از ماهواره تا بلاک چین

«با مشکلات نرم (Soft Problems) که از خارج مرزها به کشور وارد می‌شود چه برخوردی باید صورت بگیرد؟» این پرسشی اساسی است که به نظر می رسد هنوز پاسخ روشن و مستدلی برای آن نیافته‌ایم!؟
برای اینکه ذهن‏ آماده شود به یک مثال روزمره توجه کنید. به‌نظر شما امروز در ایران موضوع استفاده از شبکه‏‌های ماهواره‌‏ای خارجی چه شرایط و مختصاتی دارد؟ درواقع در حالی که استفاده از شبکه‌‏های تلویزیونی ماهواره‌‏ای در کشور ممنوع است، بنابر آمار سال 95 مرکز آمار ایران، حدود یک چهارم خانواده‏‌های ایرانی از شبکه‏‌های تلویزیونی ماهواره‏‌ای استفاده می‏‌کنند.
پس با گذشت سال‌ها از ورود این خدمات به کشور باید گفت:
1. درصد بالایی از مردم در واقع در حال تخلف از قانون در این حوزه هستند.
2. دولت هیچ نوع امکان مدیریت، برنامه‏‌ریزی یا ابزاری برای هدایت فرهنگی-امنیتی در این حوزه ندارد.
3. هیچ نوع عواید اقتصادی از در اختیار گذاشته شدن بازار کشور در این حوزه عاید مدیریت کشور و در نتیجه عموم مردم نمی‏‌شود.
و این در حالی است که مالزی در سال 1996 خدمات تلویزیونی ماهواره‌‏ای خود به‌نام استرو (ASTRO) را راه‏‌اندازی کرد.
گفتنی است «استرو» با حدود 300شبکه تلویزیونی داخلی و خارجی، شامل انواع شبکه‏‌های مشهور ورزشی، فیلم، موسیقی، سرگرمی و خبری قرارداد بست تا تمامی آنها را در محل دفتر مرکزی خود دریافت ‏کند.
پس از دریافت شبکه‏‌های خبری با 30 ثانیه تأخیر و سایر شبکه‌‏ها با سانسور صحنه‌‏های خلاف موازین فرهنگی و پخش زیرنویس به زبان مالایی به 3 ماهواره‏ ارتباطی مالزی باز فرستاده (Rebroadcast) می‏‌شود. از طرف دیگر طی قراردادی با شرکت فیلیپس (PHILIPS) رسیورهای دیجیتال مخصوصی برای دریافت از این سه ماهواره و انتخاب و پرداخت هزینه برای بسته‏‌های مختلف تلویزیونی طراحی شد.
در حال حاضر بیش از نیمی از مردم مالزی از خدمات استرو بهره می‏‌گیرند و جریمه استفاده از تلویزیون‏‌های ماهواره‌‏ای در مالزی تا 300 میلیون تومان(100هزار رینگت) و دو سال زندان است. با این تفاسیر:
1. اکثر مردم کشور مالزی در حال رعایت مقررات آن کشور در این حوزه هستند.
2. دولت مالزی امکان مدیریت، برنامه‌‏ریزی و هدایت فرهنگی، امنیتی نسبی در این حوزه دارد.
3. عواید اقتصادی فراوانی از در اختیار گذاشته شدن بازار کشور در این حوزه نصیب سیاستگذاران مالزی و در نتیجه مردم آن کشور می‌‏شود.
البته در اینجا نمی‏‌خواهیم درباره درستی یا نادرستی محتوای این سیاست‏گذاری در مالزی صحبت کنیم، بلکه موضوع اصلی نفس سیاست‏گذاری معادله‌‏پذیر در مواجهه با موضوعات نرمی است که از خارج مرزهای یک کشور به آن وارد می‏‌شود.
با این پیش‌‏زمینه به‌صورت کلی می‌توان گفت که معادله مورد نظر برای سیاست‏گذاری صحیح در این امور باید از دو بعد کلان برخوردار باشد، یکی بعد اقتصادی و دیگری بعد امنیتی.
در بعد اقتصادی سیاست‏گذار باید ضمن حفظ رقابت و تشویق به ارائه خدمات و محصولات جدید و با کیفیت، به منظور بهره‏‌مندی و رفاه مردم، منافع عمومی از در اختیار گذاشتن بازار کشور را نیز حداکثری کرده و از این منافع برای توسعه و تقویت زیرساخت‏‌های کشور استفاده کند.
درواقع یکی از مهم‌ترین ابزارهای سیاست‏گذاری در ابعاد ملی بخصوص در کشورهای در حال توسعه مدیریت بازارهای داخلی به‌صورت کلان و بر اساس سیاست‌‏های بلندمدت، تشویق و تسهیل درون‌‏زایی و حضور در چرخه‏‌های جهانی است.
در بعد امنیتی نیز، در این سازوکار باید تمام جنبه‏‌های امنیت، شامل امنیت سیاسی و انتظامی، امنیت فرهنگی، امنیت زیست‏‌محیطی، امنیت ساختارها و روابط اجتماعی و... مورد توجه و بررسی قرار گیرد.
در واقع با در نظر گرفتن این دو محور احتمالاً می‌توان هر موضوع نرم جدیدی را در معادله قرار داد و هرچقدر هم که معادله آن پیچیده‌تر شود ، باید برای آن جوابی ساختارمند و نزدیک به مصالح ملی و منافع بلندمدت عمومی پیدا کرد.
بیایید برای مثال یکی از موضوعات در فناوری بلاک‏‌چین، به‌صورت خاص استخراج (Mining) رمزارزها را در این معادله کلان قرار دهیم. ابتدا از بعد اقتصادی، ماینینگ در اندازه‏‌های صنعتی می‌تواند در چارچوب‌‏های مقررات فعالیت‏‌های صنعتی کشور قرار گیرد. اگر ایجاد اشتغال می‏‌کند و منافع اقتصادی قابل توجهی دارد می‌تواند از یک طرف از تسهیلات فعالیت‏‌های صنعتی و زیرساخت‏‌های آن مانند استقرار در شهرک‏‌های صنعتی و استفاده از برق صنعتی بهره‏‌گیری کند که این موضوع با مصوبه اخیر دولت به رسمیت شناخته شده و مورد تأیید قرار گرفته است.
اما از طرف دیگر مانند هر فعالیت تجاری، فرمول‌های لازم برای محاسبه مالیات بر درآمد حاصله آن باید محاسبه شده و درآمد مالیاتی از آن اخذ شود. اصولاً هرچقدر ساختار اخذ مالیات بر درآمد در کشور شفاف‌تر و کارآمدتر شود، درآمدهای خلق‌‏الساعه هم صحیح‏‌تر، بیشتر و غیرمستقیم‌‏تر مدیریت شده و بدون ایجاد سردرگمی و بحث‌های بی‌سرانجام منجر به منفعت عمومی هم خواهند بود.
در واقع موضوع مالیات بردرآمد باید به نحوی بدیهی، الزامی و شفاف باشد که با سیاستگذاری‌های صحیح در آن ضمن حفظ حق انتخاب افراد جامعه برای فعالیت و پویایی در عرصه‌های مختلف کسب‌وکار، به فعالیت کردن در عرصه‌های با شاخص بالاتر در ارزش‌آفرینی، مولد بودن و کارآفرینی اجتماعی تشویق شوند. با چنین رویکرد پویایی در موضوع مالیات بردرآمد، بسیاری از جهش‌های غیرسازنده در بسیاری از بازارها، مانند بازار طلا، ارز، خودرو یا فروش یا اجاره مسکن نیز قابل مدیریت از طرف سیاستگذار کشور خواهد بود. البته همان‌طور که موضوع درآمدهای مالیاتی باید شفاف و همه‌گیرتر شود، از طرف دیگر مخارج دولت و عملکرد کارکنان و مدیران آن نیز باید شفاف‌تر و در معرض سنجش عمومی قرار گیرد تا بتواند اعتماد عمومی را برای اعمال صحیح‌تر این سیاست‌ها همراه داشته باشد. از طرف دیگر از بعد امنیت، مسائل امنیت ‏محیط زیست (گرمایش زمین، بازیافت، تأثیر غیرمستقیم بر استفاده از سوخت‏‌های فسیلی برای تولید برق و...)، مسائل اجتماعی (فرهنگ کار و تولید، ارزش‏‌آفرینی، پایداری صنعت و...) و مسائل انتظامی و سیاسی این پدیده(ماینینگ رمز ارز) نیز باید بررسی شود تا با ریل‏‌گذاری صحیح از بروز مشکلات دشوار در آینده جلوگیری شود.
 
برش
کشتی‏بان را سیاستی‏ دگر آید
 
کاش پیش از آنکه بخش بزرگی از جامعه در موضوعات جدید (مثلاً استخراج بیت‏‌کوین) خلاف‏کار محسوب شوند و توان دولت برای سیاست‏گذاری در آن حوزه محدود شود و منافع اقتصادی عمومی نیز از دراختیارگذاشتن بازار کشور در حوزه مورد نظر از دست برود، «کشتی‏بان را سیاستی‏ دگر آید».
 

تحویل «ناهید ۱» به وزارت دفاع تا دو هفته آینده

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات گفت: احتمالا ظرف یکی دو هفته آینده ماهواره «ناهید ۱» برای در مدار قرار گرفتن تحویل وزارت دفاع می‌شود. محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در حاشیه جلسه هیات‌ دولت در جمع خبرنگاران گفت: وقتی در مورد شبکه ملی اطلاعات صحبت می‌کنیم نگاه ما نگاه محتوایی و فرهنگی است و کاراکتری که به جامعه، فرهنگ را انتقال می‌دهد؛ به‌عنوان مثال در دهه ۶۰ بل و سباستین و هاچ زنبورعسل بود و الان باب اسفنجی و بن تن است. این مسائل فرهنگی با کاراکترهای فنی درست نمی‌شود. باید محتوای تعلیم و تربیتی که به نسل بعدی منتقل می‌شود اصلاح شود. باید در این زمینه تلاش جدی‌تری انجام شود و ما هم کمک می‌کنیم.
وزیر ارتباطات تاکید کرد: موضوعی که در مورد شبکه ملی اطلاعات وجود دارد بحث محتوایی است که نیاز به مشارکت جدی و عزم ملی دارد. آذری جهرمی درخصوص زمان قرارگرفتن ماهواره مخابراتی ناهید ۱ در مدار اظهار کرد: کار پژوهشگرهای پژوهشگاه فضایی درخصوص این ماهواره پایان یافته و آزمایش‌های نهایی مربوطه نیز انجام شده است. وی گفت: احتمالا ظرف یکی دو هفته آینده ماهواره برای در مدار قرار گرفتن تحویل وزارت دفاع می‌شود. وزیر ارتباطات با بیان اینکه سیکل آماده‌سازی برای ارسال ماهواره در وزارت دفاع انجام می‌شود، افزود: ایرادات دو پرتاب قبل استخراج و برطرف شده است و امیدواریم که این ماهواره با موفقیت در مدار قرار بگیرد. روز سه شنبه، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در توییتی از به پایان رسیدن آزمایش‌های نهایی ماهواره مخابراتی ناهید۱ خبر داده بود.

مجوز فعالیت اپراتورهای ماهواره‌ای تمدید شد

 
مجوز فعالیت اپراتورهای خدمات دهنده انتقال داده ها از طریق ارتباطات ماهواره ای (SAP ) با موافقت کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات تمدید شد.
 
 کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات با تمدید مدت اعتبار مجوز شرکتهای دارای پروانه ارائه خدمات عمومی انتقال داده ها از طریق ارتباطات ماهواره ای (SAP ) موافقت کرد.
 
این کمیسیون در جلسه شماره ۲۹۰ خود، مدت اعتبار پروانه های SAP را به شرط تامین نیازمندیهای پیوست امنیتی توسط دارندگان پروانه، تا پایان سال ۹۸ تمدید کرد.
 
سال ۹۶ نیز کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات در جلسه شماره ۲۷۱ خود، مدت زمان اعتبار این پروانه ها را به صورت مشروط، در صورت تسویه حساب بدهی و بر اساس بررسی نحوه فعالیت دارندگان پروانه، تا تاریخ ۳۱ اردیبهشت سال ۹۷ تمدید کرده بود.
 
آن زمان سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی موظف شده بود حداکثر تا آخر اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۷ اصول حاکم بر صدور پروانه­ های جدید SAP و ملزومات و شرایط لازم برای فعالیت متقاضیان ارائه خدمات عمومی انتقال داده­ ها از طریق ارتباطات ماهواره ای را به کمیسیون تنظیم مقررات ارتباطات ارائه و بعد از تصویب آن، موافقتنامه پروانه ­ها را برای اعطا آماده کند که هنوز این مقررات تصویب نشده است.
 
دارندگان پروانه SAP، مجاز به ارائه خدمات اینترنت از طریق ارتباطات ماهواره ای به کاربران و بهره برداران نهایی (حقیقی یا حقوقی) هستند. این شرکتها با استفاده از ماهواره های مخابراتی، دسترسی به سرویسهای ماهواره ای را از طریق ایستگاههای زمینی ماهواره ای کوچک موسوم به VSAT فراهم می کنند.

مخابره همزمان اطلاعات سنجشی ماهواره و پیام ایستگاه‌‎های زمینی

 
مالتی‌پلکسر (OMUX) و دی‌مالتی‌پلکسر (IMUX) چند کاناله با کانال‌های سنجشی مجاور، در حقیقت نوعی زیرساخت ارتباطات ماهواره‌ای هستند که نقش بهینه کردن منابع فرکانسی مورد استفاده در محموله مخابراتی برای ارسال پیام دوسویه و مخابره اطلاعات سنجشی ماهواره را دارند.
دکتر علی خیردوست در خصوص نقش مالتی‌پلکسر و دی‌مالتی‌پلکسر به عنوان یکی از اجزای زیرساخت ارتباطات ماهواره‌ای اظهار کرد: به طور کلی ماهواره‌های زمین ثابت، نقش یک تکرارکننده را دارند و اطلاعات ارسالی از زمین را به همه کاربران منتقل می‌کنند که وظیفه جدا کردن سیگنال‌های دریافتی در ماهواره قبل از تقویت آنها و همچنین کنار هم چیدن آنها پس از تقویت، توسط دی‌مالتی پلکسر و مالتی‌پلکسر انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه دی‌مالتی‌پلکسر کار جدایِش را انجام می‌دهد و مالتی‌پلکسر آنها را کنار هم تجمیع و ارسال می‌کند، افزود: فرآیندی که طی می‌شود به منظور بهره‌برداری بهینه از طیف فرکانسی تخصیص‌یافته برای ماهواره است.
خیردوست ادامه داد: با توجه به اینکه هر ماهواره، برنامه فرکانسی و ماموریت مجزا و مربوط به خود را دارد، به این شکل نیست که یک سامانه واحد تعریف شده باشد که برای تمام ماهواره‌ها استفاده شود و دو زیرسیستم مذکور، به طور اختصاصی برای هر ماهواره ساخته می‌شود.
خیردوست در ادامه به سابقه‌ای از فعالیت پروژه‌محور فناوری فضایی برای توسعه این محصول در داخل کشور اشاره و اظهار کرد: پژوهش‌ها در سال ۸۹ آغاز و تا سال ۹۱ ادامه یافت که منجر به توسعه اولین محصول در این حوزه شد. سپس با مطرح شدن محموله‌های جدید ماهواره‌ای (ماهواره‌های با تعریف ماموریت جدید)، محصول جدید در قالب یک پروژه در سال ۹۶ تعریف شد که در آن به بروزرسانی فناوری‌های قبلی توسعه داده شده، پرداختیم تا محصول بتواند به حد استانداردهای جهانی برسد.
این عضو هیأت علمی با یادآوری این موضوع که کارفرمای پروژه متبوعش، پژوهشگاه فضایی است، خاطرنشان کرد: تلاش برای بروزرسانی این تکنولوژی در عرصه فضایی، با این هدف انجام می‌شود که زیرساخت لازم برای ساخت ماهواره زمین ثابت برای آینده، در کشور موجود باشد.
این عضو گروه ارتباطات ماهواره‌ای در تشریح مفهوم دو کاناله مجاور اذعان کرد: اغلب ما در تکرارکننده‌ها و ترانسپوندرهای ماهواره‌ای، یک پهنای باند ۳۶ مگاهرتز را در هر کانال گذاشته و برای استفاده بهینه از طیف، چند عدد از این کانال‌ها را به صورت نزدیک به هم در مجاور هم قرار می‌دهیم.
وی در پاسخ به این سوال که ترانسپوندر چیست؟ افزود: در ناوبری هوایی و یا سامانه بازشناسی با امواج رادیویی، ترانسپوندر دستگاهی است که در پاسخ به سیگنال‌های تشخیص هویت دریافت شده، سیگنال‌های مشخص کننده هویت را منتشر می‌کنند. اما در یک ماهواره مخابراتی، ترانسپوندر سیگنال‌ها را در یک محدوده بسامدهای ارتباط بالا (Uplink) جمع‌آوری می‌کند و آنها را در یک محدوده بسامدی ارتباط پایین (Downlink) معمولا بدون تغییر دوباره انتشار می‌دهد و دریافت‌کننده‌ها در روی زمین این سیگنال‌ها را دریافت می‌کنند.
خیردوست تصریح کرد: ما برای ترانسپوندرهای اولیه‌ای که برای محموله تعریف کردیم، دو کانال ۳۶ مگاهرتزی داریم که کنار یکدیگر گذاشته و تجمیع می‌شوند. تعداد این کانال‌ها در مراحل بعدی می‌تواند ۲۴ عدد یا بیشتر شود اما نکته مهم در چیدمان نزدیک کانال‌ها در کنار یکدیگر است تا فناوری چند کاناله بودن محقق شود.
وی توضیح داد: کانال سنجشی، کانالی است که علاوه بر ارسال محتوای خود از زمین، وضعیت سلامت ماهواره مانند وضعیت سلامت ماژول ها، موقعیت و آسیب‌هایی که دارد را به زمین می‌فرستد. این کانال در کنار کانال اصلی قرار دارد و به همین دلیل به آن کانال سنجشی گفته می‌شود.
وی در خصوص آخرین وضعیت این پروژه نیز اعلام کرد: پروژه طراحی و ساخت مالتی‌پلکسر و دی‌مالتی‌پلکسر محموله ژئو دارای ۳ فاز است. فاز نخست آن که طراحی و ساخت نمونه آزمایشی بود، به اتمام رسید و منتظر تائید پژوهشگاه فضایی است. فاز دوم هم طراحی و ساخت نمونه کیفی است که در حال انجام است و فاز سوم به تجمیع در سیستم مادر اختصاص دارد.

مخابره همزمان اطلاعات سنجشی ماهواره و پیام ایستگاه‌‎های زمینی

 
مالتی‌پلکسر (OMUX) و دی‌مالتی‌پلکسر (IMUX) چند کاناله با کانال‌های سنجشی مجاور، در حقیقت نوعی زیرساخت ارتباطات ماهواره‌ای هستند که نقش بهینه کردن منابع فرکانسی مورد استفاده در محموله مخابراتی برای ارسال پیام دوسویه و مخابره اطلاعات سنجشی ماهواره را دارند.
دکتر علی خیردوست در خصوص نقش مالتی‌پلکسر و دی‌مالتی‌پلکسر به عنوان یکی از اجزای زیرساخت ارتباطات ماهواره‌ای اظهار کرد: به طور کلی ماهواره‌های زمین ثابت، نقش یک تکرارکننده را دارند و اطلاعات ارسالی از زمین را به همه کاربران منتقل می‌کنند که وظیفه جدا کردن سیگنال‌های دریافتی در ماهواره قبل از تقویت آنها و همچنین کنار هم چیدن آنها پس از تقویت، توسط دی‌مالتی پلکسر و مالتی‌پلکسر انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه دی‌مالتی‌پلکسر کار جدایِش را انجام می‌دهد و مالتی‌پلکسر آنها را کنار هم تجمیع و ارسال می‌کند، افزود: فرآیندی که طی می‌شود به منظور بهره‌برداری بهینه از طیف فرکانسی تخصیص‌یافته برای ماهواره است.
خیردوست ادامه داد: با توجه به اینکه هر ماهواره، برنامه فرکانسی و ماموریت مجزا و مربوط به خود را دارد، به این شکل نیست که یک سامانه واحد تعریف شده باشد که برای تمام ماهواره‌ها استفاده شود و دو زیرسیستم مذکور، به طور اختصاصی برای هر ماهواره ساخته می‌شود.
خیردوست در ادامه به سابقه‌ای از فعالیت پروژه‌محور فناوری فضایی برای توسعه این محصول در داخل کشور اشاره و اظهار کرد: پژوهش‌ها در سال ۸۹ آغاز و تا سال ۹۱ ادامه یافت که منجر به توسعه اولین محصول در این حوزه شد. سپس با مطرح شدن محموله‌های جدید ماهواره‌ای (ماهواره‌های با تعریف ماموریت جدید)، محصول جدید در قالب یک پروژه در سال ۹۶ تعریف شد که در آن به بروزرسانی فناوری‌های قبلی توسعه داده شده، پرداختیم تا محصول بتواند به حد استانداردهای جهانی برسد.
این عضو هیأت علمی با یادآوری این موضوع که کارفرمای پروژه متبوعش، پژوهشگاه فضایی است، خاطرنشان کرد: تلاش برای بروزرسانی این تکنولوژی در عرصه فضایی، با این هدف انجام می‌شود که زیرساخت لازم برای ساخت ماهواره زمین ثابت برای آینده، در کشور موجود باشد.
این عضو گروه ارتباطات ماهواره‌ای در تشریح مفهوم دو کاناله مجاور اذعان کرد: اغلب ما در تکرارکننده‌ها و ترانسپوندرهای ماهواره‌ای، یک پهنای باند ۳۶ مگاهرتز را در هر کانال گذاشته و برای استفاده بهینه از طیف، چند عدد از این کانال‌ها را به صورت نزدیک به هم در مجاور هم قرار می‌دهیم.
وی در پاسخ به این سوال که ترانسپوندر چیست؟ افزود: در ناوبری هوایی و یا سامانه بازشناسی با امواج رادیویی، ترانسپوندر دستگاهی است که در پاسخ به سیگنال‌های تشخیص هویت دریافت شده، سیگنال‌های مشخص کننده هویت را منتشر می‌کنند. اما در یک ماهواره مخابراتی، ترانسپوندر سیگنال‌ها را در یک محدوده بسامدهای ارتباط بالا (Uplink) جمع‌آوری می‌کند و آنها را در یک محدوده بسامدی ارتباط پایین (Downlink) معمولا بدون تغییر دوباره انتشار می‌دهد و دریافت‌کننده‌ها در روی زمین این سیگنال‌ها را دریافت می‌کنند.
خیردوست تصریح کرد: ما برای ترانسپوندرهای اولیه‌ای که برای محموله تعریف کردیم، دو کانال ۳۶ مگاهرتزی داریم که کنار یکدیگر گذاشته و تجمیع می‌شوند. تعداد این کانال‌ها در مراحل بعدی می‌تواند ۲۴ عدد یا بیشتر شود اما نکته مهم در چیدمان نزدیک کانال‌ها در کنار یکدیگر است تا فناوری چند کاناله بودن محقق شود.
وی توضیح داد: کانال سنجشی، کانالی است که علاوه بر ارسال محتوای خود از زمین، وضعیت سلامت ماهواره مانند وضعیت سلامت ماژول ها، موقعیت و آسیب‌هایی که دارد را به زمین می‌فرستد. این کانال در کنار کانال اصلی قرار دارد و به همین دلیل به آن کانال سنجشی گفته می‌شود.
وی در خصوص آخرین وضعیت این پروژه نیز اعلام کرد: پروژه طراحی و ساخت مالتی‌پلکسر و دی‌مالتی‌پلکسر محموله ژئو دارای ۳ فاز است. فاز نخست آن که طراحی و ساخت نمونه آزمایشی بود، به اتمام رسید و منتظر تائید پژوهشگاه فضایی است. فاز دوم هم طراحی و ساخت نمونه کیفی است که در حال انجام است و فاز سوم به تجمیع در سیستم مادر اختصاص دارد.

مخابره همزمان اطلاعات سنجشی ماهواره و پیام ایستگاه‌‎های زمینی

 
مالتی‌پلکسر (OMUX) و دی‌مالتی‌پلکسر (IMUX) چند کاناله با کانال‌های سنجشی مجاور، در حقیقت نوعی زیرساخت ارتباطات ماهواره‌ای هستند که نقش بهینه کردن منابع فرکانسی مورد استفاده در محموله مخابراتی برای ارسال پیام دوسویه و مخابره اطلاعات سنجشی ماهواره را دارند.
دکتر علی خیردوست در خصوص نقش مالتی‌پلکسر و دی‌مالتی‌پلکسر به عنوان یکی از اجزای زیرساخت ارتباطات ماهواره‌ای اظهار کرد: به طور کلی ماهواره‌های زمین ثابت، نقش یک تکرارکننده را دارند و اطلاعات ارسالی از زمین را به همه کاربران منتقل می‌کنند که وظیفه جدا کردن سیگنال‌های دریافتی در ماهواره قبل از تقویت آنها و همچنین کنار هم چیدن آنها پس از تقویت، توسط دی‌مالتی پلکسر و مالتی‌پلکسر انجام می‌شود.
وی با بیان اینکه دی‌مالتی‌پلکسر کار جدایِش را انجام می‌دهد و مالتی‌پلکسر آنها را کنار هم تجمیع و ارسال می‌کند، افزود: فرآیندی که طی می‌شود به منظور بهره‌برداری بهینه از طیف فرکانسی تخصیص‌یافته برای ماهواره است.
خیردوست ادامه داد: با توجه به اینکه هر ماهواره، برنامه فرکانسی و ماموریت مجزا و مربوط به خود را دارد، به این شکل نیست که یک سامانه واحد تعریف شده باشد که برای تمام ماهواره‌ها استفاده شود و دو زیرسیستم مذکور، به طور اختصاصی برای هر ماهواره ساخته می‌شود.
خیردوست در ادامه به سابقه‌ای از فعالیت پروژه‌محور فناوری فضایی برای توسعه این محصول در داخل کشور اشاره و اظهار کرد: پژوهش‌ها در سال ۸۹ آغاز و تا سال ۹۱ ادامه یافت که منجر به توسعه اولین محصول در این حوزه شد. سپس با مطرح شدن محموله‌های جدید ماهواره‌ای (ماهواره‌های با تعریف ماموریت جدید)، محصول جدید در قالب یک پروژه در سال ۹۶ تعریف شد که در آن به بروزرسانی فناوری‌های قبلی توسعه داده شده، پرداختیم تا محصول بتواند به حد استانداردهای جهانی برسد.
این عضو هیأت علمی با یادآوری این موضوع که کارفرمای پروژه متبوعش، پژوهشگاه فضایی است، خاطرنشان کرد: تلاش برای بروزرسانی این تکنولوژی در عرصه فضایی، با این هدف انجام می‌شود که زیرساخت لازم برای ساخت ماهواره زمین ثابت برای آینده، در کشور موجود باشد.
این عضو گروه ارتباطات ماهواره‌ای در تشریح مفهوم دو کاناله مجاور اذعان کرد: اغلب ما در تکرارکننده‌ها و ترانسپوندرهای ماهواره‌ای، یک پهنای باند ۳۶ مگاهرتز را در هر کانال گذاشته و برای استفاده بهینه از طیف، چند عدد از این کانال‌ها را به صورت نزدیک به هم در مجاور هم قرار می‌دهیم.
وی در پاسخ به این سوال که ترانسپوندر چیست؟ افزود: در ناوبری هوایی و یا سامانه بازشناسی با امواج رادیویی، ترانسپوندر دستگاهی است که در پاسخ به سیگنال‌های تشخیص هویت دریافت شده، سیگنال‌های مشخص کننده هویت را منتشر می‌کنند. اما در یک ماهواره مخابراتی، ترانسپوندر سیگنال‌ها را در یک محدوده بسامدهای ارتباط بالا (Uplink) جمع‌آوری می‌کند و آنها را در یک محدوده بسامدی ارتباط پایین (Downlink) معمولا بدون تغییر دوباره انتشار می‌دهد و دریافت‌کننده‌ها در روی زمین این سیگنال‌ها را دریافت می‌کنند.
خیردوست تصریح کرد: ما برای ترانسپوندرهای اولیه‌ای که برای محموله تعریف کردیم، دو کانال ۳۶ مگاهرتزی داریم که کنار یکدیگر گذاشته و تجمیع می‌شوند. تعداد این کانال‌ها در مراحل بعدی می‌تواند ۲۴ عدد یا بیشتر شود اما نکته مهم در چیدمان نزدیک کانال‌ها در کنار یکدیگر است تا فناوری چند کاناله بودن محقق شود.
وی توضیح داد: کانال سنجشی، کانالی است که علاوه بر ارسال محتوای خود از زمین، وضعیت سلامت ماهواره مانند وضعیت سلامت ماژول ها، موقعیت و آسیب‌هایی که دارد را به زمین می‌فرستد. این کانال در کنار کانال اصلی قرار دارد و به همین دلیل به آن کانال سنجشی گفته می‌شود.
وی در خصوص آخرین وضعیت این پروژه نیز اعلام کرد: پروژه طراحی و ساخت مالتی‌پلکسر و دی‌مالتی‌پلکسر محموله ژئو دارای ۳ فاز است. فاز نخست آن که طراحی و ساخت نمونه آزمایشی بود، به اتمام رسید و منتظر تائید پژوهشگاه فضایی است. فاز دوم هم طراحی و ساخت نمونه کیفی است که در حال انجام است و فاز سوم به تجمیع در سیستم مادر اختصاص دارد.

هر سال ۵ نقطه مداری جدید به نام ایران ثبت می‌شود

رئیس سازمان فضایی ایران گفت: هر سال ۵ نقطه مداری جدید به نام ایران ثبت می‌کنیم، اما این نقاط مداری اگر در بازه زمانی تعیین شده، استفاده نشود، در اختیار دیگر کشورها قرار می‌گیرد.
 
مرتضی براری افزود: نقطه مداری، نقطه‌ای است که تمام کشورها برای مخابره امواج رادیویی و تلویزیونی با استفاده از ماهواره در اتحادیه بین‌المللی مخابرات راه دور ( ITU ) ثبت می‌کنند و باید در یک بازده زمانی استفاده شود.
 
مدار زمین‌ثابت یا مدار زمین‌ایستا که به آن کمربند کلارک نیز گفته می‌شود یکی از مدارهای زمین‌آهنگ است، این مدار در ارتفاع ۳۵۷۸۶ کیلومتر بالاتر از سطح‌دریا و دقیقاً بر فراز خط استوای زمین قرار دارد، از مدار زمین‌ثابت، به منظور مخابره امواج‌رادیویی و تلویزیونی استفاده می‌کنند و تمام ماهواره‌های مخابراتی و تلویزیونی بر روی این مدار قرار می‌گیرند.
 
رئیس سازمان فضایی با بیان اینکه این سازمان هر سال نقاط مداری جدیدی برای ایران در این اتحادیه ثبت می‌کند، افزود: این نقاط مداری اگر استفاده نشود از دست می‌رود، مهم‌ترین بحث در این زمینه این است که ما باید به دنبال ساخت یا خرید ماهواره‌های مخابراتی و نیز قرار دادن آن در نقاط مداری‌مان باشیم.
 
براری ادامه داد: تاکنون در همین راستا در کشور هم ساخت ماهواره‌های مخابراتی را شروع کردیم و هم فضا را برای ورود بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی فراهم کرده‌ایم، چون این صنعت نیز مشابه صنعت هوایی که هواپیمای داخلی ندارد اما هواپیما خریده‌ایم و نیازهای کشور را برطرف کرده‌ایم، نیاز است که در صورت ساخته نشدن ماهواره مخابراتی در کشور، برای حفظ نقاط مداری و خدمات‌رسانی به جامعه، ماهواره مخابراتی خریداری شود.
 
وی افزود: اکنون در دنیا ۶۱ اپراتور ماهواره‌ای وجود دارد و ۴۶ کشور صاحب اپراتور ماهواره‌ای مخابراتی هستند، ما نیز بستر را برای ورود و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی فراهم کرده‌ایم و امیدواریم این اپراتورها شکل بگیرند و ماهواره‌های مخابراتی را در مدار قرار دهند.
 
براری اظهار کرد: الان یک نقطه مداری ۲۶ درجه داریم که ماهواره ایران سَت در آن مستقر است، نقطه مداری ۲۴.۱۹ پنل مخابراتی ایران، نقطه مداری ۳۴ درجه نیز پنل بی اس اس برای صدا و سیما است، همچنین یک نقطه مداری ۴۳.۵ درجه داریم که سه سال است تثبیت کرده‌ایم و درصدد هستیم که بتوانیم حداکثر استفاده از این نقاط مداری را داشته باشیم.
 
وی یادآور شد: جدا از این موارد، ۲۹ نقطه مداری دیگر هم به نام ایران ثبت شده که در صورت نیاز می‌توانیم این نقاط را برای قرارگیری ماهواره در آن نهایی کنیم، هر سال ۵ نقطه مداری جدید به نام ایران ثبت می‌کنیم و هر سال تعدادی نیز کم می‌شوند، ما در بازه ۷ ساله می‌توانیم این نقاط را نگه داریم، بعد از این زمان یک تعداد حذف می‌شوند، مهم این است که ما سریعاً ماهواره را در نقاط‌های مداری قرار دهیم.

هر سال ۵ نقطه مداری جدید به نام ایران ثبت می‌شود

رئیس سازمان فضایی ایران گفت: هر سال ۵ نقطه مداری جدید به نام ایران ثبت می‌کنیم، اما این نقاط مداری اگر در بازه زمانی تعیین شده، استفاده نشود، در اختیار دیگر کشورها قرار می‌گیرد.
 
مرتضی براری افزود: نقطه مداری، نقطه‌ای است که تمام کشورها برای مخابره امواج رادیویی و تلویزیونی با استفاده از ماهواره در اتحادیه بین‌المللی مخابرات راه دور ( ITU ) ثبت می‌کنند و باید در یک بازده زمانی استفاده شود.
 
مدار زمین‌ثابت یا مدار زمین‌ایستا که به آن کمربند کلارک نیز گفته می‌شود یکی از مدارهای زمین‌آهنگ است، این مدار در ارتفاع ۳۵۷۸۶ کیلومتر بالاتر از سطح‌دریا و دقیقاً بر فراز خط استوای زمین قرار دارد، از مدار زمین‌ثابت، به منظور مخابره امواج‌رادیویی و تلویزیونی استفاده می‌کنند و تمام ماهواره‌های مخابراتی و تلویزیونی بر روی این مدار قرار می‌گیرند.
 
رئیس سازمان فضایی با بیان اینکه این سازمان هر سال نقاط مداری جدیدی برای ایران در این اتحادیه ثبت می‌کند، افزود: این نقاط مداری اگر استفاده نشود از دست می‌رود، مهم‌ترین بحث در این زمینه این است که ما باید به دنبال ساخت یا خرید ماهواره‌های مخابراتی و نیز قرار دادن آن در نقاط مداری‌مان باشیم.
 
براری ادامه داد: تاکنون در همین راستا در کشور هم ساخت ماهواره‌های مخابراتی را شروع کردیم و هم فضا را برای ورود بخش خصوصی و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی فراهم کرده‌ایم، چون این صنعت نیز مشابه صنعت هوایی که هواپیمای داخلی ندارد اما هواپیما خریده‌ایم و نیازهای کشور را برطرف کرده‌ایم، نیاز است که در صورت ساخته نشدن ماهواره مخابراتی در کشور، برای حفظ نقاط مداری و خدمات‌رسانی به جامعه، ماهواره مخابراتی خریداری شود.
 
وی افزود: اکنون در دنیا ۶۱ اپراتور ماهواره‌ای وجود دارد و ۴۶ کشور صاحب اپراتور ماهواره‌ای مخابراتی هستند، ما نیز بستر را برای ورود و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی فراهم کرده‌ایم و امیدواریم این اپراتورها شکل بگیرند و ماهواره‌های مخابراتی را در مدار قرار دهند.
 
براری اظهار کرد: الان یک نقطه مداری ۲۶ درجه داریم که ماهواره ایران سَت در آن مستقر است، نقطه مداری ۲۴.۱۹ پنل مخابراتی ایران، نقطه مداری ۳۴ درجه نیز پنل بی اس اس برای صدا و سیما است، همچنین یک نقطه مداری ۴۳.۵ درجه داریم که سه سال است تثبیت کرده‌ایم و درصدد هستیم که بتوانیم حداکثر استفاده از این نقاط مداری را داشته باشیم.
 
وی یادآور شد: جدا از این موارد، ۲۹ نقطه مداری دیگر هم به نام ایران ثبت شده که در صورت نیاز می‌توانیم این نقاط را برای قرارگیری ماهواره در آن نهایی کنیم، هر سال ۵ نقطه مداری جدید به نام ایران ثبت می‌کنیم و هر سال تعدادی نیز کم می‌شوند، ما در بازه ۷ ساله می‌توانیم این نقاط را نگه داریم، بعد از این زمان یک تعداد حذف می‌شوند، مهم این است که ما سریعاً ماهواره را در نقاط‌های مداری قرار دهیم.

تصویب اصول حاکم بر پروانه فعالیت اپراتور ماهواره‌ای

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه به دلیل کاربردی شدن داده‌های فضاپایه در پرداخت خسارات ناشی از سیل صرفه جویی چند صد میلیاردی صورت گرفته است، گفت: این امر از آنجا ناشی می‌شود که وزارت کشور تمایل داشت تا از این داده‌ها برای پرداخت خسارات بهره ببرد.
 
محمد جواد آذری جهرمی در اختتامیه "گردهمایی شرکت‌های دانش بنیان و استارت آپ‌های حوزه فضایی" با بیان اینکه سازمان فضایی ایران مطابق با برنامه‌های ارائه شده، فعالیت‌های خود را سازمان دهی کرده است، گفت: ولی این سوال همچنان مطرح است که چرا ما ماهواره در مدار ژئو نداریم. این در حالیست که کشورهایی که توانمندی‌های لازم فنی را ندارند ماهواره در این مدار قرار داده‌اند.
 
وی دلیل عدم قرار دادن ماهواره ایرانی در مدار ژئو را تصدی‌گری دولت ذکر کرد و ادامه داد: با وجود آنکه در برنامه چهارم توسعه بودجه‌های لازم برای این منظور اختصاص داده شده است ولی به دلیل عقب ماندگی‌های موجود نتوانسته‌ایم به این هدف نائل شویم و از سوی دیگر چهارچوب‌های اجرایی دولت اجازه نمی‌دهد که به سمت قرار دادن ماهواره در مدار ژئو حرکت کنیم.
 
جهرمی با تاکید بر ضرورت تغییر رویکردها در اجرای پروژه ماهواره‌ها خاطرنشان کرد: لازم است تا داده‌های فضاپایه در اختیار همگان قرار گیرد. در این صورت خلاقیت‌هایی از سوی شرکت‌های استارت‌آپی و دانش بنیان ایجاد می‌شود و این امر می‌تواند در اقتصاد دیجیتال مؤثر باشد.
 
وزیر ارتباطات رسیدن به هدف رشد اقتصاد دیجیتالی را خروج از تصدی‌گری ذکر کرد و یادآور شد: از سوی دیگر ما با تأمین مالی شرکت‌های خلاق می‌توانیم در این عرصه گام‌های مؤثری برداریم.
 
وی همچنین با اشاره به تلاش‌های صورت گرفته در زمینه ماهواره‌های مخابراتی خاطرنشان کرد: ما در لایه ماهواره‌های مخابراتی اصول حاکم بر پروانه فعالیت اپراتور ماهواره‌ای را به تصویب رسانده‌ایم.
 
به گفته وی با تصویب این امر ماهواره‌ها توسط بخش خصوصی در مدار قرار خواهند گرفت.
 
وزیر ارتباطات با تاکید بر اینکه با استفاده از خدمات ماهواره‌ای توانستیم اراضی کشاورزی آسیب دیده و همچنین خسارات ناشی از سیل را برآورد کنیم، اظهار کرد: با استفاده از این داده‌ها چند صد میلیارد تومان در پرداخت خسارات صرفه جویی شد، چرا که وزارت کشور تمایل داشت تا این داده‌ها مبنای پرداخت خسارات قرار گیرد.
 
جهرمی با تاکید بر اینکه فناوری‌های فضایی در حوزه‌هایی چون بحران‌های طبیعی مؤثر است تاکید کرد: در این زمینه ما نباید به حواشی توجه کنیم و لازم است در این راستا به حواشی نپردازیم و تمرکز خود را بر توسعه فناوری‌های فضایی و طراحی ماهواره‌های کاربردی سوق دهیم.
 
توضیحات وزیر ارتباطات در زمینه استخراج ارز دیجیتالی
 
وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات استخراج ارز دیجیتالی را زمینه‌ای برای درآمدزایی صنعت برق دانست و گفت: استفاده از آن منوط به پیاده سازی مقررات از سوی وزارت نیرو است.
 
آذری جهرمی در حاشیه اختتامیه "گردهمایی شرکت‌های دانش بنیان و استارتاپ های حوزه فضایی" در جمع خبرنگاران با اشاره به کاربردی شدن داده‌های فضا پایه در نهادهایی چون وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیعی، اظهار کرد: در زمینه اینکه از تمام ظرفیت‌های این داده‌ها در فرایندها استفاده شود، با وضعیت مطلوب فاصله داریم ولی فرهنگ سازی شده است.
 
وی با بیان این که سازمان فضایی ایران و پژوهشگاه فضایی ایران از این داده‌ها برای آمایش سرزمینی، مدیریت منابع و پایش سطوح زیر کشت بهره برداری می‌کنند، اظهار کرد: علاوه بر آن بخش ترویجی فعالیت فضایی و ایجاد استارتاپ های حوزه فَضایی در حال انجام است.
 
وزیر ارتباطات در خصوص خرید و فروش ارز دیجیتالی نیز توضیح داد: در حال حاضر ۷۲ هزار مگاوات ظرفیت تولیدی نیروگاه‌های کشور است و از سوی دیگر زمان پیک مصرف مدت زمان طولانی نیست ما بقی ظرفیت نیروگاهی کشور در زمان غیر پیک آزاد است و می‌توان از این ظرفیت استفاده کرد.
 
جهرمی با تاکید بر اینکه استفاده از این ظرفیت برای صنعت برق کشور درآمدزا است، اضافه کرد: جنس استخراج ارز دیجیتالی صادرات مجازی برق است و در صورتی که ضوابط و مقررات این عرصه از سوی وزارت نیرو پیاده سازی شود می‌توان اجازه استخراج ارز دیجیتالی را داد.
 
به گفته وی این امر فرصتی برای درآمدزایی صنعت برق خواهد بود.

پروژه ماهواره سنجشی «پارس ۲» کلید خورد

رئیس پژوهشگاه فضایی ایران از آغاز پروژه ماهواره سنجشی پارس ۲ خبر داد و گفت: ساختار این پروژه که با همکاری مشترک دانشگاه‌های معتبر کشور اجرایی می‌شود، هفته آینده رونمایی خواهد شد.
 
حسین صمیمی بعدازظهر امروز سه شنبه در مراسم اختتامیه گردهمایی شرکت‌های دانش بنیان و استارت آپ های فضایی اظهار داشت: پروژه ماهواره سنجشی پارس ۲ قرار است با همکاری پژوهشگاه فضایی ایران و دانشگاه‌های معتبر کشور به عنوان یک پروژه مشترک اجرایی شود. بر این اساس مسئولیت هر یک از دانشگاه‌ها در این پروژه مشخص شده و هفته آینده از ساختار و زمانبندی آن رونمایی می‌شود.
 
وی همچنین از اتمام پروژه کلیدی «بلوک انتقال مداری» خبر داد و گفت: با مجموعه تست‌هایی که تا شب گذشته توسط پژوهشگاه فضایی ایران انجام شد موفق به انجام پروژه بلوک انتقال مداری شدیم که با وجود آن، ارتفاع مدارها از ۴۰۰ به ۷ هزار کیلومتر افزایش پیدا می‌کند و زاویه شیب مداری نیز از ۵۵ به ۵۸ درجه می‌رسد.
 
صمیمی گفت: با وجود این پروژه، یک قدم دیگر به دستیابی به ماهواره در مدار ژئو زمین نزدیک می‌شویم و تا چهار ماه دیگر نمونه تجمیع شده کیفی این پروژه رونمایی خواهد شد.
 
وی با اشاره به حمایت دولت از حضور استارت آپ ها و شرکت‌های خلاق در حوزه فضایی گفت: در گردهمایی استارت آپ ها و شرکت‌های دانش بنیان فضایی حدود ۱۶۰ نشست طی سه روز انجام شد که ۵۰ درصد این نشست‌ها به میزبانی سازمان فضایی و پژوهشگاه فضایی ایران انجام شد تا بتوانیم نیازمندی‌های فضایی در حوزه خدمات فضاپایه را از طریق بخش خصوصی و شرکت‌های خلاق این حوزه انجام دهیم.
 
صمیمی با اشاره به اینکه مرکز تخصصی خدمات فضاپایه در حال راه اندازی در منطقه نوآوری دانشگاه شریف است، گفت: راه اندازی پارک فضاپایه در شهر ساری، ایجاد پارک گردشگری فضایی در چهارمحال و بختیاری و نیز راه اندازی کارخانه نوآوری فضایی در اصفهان و همچنین ارومیه از جمله فعالیت‌هایی است که در جهت ایجاد بستری برای توسعه فناوری فضایی در کشور در حال انجام است.