مرکز آمار ایران هم‌زمان با آماده‌سازی نخستین سرشماری ثبتی‌مبنای کشور در سال ۱۴۰۵، از اجرای طرح‌های تکمیلی برای افزایش دقت داده‌های جمعیتی خبر داده است. در همین راستا، خوداظهاری اینترنتی شهروندان با هدف تکمیل اطلاعات مربوط به محل سکونت افراد انجام می‌شود؛ اقدامی که با طرح آمارگیری نمونه‌ای تفاوت دارد و نباید این دو فرایند با یکدیگر اشتباه گرفته شوند.

مریم رضاپور، مدیرکل دفتر جمعیت مرکز آمار ایران، با تشریح روند اجرای سرشماری ۱۴۰۵ اعلام کرد اطلاعاتی که در حال حاضر در دستگاه‌های اجرایی وجود دارد، هنوز از کیفیت و قابلیت کافی برای استفاده مستقیم در سرشماری برخوردار نیست و به همین دلیل، رفع نواقص و تکمیل داده‌ها در دستور کار قرار گرفته است.

او با اشاره به رویکرد ثبتی‌مبنای سرشماری گفت اطلاعات مورد استفاده در این طرح از داده‌های اداری دستگاه‌های مختلف استخراج می‌شود. به گفته رضاپور، یکی از مهم‌ترین نیازهای آماری برای مشخص‌کردن جمعیت شهرها و روستاها، دسترسی به اطلاعات دقیق درباره محل سکونت افراد است.

خوداظهاری اینترنتی برای تکمیل اطلاعات محل سکونت

مدیرکل دفتر جمعیت مرکز آمار توضیح داد که خوداظهاری اینترنتی با هدف برطرف‌کردن کاستی‌های موجود در اطلاعات مکانی افراد اجرا شده است. پیامک‌های مربوط به این فرایند نیز برای شهروندان ارسال می‌شود و بر اساس گزارش‌های دریافت‌شده، مشارکت مردم در این مرحله قابل‌توجه بوده است.

در این فرایند، هدف اصلی آن است که پوشش جمعیتی در سراسر کشور با دقت بیشتری مشخص شود و اطلاعات قابل اتکایی درباره جمعیت ساکن در شهرها و روستاها به دست آید.

آمارگیری خانوارها چه تفاوتی با خوداظهاری دارد؟

رضاپور تأکید کرد که خوداظهاری اینترنتی بخشی از فرایند تکمیل داده‌های سرشماری است، در حالی که آمارگیری نمونه‌ای با هدف دیگری اجرا می‌شود. در سرشماری ثبتی‌مبنا، اطلاعات جمعیتی، تعداد افراد و ساختار جمعیت از نظر سن و جنسیت مورد توجه قرار دارد؛ اما در طرح نمونه‌ای، برخی ویژگی‌های اقتصادی و اجتماعی خانوارها بررسی می‌شود.

از جمله موضوعات مورد بررسی در آمارگیری نمونه‌ای می‌توان به وضعیت اشتغال و بیکاری، شرایط مسکن و تجهیزات سرمایشی و گرمایشی خانوارها اشاره کرد. نتایج این بررسی‌ها قرار است برای محاسبه شاخص‌های شهرستانی و کمک به برنامه‌ریزی‌های اجرایی مورد استفاده قرار گیرد.

مراجعه مأموران آمارگیری به منازل

بر اساس اعلام مدیرکل دفتر جمعیت مرکز آمار، مأموران آمارگیری نیز به منازل خانوارها مراجعه می‌کنند. این افراد با جلیقه‌های مشخص، اطلاعاتی درباره مشخصات هویتی اعضای خانوار، وضعیت تحصیل و اشتغال و همچنین ویژگی‌های محل سکونت را جمع‌آوری خواهند کرد.

مرکز آمار از خانوارها خواسته است اطلاعات مورد نیاز را به‌صورت دقیق و کامل در اختیار مأموران قرار دهند. کیفیت داده‌های جمع‌آوری‌شده می‌تواند در دقت نتایج نهایی و تصمیم‌گیری‌های مرتبط با برنامه‌ریزی کشور تأثیر مستقیم داشته باشد.

نتایج سرشماری و آمارگیری‌های مرتبط، از جمله داده‌هایی است که در برنامه‌ریزی برای توزیع خدمات و امکانات عمومی مورد استفاده قرار می‌گیرد. به همین دلیل، همکاری شهروندان و تکمیل صحیح اطلاعات در سامانه‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی دستگاه‌های اجرایی اهمیت ویژه‌ای دارد.

هشدار درباره پیامک‌های جعلی سرشماری

یکی از نکات مهمی که مرکز آمار ایران درباره اجرای سرشماری ۱۴۰۵ بر آن تأکید کرده، نحوه دسترسی به فرایند خوداظهاری اینترنتی است. رضاپور هشدار داده است که پیامک‌های رسمی مرکز آمار برای جلوگیری از سوءاستفاده و کلاهبرداری، فاقد لینک هستند.

شهروندانی که پیامک مربوط به سرشماری دریافت می‌کنند، نباید روی لینک‌های موجود در پیامک‌های مشکوک کلیک کنند. برای انجام خوداظهاری اینترنتی، کاربران باید مستقیماً وارد سامانه «دولت من» شوند و از طریق بنر مربوط به سرشماری، مراحل مورد نیاز را دنبال کنند.

بنابراین، دریافت هر پیامکی با عنوان سرشماری که در آن لینکی برای ورود یا تکمیل اطلاعات ارائه شده باشد، می‌تواند نشانه یک پیام جعلی یا تلاش برای کلاهبرداری باشد. توصیه مرکز آمار این است که کاربران به هیچ عنوان روی چنین لینک‌هایی کلیک نکنند و تنها از مسیر رسمی «دولت من» برای مشارکت در خوداظهاری اینترنتی استفاده کنند.

نوشته سرشماری ۱۴۰۵ چگونه انجام می‌شود؟ هشدار مرکز آمار درباره پیامک‌های جعلی و لینک‌های کلاهبرداری اولین بار در آی‌ تی‌ رسان منتشر شد.