ریس سازمان فضایی: طی شش تا هشت ماه می توانیم ماهواره با کیفیت بهتر از پیام بسازیم

ریس سازمان فضایی گفت: با مدیر پروژه صحبت کردم و گفت در عرض شش تا هشت ماه ما می توانیم یک ماهواره با کیفیت بهتر از پیام بسازیم.
 
به گزارش خبرگزاری فارس، مرتضی براری معاون وزیر ارتباطات و ریس سازمان فضایی در گفت‌وگویی رادیویی توضیحاتی درباره پرتاب ماهواره پیام ارایه کرد.
 
سوال: قدری درباره سازمان فضایی صحبت می کنید. اصلا از کی تشکیل شده ؟  اساس و روند فعالیت هایش بر چه مبنایی است ؟ اهداف آن چیست ؟
 
براری: سازمان فضایی ایران سال ۱۳۷۲ در کشور شکل گرفته و در همه کشورها نهاد و سازمانی متولی توسعه فضا است . همان طور که ما سه تا همسایه کنار هم داریم ؛ زمین ، هوا و فضا .
 
از ۸۲ کیلومتر بالا تر از زمین به فضا اطلاق می شود که امروزه فضا یک فرصتی است برای توسعه و رفاه کشور . در همه کشورها نهاد و برنامه ای برای استفاده حداکثری از ظرفیت و فرصت های فضا برای توسعه و رفاه جامعه دارند که در اتحادیه اروپا ، آژانس فضایی اروپا در آمریکا ، آژانس فضایی ناسا و در کشور ژاپن و روسیه هم آژانس دارند که در کشور ما هم آژانس فضایی وجود دارد که همان سازمان فضایی ایران است .
 
ما یک شورای عالی فضایی در کشور داریم که رئیس شورا رئیس محترم جمهور هستند و دبیر شورای عالی فضایی، رئیس سازمان فضایی است .
 
در کشور ما هم سازمان فضایی ذیل وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است و مهم ترین اهدافش استفاده صلح آمیز از ظرفیت های فضا می باشد .
 
سوال: آقای آذری جهرمی  یک ویدیویی  را اخیراً منتشر کرد که حتماً ببینید. می خواهم تاثیر این موضوع را بر آب  و کشاورزی و بقیه امور هواشناسی و چیزهای دیگر بدانم .
 
براری: امروزه فضا یک اقتصاد جذاب را در دنیا رقم زده که به عنوان اقتصاد نو ظهور  فضا مطرح است . یک زمانی فضا مظهر اقتدار و غرور ملی کشورها بوده ولی امروزه علاوه بر این ها اقتصاد هم به آن اضافه شده به طوری که طی یک دهه گذشته ما رشد ۱۳۴ درصدی در عرصه فضا رقم خورده است ؛ یعنی ۶.۵ برابر متوسط اقتصاد جهانی دنیا رشد داشته ،این رشد اقتصاد بیانگر این است که امروزه بسیار افزایش پیدا کرده است . 
 
ما روزانه ماهواره های زیادی دور زمین در حال گردش هستند و پدیده های روی زمین را مشاهده می کنند و اطلاعاتی را ارسال می کنند . ما در ایران ده تا ماهواره در مدار پایین و مدار بالا داریم . مدار پایین بین پانصد تا هزار کیلومتر و مدار بالا سی و شش هزار کیلومتر اطلاعات دریافت می کنیم . خوشبختانه در کشور ما قابلیت تحلیل داده های ماهواره ای ایجاد شده و ما روزانه در حال رصد پایش محصولات کشاورزی  که تنوع ان در کشور چگونه است ؟ می توانیم با اصلاح الگوی کشت مصارف آب را مدیریت کنیم . روزانه میزان سطح برف کشور را استخراج می کنیم ، حجم برف معادل برف را استخراج می کنیم . روزانه پدیده گرد و غبار ، منشا گرد و غبار و میزان غلظت آن را استخراج می کنیم و این می تواند کمک کند برای مدیرت کشور .
 
به عنوان مثال ، در استان فارس دولت یک بخشنامه ای را تحت عنوان اینکه به غیر از  استان های شمالی در استان های دیگر برنج کشت نشود ، به خاطر اینکه مصرف زیاد و بالای آب این محصول.
 
ما در استان فارس استخراج کردیم که ۲۵ هزار هکتار  محصول برنج  کشت شده و ۵۸۰ میلیون متر مکعب آب مصرف شده و ۱۷۳ میلیون متر مکعب آب تبخیر شده یعنی اطلاعات پایش شده را سازمان فضایی ایران به وزارت خانه ها داده است .
 
ما این اطلاعات را دریافت می کنیم و پس از تحلیل به صورت گزارش های مدیریتی به این وزارت خانه ها گزارش می کنیم .
 
امروزه کاربرد های فراوانی در خدمات شهری دارد . داده های مکان محور یا داده های ناو بری یعنی یک زمانی هواپیماها در ناو بری هواپیما از ماهواره استفاده می کردند و بعد کشتی و قطار و خودرو و امروز اقتصاد موبیلیتی که یک اقتصاد بزرگ است . همان طور که از یک حمل و نقل اینترنتی یک ماشین سفارش می دهید با استفاده از داده های ماهواره ای موقعیت مکانی خود را استخراج می کنید و کاربرد هاش در حال رشد است و تمام اطلاعات هواشناسی از داده های ماهواره ها است . تقریبا ۹۰ درصد بلایای طبیعی و فرآیند های آسمانی ( در قرآن هم حدود ۲۲۰ آیه درباره فضا داریم ) ما ده درصد بلایای طبیعی زمینی است مثل آتش فشان ، رانش زمین و بقیه بلایا آسمانی است . امروزه ماهواره ها یک فرصت برای کنترل بلایا هستند .
 
در منطقه با انواع چالش های زیست محیطی رو به رو هستیم امروزه کاربرد ماهواره ها در حوزه چالش های زیست محیطی است .
 
مجری : این گزارشات به صورت مرتب تحلیل می شود و به سازمان های زیر ربط ارسال می شود ؟
 
براری: ما این گزارشات را با صورت مرتب به سازمان ها می دهیم و خوشبختانه دو هفته قبل شش نفر از اعضای هیات دولت بازدید داشتند و کمیته ای برای سازماندهی این بخش شکل گرفته است . از آن طرف ما اقدامی برای توسعه کسب و کار جوانان خلاق که بتوانند از داده های ماهواره ای  ما کسب و کار جدید ایجاد کنند و خدمات جدید به جامعه ارائه شوند . به همین خاطر اقدامی در خصوص آزاد سازی داده های ماهواره ای که این داده ها را به صورت رایگان در اختیار کسب و کارها قرار می دهیم که بتوانیم سهممان را در اقتصاد فضا و رونق اقتصادی افزایش دهیم . 
 
سوال: لطفا درباره افشای رایگان اطلاعات بر اساس اطلاعات دریافتی از ماهواره یک قدری توضیح دهید . چون یک سری از جوانان در حال ایجاد استارت آپ هایی هستند که اتفاقا نیازمند دریافت این اطلاعات است .
 
براری : اتفاقا امروزه ما از ده ماهواره به صورت رایگان اطلاعات دریافت می کنیم و تعداد ماهواره ها در حال افزایش است و سعی می کنیم با تنوع داده ها را از ماهواره ها دریافت کنیم و در کسور پنج ایستگاه دریافت ماهواره ای داریم . ایستگاه ماهدشت و قشم ما فعال شده اند و سه ایستگاه دیگر بو شهر ، سلماس و چناران  داریم فعال می کنیم و تعداد بیشتری از ماهواره ها را دریافت کنیم . داده هایی که از ماهواره ها دریافت می کنیم در حال بستر سازی برای ارائه به کسب و کار هاست . به همین خاطر الان داده های ما در پرتابل سازمان در اختیار کسب و کارها قرار می دهیم . دوستان به سازمان مراجعه کنند و ما آنلاین آن را در اختیارشان قرار می دهیم . مرکز داده ای ایجاد می کنیم و یک پلت فرم اماده می کنیم که داده ها به صورت ata و در بستر کلاد در اختیار کسب و کارها قرار بگیرد . از همه استارت آپ ها و کسب و کارها خواهش می کنم که امروزه فقط از ظرفیت داده های ماهواره می توانند 17 تا ۲۳ درصد اقتصاد کشاورزی را افزایش دهند .
 
براری: در دشت مغان یک پایلوتی را شروع کردیم  و  با استفاده از داده های ماهواره ای توانستیم بیش از پنج میلیارد تومان در مصرف سموم صرفه جویی کنیم . یعنی علاوه بر مصرف باعث افزایش امنیت غذایی ما می شود . امروزه در دنیا اطلاعات ماهواره ای توسط موبایل ارائه خدمات به کشاورز می دهد که شما چه زمانی زمینت را آبیاری کنی. آیا زمین تو نیاز به سموم دار؟ کدام منطقه نیاز به سموم دارد ؟ کدام منطقا زمینت آفت زده است ؟ همه این اطلاعات را به صورت آنلاین می توانیم در اختیار کسب و کارها قرار دهیم . امروزه بیش از شانزده میلیون هکتار زمین کشاورزی در کشور وجود دارد .
 
مجری : پس باید به وب سایت درخواست بدهند و بعد از این خدمات استفاده کنند . پس ما به زودی باید منتظر اپلیکیشنایی باشیم که مثل تاکسی اینترنتی بر اساس آن مکانیزم و فرآیند به کشاورزان خدمت بدهند . از جمله اینکه بارش کی خواهد بود ، زمین ها را کی آبیاری کنند و یا حتی در آمایش سرزمین به نوع محصول کاشته شده کمک بکنند . درسته ؟
 
براری: دقیقاً ما در دنیا کسب و کار های فضا پایه به شدت توسعه پیدا کرده است به طوری که در اتحادیه اروپا هجده نهاد برای توسعه این کسب و کارها ایجاد شده است . در کشور هم چندین جلسه با معاونت علمی داشتیم . ما الآن تقریباً سه مرکز نوآوری کسب و کارهای فضا پیما را داریم شکل می دهیم . یکی از این مرکز نوآوری و کارآفرینی فضا پایه الآن ایجاد شده است . دو ماه قبل یک نوآوردگاه فضایی هم ایجاد کردیم که خوشبختانه بیست تا تیم استارت آپی هم شرکت کردند . چند تا تیم استارآپی هم در یکی از شتاب دهنده ها استقرار دارند . ما در آینده نزدیک شاهد استارت آپ های فضا پایه هستیم .
 
سوال: درباره پرتاب دیروز صحبت کنیم.
 
براری: ماهواره پیام سال ۱۳۸۷ با دانشگاه امیرکبیر منعقد شد . هدف قرار داد ما این بود که دانشگاه با همکاری بین الملل هم در طراحی و ساخت ماهواره این کار را شروع کند و با همکاری پرتاب گر بین المللی . تلاش چهار ساله دانشگاه امیر کبیر برای یک همکاری بین المللی نتیجه نداد و هیچ کشوری برای همکاری با ما حاضر نشد . در سال ۱۳۹۱ دانشگاه تصمیم گرفت که با توان داخل بتوانند دانش طراحی و ساخت ماهواره را در کشور نهادینه کنند و خوشبختانه با همت دانشگاه امیر کبیر این ماهواره تا دو ماه گذشته کامل شد و متناسب با تعریفی که کردیم  این ماهواره قابلیت تفکیک تصاویر هزار متر را داشته باشد . و امروزه دانشمندان ما در امیر کبیر ماهواره ای به قدرت چهل متر ساختند و ماهواره عملیاتی که در مدار پانصد متر قرار می گیرد . ما به دانش طراحی و ساخت ماهواره دست پیدا کردیم .
 
ماهواره سه ماموریت دارد . ماموریت اصلی ماهواره بحث تصویر برداری یا پایش پدیده های   روی زمین است که قابلیت تفکیک تصاویر چهل متر را دارد . دو تا ماموریت جانبی دارد . ماموریت دومش این است که علاوه بر تصویر برداری (store and forward ( s & f  دارد یعنی می تواند ۲۵۶ داده از سنسور دریافت کند و در یک مکان دیگر به ما تحویل دهد . به عنوان مثال ما حجم زیادی از لوله های گاز داریم ، می توانیم سنسور هایی روی لوله های گاز قرار دهیم که اگر گاز نشتی ای دارد بتواند سریعاً استخراج کند و بتواند از طریق ماهواره به مقصد اطلاع دهد  . ماموریت سوم هم این است که محموله تحقیقاتی در فضا قرار دادیم که وقتی در فضا قرار می گیرد . تشعشعات فضایی را استخراج کند  و ارسال کند چون ما نیاز داریم از این تشعشات فضایی را در طراحی های بعدی استفاده کنیم .
 
برای دستیابی به این دانش فقط از ظرفیت خود استفاده می کنیم ، هیچ کشوری حاضر نشده بود این فناوری و تجربیات را به ما بدهد . به همین خاطر این سه ماموریت را داشت . خوشبختانه این ماهواره آماده شد طی دو ماه شبانه روزی همکاران ایستگاه زمینی و همکاران پرتابگر برای تطبیق و سازگاری کار فشرده ای انجام دادند . خوشبختانه علاوه بر دانش طراحی  ساخت ماهواره ، دانش طراحی  ساخت ایستگاه های زمینی و دانش طراحی ساخت پرتابگر در کشور بومی شده است به همین خاطر ما امروزه جزو یازدهمین کشور صاحب این چرخه هستیم . از لحاظ علمی  امروزه ما  رتبه اول منطقه و رتبه یازده جهانی هستیم.
 
این ماهواره نسبت به ماهواره قبلی که در مدار قرار گرفت هم از لحاظ وزن بیش از دو برابر افزایش پیدا کرده و هم از لحاظ مدار بیش از دو برابر افزایش پیدا کرده و هم از لحاظ قابلیت تفکیک تصاویر ده برابر افزایش پیدا کرده یعنی این ماهواره کاملا عملیاتی و حداقل با یک شاخص چهل برابری نسبت به ماهواره قبلی و زمان ماندگاری ماهواره در مدار هم شانزده برابر افزایش پیدا کرده است .  این ماهواره دیروز ساعت ۲۵: ۴ پرتاب شد و مرحله اول و دوم موفقی را داشتیم . در مرحله تزریق ماهواره به مدار شتاب لازم از طریق ماهواره بر ارائه نشد و نتوانست با سرعت مدنظر در مدار قرار بگیرد . آن فیلمی هم که آقای مهندس جهرمی ارائه دادند نشان داد که سرعت لازم را نداشته در مدار قرار بگیرد اما ما اطلاعات ماهواره را از زمان پرتاب و تزریق اطلاعاتش را دریافت کردیم و سلامت ماهواره در این فرآیند چک شده است.
 
سوال : پس ماهواره اشکال نداشته و فقط پرتاب کننده دچار اشکال شده است؟
 
براری: بله . تیم ما در حال بررسی است . ماهواره تمام اطلاعاتش را ارسال کرد و در این مدت که حجم شوک های متفاوت به ماهواره اعمال می شود هیچ اتفاقی نیفتاد . سلامت ماهواره را چک کردیم . سلول های خورشیدی ماهواره شروع با ذخیره سازی انرژی در باتری ها کردند. مشکل شتابی است که به ماهواره باید داده می‌شد که دوستان و متخصصان ما در حال بررسی موضوع هستند. خوشبختانه یکی از اتفاقات بسیار ارزشمندی بود هم پرتاب ماهواره و هم اعضای تیم چه پرتابگر و چه ایستگاه زمینی . این اقدام بسیار ارزشمندی بوده و قبول کنیم که ما در مسیر توسعه هستیم. هر اتفاق و تجربه یک موفقیت است . قبول کنیم که ما کل این فرآیند را توان داخل داریم به جلو می رویم . هیچ ظرفیت بین المللی نه حاضر به همکاری با ما شد و نه مشارکت کنند چه اینکه تجربیاتشان را در اختیار ما قرار دهند . خودمان خوشبختانه در حال کسب این تجربیات هستیم که در آینده نزدیک هم این مشکل حل خواهد شد .
 
سوال: صبح در فضای مجازی دیدم که خیلی ها مطلب گذاشتند از جمله حسین کازرونی در توئیترش نوشته که صداقت در اعلام شکست ها شیپور پیروزی در آینده است . اینکه ما به همین راحتی اعلام می کنیم که این نشان از اعتماد به نفس بالای ملی ما دارد  و ان شاء الله در دفعات بعد خبر پرتاب موفقیت این ماهواره را بدهید . فقط آقای وزیر گفتند بلافاصله ما کار را با دوستان شروع کردیم برای اقدامات.
 
براری: همین الان هم دانشگاه علم و صنعت ما در حال ساخت یک ماهواره است که با قابلیت تفکیک همین دو برابری ماهواره پیام. پژوهشگاه فضایی در حال ساخت ماهواره پارس یک است که قابلیتش بهتر است ماهواره دانشگاه علم و صنعت اما پیرو دستور وزیر محترم یک تیم بسیار ارزشمند در دانشگاه امیر کبیر شکل گرفت در طراحی و ساخت این ماهواره شش دانشکده همکاری داشته است. ماهواره پیام هر ۹۲ دقیقه یک دور زمین را می چرخد . یعنی در بعضی نقاط تا دویست و پنجاه درجه درجه حرارت را باید تحمل کند. در بعضی نقاط تا منفی صد و پنجاه درجه . یعنی ما محصولی ساختیم که در عرض یک ساعت تا یک ساعت و نیم چهارصد  تغییر درجه حرارت حدود را تحمل کند. به همین خاطر دانشکده نساجی و دانشکده برق ، مکانیک، هوافضا، دانشکده کامپیوتر همه در ساخت ماهواره مشارکت داشتند . بیش از شانزده عضو هیات علمی و ۱۱۰ متخصص در این ماهواره نقش آفرینی کردند و خوشبختانه ما دانش طراحی و ساخت ماهواره ها را دست پیدا کردیم .
 
دیروز با مدیر پروژه صحبت کردم و گفت در عرض شش تا هشت ماه ما می توانیم یک ماهواره با کیفیت بهتر از پیام هم بسازیم . ان شاء الله جلسات هم ادامه پیدا خواهد کرد که این تیم را مدیریت کنیم برای حضور در این عرصه و بتوانند در آینده پرتاب موفق داشته باشند .
 
سوال: در ابتدای صحبت هایتان فرمودید که طراحی ماهواره پیام از سال ۸۷ شروع شد . قدری به نظر می رسد که زمان بر بود و تخصیص بودجه ها کافی نبوده است . دیروز هم یک عده از دست اندرکاران نامه ای به رییس جمهور نوشتند . احتمالا خبری درباره تامین اعتبار یا افزایش اعتبار داریم .
 
براری: ما دانش فناوری ماهواره را نداشتیم.  درست این بود  با مشارکت با کشور های دنیا این مسیر را طی کنیم . چهار سال تلاش دانشگاه محقق نشد و هیچ کشوری حاضر نشد با ما مشارکت و همکاری کند . از سال ۹۱ ما شروع به کسب این دانش و فناوری . به همین خاطر این ماهواره ای که ساخته شده متعلق به ایران است چون توسط خود متخصصان ساخته شده است . اما راجع به منابع ما در این پروژه تمام منابع را پرداخت کردیم . هر سال نسبت به سال قبل یک پیشرفتی داشتیم از لحاظ مبلغ اعتباری اما در بحث مالی کشور مشکلاتی دارد که ما در حال استفاده از یک بستر دیگر هستیم. در دنیا ۷۶ بخش فضا توسط بخش خصوصی مدیریت می شود. در کشور همین فضا را باز کردیم . قبل از مذاکره تلفنی با شما آن شرکت ها مذاکره داشتند برای سرمایه گذاری در این عرصه. 

برای اولین بار مراحل تزریق ماهواره در مدار رصد شد

رئیس سازمان فضایی ایران به یکی از موفقیت های محققان کشور در جریان پرتاب ماهواره پیام خبر داد و گفت: برای اولین بار مراحل تزریق ماهواره در مدار رصد شد.
 
مرتضی براری در شبکه اجتماعی اینستاگرام با اشاره به پرتاب ماهواره پیام افزود: یک موفقیت دیگر همزمان با پرتاب ماهواره پیام برای حوزه فضایی کشور رقم خورد و برای اولین بار مراحل تزریق ماهواره در مدار پیش بینی شده، توسط رصدخانه پایش مداری اجرام فضایی در مرکز ماهدشت و رصدخانه سیار سازمان فضایی ایران مستقر در چابهار با موفقیت کامل رصد شد.
 
وی افزود: متخصصان نجوم سازمان فضایی ایران، برای اولین بار اقدام به برنامه ریزی و محاسبه استفاده از تجهیزات اپتیکی برای رصد ماهواره در زمان و موقعیت محاسبه شده (ارتفاع ۱۰ درجه و سمت ۱۳۱ درجه) کردند که علاوه بر موفقیت در ثبت تمام مراحل، دانش فنی این موضوع در کشور بومی شد، فرآیندی که تنها چند کشور معدود در جهان دانش فنی اجرای آن را دارند.
 
رئیس سازمان فضایی ایران گفت: با وجود این جوانان خلاق و مستعد، فردایی روشن در انتظار ماست، به آنها اعتماد کنیم و فرصت بدهیم، مطمئنا نتایج شگفت آوری رقم خواهند زد.

گزارش میدانی ایرنا از شب پرتاب ماهوره پیام امیرکبیر

ماهواره ایرانی پیام امیرکبیر که توسط متخصصان داخلی طراحی و ساخته شده بود بامداد امروز(سه‌شنبه) توسط ماهواره برداخلی به فضا پرتاب شد اما به دلیل نداشتن سرعت کافی از ماموریت محوله بازماند.
 
نیمه شب دوشنبه، 24 دیماه با اعلام سازمان فضایی ایران، عازم ماموریتی شدیم که از آن اطلاعی نداشتیم؛ به همراه خبرنگاران چند رسانه دیگر به محل تعیین شده در مرکز فضایی ماهدشت کرج رسیدیم که در آنجا متوجه شدیم قرار است از طریق تصاویر مانیتورینگ، شاهد پرتاب ماهواره ایرانی پیام امیرکبیر باشیم. 
بعد از هماهنگی های لازم و ورود خبرنگاران به محل مورد نظر، اعلام شد که بدون هماهنگی امکان ارسال خبر وجود ندارد و باید منتظر باشیم تا پروسه تعریف شده برای پرتاب ماهواره به طور کامل انجام شود.
حدود یک بامداد بود که خبرنگاران اجازه یافتند در محل ایستگاه دریافت تصاویر ماهواره ای حاضر شده و با مسئولان ذیربط به گپ و گفت درباره تحولات پرتاب ماهواره در حوزه های مختلف بویژه اقتصادی بپردازند.
مرکز فضایی ماهدشت، مختص دریافت تصاویر ماهواره ای است که به صورت 24 ساعته داده ها را دریافت و پردازش می کند. این مرکز توانایی پایش اطلاعات دریافتی از شبکه خودپردازهای بانکی کشور و کارت سوخت را دارد و علاوه برآن ارتباط یک هزار و 500 روستای کشور که در مناطق صعب العبور قرار دارند را از طریق ماهواره برقرار می کند. 
در آنجا توضیح داده شد که قرار است تا ساعتی دیگر ماهواره پیام امیرکبیر که دسترنج متخصصان دانشگاهی و بخش خصوصی کشور است در صورت مناسب بودن شرایط جوی و فنی به فضا پرتاب شود. 
یکی از مسئولان سازمان فضایی در توضیح ماهواره پیام گفت: این ماهواره سه وظیفه تصویربرداری از محدود زمین، تشعشع سنجی و ذخیره‌سازی اطلاعات را به همراه دارد که پس از قرارگیری در مدار 500 کیلومتری زمین، هر کدام شروع به فعالیت می کنند.
هدف اصلی ماهواره پیام امیرکبیر «توسعه فناوری در کشور و ماهواره ساز شدن دانشجویان» اعلام و تاکید شد که این ماهواره اکنون به اهداف بزرگ مورد نظر رسیده است؛ حتی اگر در مرحله پرتاب با مشکل مواجه شود. 
پس از این توضیحات، خبرنگاران از بخش های مختلف دریافت تصاویر دیدن کرده و در جریان فعالیت های هر کدام از بخش ها گرفتند. در یک بخش، لحظه به لحظه داده های ماهواره ای روی مانیتورها به نمایش درمی آمد. 
ساعت یک و نیم بامداد بود که به خبرنگاران اعلام شد، ساعت 2 و 30 دقیقه بامداد آخرین تست های پیش از ارسال ماهواره انجام می شود و از ما خواستند کمی استراحت کنیم.
کمی بیش از ساعت 2 و 30 دقیقه بامداد بود که جنب و جوش شروع شد و همه چیز خبر از موفقیت می داد؛ تا ساعت 4 و 36 دقیقه سحرگاه منتظر ماندیم تا اینکه با محل پرتاب ماهواره ارتباط برقرار شد و برای لحظاتی خبرنگاران از طریق مانیتور تعبیه شده درسالن، از روند پرتاب ماهواره به فضا مطلع شدند.
در همین حال مسئول پرتاب ماهواره دوستی و پیام به جمع خبرنگاران آمد و گفت: ماهواره پرتاب شده است اما باید همچنان منتظر بود تا نخستین سیگنالها از ماهواره دریافت شود.
انتظارها ادامه داشت و طولانی شد تا اینکه ساعت 7 و 30 دقیقه صبح یکی از مسئولان با حضور در جمع خبرنگاران از ناموفقیت آمیز بودن پرتاب سخن گفت و سپس توئیت «محمدجوادآذری جهرمی» وزیرارتباطات و فناوری اطلاعات را خواند که از روند پیش آمده در جریان پرتاب ماهواره اطلاع داده بود.
در همین زمان بود که شماری از مسئولان و متولیان در مرکز فضایی ماهدشت، با چهره های ناراحت از ناموفق بودن پرتاب ماهواره آمدند و رفتند اما وقتی واکنش توئیتری وزیر را دنبال کردیم؛ عزم دوباره ای دیدیم از تلاش چندباره برای موفقیت حضور در عرصه های فضایی.
بعد از خروج از محل تعیین شده، به سرعت به سراغ گوشی های موبایل خود رفته و توئیت وزیر را دنبال کردیم: «بامداد امروز (سه شنبه) با وزیران ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت های هشتم تا دوازدهم به پایگاه فضایی امام خمینی رفتیم. ماهواره‌ بر با طی 2 مرحله موفق، در مرحله سوم به سرعت کافی نرسید و «پیام» در مدار آرام نگرفت. ماهواره «دوستی» در انتظار حضور در مدار؛ با جوانان عزم کردیم مجدد بسازیم. 
کسی از خبرنگاران انتظار نداشت، به سرعت و بعد از ناموفق بودن پرتاب ماهواره، خبری از آن منتشر شود اما واکنش سریع وزیر ارتباطات در اطلاع رسانی سبب شد تا خبرنگاران بگویند ای کاش ما خبررسان پرتاب موفق ماهواره بودیم. 
در توضیح روند طی شده برای پرتاب ماهواره، آذری جهرمی در تماس تلفنی با یک برنامه تلویزیونی گفت: سرعت جدا شدن ماهواره از ماهواره‌ بر مناسب نبود و به سرعت مطلوب نرسید و در لحظه آخر ماهواره در مدار قرار نگرفت. 
وی افزود: ما دوست داشتیم خبر خوب به مردم بدهیم اما به هر حال هر کاری فراز و فرودهایی دارد اما ناامید نمی‌شویم و دوباره برای آن تلاش می کنیم.
 

چرا«پیام» در مدار آرام نگرفت؟

در هفته‌های گذشته پرتاب ماهواره ایرانی «پیام» به فضا خبرساز شد؛ موضوعی که اظهارات هشدارآمیز مایک پمپئو، وزیر امور خارجه امریکا به آن رنگ و بوی دیگری بخشید و پرتاب این ماهواره، ابعاد سیاسی و بین‌المللی پیدا کرد. این خبر بازتاب زیادی در رسانه‌های داخلی و خارجی داشت و اهمیت این موضوع تا آنجا بود که رئیس جمهوری در سفر اخیر خود به استان گلستان، پرتاب ماهواره «پیام» را جزو اولویت‌های سخنرانی خود قرار داد و تأکید کرد: پیام ایرانی به مدار 600کیلومتری زمین می‌رود. درنهایت نیز ماهواره ایرانی «پیام» بامداد روز گذشته با ماهواره‌بر بومی «سیمرغ» به فضا پرتاب شد ولی با وجود تلاش‌های فعالان این حوزه، این پرتاب موفقیت‌آمیز نبود و وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در توئیتی اعلام کرد: ماهواره «پیام» به فضا پرتاب شد اما در مدار قرار نگرفت.
 
سرعت جدا شدن ماهواره از ماهواره‌بر مناسب نبود
محمدجواد آذری جهرمی در حساب توئیتری خود نوشت: بامداد روز سه‌شنبه 25 دی ماه با وزرایICT دولت‌های هشتم تا دوازدهم به پایگاه فضایی امام خمینی رفتیم. ماهواره‌بر با طی 2 مرحله موفق، در مرحله 3 بسرعت کافی نرسید و «پیام» در مدار آرام نگرفت.
پس از برنامه پرتاب ماهواره، آذری جهرمی همچنین در تماس تلفنی با برنامه «حالا خورشید» در این زمینه توضیحاتی ارائه کرد و گفت: سرعت جدا شدن ماهواره از ماهواره‌بر مناسب نبود و به سرعت مطلوب نرسید به همین دلیل هم در لحظه آخر ماهواره در مدار قرار نگرفت. وی افزود: ما دوست داشتیم خبر خوب به مردم بدهیم اما به هر حال هر کاری فراز و فرودهایی دارد. ما ناامید نمی‌شویم و مجدداً برای این موضوع تلاش می‌کنیم.
وزیر ارتباطات همچنین در پی عدم موفقیت پرتابگر ماهواره«پیام»، در پیامی به وزیر دفاع نوشت: برادرم امیر حاتمی عزیز، وزیر محترم دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، سیمرغ ایرانی، با شکوه و عظمت امروز غرید.«پیام» فضایی ما، شاید در ظاهر به سرانجام نرسید، اما «سیمرغ»، خود پیام اقتدار ملت ایران بود. به نوبه خودم از تلاش‌های مجاهدانه حضرتعالی و همکارانتان تشکر می‌کنم. اطمینان دارم با تجربه امروز، فردا توانمندتریم.
 
«پیام»، سیگنال‌هایی به زمین فرستاد
به دنبال ناموفق بودن پرتاب ماهواره بومی «پیام» به فضا، رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر در گفت‌و‌گو با یکی از خبرگزاری‌ها گفت: دستور شروع پروژه ساخت ماهواره جدید در این دانشگاه را وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات اعلام کرد. احمد معتمدی درخصوص وضعیت فعلی ماهواره پیام دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز گفت: زمانی که ماهواره پرتاب می‌شود دیگر به زمین باز نمی‌گردد. وی یادآور شد: در پرتاب ماهواره پیام آنچه مثبت بود این است که ماهواره پس از جدایی از ماهواره بر شروع به کار کرد و سیگنال‌هایی را به زمین فرستاد که این سیگنال‌ها آنالیز می‌شود و اطلاعات دقیق‌تر مشخص خواهد شد. این امر نشان می‌دهد که ماهواره مشکل نداشته و تا لحظه‌های آخر نیز فعالیت داشته است. ماهواره بر هم کار مهمی بود و ۹۰ درصد موفق عمل کرد، تنها در بخشی که باید سرعت اولیه را به ماهواره دهد مشکل پیدا کرد ولی عملکردش در بقیه مراحل خوب بود. رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر همچنین گفت: باتوجه به اینکه ماهواره پیام در این دانشگاه طراحی و ساخته شد اکنون ما تجربه‌های زیادی کسب کرده‌ایم و قادر خواهیم بود سریعتر و در فاصله کوتاه‌تر ماهواره جدیدی بسازیم.
 
ساخت نمونه ماهواره پیام در 6 ماه
با شکست پرتاب ماهواره «پیام» این سؤال برای بسیاری پیش می‌آید که با چنین اتفاقی این پروژه آیا بار دیگر کلید خواهد خورد؟ دراین باره مرتضی براری، رئیس سازمان فضایی ایران در صفحه اینستاگرام خود نوشت: امروز با قاطعیت می‌توان ادعا کرد که با تکیه بر توان و تخصص جوانان ایرانی، در طراحی و ساخت ماهواره توانمند شده‌ایم و اگر نگاهی به چند سال گذشته بیندازیم، متوجه پیشرفت روزافزون کشور در توسعه فناوری فضایی خواهیم شد.
وی گفت: ماهواره «پیام» نسبت به آخرین ماهواره ایران که در مدار قرار گرفت، وزنی ۲ برابر، ارتفاع مداری ۲ برابر و قدرت تفکیک ۱۰ برابر بهتر دارد و طول عمر مداری آن ۱۶ برابر افزایش داشته و از رده ماهواره‌های تحقیقاتی به ماهواره‌های عملیاتی و کاربردی ارتقا پیدا کرده است. به زبانی ساده حوزه فناوری فضایی رشدی ۴۰برابری را تجربه کرده است. براری با بیان اینکه هم‌اکنون به توانی در طراحی و ساخت ماهواره دست پیدا کرده‌ایم که می‌توانیم نمونه ماهواره پیام را ظرف مدت ۶ ماه بسازیم، افزود: این پیشرفت را مدیون نیروی متخصص باانگیزه و خلاقی هستیم که هیچ محدودیتی مانع تلاش آنها برای پیشرفت کشور نیست و به این سرمایه ارزشمند می‌بالیم.
وی با اشاره به اینکه این روزها با مطالعه نظرات مردم مشخص است که جامعه هنوز به شناخت کافی نسبت به ظرفیت و قابلیت‌های فضایی نرسیده است، ادامه داد: فناوری فضایی نقشی استراتژیک در توسعه حال و آینده کشور دارد و بی‌توجهی به این بخش آسیب جدی به آینده کسب وکارها و اشتغال در کشور خواهد زد.
معاون وزیر ارتباطات مطالبه  گری و احساس نیاز در جامعه را لازمه توسعه صنعت فضایی در کشور دانست و گفت: در این مسیر به کمک و همدلی تمام علاقه‌مندان و فعالان این حوزه نیاز داریم؛ باید در معرفی کاربردهای فناوری فضایی در افزایش رفاه و توسعه کشور بیشتر تلاش کنیم و سهم فناوری فضایی را در زندگی مردم نهادینه کنیم تا بستر ورود شرکت‌های خصوصی و کسب وکارهای جدید مهیا شود.
 
جهت گیری‌ها نسبت به پرتاب ماهواره
مبحث پرتاب ماهواره بومی«پیام» به فضا بازتاب‌های متعددی داشت و به‌عنوان مثال چندی پیش صادق زیباکلام در توئیتی به این موضوع واکنش نشان داد و در حساب توئیتری خود نوشت: «ای کاش به جای صنایع هسته‌ای، به جای ماهواره و به جای موشک، جمهوری اسلامی می‌توانست یک دوچرخه بسازد که با دوچرخه ترکیه و دوچرخه هند رقابت کند.» این اظهارنظر البته بی‌جواب نماند و وزیر ارتباطات در یک واکنش توئیتری نوشت:«جناب آقای زیباکلام، هسته‌ای و موشکی متولیان دیگری دارد، اما اگر مایلید از نزدیک پژوهشگاه فضایی را ببینید بلکه از دستاوردهای پژوهشگران جوان و تأثیر آن بر زندگی مردم و آینده روشن ایران آگاه شوید تا دیگر برای نقد سیاست‌ خارجی، فناوری ماهواره را با دوچرخه قیاس نفرمایید.» وزیر ارتباطات همچنین از فعالان سیاسی و مدنی کشور برای بازدید از دستاوردهای فضایی ایران دعوت کرد.
اما جدا از همه موضع گیری‌ها درباره این ماهواره و پرتاب آن، نگاهی به شکست‌های پرتاب ماهواره نشان می‌دهد که حتی موفق‌ترین و بزرگ‌ترین شرکت‌های فضایی نیز ممکن است با ناکامی مواجه شوند و این، موضوع عجیب و خارج از انتظاری نیست. موشک فالکون 9 که یکی از پروژه‌های حیاتی شرکت SpaceX به مدیریت «ایلان ماسک» محسوب می‌شد در سال 2015 تنها 140 ثانیه پس از پرتاب منفجر شد. شکست پرتاب موشک روسی سایوز حامل فضانوردان ایستگاه فضایی بین‌المللی از قزاقستان، شکست در پرتاب ماهواره روس با موشک «پروتون ام» و... نیز بخشی دیگر از شکست‌های پرتاب ماهواره در جهان محسوب می‌شود.
 
ماهواره پیام در یک نگاه
گفتنی است ماهواره پیام بعد از تأسیس سازمان فضایی ایران یکی از پروژه‌هایی بود که به سه دانشگاه صنعتی ایران ارائه شد و از سری میکروماهواره‌های توسعه فناوری فضایی سازمان است. این ماهواره با مشارکت چهار دانشکده مهندسی هوافضا، برق رایانه و مکانیک و 16 نفر از استادان دانشکده‌های دانشگاه امیرکبیر ساخته شده و علاوه بر آن بخش عمده فعالیت برعهده دانشجویان ارشد و دکتری بود. همچنین لازم به ذکر است که برای پرتاب ماهواره، پرتابگر ایرانی«سیمرغ» در نظر گرفته شده بود. طراحی این ماهواره نیز از سال 84 آغاز شده است. این ماهواره با وزن 100 کیلوگرم از سری میکرو ماهواره‌های توسعه فناوری فضایی بود که به‌منظور انجام مأموریت تصویربرداری طراحی و ساخته شد. ارتفاع مداری طراحی شده برای ماهواره پیام امیرکبیر 500 کیلومتر و با شیب مداری 55 درجه بود و تصاویری با دقت 45 متر ارسال می‌کرد. پیش‌بینی اولیه حاکی از این بود که حدود سه سال در مدار زمین باقی خواهد ماند. اما قرار بود ماهواره«پیام» چه کاری انجام دهد؟ این ماهواره سه مأموریت تصویربرداری، ذخیره و ارسال داده‌ها را برعهده داشت. بررسی پوشش گیاهی، بهبود پایش گرد وغبار، حریق و اراضی کشاورزی، در کنار ذخیره و ارسال داده و نیز اندازه‌گیری تشعشعات فضایی با هدف بررسی اثر پرتوهای کیهانی بر عملکرد ماهواره، ازجمله مأموریت‌هایی بود که ماهواره پیام برای انجام آنها طراحی وساخته شده بود. ماهواره پیام مأموریت مخابراتی هم داشت که باید یک پیام را ذخیره و به زمین مخابره کند. همچنین چهار دوربین روی این ماهواره نصب بود که عملیات عکسبرداری از زمین را انجام می‌داد.
 
اطلاع رسانی متفاوت وزیر
عدم موفقیت در پرتاب ماهواره«پیام» از جنبه‌های مختلفی قابل بررسی است ولی در این میان نوع خبررسانی جوان‌ترین وزیر کابینه در این زمینه، آن هم از بستر یک پیام رسان فیلتر شده در خور توجه است چرا که وزیر زمان پرتاب ماهواره را نه از طریق رسانه‌های خبری بلکه از طریق شبکه اجتماعی توئیتر به اطلاع عموم کاربران رساند. نکته مهم، نوع نگارش وزیر جهت اطلاع‌رسانی این خبر مهم بود چرا که جهرمی در این پست نوشته بود:«خبرهای خوبی براتون دارم. حدس بزنید چی شده؟»
این نحوه خبررسانی، شفاف سازي و پاسخگو بودن در نوع خود از سوی یک وزیر، بی‌سابقه است و شاید بی‌سابقه تر، نحوه برخورد وزیر با کامنت‌های کاربران در واکنش به این پست توئیتری است تا آنجا که جهرمی در برنامه تلویزیونی اعلام کرد تمام شوخی‌های مردم زیر پست خودم را خواندم و به کامنت کسی که برایم نوشته بود«حامله‌ای» بسیار خندیدم، می‌خواستم جواب دهم بله، حامل پیام خوبی هستم اما فرصت نشد. به هرحال باید گفت اگر پرتاب ماهواره پیام چندان موفقیت‌آمیز نبود اما تعامل جوانترین عضو کابینه دولت با کاربرانی که با او شوخی‌های نامتعارف داشتند، ستودنی است.

ماهواره «پیام» در اقیانوس هند افتاد

رئیس دانشگاه امیرکبیر درباره آخرین وضعیت ماهواره پیام که در مدار زمین قرار نگرفت، گفت: بقایای این ماهواره در اقیانوس هند افتاد.
 
احمد معتمدی با اشاره به آخرین وضعیت ماهواره عملیاتی «پیام» متعلق به دانشگاه امیرکبیر که روز گذشته با ماهواره بر بومی «سیمرغ» به فضا پرتاب شد، اظهار داشت: عملکرد فنی ماهواره مطلوب بود و حدود ۶ دقیقه از فضا سیگنال فرستاد که این موضوع نشان داد که ماهواره خوب کار می کند.
 
وی درباره مکان یابی فعلی ماهواره با توجه به آنکه GPS آن تا آخرین لحظه فعال بود، گفت: با توجه به عدم موفقیت در قرار گرفتن ماهواره در مدار، «پیام» سقوط کرد و در اقیانوس هند افتاد.
 
رئیس دانشگاه امیرکبیر دلیل عدم موفقیت در قرار گرفتن ماهواره در مدار ۵۰۰ کیلومتری زمین را اشکال در نحوه پرتاب عنوان کرد و گفت: پرتابگر در محاسبه سرعت اولیه ای که باید به ماهواره می داد مشکل داشت و ممکن است حتی مربوط به سوخت باشد.
 
معتمدی با بیان اینکه ماهواره از نظر مسیر پرتاب و پرواز مشکلی نداشت، تاکید کرد: با توجه به دستور روز گذشته وزیر ارتباطات، طراحی و ساخت نمونه بعدی این ماهواره با نام «پیام ۲» را با توجه به دانش فنی که هم اکنون کسب کرده ایم، آغاز کرده و آن را در کمتر از یک سال می سازیم.
 
به گزارش مهر، ماهواره «پیام» دانشگاه امیرکبیر به عنوان نخستین ماهواره عملیاتی ایران که قرار بود در مدار ۵۰۰ کیلومتری زمین قرار گیرد، روز گذشته با ماهواره بر «سیمرغ» به فضا پرتاب شد، اما این پرتاب با موفقیت در جای‌گیری ماهواره در مدار زمین همراه نشد.

۹ کاربرد اساسی ماهواره‌های سنجشی؛ از پایش آلودگی تا بلایای طبیعی

با استفاده از فناوری سـنجش از دور مـی‌تـوان بـا هزینـه و زمـان کمتـر، طیـف وسـیعی از پروژه‌ها را در سطح جهـانی و ملـی با ۹ کاربرد مهم از تصاویر مـاهواره‌ای حاصل از این فناوری اجرایی کرد.
 
بـه‌کـارگیری فنـاوری سـنجش از دور و تلفیـق آن بـا ســامانه اطلاعات جغرافیایی از جملـه راه‌هـای کسـب اطلاعـات از محـیط است؛ در ایـن زمینـه مـاهواره هـا مـی تواننـد اطلاعـاتی در چنـد بعـد، چنـد مقیـاس و چنـد طیف تهیه کنند که این ویژگی هـا بـه اهمیـت و نقـش آنهـا مـی افزایـد.
 
امروزه، بـا اسـتفاده از مـاهواره هـا، سنجنده های متنوع و تصـاویر مــاهواره ای، شناســایی و مطالعــه اجســام و پدیــده هــای زمینی کوچکتر از یــک متــر نیز امکان پذیر شده که خود موجــب تحــولی در فنــاوری سنجش از دور شده است.
 
با استفاده از تصاویر مـاهواره ای و فناوری سـنجش از دور، مـی تـوان بـا هزینـه و زمـان کمتـر، طیـف وسـیعی از پروژه ها را در سطح جهـانی، منطقـه ای، ملـی، اسـتانی و حتی محلـی بـه نتیجـه رسـاند.
 
عـلاوه بـر ایـن، قابلیـت تکـرار تصویربرداری مــاهواره ای از یک محل بــه فاصــله زمــانی چنــد ســاعت تــا چنــد روز در طــول مــاه یــا ســال، امکــان مطالعــات تغییرات و پایش پدیـده هـای زمینـی را به خـوبی فـراهم سـاخته اسـت. قابلیـت داده هـای مـاهواره ای، سـبب شـده تـا دانشمندان و محققان این رشـته، فعالیـت هـای خـود را گسـترش داده و نتـایج مطالعـات خـود را بـه تغییـرات اقلیمـی و نوسانات جهانی آن و اندازه گیری عوامل زیست محیطی بسط دهند.
 
از این رو دستیابی به فناوری سنجش از دور با تولید محصولات با ارزش افزوده در حوزه های مختلف کشاورزی، محیط زیست، هواشناسی، مدیریت بلایای، انرژی، حمل و نقل، مدیریت منابع آب، جنگلداری، آبخیزداری، نفت وگاز، خدمات شهری، مخابرات، اینترنت اشیا، اینترنت ماهواره ای، پایش های استراتژیک، امنیت، تحول دیجیتال و پزشکی و سلامت، برای هر کشور زمینه افزایش اقتدار، غرور و افتخار ملی و بین المللی را به همراه دارد.
 
با توجه به تکمیل ماهواره سنجشی «پیام» به عنوان نخستین ماهواره عملیاتی کشور، تصمیم سازان کلان و مدیران سیاستمدار می توانند از کاربردهای این فناوری و داده های این ماهواره برای مدیریت بسیاری از موضوعات بهره بگیرند و توسعه کسب وکارهای فضاپایه را نیز در دستور کار قرار دهند.
 
تصاویر برگرفته از ماهواره سنجش از دور بیش از ۹ کاربرد اساسی دارد که شامل موضوعات زیر است.
 
کاربرد فناوری سنجش از دور در بخش انرژی
 
- پیش بینی الگوهای هوا برای افزایش راندمان
 
- پایش تجهیزات، جانمایی خطوط نیرو
 
- اطمینان از امنیت نیروی کار
 
- تولید نقشه زیست محیطی منطقه
 
- شناسایی مناطق جدید انرژی و پیش بینی ریسک
 
کاربرد فناوری سنجش از دور در شهرهای آینده
 
- پایش آلودگی
 
- تولید نقشه دو و سه بعدی
 
- مدیریت ترافیک
 
- ارتباط سرویس های اورژانس
 
- برنامه ریزی شهری
 
- پایش سلامت درختان
 
- ناوبری و موقعیت یابی.
 
کاربرد تصاویر ماهواره ای در پایش کشاورزی
 
- پیش بینی هوا
 
- تایید نقشه زمین
 
- مدیریت منابع آبی
 
- تخمین بازده محصول
 
- پایش مراحل رشد
 
- مدیریت سلامت محصول
 
- مدیریت خاک
 
- پایش و پیش بینی آفات
 
- پایش تغییرات و کاربری زمین
 
- هدایت تجهیزات خودکار
 
- برقراری ارتباط بین مزرعه ها
 
کاربرد تصاویر ماهواره ای در کمک به بلایای طبیعی
 
- پیش بینی تغییرات جوی منجر به بلایای طبیعی
 
- تخمین آسیب وارد شده
 
- شناسایی راههای فرار
 
- پایش تغییرات زمان
 
- تولید نقشه های به روز
 
- مدیریت امداد
 
- نجات و برقراری ارتباط
 
کاربرد تصاویر ماهواره ای در کمک به حمل و نقل
 
- مسیریابی
 
- موقعیت یابی دقیق
 
- بهینه سازی مصرف سوخت
 
- کمک به ترکیب روش های مختلف سفر
 
- خودروهای خودران
 
- اینترنت در سفر هوایی
 
- برقراری ارتباط با مراکز اورژانس
 
کاربرد داده های ماهواره ای در پایش هوا
 
- اندازه گیری کیفیت هوا
 
- پایش ذوب شدن یخ ها
 
- اندازه گیری سطح دریا
 
- پایش ذخایر ماهی
 
- اندازه گیری اراضی با کاربرد شهری
 
- مدیریت منابع آبی
 
- شناسایی منابع تولید آلودگی
 
کاربرد داده های ماهواره ای در بخش سرمایه گذاری
 
- مشخص کردن زمان دقیق معاملات مالی
 
- دنبال کردن دارایی ها
 
- مشخص کردن آنی مجاز بودن کارت های بانکی
 
- کمک به سیاست های بیمه گذاری
 
- ایجاد خدمات بانکی در مناطق غیرشهری
 
کاربرد داده های ماهواره ای در کمک به دولتهای محلی
 
- پایش ساخت و ساز مجاز و غیرمجاز
 
- اندازه گیری فرونشست زمین
 
- اندازه گیری جابجایی های پل ها
 
- پایش دشت های سیلابی
 
- تولید نقشه
 
- مدیریت پارک ها
 
- مدیریت و برنامه ریزی مسیر اتوبوس ها و ارتباط واحدهای پزشکی
 
کاربرد فناوری سنجش از دور در پایش اقیانوسها
 
- موقعیت یابی دقیق
 
- برقراری ارتباط کشتی ها و بندرها
 
- پایش آلودگی آب ها
 
- دسترسی به اینترنت به دریا و اقیانوس
 
- پایش کشند سرخ
 
- اندازه گیری ارتفاع موج
 
- پایش ذخایر ماهی و اندازه گیری شوری آب

۹ کاربرد اساسی ماهواره‌های سنجشی؛ از پایش آلودگی تا بلایای طبیعی

با استفاده از فناوری سـنجش از دور مـی‌تـوان بـا هزینـه و زمـان کمتـر، طیـف وسـیعی از پروژه‌ها را در سطح جهـانی و ملـی با ۹ کاربرد مهم از تصاویر مـاهواره‌ای حاصل از این فناوری اجرایی کرد.
 
بـه‌کـارگیری فنـاوری سـنجش از دور و تلفیـق آن بـا ســامانه اطلاعات جغرافیایی از جملـه راه‌هـای کسـب اطلاعـات از محـیط است؛ در ایـن زمینـه مـاهواره هـا مـی تواننـد اطلاعـاتی در چنـد بعـد، چنـد مقیـاس و چنـد طیف تهیه کنند که این ویژگی هـا بـه اهمیـت و نقـش آنهـا مـی افزایـد.
 
امروزه، بـا اسـتفاده از مـاهواره هـا، سنجنده های متنوع و تصـاویر مــاهواره ای، شناســایی و مطالعــه اجســام و پدیــده هــای زمینی کوچکتر از یــک متــر نیز امکان پذیر شده که خود موجــب تحــولی در فنــاوری سنجش از دور شده است.
 
با استفاده از تصاویر مـاهواره ای و فناوری سـنجش از دور، مـی تـوان بـا هزینـه و زمـان کمتـر، طیـف وسـیعی از پروژه ها را در سطح جهـانی، منطقـه ای، ملـی، اسـتانی و حتی محلـی بـه نتیجـه رسـاند.
 
عـلاوه بـر ایـن، قابلیـت تکـرار تصویربرداری مــاهواره ای از یک محل بــه فاصــله زمــانی چنــد ســاعت تــا چنــد روز در طــول مــاه یــا ســال، امکــان مطالعــات تغییرات و پایش پدیـده هـای زمینـی را به خـوبی فـراهم سـاخته اسـت. قابلیـت داده هـای مـاهواره ای، سـبب شـده تـا دانشمندان و محققان این رشـته، فعالیـت هـای خـود را گسـترش داده و نتـایج مطالعـات خـود را بـه تغییـرات اقلیمـی و نوسانات جهانی آن و اندازه گیری عوامل زیست محیطی بسط دهند.
 
از این رو دستیابی به فناوری سنجش از دور با تولید محصولات با ارزش افزوده در حوزه های مختلف کشاورزی، محیط زیست، هواشناسی، مدیریت بلایای، انرژی، حمل و نقل، مدیریت منابع آب، جنگلداری، آبخیزداری، نفت وگاز، خدمات شهری، مخابرات، اینترنت اشیا، اینترنت ماهواره ای، پایش های استراتژیک، امنیت، تحول دیجیتال و پزشکی و سلامت، برای هر کشور زمینه افزایش اقتدار، غرور و افتخار ملی و بین المللی را به همراه دارد.
 
با توجه به تکمیل ماهواره سنجشی «پیام» به عنوان نخستین ماهواره عملیاتی کشور، تصمیم سازان کلان و مدیران سیاستمدار می توانند از کاربردهای این فناوری و داده های این ماهواره برای مدیریت بسیاری از موضوعات بهره بگیرند و توسعه کسب وکارهای فضاپایه را نیز در دستور کار قرار دهند.
 
تصاویر برگرفته از ماهواره سنجش از دور بیش از ۹ کاربرد اساسی دارد که شامل موضوعات زیر است.
 
کاربرد فناوری سنجش از دور در بخش انرژی
 
- پیش بینی الگوهای هوا برای افزایش راندمان
 
- پایش تجهیزات، جانمایی خطوط نیرو
 
- اطمینان از امنیت نیروی کار
 
- تولید نقشه زیست محیطی منطقه
 
- شناسایی مناطق جدید انرژی و پیش بینی ریسک
 
کاربرد فناوری سنجش از دور در شهرهای آینده
 
- پایش آلودگی
 
- تولید نقشه دو و سه بعدی
 
- مدیریت ترافیک
 
- ارتباط سرویس های اورژانس
 
- برنامه ریزی شهری
 
- پایش سلامت درختان
 
- ناوبری و موقعیت یابی.
 
کاربرد تصاویر ماهواره ای در پایش کشاورزی
 
- پیش بینی هوا
 
- تایید نقشه زمین
 
- مدیریت منابع آبی
 
- تخمین بازده محصول
 
- پایش مراحل رشد
 
- مدیریت سلامت محصول
 
- مدیریت خاک
 
- پایش و پیش بینی آفات
 
- پایش تغییرات و کاربری زمین
 
- هدایت تجهیزات خودکار
 
- برقراری ارتباط بین مزرعه ها
 
کاربرد تصاویر ماهواره ای در کمک به بلایای طبیعی
 
- پیش بینی تغییرات جوی منجر به بلایای طبیعی
 
- تخمین آسیب وارد شده
 
- شناسایی راههای فرار
 
- پایش تغییرات زمان
 
- تولید نقشه های به روز
 
- مدیریت امداد
 
- نجات و برقراری ارتباط
 
کاربرد تصاویر ماهواره ای در کمک به حمل و نقل
 
- مسیریابی
 
- موقعیت یابی دقیق
 
- بهینه سازی مصرف سوخت
 
- کمک به ترکیب روش های مختلف سفر
 
- خودروهای خودران
 
- اینترنت در سفر هوایی
 
- برقراری ارتباط با مراکز اورژانس
 
کاربرد داده های ماهواره ای در پایش هوا
 
- اندازه گیری کیفیت هوا
 
- پایش ذوب شدن یخ ها
 
- اندازه گیری سطح دریا
 
- پایش ذخایر ماهی
 
- اندازه گیری اراضی با کاربرد شهری
 
- مدیریت منابع آبی
 
- شناسایی منابع تولید آلودگی
 
کاربرد داده های ماهواره ای در بخش سرمایه گذاری
 
- مشخص کردن زمان دقیق معاملات مالی
 
- دنبال کردن دارایی ها
 
- مشخص کردن آنی مجاز بودن کارت های بانکی
 
- کمک به سیاست های بیمه گذاری
 
- ایجاد خدمات بانکی در مناطق غیرشهری
 
کاربرد داده های ماهواره ای در کمک به دولتهای محلی
 
- پایش ساخت و ساز مجاز و غیرمجاز
 
- اندازه گیری فرونشست زمین
 
- اندازه گیری جابجایی های پل ها
 
- پایش دشت های سیلابی
 
- تولید نقشه
 
- مدیریت پارک ها
 
- مدیریت و برنامه ریزی مسیر اتوبوس ها و ارتباط واحدهای پزشکی
 
کاربرد فناوری سنجش از دور در پایش اقیانوسها
 
- موقعیت یابی دقیق
 
- برقراری ارتباط کشتی ها و بندرها
 
- پایش آلودگی آب ها
 
- دسترسی به اینترنت به دریا و اقیانوس
 
- پایش کشند سرخ
 
- اندازه گیری ارتفاع موج
 
- پایش ذخایر ماهی و اندازه گیری شوری آب

ماهواره دوستی با ماهواره‌بر بومی به مدار تزریق می‌شود

رییس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه ماهواره "پیام" از زمان پرتاب با ایستگاه زمینی ارتباط برقرار کرد، گفت: در پرتاب ماهواره پیام، ماهواره‌بر نتوانست سرعت لازم را اعمال کند.
 
دکتر مرتضی براری با بیان اینکه ماهواره "دوستی" دانشگاه صنعتی شریف در نوبت بعدی پرتاب قرار دارد، افزود: این ماهواره نیز قرار است با ماهواره‌بر بومی پرتاب شود و مراحل پرتاب این ماهواره در حال انجام است.
 
براری در خصوص میزان قدرت ماهواره‌برهای بومی، اظهار کرد: ماهواره‌بر بومی "سفیر" قادر است ماهواره‌های تا وزن ۵۰ کیلوگرم را در مدار ۲۵۰ تا ۳۵۰ کیلومتر و ماهواره‌برهای "سیمرغ" نیز می‌توانند ماهواره‌های ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم را در مدار ۵۰۰ کیلومتری قرار دهند.
 
رییس سازمان فضایی ایران، به پرتاب ماهواره "پیام" اشاره کرد و یادآور شد: زمانی که ماهواره قرار است در مدار قرار گیرد، باید ماهواره‌بر با یک سرعت خاصی ماهواره را به مدار تزریق کند.
 
وی با تاکید بر اینکه در پرتاب ماهواره پیام، ماهواره‌بر نتوانست سرعت لازم را اعمال کند، یادآور شد: این امر نشان می‌دهد که اشکال در ماهواره نبوده است.
 
به گفته رییس سازمان فضایی، از زمانی که "پیام" پرتاب شد، از همان لحظه اطلاعات این ماهواره دریافت و ارتباط آن با ایستگاه زمینی برقرار شد.
 
براری تصریح کرد: همان طور که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تاکید داشتند، به صورت جدی، توسعه زیر ساخت‌های فضایی بومی در اولویت برنامه‌های ما قرار دارد و با سرعت روند توسعه فضایی را ادامه خواهیم داد.
 
وی با بیان اینکه پرتاب بامداد امروز تجربه موفقی برای ما بود، افزود: در عرصه فضایی به دلیل پیچیدگی‌هایی که هم ماهواره و هم ماهواره‌بر دارند، هر حرکتی در این زمینه، رو به جلو است و هیچ حرکتی منجر به شکست نمی‌شود و دستاوردهایی که در پرتاب امروز به دست آوردیم، به ما کمک خواهد کرد که مشکلات خود را در فرآیندهای بعدی برطرف کنیم.
 
رییس سازمان فضایی تاکید کرد: پرتاب امروز، به ما جرات داد که با توان داخلی هم ماهواره عملیاتی بسازیم، هم ماهواره‌برهای عملیاتی طراحی کنیم و هم بتوانیم ماهواره و ماهواره‌برها را با هم تطبیق دهیم.
 
براری با بیان اینکه در پرتاب ماهواره پیام اشکال جزیی ایجاد شد، اظهار کرد: ما در حال برطرف کردن این اشکال خواهیم بود، ولی مهمترین دستاورد این پرتاب این بود که دانشمندان کشور به دانش طراحی و ساخت ماهواره و ماهواره‌بر دست پیدا کردند.
 
وی اضافه کرد: این گفته به این معنا است که ساخت ماهواره و ماهواره‌بر در زمان بسیار کمتری امکان‌پذیر خواهد بود. تیم تحقیقاتی "پیام" اکنون قادر خواهند بود که این ماهواره را در مدت ۶ ماه بسازند.
 
به گفته وی، قرارداد طراحی و ساخت ماهواره "پیام" در سال ۱۳۸۷ منعقد شد و قرار بود این ماهواره با همکاری مشترک دیگر کشورها و با پرتاب‌گر خارجی صورت گیرد، ولی تا سال ۱۳۹۱ هیچ کشوری حاضر به همکاری نشد؛ از این رو تیم تحقیقاتی داخلی بر اساس توان خود اقدام به طراحی و ساخت ماهواره و هم ماهواره‌بر کردند.
 
براری با بیان اینکه دانش فضایی کسب شده بسیار ارزشمند است، گفت: ما به این موضوع می‌بالیم و تجربه امروز نیز تجربه‌ای برای برطرف کردن ضعف‌های این حوزه خواهد بود تا اشکالات کوچک برطرف شوند.
 
رییس سازمان فضایی در پاسخ به این سوال که آیا ماهواره‌هایی که در پرتاب ناموفق هستند، قابل بازیافتند یا خیر، توضیح داد: ماهواره‌هایی که وارد جو می‌شوند، می‌سوزند و ماهواره و ماهواره‌بر به طور کامل سوخته می‌شوند.
 
براری با بیان اینکه در حال حاضر چندین ماهواره در حال تکمیل است، افزود: در حال حاضر ماهواره‌های "ظفر" و "ناهید ۲" در حال تکمیل است و ماهواره "ناهید ۱" به پایان رسیده است.
 
رییس سازمان فضایی با اشاره به ماهواره "دوستی" دانشگاه شریف، توضیح داد: این ماهواره دارای وزن ۵۰ کیلوگرم است که در مدار ۲۵۰ تا ۳۵۰ کیلومتر قرار خواهد گرفت.
 
وی اضافه کرد: تیم تحقیقاتی این طرح در حال حاضر در حال انجام تست‌های سازگاری نهایی هستند. تست‌های سازگاری قبلا انجام شده است و تیم تحقیقاتی در حال انجام تست سازگاری مجدد هستند.
 
براری در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است روزی فعالیت‌های فضایی کشور متوقف شود، خاطر نشان کرد: عزم ما در این زمینه جزم است و پیرو تاکیدات مقام معظم رهبری و رییس‌جمهوری و همچنین اسناد بالا دستی چون سند دوم ۱۰ ساله فضایی، ما به روند توسعه در این حوزه با جدیت ادامه خواهیم داد و قرار نیست این فعالیت‌ها تضعیف شود.
 
وی در پایان با اشاره به سرنوشت ماهواره "پیام"، اظهار کرد: بعد از پرتاب ماهواره پیام، مهندس جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در میان تیم تحقیقاتی ماهواره "پیام" حاضر شد و بر اجرای پروژه دیگر در زمینه ساخت ماهواره عملیاتی تاکید کرد.

نامه مهم تیم توسعه دهنده ماهواره پیام امیرکبیر به رییس جمهور

تیم توسعه دهنده ماهواره پیام امیرکبیر در نامه ای به رییس جمهور، برای طراحی و ساخت ماهواره بعدی به منظور اعلام آمادگی کرد.
 
به گزارش جماران؛ متن این نامه به شرح زیر است: 
 
جناب آقای دکتر روحانی
 
ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
 
 
سلام علیکم
 
همانگونه که مستحضرید، ماهواره پیام امیرکبیر ماحصل تلاش نخبگان جوان و تلاش‌گر دانشگاه صنعتی امیرکبیر و تجربه‌ گرانقدر اساتید این دانشگاه بود که با سفارش سازمان فضایی ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، طی مسیر پرفراز و نشیب چندین ساله از گذرگاه‌های سختی عبور نموده و با همه دشواری‌ها محصول عملیاتی پروازی با مشخصات فنی یکتا را به عرصه فضایی کشور تقدیم نمود.
 
جناب آقای رییس جمهور،
 
فعالیت‌های فضایی هر کشور موجب کارآفرینی، شکوفایی استعدادها و توانمندسازی برای ورود به سایر حوزه‌های صنعتی کشور است که قطعا به صورت تدریجی و گام به گام حاصل می‌شود.
 
تیم فنی و اجرایی پروژه‌ی ماهواره‌ی پیام امیرکبیر طی ١٠ سال گذشته مشغول توسعه و پیاده‌سازی این ماهواره بوده و بیش از ۶۵٪‌ پیشرفت فیزیکی آن در دولت‌های یازدهم و دوازدهم اتفاق افتاده است. امید بر آن بود که امروز شاهد عملیاتی شدن این ماهواره در مدار باشیم و به مدت حداقل دو سال از داده‌های این سامانه در کاربردهای صلح آمیز مورد نیاز کشور بهره‌مند گردیم. آنچه رخ داد عملکرد عالی ماهواره و ارسال کلیه اطلاعات مورد انتظار در بازه‌ی محدود چند دقیقه‌ای حضور در مدار بود. علی‌رغم اندوه فراوان ناشی از عدم موفقیت نهایی پروژه، بر خود لازم می‌دانیم احساس غرور و سرافرازی خود را از مشاهده‌ی دستاورد زحمات بی‌شائبه همکاران وزارت دفاع در توسعه‌ی ماهواره‌بر با ابهت سیمرغ خدمت شما ابراز کنیم. امید داریم که با ادامه این تلاش‌ها و به‌کارگیری آموخته‌ها  شاهد ادامه‌ی مقتدرانه‌ی مسیر رو به پیشرفت این تیم توانمند باشیم.
 
در پایان ضمن تشکر ویژه از وزیر جوان کابینه حضرتعالی، علاقه‌مندیم به عرض برسانیم که تیم ماهواره‌ی پیام امیرکبیر با افتخار آماده است از همین فردا و با تجدید قوای مجدد با تمام توان  در چارچوب نیازمندی‌های کشور شروع به طراحی و ساخت ماهواره بعدی به منظور ارائه‌ی خدمات مورد نیاز مردم نماید.
 
با تجدید احترام
 
تیم سازنده ماهواره‌ی پیام امیرکبیر

پیام جهرمی به وزیر دفاع؛ «سیمرغ» ایرانی امروز با عظمت غرید

وزیر ارتباطات در پیامی به وزیر دفاع اعلام کرد: امروز سیمرغ ایرانی، با شکوه و عظمت غرید.
 
محمدجواد آذری جهرمی، در پیامی خطاب به وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح گفت: سیمرغ ایرانی، با شکوه و عظمت امروز غرید، «پیام» فضایی ما، شاید در ظاهر به سرانجام نرسید، اما «سیمرغ» خود پیام اقتدار ملت ایران بود.
 
به نوبه خودم از تلاشهای مجاهدانه حضرتعالی و همکارانتان تشکر می کنم. اطمینان دارم با تجربه امروز، فردا توانمندتریم.