معافیت مالیاتی مشروط استارتاپ ها

معاون وزیر ارتباطات گفت: استارت آپ‌های کوچک با داشتن شرایطی، از برخی معافیت‌های بیمه‌ای و مالیاتی برخوردار می‌شوند.
 
امیر ناظمی در ارتباط با تحریریه بخش خبری 21 شبکه یک سیما درباره آئین نامه سند توسعه اقتصادی دیجیتالی مصوب هیئت وزیران با اشاره به اینکه بسیاری از افراد، ایده های خود را به علت نگرانی از موضوعات مختلف از جمله بیمه و مالیات، عملیاتی نمی کنند، افزود: این آئین نامه تلاش دارد تا این موانع را برطرف کند و برای مدت کوتاهی معافیت هایی را برای صاحبان ایده قائل می شود تا بدون دغدغه آن را اجرایی کنند.
وی ادامه داد: بر اساس این مصوبه، استارت آپ های کوچک تا زمانی که نوپا هستند با داشتن شرایطی، از برخی معافیت های بیمه ای و مالیاتی و همچنین از تامین مالی برخوردار می شوند.
ناظمی درباره شرایط استارت اپ ها برای برخورداری از این حمایت ها گفت: شرایط بهره مندی اینکه کمتر از سه سال از تاریخ تاسیس آن ها گذشته باشد و درآمد آن ها محدود و کمتر از 500 میلیون تومان در سال باشد و اینکه سطح سرمایه آن ها پائین باشد.
رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران اضافه کرد: خیلی از منابع مالی دولتی در عمل، اجازه سرمایه گذاری خطرپذیر را ندارند اما در این آئین نامه این ویژگی دیده شده است که از منابع دولتی بتوانیم در قالب وام که به صندوق های خطرپذیر می دهیم آن را جبران کنیم. ­
 

شرایط معافیت بیمه‌ و مالیات برای استارتاپ ها

معاون وزیر ارتباطات شرایط دریافت مجوز طرح «نوآفرین» را برای استارت‌آپها تشریح کرد و گفت: در این طرح معافیتهای مالیاتی و بیمه ای برای این کسب و کارها در نظر گرفته شده است.
 
به گزارش روابط عمومی وزارت ارتباطات، امیر ناظمی، با بیان اینکه روز یکشنبه ۲۹ اردیبهشت آئین‌نامه طرح نوآفرین بعد از یک فرآیند یکساله تدوین و ارزیابی، در هیئت وزیران تصویب شد، در مورد تأثیر این آئین نامه بر فعالیت اکوسیستم استارت‌آپی کشور توضیح داد و گفت: استارت‌آپ، اگر چه از منظر علمی به شرکتی گفته می‌شود که مدل کسب‌وکار نوآورانه‌ای دارد که می‌تواند در مقیاس وسیع و با رشد سریع همراه باشد، اما به دلیل همین ویژگی‌هایش، نمی‌توان از ابتدا موفقیت یا عدم موفقیت آن را در آینده شناسایی و تضمین کرد.
 
وی ادامه داد: به این ترتیب کشورهای مختلف به جای تمرکز بر فرآیندهای ارزیابی و زدن برچسب به شرکت‌ها و عرضه انواع مجوزها و گواهی‌نامه‌ها، سعی می‌کنند تا فرصت اولیه‌ای برای موفقیت در اختیار استارت‌آپها قرار دهند. به عبارتی دیگر کشورهای توسعه یافته در این مدل تلاش می‌کنند یک امنیت روانی و اقتصادی برای فعالیت در سقف و مدت محدودی در اختیار استارت‌آپها قرار دهند. به این ترتیب اصلی‌ترین تفاوت طرح «نوآفرین» با طرح‌هایی مانند «حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان»، عدم نیاز به ارزیابی و همچنین فراگیر بودن برای تمامی شرکت‌ها و کسب و کارهای نو است.
 
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به ویژگی‌های مدنظر در این آئین نامه برای ارزیابی یک شرکت نوپا گفت: مطابق این آئین‌نامه، عمر استارت‌آپ باید کمتر از ۳ سال باشد. به عبارتی شرکت‌ها از زمان تأسیس تا سال سوم (به شرط داشتن سایر ویژگی‌ها) از معافیت‌هایی برخوردار می‌شوند؛ همچنین سرمایه شرکت محدود باشد. (برای امسال این عدد ۲۵۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است) یعنی شرکتی اگر توانست سرمایه‌ای بیش از این مقدار جذب کند، دیگر شرکت بزرگی شده و لازم است مانند شرکت بزرگی با آن برخورد شود.
 
وی ادامه داد: از سوی دیگر درآمد شرکت در سال هم محدود باشد (برای امسال عدد ۵۰۰ میلیون تومان در نظر گرفته شده است)؛ یعنی اگر درآمد استارت‌آپ بیش از این مقدار شود مشابه شرکت‌های بزرگ با آن‌ها برخورد خواهد شد. در همین حال ویژگی دیگر مدنظر برای یک استارت‌آپ این است که مالکان و مؤسسان آن نمی‌خواهند اقدام به تقسیم سود کنند. آن‌ها هرچه درآمد دارند را مجدد در شرکت سرمایه‌گذاری می‌کنند. به همین دلیل اگر شرکتی مستقیم یا غیرمستقیم (از طریق حقوق خارج از عرف) اقدام به تقسیم پول کند، مشخص می‌شود که خواسته است از طریق این آئین‌نامه راهی برای فرار از بیمه و مالیات پیدا کند و هدف او سرمایه‌گذاری بر ایده‌اش نیست.
 
رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران تاکید کرد که این آئین‌نامه نباید تبدیل به ابزاری برای دور زدن قوانین کشورها شود و به همین دلیل ۴ ویژگی بالا اگر هر کدام نقض شود، دیگر معافیت‌ها شامل حال آن شرکت نخواهد شد. تمامی این ویژگی‌ها بر اساس دولت الکترونیک و به صورت خودکار ارزیابی می‌شود و استارت‌آپ‌ها نیاز به پر کردن فرم‌ها و صف انتظار بررسی ندارند.
 
وی درباره معافیت‌هایی که در طرح «نوآفرین» شامل حال استارت آپ‌ها می‌شود توضیح داد و گفت: در ماده ۲ ذکر شده که این شرکت‌ها، به شرط تولید یک خدمت یا محصول، از مالیات معاف هستند. در ماده ۷ ذکر شده که اگر استارت آپ دارای تعدادی هم‌موسس (Cofunder) باشد، این هم‌موسسان نیاز به پرداخت بیمه ندارند.
 
ناظمی ادامه داد: در ماده ۵ آمده که این شرکت‌ها می‌توانند برای مدت ۲ سال کارورز داشته باشند. از آن جایی که بسیاری از استارت آپ‌ها با برخی از افراد وارد همکاری می‌شوند و این همکاری از انواع استخدام نیست، تا پیش از این طبق مقررات چنین چیزی به رسمیت شناخته نمی‌شد و بیمه می‌توانست این رفتار را جریمه کند، چون از نظر مقررات چنین نوعی از همکاری قابل قبول نبود. در همان ماده ۵ قید شده که اگر فردی پلت‌فرمی ایجاد کند (مثلاً صنایع دستی سفارش بگیرد و در پلت‌فرم به فروش برسانند) نیازی به بیمه کردن آن‌ها نیست. به عبارتی رابطه پلت‌فرم با این افراد از جنس استخدامی نیست.
 
رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران با بیان اینکه در ماده ۶ همچنین گرفتن کارورز نیز تأیید شده است، خاطرنشان کرد: کارورز تا مدت ۲ سال می‌تواند در یک استارت‌آپ مشغول به همکاری شود، و این همکاری با شرایط ساده‌تری باشد. به عنوان مثال بخشی از حق بیمه آن فرد که باید توسط شرکت پرداخت شود، توسط دولت جبران می‌شود. به عبارت دیگر لازم نیست تا شرکت سهم خودش را در بیمه پرداخت کند، بلکه دولت آن را به بیمه پرداخت می‌کند تا هزینه‌های بیمه کاهش یابد.
 
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به اینکه مشکل اساسی بعد از مالیات و بیمه، فضای فیزیکی است، افزود: در ماده ۱۰ این آئین نامه، فضاهای کاری اشتراکی (Coworking Space) و شتابدهنده‌ها (Accelerators) به رسمیت شناخته شده‌اند. به این ترتیب فضاهای کار اشتراکی می‌توانند چندین کد کارگاهی بیمه دریافت کنند. به عبارت دیگر اگر در یک فضای کار اشتراکی ۱۰ شرکت مستقر شده باشند، هر ۱۰ شرکت می‌توانند کد کارگاه خود را با همان آدرس دریافت کنند. به زبان ساده‌تر فضای کار اشتراکی مانند فضای کار خصوصی به رسمیت شناخته شده است.
 
وی درباره حل مشکل تأمین سرمایه شرکت‌های استارت‌آپی مطابق این آئین نامه گفت: اغلب سازمان‌های دولتی تنها می‌توانستند از طریق تسهیلات به شرکت‌ها کمک کنند؛ در حالی که دادن تسهیلات یک روش اشتباه برای شرکت‌های استارت‌آپی است. مطالعات مختلف نشان می‌دهد که بهترین روش تأمین مالی برای شرکت‌های استارت‌آپی سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC) است. از سوی دیگر اجازه سرمایه‌گذاری جسورانه برای دولت هم روشی اشتباه است، چرا که می‌تواند محل فساد و سوءاستفاده قرار گیرد و منابع را بدون حساب به سمت گروه‌های منفعتی و دوستان مدیران دولتی سرازیر کند.
 
ناظمی تصریح کرد: کشورهای توسعه یافته برای رفع این مشکل از مدلی استفاده کرده‌اند که به مدل «صندوق صندوق‌ها» (Fund of Funds) معروف است. در این مدل دولت می‌تواند به صندوق‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر به شرط آن‌که آن‌ها سرمایه‌گذاری کنند و نه وام بدهند، وام بدهد. به عبارتی دولت به صندوق خطرپذیر وام می‌دهد ولی آن صندوق حق ندارد به استارت‌آپ‌ها وام بدهد، بلکه باید سرمایه‌گذاری کند. از این رو در ماده ۴ این آئین‌نامه این مجوز به وزارت ارتباطات و صندوق نوآوری و شکوفایی داده شده که به صورت مشترک چنین کاری را انجام دهند.
 
معاون وزیر ارتباطات گفت: در ماده ۳ این آئین نامه نیز به شرکت‌های خارجی اجازه داده شده است تا با دریافت مجوز بتوانند مراکز شتابدهی خود را در کشور راه‌اندازی کنند. در زمینه شرایط خرید استارت‌آپ نیز در ماده ۹ این آئین‌نامه ذکر شده که «در صورتی که خریداری بالاتر از ۶۷ درصد از سهام یک استارت‌آپ را خریداری کند، می‌توانند با توافق هم مجوزها و پروانه‌ها را به شرکت مادر انتقال دهند.» در ماده ۱۱ این آئین نامه نیز کل فرآیندها، اسامی شرکت‌ها و همچنین تسهیلات جذب شده در یک سامانه متمرکز به صورت شفاف قابل دسترس برای شهروندان خواهد بود.
 
وی با تاکید بر اینکه فقدان چنین سامانه‌هایی در بسیاری از طرح‌های دولتی آن‌ها را با پتانسیل فساد همراه کرده و اعتماد عمومی را نیز از بین برده است، اضافه کرد: سازمان فناوری اطلاعات مسئولیت راه‌اندازی این سامانه را بر عهده دارد و به همین دلیل متعهد شده‌ایم تا فاز اول آن را تا انتهای خردادماه و فاز دوم آن را هم‌زمان با نمایشگاه الکامپ (اواخر تیرماه امسال) رونمایی کنیم.

برزیل، بهشت استارتاپ ها در امریکای لاتین

امروزه دیگر بسیاری از کشورها به اهمیت فناوری و ارزش‌های افزوده آن پی برده‌اند به‌همین دلیل هم روز‌به‌روز بر تعداد کشورهایی که سرمایه‌گذاری‌های مناسبی در حوزه تکنولوژی انجام می‌دهند افزوده می‌شود. یکی از این کشورها برزیل است که امروزه ساکنان امریکای لاتین، آن را بهشتی برای استارتاپ‌ها می‌دانند.
با اینکه پیش از این چنین جهش و رشدی برای حوزه تکنولوژی برزیل قابل تصور نبود ولی نگاه ویژه «مارکوس پونتس» وزیر علم و فناوری این کشور که بر امنیت سایبری و هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و افزایش میزان پهنای باند تمرکز ویژه‌ای دارد باعث شده است تا این کشور از نظر تکنولوژی، پیشتاز امریکای لاتین شود و میزان سرمایه‌گذاری در حوزه‌ آی تی در آن از متوسط جهانی بالاتر برود.
 
افزایش سرمایه‌گذاری در حوزه ‌آی‌تی
یکی از کشورهایی که در میان سریع‌ترین اقتصادهای رو به رشد جهان قرار دارد برزیل است و این رشد اقتصادی را بیش از هر چیز مدیون تکنولوژی است. نام برزیل حالا در زمینه اقتصاد در کنار کشورهایی مانند روسیه، هندوستان و چین دیده می‌شود و نهمین اقتصاد بزرگ جهان لقب گرفته است. با توجه به پیشرفت چشمگیر برزیل در حوزه فناوری، مؤسسات مختلف پژوهشی وضعیت این کشور را مورد بررسی قرار داده‌اند. به‌عنوان مثال طبق گزارش مؤسسه پژوهشی IDC و همچنین مجمع کمپانی‌های نرم افزاری برزیل(ABES)، میزان سرمایه‌گذاری در حوزه ‌آی‌تی در برزیل از متوسط جهانی بالاتر رفته است و این کشور حالا از نظر بازار تکنولوژی، در جمع 10 کشور بزرگ جهان قرار گرفته است. میزان سرمایه‌گذاری آی‌تی در برزیل در سال 2018، تا 9.8درصد افزایش داشته و به 47میلیارد دلار رسیده است این درحالی است که پیش از این، پیش‌بینی‌ها حکایت از آن داشت که رشد بازار آی‌تی برزیل 4.1درصد خواهد بود.
همچنین باید گفت که متوسط رشد سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه‌ آی تی 6.7درصدی است و برزیل بسیار موفق عمل کرده است.این آمار نشان می‌دهد که برزیل در سال گذشته 23.9میلیارد دلار در حوزه سخت افزاری سرمایه‌گذاری کرده و این رقم در نرم افزار به 10.5میلیارد دلار رسیده است. به این ترتیب برزیل نهمین کشور جهان از نظر میزان سرمایه‌گذاری در حوزه‌ آی‌تی محسوب می‌شود. 3کشور برتر جدول در این زمینه نیز امریکا، چین و ژاپن هستند. البته وقتی بخواهیم موقعیت این کشور را در امریکای لاتین مورد بررسی قرار دهیم باید گفت که برزیل در رتبه نخست جای گرفته و 42.8درصد همه سرمایه‌گذاری‌ها را در این منطقه به خود اختصاص داده است و پس از آن مکزیک با 20درصد و آرژانتین با 7.5درصد جای گرفته‌اند.
بخش دیگری از این آمار به شرکت‌های نوپا اختصاص دارد و گویای این موضوع است که استارتاپ‌های برزیلی حدود 90درصد از 570میلیون دلاری را که در سال 2017 در حوزه فین تک سرمایه‌گذاری شده بود  جذب کرده‌اند. فین تک‌ها و مؤسسات مالی برزیل به حوزه بلاک چین هم پا گذاشته‌اند و در حوزه بانکداری هم تکنولوژی‌هایی مانند بیومتریک با تأکید بر شناسایی چهره مورد استفاده قرار دارد.
 
برزیل چهارمین کشور دوستدار اینترنت
 یکی دیگر از این مؤسسات که پیشرفت‌های فناوری برزیل را مورد بررسی قرار داده، internetworldstats است. طبق آمار مؤسسه پژوهشی در مارس 2019، از جمعیت 212میلیون و 873هزار نفری برزیل، حدود 149میلیون و 57هزار نفر کاربر اینترنت هستند و به این ترتیب برزیل از نظر تعداد کاربر اینترنت در جایگاه چهارم جهان قرار گرفته است. این آمار نسبت به سال 2000که فقط 5میلیون کاربر اینترنت در برزیل وجود داشت بسیار چشمگیر است گفتنی است برزیل پس از کشورهای چین، هندوستان و امریکا جای گرفته و کشورهایی همچون اندونزی، ژاپن، آلمان و فرانسه در رده‌های بعدی این جدول جای دارند.
اگر بخواهیم در این میان نگاهی هم به ایران داشته باشیم تا بدانیم کشورمان در این شاخص چه وضعیتی دارد باید در پاسخ گفت این آمار نشان می‌دهد ایران در سال‌جاری میلادی با 62میلیون و 700هزار کاربر، در رده 16 این جدول جای گرفته است گفتني است اين آمار نشان مي دهد رشد اينترنت نسبت به سال 2000 که تنها 250هزار کاربر اينترنت وجود داشت 24.9درصد است.
 
سهم برزیل از تلفن همراه
یکی دیگر از شاخص‌هایی که در زمینه پیشرفت‌های فناوری مورد توجه کمپانی‌ها و مؤسسه پژوهشی، internetworldstats قرار گرفته، تعداد کاربران تلفن همراه در برزیل است. شاخص دیگر نیز تعداد کل گوشی‌های مورد استفاده در برزیل است که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است. طبق گزارش این مؤسسه، در حالی که جمعیت کل جهان به 7.69 میلیارد نفر رسیده ولی تعداد تلفن‌های همراه مورد استفاده در دنیا 8.98 میلیارد عدد است به این معنا که حدود یک میلیارد عدد بیشتر از تعداد جمعیت جهان، گوشی فعال وجود دارد. حال سهم برزیل از این میزان تلفن همراه چقدر است؟
برزیل چهارمین کشور جهان از نظر تعداد کاربران تلفن‌های همراه محسوب می‌شود و تعداد گوشی‌هایی که در این کشور مورد استفاده است به عدد 284میلیون و 200هزار عدد می‌رسد. در این شاخص، برزیل پس از چین، هندوستان و امریکا قرار گرفته است و پس از برزیل نیز روسیه، اندونزی، آلمان و.. قرار دارند.  درباره این شاخص هم اگر بخواهیم نگاهی به ایران بیندازیم باید گفت که کشورمان در رده چهاردهم قرار گرفته و 96میلیون و 165هزار گوشی در ایران مورد استفاده است. البته تعداد کاربر تلفن هوشمند مورد استفاده در برزیل در سال‌جاری میلادی رقمی معادل91میلیون و 191هزار نفر عنوان شده است که این عدد به این معناست که ضریب نفوذ تلفن هوشمند در این کشور به 42.80درصد می‌رسد.گفتنی است که برزیل در زمینه تعداد کاربر تلفن هوشمند نیز رتبه چهارم جهان را دارد و پس از چین، هندوستان و امریکا قرار گرفته است. گفتنی است ایران در این شاخص  در رتبه 17 جهان قرار گرفته است و 35میلیون و 366هزار نفر کاربر تلفن هوشمند هستند و ضریب نفوذ تلفن هوشمند نیز در ایران به 43.20درصد رسیده است.

افزایش ساعت ‌کار در چین موجب بی‌نظمی در استارت‌آپ‌ها شد

فرهنگ ساعت کاری در کشور چین که طی سال‌های گذشته با لقب «۹۹۶» شناخته می‌شود، حالا به یک بحث جدی و انتقادی در بین مدیران و کارکنان حوزه فناوری در این کشور تبدیل شده است.
 
این سه رقم برنامه کاری ۹ صبح تا ۹ شب در ۶ روز هفته را توصیف می‌کند که به معنای ۷۲ ساعت کار در هفته و اغلب بدون اضافه‌ حقوق است. مدت‌ها است که کار بیش از حد، امری رایج در چین بوده و اغلب نشانه موفقیت طولانی‌ مدت و تعهد به شمار می‌رود. در گزارشی که بلومبرگ در زمینه این سنت ساعت‌ کاری در چین منتشر کرده به این نکته اشاره شده که هرچند افزایش ساعات کاری در این کشور توانسته نکات مثبتی را به همراه داشته باشد؛ اما با پیشرفت  سریع بخش فناوری چین در کنار اقتصاد گسترده، مساله ساعت کاری منجر به بی‌نظمی و سرمایه‌گذاری کمتر روی استارت‌آپ‌ها شده است.
موضع گیری برخی از مدیران موفق بخش فناوری در مورد سیاست ۹۹۶ نیز تا حدودی موضوع را پیچیده‌تر کرد، برای مثال ثروتمندترین فرد چینی، یعنی جک ما، هم‌بنیان‌گذار غول تجارت الکترونیکی علی‌بابا، از سیستم کاری چین با عنوان استاندارد طلایی سخن می‌گوید. او در  اکانت رسمی علی‌بابا در wibo (شبکه اجتماعی چینی)  در ماه آپریل نوشت: «امکان کار کردن به سبک ۹۹۶، نعمت بزرگی است» و استدلال کرد که دستاورد بزرگ فقط با قربانی بزرگ، به دست می‌آید. ریچارد لیو، مدیر اجرایی علی‌بابا نیز در مورد مزیت اعمال برنامه ۹۹۶ نوشته است. این مساله به بحث آنلاین داغی در مورد پیامدهای چنین روشی بدل شد.
 
میزان گستردگی
این مساله فقط منحصر به چین نیست. در سیلیکون‌ولی شرکت‌هایی مثل آلفابت گوگل و فیس‌بوک غذای رایگان ارائه می دهند تا کارمندان را تشویق به ساعات کار بیشتر کنند، به ویژه هنگامی که به موعد ارائه محصول نزدیک می‌شوند. از سوی دیگر اخلاق ۹۹۶ محدود به دنیای تکنولوژی نیست. شواهد و گفته‌های میلیاردرهای اینترنتی مثل جک ما، نشان می‌دهد که این مساله به ویژه در مورد حوزه فناوری، صحیح است. در ماه مارس، پروژه‌ اعتراض به شرایط ۹۹۶ توسط برنامه‌نویسان چین در شبکه اجتماعی گیت‌هاب(شبکه‌ای اجتماعی مختص برنامه‌نویسان) راه افتاد که با بیش از ۲۴۰ هزار لایک، به محبوب‌ترین موضوع مورد بحث در این شبکه بدل شد. در ادامه این ماجرا، کارکنان شرکت مایکروسافت نیز، به عنوان مالک گیت‌هاب، نامه‌ای سرگشاده برای حمایت از همکاران چینی نوشتند.
 
نقض قوانین
مرگ ناگهانی چند مورد از کارکنان فناوری در سال‌های اخیر، حتی با وجود اینکه ارتباط مستقیمی با ساعات کار زیاد ندارد، خشم مردم را بیشتر کرده است. اما فارغ از تاثیرات فیزیکی ساعات کاری بیش از حد، شرکت‌های فناوری که فرهنگ ۹۹۶ را بدون پاداش یا حقوق مناسب، تشویق یا اجرا می‌کنند، در حال نقض قوانین کار چین هستند که معمولا به طور متوسط، ۴۴ ساعت در هفته است. علاوه بر این، در فرهنگ شرکتی که بر اساس مفهوم «شور و اشتیاق» یا مفاهیم این‌چنینی ساخته شده، دروغ و تظاهر رشد می‌کند. ساعات کاری زیاد اغلب تشویق می‌شود و کارکنان سعی می‌کنند ساعات خود را بیشتر کنند تا از نظر ظاهری فداکاری یا اشتیاق یا تعهد خود را نشان دهند.
 
آغازی برای پایان
طرفداران فرهنگ ساعت کاری  ۹۹۶ به رشد بخش فناوری چین در دهه گذشته اشاره می‌کنند که در کنار رشد شرکت، مزیت‌هایی را برای کارمندان فراهم  کرده‌است. پیاده‌نظام‌های این شرکت‌ها یا همان کارمندان ممکن است کار در چنین شرکت‌های موفقی را نوعی امتیاز بدانند و افزایش ساعات کاری برای آنها چیزی جز فداکاری و تعهد نباشد. بسیاری امیدوارند مسیری را دنبال کنند که میلیاردرهایی مثل جک ما (علی‌بابا) و پونی ما (هم‌بنیان‌گذار بازی و رسانه اجتماعی شرکت Tencent Holdings ) رفته‌اند.

تکنولوژی در برابر تحریم‌ها در ایران

موضوع تحریم‌ها و رشد شرکتهای تکنولوژی در این روزها سوژه‌ای برای روزنامه اسپانیایی زبان El Pais شده است. این روزنامه که دومین روزنامه پرتیراژ اسپانیاست گزارشی را از نحوه فعالیت استارتاپهای تکنولوژی در ایران تهیه کرده و نحوه فعالیت آنها را در وضعیت دشوار تحریم‌ها و شرایط اقتصادی بررسی کرده است.
 
ترجمه کامل این گزارش را در ادامه می‌خوانید:
 
***
 
تحریم‌های ایالات متحده‌ امریکا رشد شرکت‌های ایرانی خلاق‌تر را تحت تاثیر قرار میدهد. در نبود آمازون، دیجی‌کالا شکل می‌گیرد، در نبود اوبر، مردم اسنپ سوار می‌شوند و کافه‌بازگزارش روزنامه اسپانیایی El Pais از شرکت‌های تکنولوژی ایرانیار فروشگاهی دیجیتال برای ارائه اپلیکیشن‌های اندروید به زبان فارسی است. در گذشته و امروز، تحریم‌های ایالات متحده علیه ایران، کشوری که بالاترین میزان استفاده از اینترنت را در خاورمیانه دارد، هم مانعی بر سر راه فناوریهای نوین بوده و هم انگیزه‌ای برای توسعه آنها.
 
درواقع، این تنها بخشی از نظام اقتصاد ایرانی است که رشد می‌کند، و البته دولت هم به این امر توجه نشان می‌دهد.
 
از پنجره، رشته کوه همچنان برفی البرز دیده می‌شود.
 
این منظره خاص و روسری‌های رنگی روی بعضی سرها که پشت کامپیوترهایشان مشغول به کارند تصویری کمتر دیده شده از تهران پیش چشم بازدیدکننده قرار میدهد. در اداره مرکزی کافه‌بازار هستیم، پلت‌فرمی دیجیتال برای اپلیکیشن و بازی که پنج دانشجوی دانشگاه صنعتی شریف در سال 2011 به ‌راه انداختنه‌اند، پیش از آنکه طراحان و کاربران ایرانی در دسترسی به بازار جهانی با مشکل مواجه شوند. اکنون 300 نفر، با میانگین سنی 24 سال، در اینجا کار می‌کنند (یک‌ چهارم آنها را زنان تشکیل می‌دهند)، و همین هفته گذشته (آخر فروردین 1398) تعداد کاربرانشان به 40 میلیون نفر رسید.
 
رشد استارتاپها در ایران
علی احمدی، مسئول روابط بین‌الملل این پلی استور ایرانی می‌گوید:”ایرانی‌ها به اپلیکیشن‌هایی که خودشان طراحی کرده‌اند نیاز دارند. تعداد شرکت‌ها به‌سرعت در حال افزایش‌ است چون پلتفرمی برایشان وجود دارد”.
 
اینترنت نفوذ بالایی میان 82 میلیون ایرانی دارد، نیمی از آنها با تلفن‌های هوشمند به اینترنت وصل می‌شوند، از هر ده نفرشان هفت نفر روزانه از سرویس‌های پیام‌رسان همچون تلگرام و واتس‌آپ استفاده می‌کنند و اینستاگرام 24 میلیون کاربر دارد. با اینکه در ایران توییتر و فیس‌بوک فیلتر است، بسیاری به کمک فیلترشکن به این شبکه ها دسترسی دارند. اما تحریم‌های ایالات متحده مانع استفاده از برنامه‌های تحت لیسانس می‌شود، خرید سرویس‌ها و محصولات را مشکل می‌سازد و در هفته‌های اخیر برای کسانی که در ایران از اپل استفاده می‌کنند، واقعا دردسرساز بوده است.
 
محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، اعلام کرده که میزان تحریم‌های پیش‌رونده از جانب واشنگتن پس از نقض توافق هسته‌ای، ایرانی‌ها را از حق توسعه محروم می‌کند زیرا مانع دستیابی به سرویس‌های عرضه‌کننده‌های جهانی می‌شود. او در یکی از دیدارها در ژنو گفت:” این امر سرمایه‌گذاری در حوزه آی‌تی (فناوری اطلاعات) را با مشکل مواجه می‌سازد و کسب‌وکار آنلاین را محدود میکند.”
 
احمدی، که بر پیشرفت‌های به وجود آمده به رغم تحریم‌ها تاکید دارد، می‌گوید: “تحریم‌ها تاثیر مستقیمی بر کار ما ندارد چراکه ما یک شرکت کاملا خصوصی هستیم، البته گاهی برای ما هم کارها مشکل‌تر می‌شود”، و برای مثال می‌افزاید: “چالش‌ها و فرصت‌ها هم‌زمان بروز پیدا میکنند. اگر نمی‌توانیم از سرویس‌های ذخیره‌سازی در وب آمازون استفاده کنیم، سرویس‌های خودمان را توسعه می‌دهیم و محیطی کاملا جدید خلق کرده‌ایم و امیدواریم آن را در اختیار شرکت‌های دیگر قرار دهیم. همچنین در خصوص سختی‌ها، به مشکلات پرداخت پول به طراحان بازی‌های خارجی اشاره می‌کند که با آنها همکاری می‌کنند. او تاکید می‌کند: “چگونگی انجام این کار را از طریق نهاد بانکی ذی‌صلاح خواهیم یافت.”
 
پتانسیل تجارت الکترونیکی در ایران
به گفته امیرحسن موسوی، مدیر روابط عمومی دیجی‌کالا، که 90 درصد تجارت آنلاین ایران را در اختیار دارد (آمازون در امریکا 17 درصد و علی‌بابا در چین 45 درصد از تجارت آنلاین را در اختیار خود دارند)،” این تحریم‌ها خیلی جدید نیستند. در طول ده یا دوازده سال این تحریم‌ها ما را تحت فشار قرار داده‌اند و ما با آنها رشد یافته‌ایم. زمانی ‌که شروع کردیم، هیچگونه زیرساخت لجستیک در اختیار نداشتیم و اگر مشکلی برای دسترسی به مجوزها نداشتیم، طبعا آنها را می‌خریدیم و به آنها وابسته میشدیم. اما اکنون خودمان زیرساختها را آماده کرده‌ایم. با این حال، اینکه بگوییم تحریم‌ها تاثیری نداشته‌اند، کتمان حقیقت خواهد بود. پیش از تحریم‌ها دو گزینه در اختیار داشتیم: هیچ کاری نکنیم و تسلیم شویم یا به دنبال راه حل باشیم؛ ما گزینه دوم را انتخاب کردیم و قوی‌تر شدیم.”
 
مرکز پردازش کالای 50 هزار مترمربعی دیجی‌کالا در شهرک دانش، در حومه تهران، گواهی بر این مدعا است. دیجی‌کالا بزرگترین شرکت در نوع خود (Ecommerce) در خاورمیانه است. در آنجا تنوع کالایی یک و نیم میلیونی وجود دارد، از محصولات الکترونیک (پایه اولیه آغاز به کار این شرکت) تا تایر ماشین، محصولات آرایشی و لحاف پر قو. موسوی در خلال بازدید از مرکز (مرکز پردازش کالا) تصریح میکند:” مرکز دیگری برای مواد فاسدشدنی در داخل شهر داریم”. گنجاندن مواد غذایی تازه و باز بودن پلتفرم دیجی‌کالا در داد و ستد مستقیم بین فروشندگان و خریداران (پلتفرم مارکت‌پِلیس) به آنها کمک می‌کند تا ضربه سقوط ریال در طول سال گذشته را جبران کنند.
 
در مورد کافه‌بازار ساعات کاری شناور است و امکان انجام کار از خانه وجود دارد؛ همچنین کافه تریاهای خوبی در اختیار کارمندان است.
“در حال حاضر همه چیز را می‌توان اینجا یافت: از شیر مرغ تا جان آدمیزاد”، شوخی‌ای برخاسته از یک ضرب‌المثل ایرانی. البته تحریم‌ها آنها را مجبور کرده ‌است تا اقلام متعددی را از پلتفرم حذف کنند، چون تنها کالاهایی را می‌فروشند که قانونی وارد کشور شده‌اند. او تاکید می‌کند که “با وجود پلتفرم مارکت‌پِلیس، دیجی‌کالا در همکاری با 20 هزار تولیدکننده، هنرمند و صنعتکار به خانه‌ای برای محصولات ایرانی تبدیل شده ‌است و در حال حاضر 70 درصد کالاها بومی هستند”. پیشتر، این نسبت به سختی به نصف می‌رسید.
 
در ایران پتانسیل زیادی برای تجارت الکترونیک وجود دارد، چون دسترسی به اینترنت و ضریب نفوذ استفاده از کارت‌های بانکی به خوبی گسترش یافته است. در جایی که کارت‌های اعتباری به جهت تحریم‌ها به‌کار نمی‌آیند، کارت‌های بانکی برای خرید آنلاین ضروریاند. در واقع، ارزش فروش اینترنتی از ماه مارس (فروردین) 2014 تا فوریه‌ (بهمن) 2018 در ایران شش برابر شده است، اگرچه در سال گذشته این میزان به‌زحمت 5/1 درصد کل فروش اینترنتی (E-Commerce) را در برگرفت.
 
به همین دلیل است که شرکت IIIC (تعاونی بین‌المللی سرمایه‌گذاری اینترنتی که در هلند ثبت شده است) هم به سرمایه‌گذاری در دیجی‌کالا تمایل نشان داده (پس از اعلام توافق اتمی در 2015، سهام 33 درصدی این شرکت را به دست آورده است) و هم  به کافه ‌بازار (در سال 2018 اعلام کرد که 10 درصد کافه بازار را در ازای 38 میلیون یورو خریده است). به این ترتیب می‌توان ارزش این کسبوکارها را به ترتیب500 و 380 میلیون برآورد کرد. البته برقراری دوباره تحریم‌ها دسترسی تکنولوژیست‌های ایرانی را به سرمایه‌گذاری کاهش می‌دهد و تهدیدی برای برنامه‌های توسعه خواهد بود.
 
لوسیانو زاکارا، از دانشگاه قطر که در این زمینه تحقیق کرده است، می‌گوید:” سرمایه‌گذاران و حامیان مالی خارجی باید مطمئن شوند که در فهرست سازمان‌ها یا اشخاص مشمول تحریم قرار نمی‌گیرند. از آنجاکه چنین شرکتهایی در مرحله توسعه و گسترش هستند و هنوز به معنای واقعی کلمه به سوددهی نرسیده اند، اگر سرمایه‌گذاری انجام نشود، خیلی زود در نقدینگی دچار مشکل خواهند شد.”
 
علاوه بر سرمایه، باید استعدادهای تکنولوژی ایرانی نیز جذب شوند. برای این منظور در دانشگاه‌های سراسر کشور به جذب نیرو می‌پردازند و شرایط کاری فوق العاده ای را پیشنهاد می‌دهند. در مورد کافه‌بازار ساعات کاری شناور است و امکان انجام کار از خانه وجود دارد؛ همچنین کافه تریاهای خوبی در اختیار کارمندان است و آنها میتوانند فوتبال دستی بازی کنند. احمدی، که در سالن استراحت حضور دارد، می‌گوید: “کارمندان ما ساعت‌های زیادی را اینجا می‌گذرانند. می‌خواهیم فضایی برای استراحت داشته باشند.” در این سالن همچنین یک میز بیلیارد و محلی برای بازی‌های ویدئویی وجود دارد، تقلیدی در مقیاس کوچکتر از آنچه که تکنولوژیست‌های بزرگ در سیلیکون‌ولی در اختیار دارند. در دفتر کارشان، بخشهای مختلف با استفاده از گلدان‌هایی از گل‌های طبیعی از هم جدا می‌شوند. امیر حقیقت، مدیر روابط عمومی، ادعا می‌کند: ” شرکتی متشکل از مهندسان و تکنسین‌های برگزیده هستیم.”
 
هر روز بیشتر یاد میگیریم
حسن، کارشناس ریاضی از اصفهان، که سه سال در کافه ‌بازار مشغول به کار است، بر جذابیت این نوع کار، که همتایی در ایران ندارد، صحه میگذارد. او در پاسخ به اینکه چه عاملی بیش از هر چیز در جذب شدنش به این شرکت موثر بوده است مختصر و مفید میگوید “هر روز چیز جدیدی یاد می‌گیرم. به‌ هیچ‌وجه به چیزی نه نمی‌گوییم و در هر مورد دنبال راه حلی برای دستیابی به آن هستیم.”
 
در دیجی‌کالا هم امکاناتی مثل بازی فوتبال دستی کنار یکی از سالن‌های غذاخوری مهیا است، اما 1500 کارمند مرکز توزیع این شرکت وقت زیادی برای این تفریحات ندارند. روزانه تا100 هزار سفارش دریافت، پردازش، بسته‌بندی و ارسال می‌شوند؛ در بخش ایده پردازی (کانتنت فکتوری) از 600 محصول عکس می‌گیرند و در بخش خدمات مشتریان به طور میانگین 15 هزار تماس دریافت می‌کنند. اما نظم و کارایی برخاسته از این سیستم چندین سال نوری با بروکراسی آزاردهنده دولتی، که در شرکت‌های خصوصی نیز گسترش می‌یابد، فاصله دارد.
 
این یک فرهنگ کاری است که دولت حسن روحانی، زیر فشارهای ناشی از تحریم و تنگناهای ایجاد اشتغال برای جوانان، مشتاق است تا در دیگر بخشهای اقتصاد گسترش پیدا کند.

تفاهم توسکا با معاونت علمی برای توسعه استارتاپ‌ها

به دنبال انعقاد تفاهم‎نامه‎ای میان ستاد توسعه فناوری‎های حوزه اقتصاد دیجیتال و هوشمند سازی معاونت علمی و فناوری و مرکز نوآوری و شتابدهی رسانه‌ای توسکا، کسب و کارهای نوپای دیجیتال توسعه می‌یابد.
 
مرکز نوآوری و شتابدهی رسانه‎ای توسکا در راستای توسعه کسب وکارهای دیجیتال و انجام نقش حمایتی از استارتاپ‎های دیجیتال کشور راه اندازی شده است. توسکا در نظر دارد تا با تهیه بسته های تبلیغی برای استارتاپ‌ها، زمینه توسعه آنها را فراهم آورد. این بسته ها هر یک دارای مبلغ مشخصی تبلیغ در شبکه های مختلف و برنامه های مختلف است و استارتاپ ها بر طبق ارزش گذاری کارشناسان شتابدهنده می‎توانند از این بستهها استفاده کنند.
 
  استارتاپ‎های نوپا، استارتاپ‎های با محصول نخست هستند که تاکنون تبلیغات کلان محصول خود را با استفاده از انواع رسانه های مختلف دیداری، شنیداری، دیجیتال و محیطی نداشته‌اند. این استارتاپ ها اغلب دارای حداکثر پنج نفر نیروی انسانی بیمه شده بوده و محصول آماده ارایه به بازاری دارند که نیاز به تبلیغات و معرفی محصول دارد.
 
استارتاپ‎های علاقهمند می‌توانند جهت کسب اطلاعات بیشتر به نشانی اینترنتی توسکا مراجعه کنند.
 

کانال ارتباطی استارتاپ ها در شرایط بحران ایجاد می شود

«مصوبه‌ای برای ایجاد کانال ارتباطی مشخص کسب‌وکارهای نوپا در شرایط بحران» این خبری است که عصر روز شنبه (۱۴ اردیبهشت ماه) معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات در جلسه هم‌اندیشی با شرکت‌های استارتاپی با عنوان «حفاظت از داده‌ها در اقتصاد دیجیتال» اعلام کرد. در این جلسه که به بهانه درز اطلاعات یک شرکت تاکسی اینترنتی برگزار شده بود امیر ناظمی با اشاره به اینکه در شرایط بحران‌های امنیتی شرکت‌های استارتاپی کشور نمی دانند باید به چه کسی پاسخگو باشند اعلام کرد: «باید مصوبه‌ای آماده‌ کنیم که یا به شورای عالی فضای مجازی یا شورای عالی امنیت ملی یا هر مرجع دیگری برود که براساس آن مشخص باشد در لحظات حساسی که شرکتی با حمله امنیتی خود مقابله می‌کند، کسی با این شرکت تماس نگیرد و این موضوع به بنگاه‌ها نیز اعلام شود که تنها یک یا دو مرجع مشخص با آنها تماس خواهند گرفت و به سایر تماس‌ها نیز پاسخ ندهند.»
 
درز اطلاعاتی و درس‌آموزی‌ها
جلسه هم اندیشی شرکت‌های استارتاپی با موضوع حفاظت از داده‌ها در اقتصاد دیجیتال فرصتی برای تبادل نظر میان کسب و کارهای نوپایی بود که حالا به‌دلیل گسترش بازار خود و در اختیار داشتن حجم قابل توجهی از دیتا حفظ امنیت اطلاعات در آنها اهمیت قابل توجهی پیدا کرده است. در ابتدای این جلسه میلاد منشی‌پور، مدیرعامل یکی از تاکسی‌های اینترنتی با اشاره به اتفاق امنیتی رخ داده شده برای این شرکت در مورد جزئیات این اتفاق گفت:‌ «در نشت اطلاعات صورت گرفته که اواخر فروردین ماه سال‌جاری اطلاع‌رسانی شد هیچ اطلاعاتی از مسافران درز پیدا نکرد. اطلاعات درز پیدا کرده مربوط به فاکتورهای ۱۸۰ هزار راننده غیر فعال و ۶۰ هزار راننده فعال بود که برای امور دارایی تهیه شده بود.»
براساس اظهارات او، اطلاعاتی که تنها مورد نفوذ یک هکر کلاه ‌سفید اوکراینی قرار گرفته در نهایت توسط او از فضای مجازی حذف و از دسترس دیگران نیز حذف شد. او در این نشست تأکید کرد که این نفوذ به بخشی از اطلاعات رانندگان این تاکسی اینترنتی به خاطر غیرفعال شدن فایروال یکی از سرورهای جانبی این شرکت رخ داده است.
مدیرعامل این تاکسی اینترنتی در ادامه با اشاره به درس‌آموزی که این شرکت از این نشت اطلاعات به دست آورده از سرمایه‌گذاری‌های بیشتر در بخش زیرساخت امنیت خبر داد و اینکه قرار است در این شرکت سند مدیریت بحران نیز تهیه شود. او در این مورد توضیح داد:‌ «پیش از این اتفاق به بحث امنیت توجه ویژه داشتیم؛ اما این اتفاق باعث شد تا بیشتر از پیش به بحث سرمایه‌گذاری در حوزه امنیت توجه کنیم. قرار است روی بخش فایر‌وال شبکه و وب سرمایه‌گذاری مشخصی انجام دهیم و از طرفی نیز دسترسی مدیریتی به اطلاعات را به‌صورت اتوماتیک و نظام‌مند کنترل کنیم. همچنین قرار است روی امنیت محصول و برنامه‌نویسی خود نیز سرمایه‌گذاری ویژه انجام دهیم.»
منشی‌پور همچنین در ادامه به اطلاع‌رسانی بموقع و درست در شرایط بحران اشاره کرد و افزود:‌ «یکی دیگر از درس‌آموزی‌های ما در مورد این اتفاق مربوط به روابط‌ عمومی و نحوه ارتباط ما با مردم، رگولاتور و کاربرانمان است. ما مسئول هستیم که واکنش سریع به چنین اتفاقاتی داشته باشیم؛ اما باید قبل از اطلاع‌رسانی سریع نیز مشکل را به‌صورت کامل شناسایی و بعد در مورد آن با مردم و رسانه‌ها صحبت کنیم.»
 
انتقاد از نبود کانال ارتباطی مشخص
از جمله انتقادهایی که در این جلسه بارها توسط مدیران مختلف شرکت‌های استارتاپی مطرح شد این مسأله بود که در بسیاری از مواقع و در صورت رخ دادن اتفاق‌های امنیتی آنها نمی‌دانند باید به چه نهادی پاسخگو باشند و از سوی دیگر اطلاع‌رسانی از سمت دولت در این زمینه هم چندان منطقی نیست.
ژوبین علاقبند، مدیرعامل یکی دیگر از تاکسی‌های اینترنتی نیز در این جلسه از مدیران وزارت ارتباطات خواست تا به نحوه اطلاع‌رسانی در چنین رخدادهایی دقت کنند. او در این مورد گفت:«زمانی که نشت اطلاعات تپ‌سی رخ داد برخی اعلام کردند که این رخداد یک فاجعه است و باید دادستانی به این موضوع رسیدگی کند و وارد این ماجرا شود؛ در صورتی که در چنین رخدادهایی جز کسب‌‌وکارها نهاد دیگری نمی‌تواند مشکل را حل کند.»
او تأکید کرد که این یک مسأله مهم است که رگولاتور و نهادهای قانونگذار اجازه ندهند عده‌ای از آب گل‌آلود ماهی بگیرند و بگویند دادستانی باید وارد شود و برخورد کند. در همین زمینه علیرضا صادقیان، فعال حوزه فاوا هم به مشخص نبودن پروتکل ارتباطی خاص بین شرکت‌ها و نهاد تصمیم‌گیر درصورت رخ دادن یک واقعه امنیتی اشاره و اعلام کرد: «هنوز مشخص نیست که اگر حمله یا نفوذ‌ی به اطلاعات شرکت‌ها رخ داد کانال ارتباطی ما برای پیگیری از دولت کجاست و از طرفی مشخص نیست ما در این شرایط باید به چه کسی جواب بدهیم.»
 نازنین دانشور، یکی از مؤسسان سایت فروش اینترنتی هم با اشاره به این معضل از نبود راه ارتباطی مشخص در وزارت ارتباطات انتقاد و گفت: «باید راه ارتباطی کسب‌وکارها با نهادهای بالا دستی برای توضیح در زمینه یک رخداد امنیتی مشخص باشد. از طرف دیگر ما باید بدانیم از چه کسی می‌توانیم کمک بگیریم و نباید شرایط به گونه‌ای رقم بخورد که تنها راه ارتباطی ما در وزارت ارتباطات یک نفر مانند رئیس سازمان فناوری نباشد.»
همچنین در این نشست علی محمد رجبی، رئیس مرکز اطلاعات پلیس فتا اعلام کرد که در زمان‌های بحران، دستگاه هماهنگ‌‌کننده برای اتفاقات امنیتی، پلیس فتا است. به گفته او، مرکز فوریت‌های پلیس فتا ۲۴ ساعته در خدمت کسب‌وکارهاست. همچنین او تأکید کرد که در پلیس فتا تیم‌های واکنش سریع نیز تشکیل شده است.
 
مصوبه‌ای برای حل بحران
امیر ناظمی، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان فناوری اطلاعات نیز با بیان اینکه نفوذهای امنیتی ماه‌های اخیر برای تپ سی و کافه بازار برای آنها نیز درس‌آموزی‌هایی داشته اعلام کرد در حال حاضر یکی از معضلات اصلی این است که کسب‌وکارها در شرایط بحران نمی‌دانند که باید به چه کسی برای ارائه اطلاعات اطمینان کنند و از طرف دیگر باید از چه نهادی برای حل مشکل خود کمک بگیرند. او با اشاره به در نظر گرفتن مصوبه‌ و دستورالعملی مشخص برای حل این معضل اعلام کرد‌: «باید مصوبه‌ای آماده‌ کنیم که یا به شورای عالی فضای مجازی یا شورای عالی امنیت ملی یا هر مرجع دیگری برود که براساس آن مشخص باشد در لحظات حساسی که شرکتی با حمله امنیتی خود مقابله می‌کند، کسی با این شرکت تماس نگیرد و این موضوع به بنگاه‌ها نیز اعلام شود که تنها یک یا دو مرجع مشخص با آنها تماس خواهند گرفت و به سایر تماس‌ها نیز پاسخ ندهند.» او بر این باور است که مشخص شدن یک پروتکل برای نحوه ارتباط بین شرکت‌ها و دولت در شرایط حساس می‌تواند به مدیریت بحران به وجود آمده نیز کمک کند.
ناظمی همچنین در این جلسه تأکید کرد که نوع تدوین دستورالعمل برای ارتباط کسب‌وکارها در شرایط بحران با دولت باید برای شرکت‌های کوچک با شرکت‌های بزرگ متفاوت باشد. او در این زمینه گفت:«نمی‌توان برای برقراری ارتباط نظام‌مند شرکت‌های استارتاپی در شرایط بحران با دولت یک دستورالعمل یکسان در نظر گرفت؛ چرا که نوع ارتباط برای دریافت اطلاعات و اطلاع‌رسانی در زمینه یک اتفاق امنیتی بین شرکت‌های بزرگ و کوچک با توجه به حجم اطلاعات و تعداد کاربرانشان فرق دارد.» آن‌طور که ناظمی در این جلسه اعلام کرد قرار است تا ۱۵ روز آینده نسخه اولیه پروتکل ارتباطی وزارت ارتباطات با کسب‌وکارها در شرایط بحران‌های امنیتی تدوین و مورد بررسی کارشناسان قرار بگیرد.

شکل‌گیری استارت‌آپ‌های هوافضا

رئیس سازمان فضایی ایران از برنامه ریزی برای شناسایی فرصت های اقتصادی بخش فضایی و افزایش سهم در بازار اقتصادی خبر داد و گفت: این هدف با شکل گیری استارت‌آپهای این حوزه ممکن می شود.
 
مرتضی براری با اشاره به حضور در جمع اعضای هیئت علمی، اساتید و دانشجویان گروه هوافضای دانشکده علوم و فنون نوین دانشگاه تهران، در اینستاگرام نوشت: باور داریم که دانشجویان و متخصصان خلاق، با انگیزه و پرشور این حوزه مهمترین سرمایه ما برای توسعه فناوری فضایی کشور هستند و تمام تلاشمان را خواهیم کرد تا سهم حوزه فضایی را در بازارهای اقتصادی افزایش دهیم.
 
رئیس سازمان فضایی ایران اضافه کرد: با شناسایی فرصت‌های اقتصادی حوزه فضایی و ایجاد بازارهای مناسب برای آن، در تلاش هستیم تا بستر را برای شکل‌گیری استارت‌آپ‌های بخش فضایی کشور، توسط دانشجویان خلاق و با انرژی فراهم کنیم تا هم در حوزه توسعه فناوری و هم در حوزه خدمات فناوری فضایی، شاهد ایجاد اشتغال مناسب برای آنها باشیم.
 
وی با اشاره به برنامه‌های سازمان فضایی ایران گفت: این تعاملات و ارتباطات مستقیم را با دانشجویان و اساتید رشته هوافضا افزایش خواهیم داد و دوشادوش هم آینده‌ای روشن را در این حوزه رقم خواهیم زد.

بررسی دلایل شکست کارآفرینان کسب و کارهای نوین

نشریه کسب‌وکار فوربس اخیرا در مقاله‌ای به بررسی  برخی از ویژگی‌های شخصیتی که می‌توانند احتمال شکست کارآفرینان را افزایش دهند، پرداخته است.
 
راه‌اندازی یک کسب‌وکار جدید دشواری‌های زیادی به همراه دارد و یک کارآفرین باید در راه رسیدن به آرزوهای بزرگ خود موانع بی‌شماری را پشت سر بگذارد.
 
در این میان ویژگی‌های شخصیتی افراد نیز اگرچه نمی‌تواند مانعی برای کارآفرین شدن آنها باشد اما باید اذعان داشت که بر میزان موفقیت آنها تأثیرگذار خواهد بود. به عبارت دیگر هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید شما باید برای راه‌اندازی یک کسب‌وکار جدید لزوما قالب شخصیتی خاصی داشته باشید اما این ادعا که شخصیت شما بر موفقیت یا شکستتان در عرصه کارآفرینی تأثیر می‌گذارد، ادعای غیرمنطقی و عجیبی نیست.
 
شاید برخی ویژگی‌های شخصیتی در حالت عادی چندان دردسرساز نباشند اما وقتی صحبت از کارآفرینی و اداره یک کسب‌وکار نوپا و کاملاً آسیب‌پذیر به میان می‌آید، داشتن این ویژگی‌ها ممکن است به پیامدهایی همچون جریان نقدی منفی، افت وجدان کاری و بازدهی کارکنان و حتی ورشکستگی منجر شود.
 
نشریه کسب‌وکار فوربس به بررسی برخی از ویژگی‌های شخصیتی که می‌توانند احتمال شکست کارآفرینان را افزایش دهند پرداخته است.
 
تنبلی
یک کارآفرین در نخستین ماه‌ها یا حتی سال‌های ورودش به این عرصه گاهی مجبور خواهد بود تا 80 ساعت در هفته کار کند. در عرصه کارآفرینی مطلقاً جایی برای تنبلی وجود ندارد.
 
شما به‌عنوان یک کارآفرین نمی‌توانید منتظر باشید که دیگران بار شما را به دوش بکشند. این کسب‌وکار شماست و خودتان هم باید مسئولیت‌های آن را بر عهده بگیرید. البته وقتی کارکنانی را استخدام کنید، قادر خواهید بود بخشی از مسئولیت‌ها را به آنها محول سازید اما تا آن زمان باید خودتان بسیاری از کارها را انجام دهید. اگر در ابتدای کارتان تنبل باشید، چه کسی برای جلب رضایت مشتریان شما تلاش خواهد کرد؟ چه کسی رسیدگی به دفاتر حسابداری شما را بر عهده خواهد گرفت؟
 
البته منظور این نیست که شما اساساً نباید زمانی را برای استراحت خود اختصاص دهید. استراحت کردن در تعطیلات آخر هفته یا در روزهایی که دچار بیماری هستید، امری کاملاً پذیرفته شده و حتی لازم است. اما تنبلی دائمی می‌تواند کسب‌وکار کوچک شما را به سمت نابودی ببرد.
 
بسیاری از افراد برای غلبه بر تنبلی نیاز به تمرین دارند. از طرفی اگر افراد فعالیت مورد علاقه خود را کشف کنند (مثلاً راه‌اندازی یک کسب‌وکار جدید) شاید به این نتیجه برسند که وقت کنار گذاشتن تنبلی فرا رسیده است.
 
بی‌نظمی
بسیاری از افراد می‌دانند که برای داشتن کتاب‌ها و پرونده‌های مرتب باید نظم و سازمان‌یافتگی را رعایت کنند. اما اهمیت سازمان‌یافتگی در کسب‌وکار چیزی فراتر از راحت پیدا کردن یک پرونده یا کتاب است.
 
کارآفرینانی که بی‌نظم و سازمان‌نیافته رفتار می‌کنند، ممکن است از موارد ضروری مانند آمارها، مسائل مالیاتی و بررسی پرداخت‌های مشتریان نیز غافل شوند. آنها شاید ضرب‌الاجل‌های مهم را از دست بدهند و یا نتوانند پروژه‌ها را پیش ببرند.
 
کسب‌وکار شما باید سازمان‌یافته و نظام‌مند اداره شود. کارآفرینان نه‌تنها باید جای لوازم مورد نیاز خود را بدانند، بلکه باید به کلیه ضرب‌الاجل‌های کاری و سایر مسئولیت‌های خود نیز مسلط باشند.
 
رفتارهای رییس‌مآبانه
شما رییس هستید و به‌عنوان یک رییس وظیفه دارید کارکنان خود را رهبری کنید و البته برای تصمیم‌گیری به آنها آزادی عمل بدهید. شما نباید به آنها دیکته کنید به چه کاری را انجام دهند. در عین حال کارکنان باید بدانند که شما چه انتظاراتی از آنها دارید تا بتوانند خودشان اقدامات لازم را برای برآورده کردن این انتظارات طراحی کنند.
 
اگر می‌خواهید کاری به نحو مشخصی به انجام برسد، باید بتوانید بدون اینکه وارد قلمرو رییس‌مآبی شوید این مسئله را با کارکنان خود در میان بگذارید. کارآفرینانی که رییس‌مآبانه رفتار می‌کنند ممکن است با واکنش‌های منفی کارکنان مواجه شوند.
کارکنان اغلب دوست ندارند برای کسی کار کنند که به آنها اطمینان ندارد و اجازه تصمیم‌گیری به آنها نمی‌دهد. آنها نمی‌خواهند کسی از بالا به آنها نگاه کند و دستور بدهد. بنابراین بهتر است صریح باشید اما رییس‌مآبانه رفتار نکنید.
 
صداقت نداشتن
احتمالاً خود شما هم می‌دانید که صداقت نداشتن چه مانع بزرگی برای موفقیت کارآفرینان محسوب می‌شود. هیچ‌کس دوست ندارد از افرادی که صداقت ندارند چیزی بخرد، برایشان کار کند، به آنها پول قرض بدهد و یا در کسب‌وکارشان سرمایه‌گذاری کند.
 
اهمیت یافتن شفافیت در کسب‌وکار باعث شده است که صداقت نداشتن بیش از گذشته به کارآفرینان آسیب وارد کند. مصرف‌کنندگان دوست دارند از کسب‌وکارهایی خرید کنند که قابل‌اعتماد باشند، نه آنهایی که مدام در حال لاپوشانی هستند.
 
اگر نمی‌خواهید به‌عنوان یک کارآفرین فاقد صداقت شناخته شوید، از همین حالا دست به کار شوید و واقعیات را در حد امکان با کارکنان، مشتریان و شرکای خود در میان بگذارید.
 
انعطاف‌ناپذیری
کارآفرینان انعطاف‌ناپذیر آنهایی هستند که هرگز تمایلی به تغییر نشان نمی‌دهند. آنها روزهای پی در پی تنها یک رویه را تکرار می‌کنند. دنیای کسب‌وکار همواره در حال تغییر است و اگر شما در برابر تغییر مقاومت کنید ممکن است جا بمانید.
 
همواره به تغییرات بازار توجه کنید و با جدیدترین روندها پیش بروید. با کارکنان، مشاوران کسب‌وکار، وکلا و حسابداران متخصص در امور کسب‌وکارهای کوچک، مشتریان،‌ سرمایه‌گذاران،‌ وام‌دهندگان و حتی خانواده و دوستان خود مشورت کنید و از آنها بخواهید در راه خلق 
برای تبدیل شدن به یک کارآفرین موفق، برخورداری از اعتماد به نفس کافی بسیار مهم است اما برای صاحبان کسب‌وکارهای جدید و کوچک، غرور مانند یک سم مهلک است.
ایده‌های جدید به شما کمک کنند. با استفاده از این ایده‌های جدید می‌توانید کسب‌وکارتان را بهبود بخشید.
 
ترس از شکست
اگر واقع‌بین باشیم باید اذعان کنیم که راه‌اندازی کسب‌وکار جدید اغلب با شکست‌هایی همراه خواهد بود؛ البته شکست خوردن یک کارآفرین لزوماً به معنای شکست خوردن کسب‌وکار او نیست. شما در مسیر تبدیل شدن به یک کارآفرین موفق با شکست‌های کوچک و بزرگ متعددی مواجه می‌شوید اما نباید از این شکست‌ها بترسید.
 
کارآفرینانی که از شکست می‌ترسند به‌ندرت ریسک می‌کنند و اگر یک کارآفرین ریسک نکند آنگاه نخواهد توانست کسب‌وکار خود را توسعه دهد. اگر بخواهید همیشه محتاطانه رفتار کنید، در نهایت به نقطه‌ای خواهید رسید که کسب‌وکارتان به خطر خواهد افتاد. بهتر است با ریسک‌های کوچک شروع کنید تا این ترس از وجودتان کنار رود. از ریسک کردن نترسید و سعی کنید از شکست‌های خود درس بگیرید.
 
غرور
برای تبدیل شدن به یک کارآفرین موفق، برخورداری از اعتماد به نفس کافی بسیار مهم است اما برای صاحبان کسب‌وکارهای جدید و کوچک، غرور مانند یک سم مهلک است.
 
اگر شما دچار غرور باشید احتمالا افراد زیادی از جمله مشتریان و کارکنانتان را از خود دور خواهید کرد. از طرفی ممکن است بر اثر این غرور از بررسی ایده‌های دیگران –ولو ایده‌های ارزشمند- خودداری کنید زیرا فقط ایده‌های خودتان را قابل‌قبول می‌دانید.
 
علاوه بر این، غرور باعث می‌شود که شما دیگر فردی پاسخگو نباشید. افراد مغرور معمولاً مسئولیت اقدامات خود را نمی‌پذیرند. سعی کنید از غرور دوری کنید و به جای آن ترکیبی از اعتماد به نفس و فروتنی را در پیش بگیرید. وقتی مرتکب اشتباه می‌شوید، از پذیرش اشتباه خود هراس نداشته باشید. همچنین با جدیت بازخوردهای دیگران را بررسی کنید.

توانیتو؛ اولین پلتفرم توانمندساز افراد با نیازهای خاص

«شاید برای شما کارهایی ساده‌ای مانند خرید رفتن راحت باشد؛ اما برای ما معلولان این کارها سخت است. ما باید برای کارهای ساده بجنگیم، جنگیدن برای کارهای بزرگ همیشه با کارهای ساده شروع می‌شود. پس ما باید اول بتوانیم کارهای ساده را انجام دهیم.» این اظهارت وحید رجبلو،‌ بنیان‌گذار استارت‌آپ توانیتو در مراسم رونمایی از اولین وب‌سایت توانمندسازی افراد با نیازمندی‌های خاص است.
وب‌سایت توانیتو ( ۹ اردیبهشت) با حضور اعضای تیم این استارت‌آپ رونمایی شد تا به بستری برای برقراری ارتباط میان عرضه‌کنندگان خدمات و خدمات گیرندگان توانیاب و افرادی با نیازمندی خاص تبدیل شود.
 
در مراسم رونمایی از این وب‌سایت، اعضای استارت‌آپ توانیتو بارها یادآور شدند که این سرویس قرار است نیازهای افراد خاص از جمله معلولان را برطرف کند. خدمات گیرندگان  این سایت را افرادی با نیازهای ویژه شامل معلولان، سالمندان، مصدومان، افراد با بیماری‌های خاص و زنان باردار تشکیل می‌دهند.
 
وحید رجبلو، بنیان‌گذار استارت‌آپ توانیتو در گفت‌‌وگو با پیوست در مورد شکل‌گیری کسب‌وکارش گفت: « ایده این استارت‌آپ ۲ سال پیش به ذهن من آمد؛ اما به دلیل محدودیت‌هایم اجرای آن زمان برد. در آن زمان خواهر و برادرانم کارهای من را انجام می‌دادند. همان زمان به این فکر می‌کردم که باید کارهایم را خود انجام دهم و فکر کردم کاش بتوانم وب‌سایتی راه‌اندازی کنم تا به افرادی که نیازهای خاص دارند، خدماتی ارائه دهد. البته  من به دلیل محدودیت‌ها و موانع نتوانستم این ایده را همان زمان و به سرعت پیاده کنم.»
 
او ادامه داد: «توانیتو وب‌سایت دوسویه است. سمت کاربر و سمت خدمات دهنده. فردی که عرضه‌کننده سرویس باشد یا کسب و کاری داشته باشد مانند پزشک یا وکیل می‌تواند در این سایت مدارک شغلی و هویتی خود را برای افراد نیازمند با شرایط خاص ثبت کند. پشتیبانی ما این مدارک را استعلام می‌کند و وقتی صحت آن تایید شد، خدمات این افراد روی سایت عرضه می‌شود.»
رجبلو در مورد نحوه خدمات گیرنده‌ها از این وب‌سایت بیان کرد: «افرادی که خدمات‌گیرنده هستند، طبق نیاز خود چه در داخل منزل چه در محل کار سرویس را رزرو می‌کنند و در زمانی که تعیین کردند سرویس مورد نیازشان را دریافت می‌کنند.»
 
بنیانگذار توانیتو به مدل کسب درآمدی استارت‌آپ خود نیز اشاره و افزود: « ما دو نوع مدل کسب درآمد از طریق این وب‌سایت داریم؛ یعنی دریافت حق عضویت و و یا دریافت درصدی از ارائه خدمات کسب‌وکاری که روی این وب‌سایت قرار می‌گیرد. درمورد حق عضویت به عنوان مثال یک دندان‌پزشک تعرفه خاصی ندارد بنابراین از او حق عضویت می‌گیریم. اما اگر فردی کاردرمان باشد و برای هر جلسه تعرفه مشخصی داشته باشد، به صورت درصدی از او کسب درآمد می‌کنیم.»
 
در مراسم رونمایی از وب‌سایت توانیتو؛‌ سارا حلم‌زاده، مدیر محصول توانیتو نیز در توضیح بیشتر این وب‌سایت گفت: «توانیتو ابزار دسترسی افراد با نیازهای خاص به سرویس‌ها و خدمات گوناگون است. این سرویس مخاطبان گسترده‌ای را تحت پوشش خود قرار می‌دهد.»
او در مورد نحوه استفاده خدمات‌دهند‌ه‌ها و خدمات گیرنده‌ها از سایت توانیتو اعلام کرد: «خدمت ‌گیرنده‌ها می‌توانند بسیار راحت به این وب‌‌سایت مراجعه و پروفایل خود را تکمیل و خدمات مورد نظرشان را دریافت کنند. البته برای خدمات‌دهنده‌ها مسیر ثبت‌نام طولانی‌تر است.»
 
حلم‌زاده ادامه داد: «خدمات‌‌دهنده‌ها در این سایت شامل پزشکان، پرستاران، آرایشگرها، خیاط‌ها و غیره هستند. آنها برای اعتبارسنجی باید مدارک شغلی، مدارک هویتی و خدمت مورد نظر خود را در سایت ثبت کنند. افراد خدمات‌دهنده در مشاغل مختلف در نظر گرفته شده این سرویس همچنین باید زمان‌بندی نیز برای عرضه خدمت خود مشخص کنند.» به گفته او توانیتو محل کار خدمات‌دهنده‌ها را نیز بررسی می‌کند تا برای خدمات‌گیرندگانش  مناسب‌سازی شده باشد.
 
حلم‌زاده در این مراسم تاکید کرد که اپلیکیشن‌ عرضه‌کنندگان خدمات توانیتو نیز به زودی به صورت آزمایشی در سایت قرار می‌گیرد و پلیکیشن خدمات‌گیرنده‌گان نیز تا یک هفته دیگر عرضه خواهد شد.