهواره‌ای ایران شروع شد.
 
 
 
امید، نخستین ماهواره ایرانی که با موفقیت در مدار قرار گرفت
 
ایرانی‌هایی که فضایی شدند!
 
موفقیت پرتاب «امید» مادر موفقیت‌های ماهواره‌ای ایران بود؛ «طلوع» در سال ۸۸ رونمایی شد، «رصد» و «نوید» سال ۹۰ پرتاب شدند، «فجر» سال ۹۳ با موفقیت در مدار قرار گرفت و «پیام» و «دوستی» سال ۹۷ فضایی شدند.
 
 
 
تعدادی از ماهواره‌های ایران که به فضا رفتند
 
بخشی از موفقیت‌های ماهواره‌ای ایران به توسعه موشک‌های ماهواره‌بر اختصاص دارد. ماهواره‌برهای ایرانی ابتدا «کاوشگر» و «سفیر» نام داشتند و بعدها ماهواره‌برهایی نظیر «سیمرغ» و «قاصد» و «قائم» از راه رسیدند که توانایی‌هایی متناسب با پیشرفت‌های فضایی ایران در آینده دارند. این ماهواره‌برها در نسخه‌های متفاوتی تولید و بهینه‌سازی می‌شوند و بسیار قدرتمند و دوربرد هستند. هدف قائم انتقال ماهواره‌های حداقل ۱۰۰ کیلویی به مدار ۱۰۰۰ کیلومتری زمین است.
 
 
 
ماهواره‌بر سیمرغ متناسب با برنامه‌های فضایی آینده بهینه‌سازی می‌شود
 
این هم جواب ایران!
 
در همه این سال‌ها که ایران دانش فضایی را پیش می‌برد و ماهواره‌های مخابراتی، اکتشافی، زمین‌شناسی، زیست‌شناسی و هواشناسی به فضا می‌فرستاد، کشورهای غربی و به‌ویژه آمریکا مدام تهدید می‌کردند و غر می‌زدند که باید جلوی ایران را گرفت. بهانه‌شان هم توسعه موشک‌های ماهواره‌بر است که به دلیل فناوری بالا، توانایی طی مسافت‌های طولانی را دارند. غربی‌ها از هیچ اقدامی هم برای کند کردن برنامه ماهواره‌ای ایران دریغ نکردند و حتی آمریکا سال ۹۸ سازمان فضایی ایران (ایسا) و نهادهای مرتبط با فعالیت ماهواره‌ای ایران را در فهرست تحریم‌ها قرار داد. ایران هم اردیبهشت سال ۹۹ کاری کرد که چشم دوست و دشمن بیشتر و بهتر به توانایی‌های ماهواره‌ای ایران باز شود؛ نخستین ماهواره نظامی‌اش را راهی فضا کرد. «نور» از کویر مرکزی ایران با ماهواره‌بر ۳ مرحله‌ای «قاصد» به فضا رفت تا گستره زمین از شرق آسیا تا غرب آمریکا زیر چشم ایرانی‌ها باشد. این هم جواب ایران!  
 
 
 
ماهواره‌های ایرانی با دانش بومی و توسط محققان و علاقه‌مندان این حوزه طراحی و تولید می‌شود
 
امروز در تاریخ مناسبت‌های دیگری هم هست
 
امروز ۱۳ مهر مصادف با ۴ اکتبر میلادی و ۱۶ صفر هجری قمری در تقویم تاریخ، مناسبت‌های دیگری هم دارد.
 
ـ درگذشت آیت‌الله »مجتهد تبریزی« عالم بزرگ اسلام در سال ۱۳۳۷ قمری
ـ روز استقلال کشور بلژیک از سلطه هلند در سال ۱۸۳۰ میلادی
ـ زادروز «لویی لومیر» از مخترعان سینما در سال ۱۸۶۴ میلادی
ـ هجرت امام خمینی(ره) از عراق به پاریس در سال ۱۳۵۷ شمسی
ـ زادروز «میرزا حسن مستوفی الممالک» از رجال قاجاری و نخست‌وزیر ایران در سال ۱۲۵۴ شمسی
ـ روز نیروی‌ انتظامی
 

توسعه سامانه موقعیت یاب جهانی روسیه در مدار مرتفع

 
 
طی سال های اخیر سازمان فضایی روسیه تلاش زیادی برای توسعه و پیشبرد سامانه موقعیت یاب جهانی خود که با عنوان گلوناس شهرت دارد، کرده است. این سامانه به طور تنگاتنگی در حال رقابت با جی پی اس آمریکایی و بیدوی چینی است.
 اخیراً مدیران سازمان فضایی روسیه اعلام کردند،نخستین بخش ماهواره مستقر در مدارهای بالا تا سال ۲۰۲۵ به مأموریت اعزام خواهد شد. روسیه و آمریکا در تاریخ معاصر جهان همواره رقبایی سرسخت برای یکدیگر محسوب شده و در تمامی امور نظامی و غیر نظامی با یکدیگر دست و پنجه نرم می کنند.
 
همزمان با راه اندازی و استفاده از سیستم موقعیت یاب جهانی جی پی اس در ایالات متحده امریکا، روسیه نیز سیستم مشابهی را راه اندازی کرد که البته استفاده رسمی از آن سال ها پس از گسترش و موفقیت جی پی اس انجام شد.
 
 سیستم موقعیت یاب جهانی روسیه با نام گلوناس (GLONASS) یا سامانه ماهواره‌ ای ناوبری جهانی (Globalnaya navigatsionnaya sputnikovaya sistema)، یک سامانه ناوبری ماهواره‌ ای بر مبنای موج ‌های رادیویی است که به وسیله نیروی دفاعی هوا- فضای روسیه برای دولت روسیه فعالیت می‌ کند.
 
در واقع گلوناس، هم مکمل و هم جایگزینی برای سامانه موقعیت ‌یاب جهانی ایالات متحده امریکا (جی پی اس) است و تنها سامانه جایگزین ناوبری محسوب می شود که از لحاظ پوشش و دقت با جی پی اس قابل مقایسه ‌است.
 
البته گلوناس معتقد است که موقعیت ‌یابی او از همتای امریکایی اش، موقعیت ‌یاب جهانی جی پی اس دقیق تر است چرا که جی پی اس به اندازه کافی سرزمین های مختلف جهان را پوشش نمی دهد.
 
بر اساس گفته طراح کلی این سیستم جدید، بخش فوق مداری گلوناس تا پایان سال 2027 فعال و راه اندازی خواهد شد. سرگئی کاروتین، طراح عمومی این سیستم، در رابطه با ویژگی های نسل جدید سامانه موقعیت یاب گلوناس اعلام کرد: یک بخش با مدار بالا از سیستم ناوبری گلوناس در سال آینده میلادی آغاز به کار می کند اما نخستین راه اندازی و بهره برداری از این تکنولوژی در سال 2025 خواهد بود.
 
وی در ادامه توضیحات خود افزود: این بخش، نخستین فاز شش ماهواره فضایی محسوب می شود که در نتیجه آن دقت ناوبری در نیمکره شرقی کره زمین بهبود پیدا خواهد کرد.
 
این سامانه ها بر پایه عملکرد تعیین موقعیت افراد به کمک امواج ماهواره ای عمل می کند. به بیان ساده، امواج ماهواره ای از طریق دستگاهی که در اختیار کاربر قرار دارد، موقعیت افراد و اشیا را روی کره زمین شناسائی کرده و با تطبیق موقعیت زمانی و استفاده از دست کم دو ماهواره مختلف، طول و عرض جغرافیائی محلی که سوژه در آن قرار دارد شناسائی شده و در صورت وجود ارتباط با ماهواره سوم، ارتفاع محلی که در آن قرار دارید نیز محاسبه می شود.
 
در حقیقت هر چه تعداد ماهواره های مرتبط با شما در یک موقعیت جغرافیائی بیشتر باشد، تعیین موقعیت شما با دقت بالاتری انجام خواهد شد. در حال حاضر صدها ماهواره مرتبط با تعیین موقعیت جهانی در مدار زمین در حال چرخش هستند که البته هر گروه از آن ها متعلق به سامانه ویژه ای بوده و به طور کلی هر چه تعداد ماهواره های مستقر در مدار زمین و ایستگاه های پردازش زمینی یک سیستم موقعیت یاب جهانی، بیشتر باشد، تعیین موقعیت انجام شده توسط آن سامانه، دقیق تر خواهد بود.
 
گفتنی است روسیه (اتحاد جماهیر شوروی) از سال 1976 میلادی در حال توسعه دادن سیستم موقعیت یابی گلوناس  است که این موضوع از همان زمان جزء دستور العمل های اصلی وزارت دفاع این کشور بوده است.
 
نخستین ماهواره سامانه گلوناس  در سال 1982 وارد مدار زمین شد. در سال 1993 ماهواره های متعددی به سامانه گلوناس اضافه شده و با قرار گرفتن دوازده ماهواره در مدار، این پروژه در دسامبر سال 1995 میلادی به طور رسمی مورد بهره برداری قرار گرفت.
 
قابل توجه است که از سال 2000 به بعد با روی کار آمدن ولادیمیر پوتین به عنوان ریاست جمهوری روسیه، نوسازی گلوناس  در بالاترین اولویت دولت این کشور قرار گرفته و بودجه آن افزایش یافت  کشور روسیه تا سال 2011 با فرستادن 12 ماهواره دیگر، تعداد ماهواره های گلوناس را به بیست و چهار ماهواره رساند و با این شرایط توانست کل زمین را پوشش دهد.
 
در حال حاضر سیستم موقعیت یاب گلوناس  شامل بیش از 30 ماهواره، از جمله 24 فضاپیمای عملیاتی، سه قطعه یدکی و یک پلت فرم در مرحله آزمایش پرواز است.
 
در کشور روسیه، نوزده ایستگاه زمینی مصرف کننده با یک سیگنال ناوبری با دقت یک متر تدارک دیده شده اند. سه ایستگاه پردازنده زمینی سامانه گلوناس نیز در قطب جنوب و یک ایستگاه نیز در برزیل واقع شده است. به این ترتیب روسیه با دارا بودن سامانه ای به قدرتمندی جی پی اس که گفته می شود در برخی موارد از آن دقیق تر محسوب می شود، زنگ خطر را برای ایالات متحده آمریکا به صدا در آورده است.
 
امروزه هزاران نفر در گوشه و کنار جهان به کمک سامانه موقعیت یاب جهانی گلوناس، مسیر خود را پیدا کرده و از خدمات این سامانه استفاده می کنند.

برگزاری ۷ وبینار آموزشی در هفته جهانی فضا

 
 
همزمان با برگزاری هفته جهانی فضا (۱۳ تا ۱۹ مهرماه)، ۷ وبینار آموزشی با هدف ترویج و توسعه دانش فناوری فضایی و کاربردهای آن، در کشور برگزار می شود.
 
 مراسم گرامیداشت هفته جهانی فضا همه ساله در روزهای ۴ تا ۱۰ اکتبر (۱۳ تا ۱۹ مهرماه) در میان کشورهای مختلف جهان با هدف ترویج و توسعه دانش فضایی و آشنا کردن مردم و جوانان از نقش فناوری فضایی در زندگی انسان‌ها روی زمین، برگزار می شود.
 
این هفته حد فاصل دو رویداد تاریخی فضایی یعنی پرتاب نخستین ماهواره جهان (اسپوتنیک) و امضای نخستین معاهده استفاده صلح‌آمیز از فضای ماوراء جو در سازمان ملل انتخاب شده است. از این رو کمیته جهانی برگزاری مراسم هفته فضا، در هر سال شعاری را برای آن در نظر می‌گیرد. هدف از این کار، همسو کردن فعالیت‌ها و برنامه‌های گروه‌های مختلف در سراسر جهان، در راستای هدفی مشترک است.
 
امسال کمیته جهانی برگزاری مراسم هفته فضا، شعار «بهبود زندگی با ماهواره ها» را به عنوان شعار سال ۲۰۲۰ هفته جهانی فضا تعیین کرده است.
 
در این راستا سازمان فضایی ایران با همکاری سایر متولیان عرصه فضایی کشور، همزمان با گرامیداشت این هفته و با توجه به شیوع بیماری کرونا، برگزاری ۷ وبینار آموزشی را برای آشنایی مردم با کاربردهای فناوری فضایی و ماهواره ها در دستور کار قرار داده است.
 
استفاده از منظومه ماهواره های مکعبی برای آموزش از راه دور
 
همایش مجازی «استفاده از منظومه ماهواره های مکعبی برای آموزش از راه دور» توسط پژوهشگاه هوافضا با هدف آشنایی دانش پژوهان با منظومه های مکعبی در آموزش از راه دور، از ساعت ۹ صبح روز دوشنبه ۱۴ مهر ماه به صورت آنلاین برگزار می شود.
 
در این رویداد دکتر علی خانی، رئیس پژوهشکده سامانه های فضانوردی پژوهشگاه فضایی و همچنین دکتر عظیمی و دکتر کرمی از اعضا هیات علمی این پژوهشکده سخنرانی می کنند.
 
این رویداد از لینک http://www.skyroom.online/ch/arimeeting/wsw به صورت زنده قابل مشاهده است.
 
بررسی ابعاد حقوقی منظومه های ماهواره ای
 
وبینار تخصصی « بررسی ابعاد حقوقی منظومه های ماهواره ای بزرگ» به منظور آشنایی بیشتر دانش پژوهان حقوق فضا توسط سازمان فضایی ایران برگزار می شود.
 
در این برنامه دکتر سید هادی محمودی، دکتر نواده توپچی، دکتر محمدجعفر محمدی، مهندس احسان حامدرحمت و دکتر سیاوش میرزایی، موضوعات حقوق فضا در حوزه منظومه های بزرگ را تشریح می کنند.
 
علاقمندان و پژوهشگران می توانند از ساعت ۱۴ روزدوشنبه ۱۴ مهر ماه به صورت آنلاین این برنامه را از طریق لینک های live۴۰۱.videocake.ir و http://aionet.ir و http://instagram.com/iranian_space_agency به صورت زنده مشاهده کنند.
 
اقتصاد نوین فناوری فضایی معرفی می شود
 
وبینار تخصصی «معرفی اقتصاد نوین فناوری فضایی» توسط پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات ساعت ۱۷ روزدوشنبه ۱۴ مهرماه برگزار می شود.
 
در این برنامه مهندس پروین سجودی، پژوهشگر گروه ارتباطات ماهواره ای پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، دکتر محمود محمودزاده عضو هیأت علمی دانشگاه فیروزکوه و مهندس حسین افتخاری دانشجوی دکترای مهندسی صنایع دانشگاه علم و صنعت ایران موضوع اقتصاد نوین فناوری فضایی را تشریح می کنند.
 
این برنامه به صورت آنلاین از طریق لینک های live۴۰۱.videocake.ir و http://aionet.ir و http://instagram.com/iranian_space_agency قابل مشاهده است.
 
آشنایی دانش آموزان با فضا و ماهواره
 
وبینار آموزشی دانش آموزی « آشنایی با فضا و ماهواره» با هدف شناخت دانش آموزان ابتدایی و متوسطه اول با همکاری و مشارکت سازمان فضایی ایران و پژوهش سرای دانش آموزی ملاصدرا استان البرز از ساعت ۱۶ روز یکشنبه ۱۳ مهرماه به صورت آنلاین برگزار می شود.
 
در این برنامه مهندس محمد حسن نیا موضوع فضا و ماهواره ها را برای دانش آموزان مقاطع ابتدایی و متوسطه اول تشریح می کند.
 
این برنامه از لینک live۴۰۱.videocake.ir به صورت زنده قابل مشاهده است.
 
این برنامه در ساعت ۱۸:۱۵ روز یکشنبه ۱۳ مهر ماه نیز به صورت آنلاین و با مشارکت پژوهش سرای آفرینش برای دانش آموزان ابتدایی برگزار می شود و از لینک live۴۰۱.videocake.ir به صورت زنده پخش می شود.
 
وبینار فضا و زندگی من
 
در همین حال به منظور آشنایی مدیران پژوهش سراهای کل کشور سازمان فضایی ایران و پژوهش سرای آفرینش وبینار آموزشی «فضا و زندگی من» را برگزار می کنند.
 
این برنامه از ساعت ۱۷ روزدوشنبه ۱۴ مهرماه به صورت آنلاین و در لینک live۵۰۳.videocake.ir برگزار می شود و مهندس رضا کیانوش از کارشناسان سازمان فضایی ایران در آن برای مدیران پژوهش سراهای کل کشور، موضوع فضا و ماهواره ها را تشریح می کند.
 
ماهواره ها چگونه زندگی بشر را بهتر می کنند
 
به منظور آشنایی دانش پژوهان عرصه فضا با کاربردهای ماهواره ها در زندگی انسان، پژوهشگاه فضایی ایران وبینار «ماهواره ها چگونه زندگی بشر را بهتر می کنند» را برگزار می کند.
 
ر این برنامه دکتر امید شکوفا عضو هیأت علمی پژوهشکده سامانه های ماهواره ای پژوهشگاه فضایی ایران سخنرانی می کند.
 
علاقمندان می توانند از ساعت ۱۰ صبح روز دوشنبه ۱۴ مهر ماه این برنامه را از طریق لینک http://eseminar.tv/wb۱۴۳۸۰ به صورت زنده مشاهده کنند.

ایلان ماسک سهام استارلینک را در بازار IPO عرضه می کند

ICTna.ir – ایلان ماسک، مدیر ارشد اجرایی شرکت تسلا در نظر دارد در سال های آینده با رشد درآمد آرام و قابل پیش بینی، سهام استارلینک، شرکت اینترنت فضایی متعلق به SpaceX را در بازار سرمایه واگذار کند.
 
Ilon Musk.JPG
به گزارش گروه اخبار خارجی آژانس خبری فناوری اطلاعات و ارتباطات (ایستنا)، این کارآفرین میلیاردر روز دوشنبه در توییتر خود نوشت: بازار عمومی جریان نقدی ناپایدار را دوست ندارد.
 
ماسک سال گذشته گفته بود که استارلینک یک جریان درآمدی جدید و بسیار مهم برای شرکت کالیفرنیایی خود یعنی SpaceX است.
 
گوین شاتول، رئیس SpaceX در ماه فوریه، ایده واگذاری سهام استارلینک در IPO طی سال های پیش رو را مطرح کرده بود.
 
SpaceX در حال ساخت مجموعه ماهواره ای استارلینک است تا از طریق آن اینترنت باندپهن را تا پایان سال 2020 به صورت تجاری ارایه دهد.
 
ماسک در توئیت خود همچنین گفته است که او طرفدار سرسخت سرمایه گذاران کوچک خرده فروشی است و آنها را مطئن کرد که از اولویت بالاتری برخوردار خواهند بود.