طرح ملی ارتقای توانمندیهای دیجیتال نوجوانان که با هدف افزایش آگاهی خانوادهها و کاهش آسیبهای فضای مجازی از سال ۱۴۰۴ آغاز شده است، امسال در ۲۰ استان کشور اجرا میشود. در نسخه جدید این برنامه، آموزش موضوعاتی مانند هوش مصنوعی نیز به محتوای آموزشی اضافه شده است.
رویداد ملی «ارتقای توانمندیهای دیجیتال نوجوانان» روز یکشنبه ۲۴ آبانماه با حضور نمایندگانی از سازمان بهزیستی، وزارت دادگستری، قوه قضاییه و مرکز ملی فضای مجازی برگزار شد. محور اصلی این نشست، بررسی راهکارهای حفاظت از کودکان و نوجوانان در محیط آنلاین، توسعه سواد دیجیتال و افزایش نقش خانوادهها در مدیریت استفاده از فناوری بود.
ضرورت بازنگری در روشهای مقابله با آسیبهای فضای مجازی
عسگر جلالیان، معاون حقوق بشر و امور بینالملل وزارت دادگستری، در این رویداد با اشاره به تغییر شکل آسیبهای اجتماعی در نتیجه پیشرفت فناوری گفت که مسائل اجتماعی همواره متناسب با تحولات تکنولوژیک و شرایط جامعه دستخوش تغییر میشوند.

به گفته او، گسترش فضای مجازی باعث شده است متولیان حوزه کودک و نوجوان با مسائل جدیدی روبهرو شوند و برای شناسایی و پیشگیری از آنها به راهکارهای مبتنی بر دانش و فناوری نیاز داشته باشند.
جلالیان با اشاره به وجود قوانین حمایتی در زمینه حقوق کودکان و نوجوانان تأکید کرد که صرف تصویب قوانین و اجرای برنامههای فرهنگی و آموزشی برای کنترل آسیبها کافی نیست. او معتقد است فضای مجازی در کنار فرصتهای متعدد، میتواند در صورت نبود مدیریت مؤثر به بستری آسیبزا برای کودکان تبدیل شود.
آموزش سواد دیجیتال در ۲۰ استان دنبال میشود
عبدالرضا اسدی، معاون پیشگیری از آسیبهای اجتماعی مرکز اورژانس اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، هدف اصلی این طرح را تقویت ارتباط میان اعضای خانواده و افزایش آگاهی والدین درباره مواجهه با دنیای دیجیتال عنوان کرد.
بر اساس توضیحات او، اجرای برنامه از سال ۱۴۰۴ آغاز شده و در نخستین مرحله، حدود ۲۵۰ تسهیلگر در ۱۱ استان آموزش دیدند. در نتیجه این اقدامات، ۹۴۸ نفر از آموزشهای طرح بهرهمند شدند.
اسدی اعلام کرد که دامنه اجرای برنامه در سال جاری به ۲۰ استان افزایش یافته است. همچنین با توجه به گسترش استفاده از فناوریهای نوین، هوش مصنوعی نیز به سرفصلهای آموزشی اضافه شده تا نوجوانان با یکی از ابزارهای مهم دنیای دیجیتال آشنا شوند.
رونمایی از پنج کتاب تخصصی و تهیه بیش از ۳۰ موشنگرافی آموزشی با همکاری بخش روابط عمومی نیز از دیگر اقدامات انجامشده در چارچوب این برنامه عنوان شده است.
حفاظت از کودکان در فضای آنلاین به برنامهریزی مستمر نیاز دارد
مهدی امیریاصفهانی، معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه، بر ضرورت گسترش اقدامات پیشگیرانه از محیط واقعی به فضای مجازی تأکید کرد. به اعتقاد او، همانطور که برای کاهش آسیبهای اجتماعی در جامعه برنامهریزی میشود، حفاظت از کودکان و خانوادهها در محیط آنلاین نیز به سیاستها و تدابیر مشخص نیاز دارد.
او با اشاره به نقش گسترده فضای مجازی در حوزههایی مانند اقتصاد، آموزش، رسانه، علم و روابط اجتماعی گفت کودکان و نوجوانان بخش مهمی از کاربران این فضا را تشکیل میدهند. از این رو، افزایش سواد و مهارت دیجیتال آنها میتواند در کاهش آسیبهای اجتماعی در سالهای آینده نقش داشته باشد.
امیریاصفهانی همچنین بر لزوم بهروزرسانی ابزارها و روشهای پیشگیری متناسب با تغییرات فناوری تأکید کرد.
آمار استفاده کودکان از فیلترشکن و ابزارهای دیجیتال
آرش وکیلیان، مدیر ساماندهی حکمرانی مرکز ملی فضای مجازی، در بخش دیگری از این رویداد به گستردگی استفاده کودکان و نوجوانان از فناوریهای دیجیتال اشاره کرد.
طبق آمار اعلامشده از سوی او، اکثریت مطلق افراد ۵ تا ۱۶ سال با فضای مجازی در ارتباط هستند و در ۲۶ تا ۲۷ درصد موارد، استفاده از ابزارهای دیجیتال از سن پنج تا هشت سالگی آغاز میشود. همچنین به گفته وکیلیان، ۲۴ درصد نوجوانان در این بازه سنی از فیلترشکن استفاده میکنند؛ موضوعی که از نظر او میتواند با ریسکهای جدی همراه باشد.
مدیر ساماندهی حکمرانی مرکز ملی فضای مجازی با اشاره به ابلاغ برنامه جامع ترویج و ارتقای سواد فضای مجازی در مهرماه سال گذشته، از آمادگی این مرکز برای همکاری میان دستگاههای مسئول و کمک به تأمین منابع مالی موردنیاز خبر داد.
پیشنهاد آموزش مهارتهای اقتصادی به نوجوانان
وکیلیان در ادامه، با اشاره به ظرفیت طرحهایی مانند «ایران دیجیتال» پیشنهاد کرد برنامهای مشترک میان مرکز ملی فضای مجازی و سازمان بهزیستی برای توانمندسازی نوجوانان تحت پوشش این سازمان تدوین شود.
هدف از این پیشنهاد، طراحی مسیری آموزشی و مهارتی است که نوجوانان بتوانند تا ۲۰ سالگی توانایی لازم برای فعالیت در اقتصاد دیجیتال و دستیابی به استقلال اقتصادی را کسب کنند.
مجموع اظهارات مسئولان در این رویداد نشان میدهد برنامه ارتقای سواد دیجیتال نوجوانان قرار است فراتر از آموزش نحوه استفاده از ابزارهای فناوری دنبال شود و موضوعاتی مانند آگاهی خانوادهها، پیشگیری از آسیبهای آنلاین، شناخت هوش مصنوعی و آمادهسازی نوجوانان برای فعالیت اقتصادی در فضای دیجیتال را نیز پوشش دهد.
نوشته برنامه آموزش مهارتهای دیجیتال نوجوانان به ۲۰ استان کشور میرسد اولین بار در آی تی رسان منتشر شد.