تأکید پوتین بر اهمیت پیشرفت صنعت هوش مصنوعی

 
 
رئیس جمهور روسیه در یک جلسه عمومی در کنفرانس بین المللی آنلاین "سفر هوش مصنوعی" تأکید کرد که صنعت هوش مصنوعی یک "هیجان زودگذر" نیست و به مرور محو نخواهد شد.
 
به نقل از خبرگزاری تاس، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در یک جلسه عمومی در کنفرانس بین المللی آنلاین "سفر هوش مصنوعی" تأکید کرد که صنعت هوش مصنوعی یک "هیجان زودگذر" نیست و به مرور محو نخواهد شد.
 
پوتین گفت: ما در حال تخصیص منابع جدی اعم از مادی و اداری برای ایجاد و توسعه فناوری‌ها هستیم. این به معنی خرج کردن این منابع، خرید ابزارهای پیشرفته و دیگر وسایل خانگی نیست. هوش مصنوعی به اصطلاح یک هیجان و مُد زودگذر یا جریان گذرا نیست که فردا و پس‌فردا محو یا ناپدید شود؛ خیر، این امر اتفاق نخواهد افتاد.
 
وی در ادامه تأکید کرد که در حافظه تاریخی جهان موارد بسیاری وجود دارد که در آن‌ها شرکت های بزرگ و جهانی و حتی کشورها در زمان ایجاد یک نوآوری فناورانه در خواب به سر می‌بردند و یک شبه از یک مرحله تاریخی حذف شدند.
 
پوتین گفت: باید این موضوع را به یاد داشته باشیم. از همکارانم در وزارت‌خانه ها، ادارات، مناطق مختلف فدراسیون روسیه، شرکت های دولتی، مراکز تحقیقاتی و دانشگاه ها می‌خواهم که اکنون صدای من را بشنوند؛ ما باید مسائلی را که دارای سطح جدیدی از پیچیدگی هستند، حل کنیم.
 
رئیس جمهور روسیه همچنین افزود که این امر، امتحان دشواری برای بسیاری است چرا که توانایی آن ها برای رها کردن ایده های نخ نما، الگوها و کلیشه ها و آمادگی برای تغییر، یادگیری و رهبری را به آزمون می‌گذارد.
 
وی ادامه داد: اما در عین حال، شرایط فعلی چالش الهام بخشی برای مدیران، سرمایه گذاران و مهندسان قوی، جسور و مدرن است.
 

هوش مصنوعی آسانسور اقتصاد جهانی

به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین حوزه‌های علمی عصر حاضر، هوش مصنوعی از اساس به‌دنبال طراحی و پیاده‌سازی ماشین‌های محاسباتی بوده که قابلیت انجام کارهایی را دارند که انجام آنها مستلزم سطحی از هوشمندی انسانی است. این واژه نخستین بار توسط جان مک‌کارتی (John McCarthy) در سال ۱۹۵۶در کنفرانس دارموث مطرح شد که او هوش مصنوعی (Artificial intelligence) را به‌عنوان «دانش و مهندسی ساخت ماشین‌های هوشمند» تعریف کرد. گرچه هوش مصنوعی در کنفرانس دارموث (Dartmouth Conference) نامگذاری شد ولی مفهوم آن در قرون بسیار پیش‌تر ذهن انسان‌ها را به خود مشغول کرده بود. در واقع تاریخ هوش مصنوعی از دوران باستان با افسانه‌ها، داستان‌ها و شایعاتی در مورد موجوداتی مصنوعی دارای هوش یا آگاهی که به وسیله استاد سازنده به آنها بخشید شده‌است، آغاز می‌شود. پاملا مک کورداک، نویسنده انگلیسی در این باره چنین می‌نویسد که هوش مصنوعی «با آرزویی کهن برای جعل خدایان» آغاز شد.
 
 
 
بذرهای هوش مصنوعی مدرن توسط فیلسوفان کلاسیک کاشته شد که تلاش می‌کردند تا فرآیند اندیشیدن انسان را با دستکاری مکانیکی سمبل‌ها توصیف کنند. این کار با اختراع رایانه‌های دیجیتال قابل برنامه‌ریزی در دهه ۱۹۴۰ به اوج خود رسید، یعنی ماشینی که بر پایه ماهیت انتزاعی استدلال ریاضی ساخته شده بود. این وسیله و ایده‌های پشت آن تنی چند از دانشمندان را بر آن داشت تا به‌صورت جدی امکان ساخت یک مغز الکترونیکی را به بحث بگذارند. آلن تورینگ در مقاله مشهورش در سال ۱۹۵۰ که سبب شتاب گرفتن پویش‌های مدرن برای ماشین‌های خردمند (thinking machines) شد، چنین می‌گوید که «ما تنها فاصله کوتاهی را در پیش روی خود می‌بینیم» و می‌افزاید که «اما کار بسیاری باید انجام شود».
 
  تلاقی دانش‌ها و رقابت کشورها
در یک نگاه کلی هوش مصنوعی را باید گستره پهناور تلاقی و ملاقات بسیاری از دانش‌ها، علوم، و فنون قدیم و جدید دانست. ریشه‌ها و ایده‌های اصلی آن را باید در فلسفه، زبان‌شناسی، ریاضیات، روانشناسی، عصب‌شناسی، فیزیولوژی، نظریه کنترل، احتمالات و بهینه‌سازی (optimization) جست‌وجو کرد. این حوزه علمی تاکنون کاربردهای گوناگون و متعددی در علوم رایانه، مهندس، زیست‌شناسی و علوم اجتماعی و اقتصادی داشته است که در این نوشتار به اثرات آتی آن در اقتصاد جهان پرداخته می‌شود.
 
بر اساس مطالعه‌ای که شرکت PWC یکی از شرکت‌های مشاوره بین‌المللی انجام داده است، تا سال ۲۰۳۰ حوزه هوش مصنوعی به تنهایی ۷/ ۱۵ هزار میلیارد دلار بر اقتصاد جهانی اثر خواهد گذاشت؛ یعنی چیزی بیشتر از مجموع خروجی فعلی اقتصاد کشورهای چین و هند. از این میزان تاثیر، ۶/ ۶ هزار میلیارد دلار فقط به خاطر افزایش بهره‌وری و ۱/ ۹درصد احتمالا به‌خاطر اثراتی است که این فناوری بر بخش مصرف دارد.
 
 تا سال ۲۰۳۰ بهره‌گیری از هوش مصنوعی و اثرات اقتصادی آن در مناطق جهان متفاوت خواهد بود که به ترتیب عبارتند از:
 
۱- چین که ۳۱/ ۲۶درصد از GDP آن تا ۲۰۳۰ مستقیما از حوزه هوش مصنوعی خواهد بود. یعنی رقمی معادل ۷ هزار میلیارد دلار.
 
۲- ایالات متحده آمریکا که ۵/ ۱۴درصد از GDP آن تا سال ۲۰۳۰ مستقیما از حوزه هوش مصنوعی خواهد بود. یعنی رقمی معادل ۷/ ۳ هزار میلیارد دلار.
 
۳- اروپای جنوبی که ۵/ ۱۱درصد از GDP آن تا سال ۲۰۳۰ مستقیما از حوزه هوش مصنوعی خواهد بود. این یعنی رقمی معادل ۷۰۰ میلیارد دلار.
 
۴- آسیای توسعه یافته که ۴/ ۱۰درصد از GDP آن تا سال ۲۰۳۰ مستقیما از حوزه هوش مصنوعی خواهد بود. این یعنی رقمی معادل ۹۰۰ میلیارد دلار.
 
۵- اروپای شمالی که ۹/ ۹درصد از GDP آن تا سال ۲۰۳۰ مستقیما از حوزه هوش مصنوعی خواهد بود. این یعنی رقمی معادل ۸/ ۱ هزار میلیارد دلار.
 
۶- آفریقا، اقیانوسیه و سایر بازار آسیا که ۶/ ۵درصد از GDP آن تا سال ۲۰۳۰ مستقیما از حوزه هوش مصنوعی خواهد بود. این یعنی رقمی معادل ۲/ ۱ هزار میلیارد دلار.
 
۷- آمریکای لاتین که ۴/ ۵درصد از GDP آن تا سال ۲۰۳۰ مستقیما از حوزه هوش مصنوعی خواهد بود. این یعنی رقمی معادل ۵۰۰ میلیارد دلار.
 
ترتیب بالا نشان‌دهنده فعالیت جدی چین در این زمینه است و تمامی اعداد بالا حاکی از آن است که تا سال ۲۰۳۰ فقط در نتیجه هوش مصنوعی، GDP جهانی تا ۱۴درصد افزایش خواهد یافت. چنین عددی حاکی از اثرات انقلابی این فناوری در تحول اقتصادی کشورهاست.
 
هوش مصنوعی فناوری نوین برای سیستم‌های کامپیوتری است که مزیت درک رفتار محیط، تفکر، یادگیری و اقدام هوشمندانه را به این سیستم‌ها می‌دهد. حوزه‌های اصلی دربرگیرنده هوش مصنوعی شامل یادگیری عمیق (Deep Learning)، یادگیری ماشین (Machine learning) در ابعاد و حجم داده زیاد، زبان طبیعی (Natural Language Processing)، بینایی ماشین (Machine Vision)، نظریه بازی‌ها (Game theory) روباتیک است.
 
  حوزه‌های تحت پوشش
برخی از حوزه‌هایی که بیشترین تاثیر را از فناوری هوش مصنوعی خواهند داشت عبارتند از:
 
• سرویس‌ها و خدمات مالی، سلامت، خودروسازی، سیستم‌های حمل و نقل، تکنولوژی ارتباطات و سرگرمی، خرده‌فروشی، انرژی، کارخانه‌ها و صنایع خرد و کوچک
 
در حال حاضر شرکت‌های بزرگی نظیر گوگل، مایکروسافت، فیس‌بوک و آمازون به شدت در حال گسترش فعالیت خود در حوزه هوش مصنوعی بوده و سرویس‌های بسیار حیرت‌انگیزی همانند Google brain، Facebook Deep Text، AOL و دستیار هوشمند گوگل را در زمینه‌های مختلف هوش مصنوعی توسعه داده‌اند.
 
فناوری هوش مصنوعی پتانسیل دگرگونی بازارهای فعلی را داشته و مدل کسب و کاری خیلی از شرکت‌های بزرگ را با چالش روبه‌رو خواهد کرد. با توجه به نوظهور بودن این حوزه و پیش‌بینی تاثیر شگرف آن بر GDP کشور عدم توجه نهادهای حاکمیتی و تاثیرگذار کشورمان به این حوزه باعث از دست دادن فرصت طلایی امروز شده و چالش‌های اساسی برای صنایع و کسب و کارهای کشور ایجاد می‌کند که در آینده غیرقابل جبران است.نکته جالب درخصوص این فناوری وجود برنامه بلندمدت و ملی اکثر کشورها برای این حوزه بوده به نحوی که امارات برای حوزه هوش مصنوعی یک نهاد حاکمیتی و وزارتخانه مجزا ایجاد کرده است و برنامه‌ریزی افزایش ۳۵ درصدی GDP امارات از طریق به‌کارگیری فناوری هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ را دارد.با توجه به آنچه گفته شد، ضروری است که هوش مصنوعی به‌عنوان یکی از موضوعات بسیار جدی مورد توجه تمامی مسوولان و سیاست‌گذاران ملی قرار گیرد. بی‌تردید تحقق چنین امر مهمی می‌تواند در زمینه‌های متعدد دستاوردهای عظیمی را برای کشور عزیزمان به ارمغان آورد. دستاوردهایی که طیف زیادی از موضوعات از جمله سلامت، امنیت، مالی، بانکداری، کشاورزی و صنعت و... را در برخواهند داشت.
 

خلبانی “لون” به هوش مصنوعی سپرده شد

 
 
فناوری هوش مصنوعی گوگل در حال هدایت بالن‌های توزیع اینترنت موسوم به "لون"(Loon) است که با یادگیری تقویتی قادر است این بالن‌ها را بسیار کارآمدتر هدایت کند.
 
 به نقل از انگجت، بالن‌های توزیع اینترنت شرکت "الفبت"(Alphabet) شرکت مادر گوگل موسوم به "لون"(Loon) برای هدایت بالن‌های اینترنت خود به سیستم ناوبری جدیدی روی آورده است.
 
این بالن‌ها اکنون به جای تکیه بر الگوریتم‌های طراحی شده توسط انسان، از سیستم هوش مصنوعی که در چند سال گذشته توسط گوگل توسعه یافته است، بهره می‌برد.
 
اکنون یک سیستم یادگیری تقویتی(RL) وظیفه ناوبری این ناوگان از بالن‌ها را در آسمان کشور کنیا بر عهده گرفته است، جایی که "لون" اولین سرویس تجاری خود را ارائه داد.
 
مسئولان این پروژه می‌گویند این اولین استفاده از مدل "RL" در یک سیستم تولیدی هوافضا است. آنها می‌گویند این کار هیجان‌انگیز است، زیرا نشان می‌دهد که یادگیری تقویتی می‌تواند در دنیای واقعی به کار گرفته شود.
 
گفتنی است که تاکنون از سیستم‌های یادگیری تقویتی در شکست بازیکنان برتر بازی‌های رایانه‌ای استفاده شده بود.
 
این سیستم هوش مصنوعی می‌تواند مسیرهای بهینه را برای این بالن‌ها که به طور قابل توجهی سریعتر از مسیرهای انتخابی سیستم ناوبری قبلی است، تعیین کند و این کار را با کارایی بیشتری انجام می‌دهد. همچنین این بالن‌ها اکنون می‌توانند مسافت مشابهی یا حتی بیشتری را با قدرت و صرف انرژی کمتری طی کنند.
 
رکورد پرواز "لون" 312 روز است که این رکورد را اوایل سال جاری بر جا گذاشت. اکنون شاید سیستم هوش مصنوعی بتواند این بالن‌ها را برای مدت طولانی‌تری در آسمان نگه دارد.
 
"لون" و هوش مصنوعی گوگل قبل از شروع آزمایش‌ها در دنیای واقعی در کشور پرو، از شبیه سازی‌هایی برای آموزش مدل یادگیری تقویتی از طریق آزمون و خطا استفاده کردند. سپس با انجام آزمایش 39 روزه بر فراز اقیانوس آرام، توانایی های این سیستم را در برابر الگوریتم های انسانی ارزیابی کردند و مشخص شد که هوش مصنوعی قادر است این بالن ها را مدت زمان طولانی تری در مناطق هدف نگه دارد و در عین حال انرژی کمتری مصرف می کند و همچنین از مانورهای پیچیده ای که قبلاً دیده نشده بود، استفاده کند.
 
این پیشرفت ها مهم است، زیرا به ارائه پوشش اینترنت به افراد در یک منطقه خاص کمک می کند.
 

خلبانی “لون” به هوش مصنوعی سپرده شد

 
 
فناوری هوش مصنوعی گوگل در حال هدایت بالن‌های توزیع اینترنت موسوم به "لون"(Loon) است که با یادگیری تقویتی قادر است این بالن‌ها را بسیار کارآمدتر هدایت کند.
 
 به نقل از انگجت، بالن‌های توزیع اینترنت شرکت "الفبت"(Alphabet) شرکت مادر گوگل موسوم به "لون"(Loon) برای هدایت بالن‌های اینترنت خود به سیستم ناوبری جدیدی روی آورده است.
 
این بالن‌ها اکنون به جای تکیه بر الگوریتم‌های طراحی شده توسط انسان، از سیستم هوش مصنوعی که در چند سال گذشته توسط گوگل توسعه یافته است، بهره می‌برد.
 
اکنون یک سیستم یادگیری تقویتی(RL) وظیفه ناوبری این ناوگان از بالن‌ها را در آسمان کشور کنیا بر عهده گرفته است، جایی که "لون" اولین سرویس تجاری خود را ارائه داد.
 
مسئولان این پروژه می‌گویند این اولین استفاده از مدل "RL" در یک سیستم تولیدی هوافضا است. آنها می‌گویند این کار هیجان‌انگیز است، زیرا نشان می‌دهد که یادگیری تقویتی می‌تواند در دنیای واقعی به کار گرفته شود.
 
گفتنی است که تاکنون از سیستم‌های یادگیری تقویتی در شکست بازیکنان برتر بازی‌های رایانه‌ای استفاده شده بود.
 
این سیستم هوش مصنوعی می‌تواند مسیرهای بهینه را برای این بالن‌ها که به طور قابل توجهی سریعتر از مسیرهای انتخابی سیستم ناوبری قبلی است، تعیین کند و این کار را با کارایی بیشتری انجام می‌دهد. همچنین این بالن‌ها اکنون می‌توانند مسافت مشابهی یا حتی بیشتری را با قدرت و صرف انرژی کمتری طی کنند.
 
رکورد پرواز "لون" 312 روز است که این رکورد را اوایل سال جاری بر جا گذاشت. اکنون شاید سیستم هوش مصنوعی بتواند این بالن‌ها را برای مدت طولانی‌تری در آسمان نگه دارد.
 
"لون" و هوش مصنوعی گوگل قبل از شروع آزمایش‌ها در دنیای واقعی در کشور پرو، از شبیه سازی‌هایی برای آموزش مدل یادگیری تقویتی از طریق آزمون و خطا استفاده کردند. سپس با انجام آزمایش 39 روزه بر فراز اقیانوس آرام، توانایی های این سیستم را در برابر الگوریتم های انسانی ارزیابی کردند و مشخص شد که هوش مصنوعی قادر است این بالن ها را مدت زمان طولانی تری در مناطق هدف نگه دارد و در عین حال انرژی کمتری مصرف می کند و همچنین از مانورهای پیچیده ای که قبلاً دیده نشده بود، استفاده کند.
 
این پیشرفت ها مهم است، زیرا به ارائه پوشش اینترنت به افراد در یک منطقه خاص کمک می کند.
 

نرم افزاری که میزان مفید بودن جلسات را پیش بینی می کند

 
 
مایکروسافت یک نرم افزار رایانه‌ای خاص اختراع کرده که با بررسی برخی شاخص‌ها می‌تواند مشخص کند جلسات کاری گروهی کیفیت و بهره‌وری لازم را داشته‌اند یا خیر.
 
 به نقل از انگجت، مایکروسافت تقاضای ثبت اختراع یک اپلیکیشن را ثبت کرده که به نشست‌ها امتیاز می‌دهد. این ثبت امتیاز بر مبنای زبان بدن افراد، حالات چهره افراد، تعداد حضار، دمای محیط، زمان برگزاری جلسه و غیره صورت می‌گیرد.
 
به عنوان مثال این برنامه که از ابزار بصری، حسگر و دوربین نیز برای افزایش دقت خود استفاده می‌کند، پی می‌برد که افراد حاضر در یک جلسه تا چه میزان به سخنران توجه دارند و تا چه حد به علت استفاده از گوشی بر روی مباحث طرح شده تمرکز ندارند. از این فناوری می‌توان هم در نشست‌های مجازی و هم در نشست‌های حضوری استفاده کرد.
 
برنامه یادشده با تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده حتی می‌تواند میزان مفید بودن جلسات مختلف را پیش بینی کند و برای برگزاری جلسات پربارتر، زمان و مکان‌های مناسب را پیشنهاد بدهد. هنوز مشخص نیست مایکروسافت این برنامه را در عمل چه زمانی عرضه می‌کند. همچنین در مورد نحوه حفظ حریم شخصی و امنیت افرادی که اطلاعاتشان بدین شکل به دست مایکروسافت می‌افتد نیز اطلاعاتی در دست نیست.

نرم افزاری که میزان مفید بودن جلسات را پیش بینی می کند

 
 
مایکروسافت یک نرم افزار رایانه‌ای خاص اختراع کرده که با بررسی برخی شاخص‌ها می‌تواند مشخص کند جلسات کاری گروهی کیفیت و بهره‌وری لازم را داشته‌اند یا خیر.
 
 به نقل از انگجت، مایکروسافت تقاضای ثبت اختراع یک اپلیکیشن را ثبت کرده که به نشست‌ها امتیاز می‌دهد. این ثبت امتیاز بر مبنای زبان بدن افراد، حالات چهره افراد، تعداد حضار، دمای محیط، زمان برگزاری جلسه و غیره صورت می‌گیرد.
 
به عنوان مثال این برنامه که از ابزار بصری، حسگر و دوربین نیز برای افزایش دقت خود استفاده می‌کند، پی می‌برد که افراد حاضر در یک جلسه تا چه میزان به سخنران توجه دارند و تا چه حد به علت استفاده از گوشی بر روی مباحث طرح شده تمرکز ندارند. از این فناوری می‌توان هم در نشست‌های مجازی و هم در نشست‌های حضوری استفاده کرد.
 
برنامه یادشده با تحلیل داده‌های جمع‌آوری شده حتی می‌تواند میزان مفید بودن جلسات مختلف را پیش بینی کند و برای برگزاری جلسات پربارتر، زمان و مکان‌های مناسب را پیشنهاد بدهد. هنوز مشخص نیست مایکروسافت این برنامه را در عمل چه زمانی عرضه می‌کند. همچنین در مورد نحوه حفظ حریم شخصی و امنیت افرادی که اطلاعاتشان بدین شکل به دست مایکروسافت می‌افتد نیز اطلاعاتی در دست نیست.

گاه‌شمار آنلاین هوش مصنوعی راه اندازی شد

 
 
گاه‌شمار برخط هوش مصنوعی در پاسخ به نیاز روزافزون پژوهشگران و دانشوران برای آگاهی از زمینه‌های نوین فناوری اطلاعات، راه اندازی شد.
 
 به نقل از پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران، این سامانه توسط ایرانداک در نشانی AI.IRANDOC.AC.IR راه اندازی شده است.
 
این سامانه دو زبانه، روند تاریخی هوش مصنوعی و دگرگونی‌های آن را نشان می‌دهد. هوش مصنوعی یکی از زمینه‌های نوپدید علم است که در زمانی کوتاه پس از برآمدن، نقش و تأثیری کلیدی در دیگر زمینه‌های علمی داشته است. کاربرد هوش مصنوعی چیزهایی را پدید خواهد آورد که دارای اندیشه یا کارکرد منطقی هستند یا مانند انسان می‌اندیشند و یا کار می‌کنند.
 
بررسی رویدادهای تاریخی هوش مصنوعی، می‌تواند به درک بهتر چگونگی پیدایش این زمینه، رویدادهای کلیدی توسعه آن، پیوند آن با دیگر رشته‌های علمی، و نام‌های کلیدی و تاثیرگذار بیانجامد.
 
یکی از ابزارهای کلیدی برای دریافت چنین دیدگاهی، نمایش دیداری داده‌­ها و تفسیر و تحلیل­‌های دیدنی است. یکی از ساده‌ترین ساختارها برای نمایش داده‌های تاریخی، ساختار دو بعدی رویداد- زمان است. یک رویداد اطلاعات دیگری را هم دارد که با همراه کردن آن‌ها، ماهیتی چند بعدی پیدا می‌کند که ساختار ساده رویداد - زمان باید به گونه‌ای دیگر و با نمودارهای پیچیده‌تر پیاده شود تا بتوان الگوهای گوناگون در میان رویدادها دریافت کرد.
 
یکی از راهکارهای پاسخ به این نیاز، کاربست نمودارهای واکنشی است که در آن‌ها، کاربر می‌تواند به سویه‌های گوناگونی از داده‌ها بپردازد و از نگاه‌های گوناگون و بر پایه نیاز، هدف، و برداشت خود؛ تنها با چند کلیک آن‌ها را بررسی کند.
 
گاه‌شمار برخط هوش مصنوعی رویدادهای تاریخی و کلیدی را در زمینه هوش مصنوعی بازنمایی می‌کند. این دیداری‌سازی به نمایش واکنشی رویدادها در زمان، نمایش شبکه دانشمندان و همکاری میان آن‌ها و نمایش جغرافیایی زیرزمینه‌های هوش مصنوعی در زمان می‌پردازد.

آیا هوش مصنوعی به اندازه انسان‌ها خوب است

 
 
پژوهشگاه گروه مطالعات اخلاقی فضای مجازی با بررسی موضوع اخلاق و هوش مصنوعی، به این سوال پاسخ می دهد که آیا هوش مصنوعی به اندازه انسان‌ها خوب است؟
 
به نقل از پژوهشگاه فضای مجازی، وقتی بحث بر سر اصول اخلاقی هوش مصنوعی و این که چگونه فناوری می‌تواند اشتباه کند، پیش می‌آید، غالباً ذهن مردم تحت تأثیر صحنه‌های فیلم‌های هالیوودی قرار می‌گیرد. این که چه اتفاقی می‌افتد اگر این ابزار علیه ما برانگیخته شود و شروع به تیراندازی به مردم در خیابان کند؟! گرچه ما باید پذیرای همه احتمالات باشیم، اما نگرانی‌های اساسی‌تری نیز در مورد اخلاقیات هوش مصنوعی وجود دارد.
 
در طول تاریخ، ارائه چندین اختراع در حوزه فناوری بحث در مورد اصول اخلاقی در زمینه استفاده و یا حتی وجود آن فناوری را دامن زده است؛ همچنین با پررنگ‌تر شدن هوش‌ مصنوعی در جامعه و مسائل اخلاقی پیرامون آن احساس نیاز به برنامه‌ای جامع برای رسیدگی به مسائل اخلاقی و چارچوب‌های آن بیشتر شد.
 
در ادامه، نگاهی به جنبه‌های مختلف اخلاق و هوش مصنوعی خواهیم داشت.
 
مبحث انصاف
 
در اولین روز کنفرانس مجازی EmTech Asia۲۰۲۰، دانشمند مشهور پیتر نورویگ، مدیر بخش تحقیقات گوگل، در مورد مسئله انصاف در اجرای هوش مصنوعی سخنرانی کرد. وی نمونه‌ای از نتایج جستجوی تصاویر در گوگل را نمایش داد. در گذشته، هنگامی‌که کاربران کلمه کلیدی «دکتر» را جستجو می‌کردند، تنها احتمال نمایش تصاویری شبیه به مردان قفقازی با کت‌های آزمایشگاهی سفید وجود داشت. اما امروزه تنوع جنسیتی و نژادی بیشتری در نتایج قابل مشاهده است.
 
نورویگ این نتایج را حاصل کیفیت داده‌ها و فرآیندهای تصمیم‌گیری می‌داند و همچنین اشاره می‌کند اگر انصاف از طریق عدم آگاهی حاصل شود، همچنان مشکل باقی مانده است. به این معنا که اگر انصاف در ارائه نتایج، حاصل تلاش انسانی و دانشمندان نبوده و تنها به دلیل کیفیت داده‌ها به‌دست آید، باز هم به طور آگاهانه انصاف رعایت نشده است. بنابراین برای اطمینان از صحت عملکرد آن این عمل باید از طریق تلاش آگاهانه دانشمندان و مهندسان انجام شود که می‌تواند روند پیچیده‌ای داشته باشد. وی تاکید می‌کند: «هدف ما این است که مردم را متقاعد کنیم در این حوزه انصاف وجود دارد.»
 
وی به توسعه‌دهندگان محصولات توصیه کرد که همواره به موارد زیر توجه داشته باشند: هنگامی‌که یکی از حضار در مورد میزان موفقیت شرکت‌های فناوری در تلاش برای کاهش تعصبات سؤال کرد، نورویگ می‌گوید که این لیست به توسعه‌دهندگان کمک کرده است تا با آگاهی بیشتری در این مورد، کار را پیش ببرند. ما همچنین به اضافه کردن عوامل جدید ادامه می‌دهیم. در گذشته ما بر روی امنیت داده تمرکز داشتیم؛ اما اکنون بر روی انصاف در ارائه محتوا نیز متمرکز شده‌ایم.
 
کار انسانی
 
کار انسانی بخشی است که هنگام صحبت درباره هوش مصنوعی به آن اشاره‌ای نمی‌شود. نادیده گرفتن جنبه کار انسان اغلب هنگام بحث در مورد هوش مصنوعی و اخلاق ممکن است تعجب‌آور باشد. اما مری گری انسان‌شناس در کتاب خود، درباره نیروی انسانی نامرئی صحبت می‌کند که برای پیاده‌سازی هوش مصنوعی به شکلی که امروزه شاهد آن هستیم، در تلاش است.
 
گری تاکید می‌کند: از آن‌جا که این افراد تا حد زیادی کنترل نشده‌اند و نظارتی روی خود ندارند، به راحتی یک‌بارمصرف تلقی شده و اغلب به عنوان کمک موقتی در نظر گرفته می‌شوند.
 
این افراد در حال کار بر روی وظایفی مانند برچسب‌گذاری داده‌ها بوده و جمعیت رو به رشدی از افراد ارائه‌دهنده خدمات را دربر می‌گیرند. اما گری این نوع کار را به‌ عنوان کار شبح تعریف می‌کند. زیرا شرایط کار اغلب باعث کاهش ارزش کاری آن‌ها و پنهان کردن افرادی می‌شود که به نتایج جستجوی بهتر در پروژه‌های دنیای استارت‌آپ کمک می‌کنند.
 
گرچه ممکن است این چشم‌انداز در ابتدا دلهره‌آور به نظر برسد؛ اما گری بیان می‌کند که این مشاغل می‌توانند به ویژه در زمان بحران بهداشت جهانی، مشابه وضعیت فعلی، ارزش کسب کنند. اما اقداماتی نیز برای جلوگیری و توقف سوءاستفاده از آن‌ها وجود دارد.
 
وی تأکید کرد که در حال حاضر هیچ قانونی وجود ندارد که کارگران قراردادی را اداره کند و خود مردم باید برای ایجاد چنین قانونی پافشاری کنند. وی هشدار داد: بازار قرار نیست این مشکل را برطرف کند.
 
فناوری و انسان
 
در ماه فوریه ۲۰۲۰، در یک کارگاه آموزشی که در واتیکان برگزار شد، پاپ فرانسیس اظهار داشت: کهکشان دیجیتال و به‌ویژه هوش مصنوعی در قلب تغییرات تاریخی است که ما در حال تجربه آن هستیم.
 
این نشان‌دهنده اهمیت فناوری هوش مصنوعی در زندگی امروز ماست. در حالت ایده‌آل، ما می‌خواهیم آن را به اخلاقی‌ترین شکل ممکن پیاده‌سازی کنیم.
 
اما اکنون که پیچیدگی مسئله انصاف در اجرای هوش مصنوعی و سایر مسائل عملیاتی پشت آن را دیده‌ایم، زمان آن رسیده است که این سؤال بزرگ را بررسی کنیم: آیا فناوریِ تنها به اندازه انسان پشت آن خوب است؟
 
این ممکن است استدلال موجود در خصوص چاقو را به شما یادآوری کند: به عنوان یک ابزار نه بد است و نه خوب. ارزش آن به فردی که از آن استفاده می‌کند و این که به چه دلیل از آن استفاده می‌کند، بستگی دارد.
 
آیا این بدین معناست که نگرانی‌های ما واقعی هستند؟ این که هوش مصنوعی چاقویی بیش نیست و فقط می‌توان امیدوار بود که به دست فرد اشتباهی نیفتد!
 
نورویگ پیام امیدوارکننده‌ای در این زمینه می‌دهد. زمانی‌که یکی از حضار این نگرانی را در رابطه با مسائل اخلاقی در هوش مصنوعی بیان می‌کند، نورویگ به او یادآوری می‌کند که چرا انسان‌ها در وهله اول در حال توسعه فناوری هستند. او تأکید می‌کند: ما سیستمی را مدنظر قرار داده‌ایم که در آن، فناوری‌ها بتوانند بهتر از ما عمل کنند.
 
به طور کلی، پیشرفت فناوری برای همه به معنای زندگی بهتر است. هوش مصنوعی پتانسیل گسترده‌ای دارد و مسئولیت اجرای آن به عهده ما است تا سیستم‌هایی ارائه دهیم که توانایی رعایت اخلاقیات را مشابه بهترین حالت انسانی داشته باشند.

پایش هوشمند تخلفات تجارت الکترونیک

 آمارهای مرکز توسعه تجارت الکترونیکی کشور حاکی از آن است که درحال حاضر حدود ۳۰۰ هزار کسب‌‌وکار مجازی در فضای وب کشور درحال فعالیت هستند. در ارائه این آمار تقریبی، فقط کسب‌‌وکارهای دارای دامنه وب‌سایت لحاظ شده‌اند. در حالی که برآورد می‌شود جز این کسب‌‌وکارها، حدود ۲۰۰ هزار کسب‌‌وکار هم در دیگر فضاهای وب، اعم از شبکه‌های اجتماعی مختلف (اینستاگرام، تلگرام و...) مشغول فعالیت باشند که به‌دلیل مقدور نبودن نظارت و کنترل آنها، آمار دقیقی از تعداد آنها در هیچ جا ارائه نمی‌شود.
 
 
بسیاری از جرائم کسب‌‌وکارهای مجازی ثبت شده در فضای اینترنت، مانند کسب‌‌وکارهای دارای ای‌نماد، با نظارت و کنترل نهادهای مسوول، قابل پیشگیری هستند. اما مساله این است که کسب‌‌وکارهای فعال در فضای شبکه‌های اجتماعی، پیچیدگی‌های خاص خود را دارند و مدیریت و ساماندهی آنها کار چندان ساده‌ای به‌نظر نمی‌آید. در فضای شبکه‌های اجتماعی، طیف وسیعی از افراد، از سلبریتی‌‌ها و اینفلوئنسرها گرفته تا صفحات فروش کالا و خدمات درحال فعالیتند. این افراد و کسب‌‌وکارها نه در جایی ثبت شده‌اند که بتوان آنها را مشمول قانون یا نظارت نهاد خاصی دانست و نه کنترل جرائم درحال وقوع با قوانین موجود کشور کاملا تطابق دارد. اما اقبال روزافزون مردم به انجام حداکثری امور به‌صورت آنلاین، لزوم پیگیری سختگیرانه و رسیدگی به این طیف کسب‌‌وکارها را پررنگ‌تر می‌کند.
 
  آمار شکایت از تخلفات کسب‌‌وکارهای اینترنتی
آخرین گزارش اتحادیه کشوری کسب‌‌وکارهای مجازی از شکایات بررسی شده در بازه زمانی تیر تا مهر ماه سال ۹۹ نشان می‌دهد که در این مدت ۲۹۹۴ فقره شکایت در پنل این اتحادیه ثبت شده یا از نهادهای مرتبط به این نهاد ارجاع داده شده‌اند. ۶۴/ ۵۶ درصد این شکایت‌ها از طریق پنل اتحادیه کسب‌‌وکارهای مجازی به ثبت رسیده، ۹۳/ ۲۵ درصد از طریق پنل کسب‌‌وکارهای غیرعضو اتحادیه انجام شده و ۴۳/ ۱۷ درصد شکایات نیز از سمت نهادهایی مانند سازمان صمت استان تهران، مرکز تجارت الکترونیکی و اتاق اصناف به این اتحادیه ارجاع داده شده‌اند.
 
شکایات دریافتی این نهاد، در چهار سرفصل اصلی دسته‌بندی شده‌اند که در میان این سرفصل‌ها، جرایم فصل هشتم قانون نظام صنفی با ۸۷/ ۳۵ درصد بیشترین سهم را در میان شکایات ثبت شده دارد. تخلفات و جرایم ماده ۵ آیین‌نامه اجرایی ماده ۸۷ قانون نظام صنفی با ۱۹/ ۳۲ درصد در رتبه بعدی قرار دارد. براساس تحلیل موضوعی شکایات مطرح شده، عدم‌ارائه کالا یا خدمت موردنظر به مشتری، پرتکرارترین عنوان در میان شکایات بوده است. اما جرائم مرتبط با کسب‌‌وکارهای مجازی محدود به این مورد نمی‌شود. مدیران اتحادیه گفته‌اند که ۸۵ درصد شکایات مطرح شده از سوی واحد شکایات مورد پیگیری قرار گرفته و پرونده‌ها مختومه شده‌اند.
 
آمار دیگری که از داده‌های ارائه شده از سوی مرکز توسعه تجارت الکترونیکی به دست آمده حاکی از آن است که میزان شکایت‌هایی که از کسب‌‌وکارهای اینترنتی در پلت‌فرم درج شکایت موجود در سامانه «ای‌نماد» ثبت شده است، در ۷ ماه ابتدای امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، افزایشی ۲۱۹ درصدی داشته است. براساس این آمارها، تعداد شکایات ثبت و رسیدگی شده در ۷ ماهه اول سال قبل، ۴۵۰۰ شکایت بوده، در حالی که تعداد این شکایات در ۷ ماهه ابتدایی سال ۹۹، به ۱۴ هزار و ۳۰۰ مورد رسیده است.
 
  پیشگیری از تخلفات با پایشگر هوشمند
یکی از طرح‌هایی که مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، با هدف شناسایی زودهنگام کسب‌‌وکارهای با ریسک تخلف بالا و تعلیق فعالیت آنها انجام داده، راه‌اندازی ابزاری با نام پایشگر هوشمند است که با استفاده از هوش مصنوعی و یادگیری ماشین، امکان نظارت بر کسب‌‌وکارهای فضای مجازی را تسهیل می‌کند.  در اجرای این طرح، از سناریوهای تخلف در کسب‌‌وکارهای اینترنتی استفاده می‌شود و سامانه، وب‌سایت‌ها را در هر کدام از این تخلفات مرتبط جداگانه مورد بررسی قرار می‌دهد. این سامانه که در شهریور سال گذشته با اعمال سه سناریو در حوزه پایش فروش کالاهای ممنوعه، پایش اصالت نماد اعتماد الکترونیکی و پایش استفاده از درگاه‌های پرداخت نامعتبر برای نظارت بر کسب‌‌وکارهای اینترنتی رونمایی شد، امسال نظارت را در ۸ سناریو پیش می‌برد.
 
براساس گزارش اخیر مرکز توسعه تجارت الکترونیکی، ۸ سناریوی تخلفی که در این سامانه پیاده‌سازی و اجرای شده‌اند عبارتند از: ۱- ارائه کالا و خدمات ممنوعه، ۲- فعال بودن درگاه پرداخت کسب‌وکارهای فاقد نماد اعتماد الکترونیکی (نمادهای تعلیق شده)، ۳- جعل نماد اعتماد الکترونیکی، ۴- عدم‌بارگذاری وب‌سایت‌ کسب‌وکارها، ۵- انتقال وب‌سایت‌ کسب‌وکارهای بدون نماد اعتماد الکترونیکی بر روی وب‌سایت کسب‌وکارهای نماددار، ۶- فیشینگ در کسب‌وکارهای دارای نماد اعتماد الکترونیکی، ۷- عدم‌تطابق کالا و خدمات ارائه شده با اظهار طبقه‌بندی مورد نظر کسب‌وکار، ۸- عدم‌تطابق شخصیت حقیقی یا حقوقی اظهار شده با شخصیت ارائه‌شده در وب‌سایت کسب‌‌وکار. به‌طور خلاصه، تاکنون حدود ۳۲۵ هزار کسب‌وکار با سناریوهای تخلف یادشده پایش شده‌‌اند که ۲۸۵۰ کسب‌وکار متخلف شناسایی شده و در نهایت نماد اعتماد الکترونیکی ۱۲۶۶ کسب‌‌وکار تعلیق شده است.
 
سارا جامی، مدیر سامانه پایشگر هوشمند مرکز توسعه تجارت الکترونیکی در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» می‌گوید: دامنه‌های کسب‌‌وکارهایی که در این طرح با سناریوهای ذکر شده مورد بررسی قرار گرفته‌اند، از سامانه اطلاعاتی نماد اعتماد الکترونیکی استخراج شده است. در این سامانه اطلاعات تمامی کسب‌‌وکارهای دارای نماد فعال، تعلیق شده، در انتظار نماد و... موجود است. جامی می‌افزاید: در این پایگاه داده نزدیک به ۱۲۰ هزار کسب‌‌وکار به ثبت رسیده که پایش فعلی بر مبنای این دامنه‌ها انجام شده است. در فاز بعدی قصد داریم این پایش را بر تمامی دامنه‌های فعال فضای وب کشور و در سناریو‌های تخلف بیشتری مورد بررسی قرار دهیم.
 
مدیر این سامانه در رابطه با موضوع تخلفات دیگری که قرار است به مرور به سناریوهای مورد بررسی این پایشگر هوشمند اضافه شوند می‌گوید: در انتهای دستورالعمل اعطای نماد که مصوب کمیته نظارت بر کسب‌‌وکارهای اینترنتی است، تعدادی تخلف لیست شده است که موارد مختلفی اعم از تخلفات محتوایی تا کالای قاچاق و... را پوشش می‌دهد. از این لیست برای الگوسازی سناریوهای تکمیلی این سامانه استفاده خواهد شد.  در گام‌های بعدی در راستای توسعه این پایشگر قرار است روش‌های جدیدی مانند پردازش متن در تصویر (text spotting) نیز اجرایی شود. جامی در این باره می‌گوید: در مواردی از فروش کالاهای ممنوعه، فرد عکس کالای دیگری را بارگذاری کرده اما در داخل تصویر، متنی مبنی بر فروش آن کالای ممنوعه می‌گنجاند. این مورد در سناریوهای عادی قابل پیگیری نیست، اما قصد داریم به‌زودی با اجرای این روش جدید، چنین موارد جرمی را نیز کشف کنیم.  با توجه به محدود بودن ضریب دقت سامانه در هر کدام از سناریوها و اینکه اعمال ارتکاب تخلف می‌تواند به تعلیق کسب‌‌وکارها منجر شود، در کنار سامانه از نظارت انسانی نیز استفاده می‌شود. پس از تشخیص موارد با ریسک بالا توسط سامانه، ناظر انسانی، صحت تخلفات را تایید می‌کند. استفاده از این پایشگر باعث می‌شود بار کاری ناظران انسانی بسیار کاهش یابد و با دقت و سرعت بهتری بتوانند تخلفات واقعی را شناسایی کنند.
 
  چالش‌های مدیریت کسب‌‌وکارهای شبکه‌های مجازی
مدیریت و ساماندهی کسب‌‌وکارهای فعال در شبکه‌های اجتماعی و فضاهای غیروب‌سایتی، همواره یکی از چالش‌برانگیزترین موارد این حوزه بوده‌اند. چنین کسب‌‌وکارهایی گاهی به قدری کوچکند که عموما در جایی تحت عنوان یک فعالیت تجاری به ثبت نمی‌رسند تا قابل پیگیری باشند. از طرف دیگر به‌واسطه سهولت در راه‌اندازی صفحات و ادعا بر فروش هر محصول یا خدماتی، احتمال وقوع تخلف و اقدامات مجرمانه به‌شدت بالا می‌رود.
 
مدتی مسوولان امر، فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی را راهکار مدیریت این موضوع می‌دانستند، غافل از اینکه فارغ از وقوع تخلفات، تعداد بسیار زیادی از کسب‌‌وکارها، با انجام فعالیت‌های سالم و قانونی، از طریق این شبکه‌ها ارتزاق می‌کنند. پیش‌تر افشین کلاهی، عضو اتاق بازرگانی، در گفت‌وگو با «ایلنا» آمارهایی را از فعالیت‌های جاری بر بستر شبکه اجتماعی اینستاگرام ارائه کرده بود. به گفته کلاهی که حدود ۲۴ میلیون نفر از جمعیت کشور، کاربر اینستاگرام هستند و براساس برآوردها، ۳۷درصد آنها حداقل یک بار اقدام به خرید یا فروش کالا یا خدمتی روی این پلت‌فرم کرده‌اند.  وی تخمین زده است که ارزش بازار تبادلات انجام شده در اینستاگرام، بیش از ۵ هزار میلیارد تومان در سال است. کلاهی معتقد است فیلترینگ تنها وقت و انرژی بیشتری از فعالان اقتصادی موجود در شبکه‌های اجتماعی می‌گیرد و مانعی در برابر عدم‌انجام این مبادلات و بروز تخلف ایجاد نمی‌کند و باعث مهاجرت کسب‌‌وکارها به شبکه‌های اجتماعی داخلی نخواهد شد. وی با نادرست خوانده این اقدام، آن را موجب خروج سرمایه‌ها از کسب‌‌وکارهای اینترنتی دانسته بود.  برخی نهادها معتقدند با توجه به میسر نبودن نظارت بر فعالیت‌های تجاری افراد در شبکه‌های اجتماعی، بیشترین جرایم سایبری در اینستاگرام رخ می‌دهد. با این حال کارشناسان معتقدند مسیر مبارزه با موارد تخلف از منع استفاده از این شبکه‌ها نمی‌گذرد. به اعتقاد آنها تجربه نشان داده است که فیلترینگ چنین شبکه‌هایی ابدا راهکار مناسبی برای حل این مشکل نیست. کما اینکه با فیلتر تلگرام نه تنها دسترسی افراد به این پیامرسان محدود نشد، بلکه استفاده از نسخه‌های جعلی و فیلترشکن‌ها، رواج پیدا کرد. رضا الفت‌نسب، رئیس انجمن صنفی کسب‌‌وکارهای اینترنتی در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» می‌گوید: با به‌کارگیری یک نظارت حداقلی از طریق احراز هویت افراد و کسب‌‌وکارها در شبکه‌های اجتماعی یا هر سازوکار مشابهی که چنین امکانی را فراهم آورد، می‌توان بدون آسیب به فعالیت‌های اقتصادی سالم این پلت‌فرم‌ها، جلوی وقوع جرم را گرفت.  رئیس انجمن صنفی کسب‌‌وکارهای اینترنتی می‌گوید: بدون شک ایجاد یک‌سازوکار نظارتی موثر، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. مثلا اینستاگرام در ایران دفتری ندارد و به احتمال زیاد در مقابل هرگونه اقدامی واکنش نشان خواهد داد اما نمی‌توان با اتکا به فیلترینگ چنین مشکلی را حل کرد. ضروری است که چه بخش‌های دولتی و چه خصوصی برای اجرایی کردن این امر کمک کنند.

مهمترین فناوری های سال آینده/ چالشهای فناوری در عصر کرونا

 
 
نظرسنجی مدیران فناوری و اطلاعات شرکت ها نشان می دهد هوش مصنوعی، ۵G و اینترنت اشیا از مهمترین فناوری های سال آینده میلادی هستند.
 
به نقل از انجمن مهندسان برق و الکترونیک جهان، نتایج تحقیق IEEE میان مدیران ارشد اطلاعات و مدیران ارشد فناوری شرکت هایی در آمریکا، انگلیس، چین، هند و برزیل منتشر شده است.
 
 این تحقیق درباره مهم ترین فناوری های ۲۰۲۱ میلادی، تاثیر کووید۱۹ بر سرعت همخوانی شرکت ها با فناوری ها انجام شده است. 
 
مهمترین فناوری ها و چالش ها در ۲۰۲۱ میلادی
 
حدود یک سوم شرکت کنندگان در این تحقیق (۳۲درصد) معتقدند هوش مصنوعی مهمترین فناوری سال آینده میلادی خواهد بود. در این میان ۲۰ درصد به فناوری ۵G و ۱۴ درصد به اینترنت اشیا در این زمینه اشاره کرده اند.
 
به اعتقاد مدیران ارشد اطلاعات و فناوری، بخش های تولید(۱۹ درصد پاسخگویان)، خدمات درمانی(۱۸ درصد) ، سرویس های مالی(۱۵ درصد) و آموزش(۱۳ درصد) صنایعی هستند که در ۲۰۲۱ میلادی تحت تاثیر فناوری های نوین قرار خواهند گرفت.
 
همزمان بیش از نصف این مدیران (۵۲ درصد) معتقدند مهمترین چالش در ۲۰۲۱ میلادی دست و پنجه نرم کردن با وجوه مختلف احیای کسب وکار پس از کووید۱۹ است.
 
در این میان ۲۲ درصد پاسخگویان معتقدند چالش اصلی ساختار دائم دورکاری و کار در دفاتر اداری است. از سوی دیگر ۱۷ درصد به بازگشایی واحدها و بازگشت به کسب و کار و ۱۳ درصد مدیریت دورکاری دائم به عنوان مهمترین چالش های پس از کووید۱۹ اشاره کرده اند.
 
با این وجود ۱۱ درصد دیگر از شرکت کنندگان، تهدیدهای امنیت آنلاین برای کارمندان دورکار را بزرگترین چالش سال آینده میلادی عنوان کرده اند.
 
سرعت گسترش فناوری ها در بحبوحه شیوع کووید۱۹
 
در این میان ۵۵ درصد مدیران شرکت کننده در تحقیق معتقدند شیوع کووید۱۹ همخوانی با ابر رایانشی را سرعت بخشیده است.
 
۵۲ درصد نیز به سرعت همخوانی ۵G اشاره کرده اند. اما ۵۱ درصد آنان سرعت همخوانی هوش مصنوعی و ماشین یادگیری را از پیامدهای شیوع کووید۱۹ می دانند.
 
در این تحقیق ۳۵۰ مدیر ارشد اطلاعات یا مدیر ارشد فناوری شرکت کرده اند.