سقوط به دره با نقشه راه هوش مصنوعی؛ نجات معجزهآسای ۳ کوهنورد!
توسعه روزافزون ابزارهای هوش مصنوعی و اتکای بیش از حد کاربران به محاسبات این فناوری، بار دیگر حادثهساز شد. این بار، اعتماد کورکورانه سه کوهنورد مبتدی به چتبات «جمنای» (Google Gemini) برای صعود به قله سرسخت «شاستا» در کالیفرنیا، به یک سناریوی نجات اضطراری و دلهرهآور ختم شد. این واقعه زنگ خطری جدی را درباره پیامدهای ناگوار استفاده از ابزارهای هوشمند در فعالیتهای پرخطر به صدا درآورده است.
کوهستان جای آزمون و خطای الگوریتمها نیست؛ جزئیات صعود ناکام به شاستا
بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی مقامات امدادی ایالات متحده، سه ماجراجوی جوان تصمیم گرفتند به قله آتشفشانی و ۴۳۲۲ متری شاستا صعود کنند. بزرگترین اشتباه این گروه، جایگزین کردن راهنماهای باتجربه و نقشههای رسمی با هوش مصنوعی گوگل بود. چتبات جمنای در یک خطای محاسباتی فاحش، زمان صعود را تنها ۸ ساعت تخمین زده و میزان آب و جیره غذایی پیشنهادی را بسیار کمتر از حد نیاز واقعی اعلام کرده بود.
این اطلاعات نادرست سبب شد صعود آنها به سفری چندروزه و فرساینده تبدیل شود. کوهنوردان بدون تجهیزات بقا و تحت تأثیر توصیههای ناقص، صعود خود را برخلاف قوانین کوهستان تا تاریکی شب ادامه دادند. در نهایت، تاریکی مطلق، خستگی مفرط و انحراف از مسیر اصلی، آنها را به درون یک دره کشاند که منجر به مصدومیت شدید زانوی یکی از اعضای گروه و گرفتار شدنشان در سرمای شبانه شد. نجاتیافتگان تنها پس از مداخله بالگردها و تیمهای نجات کوهستان از مرگ حتمی رهایی یافتند.
سریال ناکامیهای گردشگری با چتباتها؛ از درههای خیالی تا برفهای پیشبینینشده
واقعه کوه شاستا نخستین نمونه از گمراهی گردشگران توسط هوش مصنوعی نیست. اردیبهشتماه سال گذشته نیز گروهی از کوهنوردان در ارتفاعات برفی ونکوور کانادا، به دلیل مشاوره نادرست با چتجیپیتی (ChatGPT) و مجهز نبودن به کفش مناسب برف، در شرایط جوی بسیار سختی گرفتار شدند؛ چرا که هوش مصنوعی به آنها نگفته بود مسیر در این فصل هنوز پوشیده از یخ و برف سنگین است.
در نمونهای عجیبتر، دو گردشگر در کوههای آند پس از پرسوجو از یک چتبات، تلاش کردند به منطقهای موسوم به «دره مقدس هومانتای» بروند؛ مکانی که اساساً وجود خارجی ندارد و تنها زاییده پدیده «توهم هوش مصنوعی» (AI Hallucination) بود.
چرا نباید برای طبیعتگردی به هوش مصنوعی اعتماد کنیم؟
کارشناسان و راهنماهای محلی حوزه کوهنوردی تأکید میکنند که الگوریتمهای هوش مصنوعی فاقد درک پویایی از متغیرهای محیطی نظیر تغییرات ناگهانی آبوهوا، وضعیت توپوگرافی لحظهای و آمادگی جسمانی افراد هستند. هوش مصنوعی اطلاعات خود را از تلفیق دادههای متنی اینترنت بهدست میآورد و قادر به تفکیک واقعیتهای میدانی از محتواهای قدیمی یا نامعتبر نیست.
صعود به ارتفاعات نیازمند بررسی گزارشهای هواشناسی روزانه، همراه داشتن تجهیزات ایمنی استاندارد و مشورت با کارشناسان محلی است؛ فاکتورهایی که هیچ تراشه یا چتباتی در حال حاضر قادر به تحلیل همزمان و شخصیسازیشده آنها نیست.