شاهکار هوش مصنوعی در درک فضا و حل پازل؛ مدل GPT-۶ Astra بازی Portal را ۲۴ ساعته تمام کرد

در یک پیشرفت چشمگیر در حوزه ادراک محیطی و ناوبری سه‌بعدی، مدل پرچمدار جدید اوپن‌ای‌آی موسوم به «GPT-6 Astra» توانست بازی معمایی مشهور و کلاسیک «پورتال» (Portal)، شاهکار استودیوی ولو (Valve) را بدون کوچک‌ترین دخالت انسانی و به‌صورت کاملاً مستقل از ابتدا تا انتها به پایان برساند. این رویداد نشان‌دهنده جهش بزرگ مدل‌های هوش مصنوعی است که زمانی حتی در مدیریت بازی‌های ساده دوبعدی با بن‌بست روبه‌رو می‌شدند.

بازی Portal

این آزمایش فنی توسط یکی از علاقه‌مندان حوزه هوش مصنوعی با نام کاربری CozyBlaze به اجرا درآمد. در طول این سناریو، مدل هوش مصنوعی از طریق پروتکل MCP و ابزاری اختصاصی به نام SourcePauseTool با محیط بازی ارتباط برقرار کرد؛ سازوکار این ابزار به این صورت بود که بازی در لحظه تصمیم‌گیری متوقف می‌شد تا هوش مصنوعی پس از تحلیل موقعیت مکانی و بررسی اسکرین‌شات‌های دریافتی، فرامین حرکتی را ارسال کند. با وجود اینکه ویدیوی خلاصه این دستاورد حدود ۲ ساعت است، اما روند پردازش واقعی و پیمایش اتاق‌های پازل نزدیک به ۲۴ ساعت به طول انجامید و هزینه‌ای معادل ۵۷۱ دلار در قالب مصرف توکن‌های API به همراه داشت.

GPT-6 Astra

اتمام موفقیت‌آمیز بازی پورتال توسط یک ایجنت همه‌منظوره، در واقع تحقق هدفی است که مدیران شرکت OpenAI در سال ۱۳۹۵ (۲۰۱۶ میلادی) مبنی بر خلق عامل‌های هوشمند با توانایی تسلط بر انواع بازی‌های ویدیویی مطرح کرده بودند. هم‌اکنون سورس‌کدهای این پروژه تحت عنوان «Portal Agent» به‌صورت متن‌باز در گیت‌هاب در دسترس توسعه‌دهندگان قرار گرفته است.

به ادعای اوپن‌ای‌آی، مدل GPT-6 Astra فراتر از پردازش‌های متنی متداول، برای تعامل مستقل با سیستم‌های رایانه‌ای، اجرای وظایف پیشرفته مهندسی نرم‌افزار، مرور وب و حل مسائل پیچیده علمی بهینه‌سازی شده است و عملکرد درخشان آن در درک فیزیک پورتال‌ها، نمایی از پتانسیل‌های کاربردی این نسل نوین را به نمایش می‌گذارد.

پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال

پرامپت (Prompt) ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌دهیم تا براساس آن پاسخ یا خروجی مشخصی تولید کند. این ورودی می‌تواند یک سؤال ساده، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های دقیق، تصویر، فایل صوتی، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

پرامپت به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم مفهوم Prompt را خیلی ساده توضیح دهیم:

پرامپت همان چیزی است که به هوش مصنوعی می‌گویید یا می‌دهید تا متوجه شود از آن چه می‌خواهید.

برای مثال:

پرامپت ساده:

«درباره بازاریابی محتوا توضیح بده.»

مدل در این حالت اطلاعات کمی درباره هدف واقعی شما دارد.

اما می‌توان همان درخواست را دقیق‌تر کرد:

پرامپت دقیق‌تر:

«بازاریابی محتوا را در ۲۰۰ کلمه برای مدیر یک فروشگاه اینترنتی توضیح بده. لحن ساده باشد و در پایان سه مثال عملی ارائه کن.»

در نسخه دوم، مدل اطلاعات بیشتری درباره:

  • موضوع
  • مخاطب
  • طول پاسخ
  • لحن
  • فرمت خروجی

دریافت کرده است.

در نتیجه احتمال بیشتری وجود دارد که پاسخ آن به نیاز واقعی کاربر نزدیک باشد.

Prompting چیست؟

Prompting یا پرامپت‌دادن فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی است.

زمانی که چیزی در کادر ورودی ChatGPT، Claude، Gemini یا یک ابزار هوش مصنوعی دیگر می‌نویسید، در واقع در حال Prompting هستید.

Prompting الزاماً یک تعامل یک‌مرحله‌ای نیست.

ممکن است ابتدا از مدل بخواهید:

«یک مقاله درباره بازاریابی محتوا بنویس.»

سپس در پیام بعدی بگویید:

«مقدمه را کوتاه‌تر کن.»

و بعد:

«یک جدول مقایسه هم اضافه کن.»

این تعامل چندمرحله‌ای بخشی از فرایند Prompting است.

در بسیاری از موارد، بهترین خروجی از طریق رفت‌وبرگشت میان کاربر و مدل حاصل می‌شود، نه الزاماً با نوشتن یک دستور بسیار طولانی در همان پیام اول.

تفاوت Prompt و Prompting چیست؟

این دو اصطلاح به یک مفهوم اشاره ندارند:

اصطلاح معنی
Prompt ورودی یا دستوری که به AI داده می‌شود
Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با مدل
Prompt Engineering طراحی سیستماتیک Prompt برای دریافت خروجی بهتر

بنابراین یک Prompt همان «دستور» است، اما Prompting فرایندی است که طی آن با استفاده از این دستورها با مدل تعامل می‌کنید.

پرامپت در هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد؟

پرامپت چیست

Prompt مانند رابط میان انسان و مدل هوش مصنوعی عمل می‌کند.

کاربر هدف خود را از طریق Prompt بیان می‌کند و مدل تلاش می‌کند آن هدف را تفسیر و براساس آن خروجی تولید کند.

برای مثال Prompt می‌تواند از AI بخواهد:

  • متنی تولید کند؛
  • یک سؤال را پاسخ دهد؛
  • داده‌ها را تحلیل کند؛
  • تصویری ایجاد کند؛
  • یک فایل را خلاصه کند؛
  • کد بنویسد؛
  • اطلاعات را دسته‌بندی کند؛
  • ایده تولید کند؛
  • یک متن را ترجمه کند؛
  • محتوا را بازنویسی کند.

در مدل‌های زبانی بزرگ، Prompt روی نحوه تولید پاسخ تأثیر مستقیم می‌گذارد. مواردی مانند Context، دستور، محدودیت و فرمت مورد انتظار به مدل کمک می‌کنند دامنه پاسخ احتمالی را محدودتر کند.

چرا کیفیت پرامپت مهم است؟

مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند همیشه منظور پنهان کاربر را با دقت تشخیص دهد.

اگر Prompt بیش از حد کلی باشد، مدل مجبور می‌شود بخشی از هدف کاربر را حدس بزند.

برای مثال:

پرامپت مبهم:

«درباره سئو بنویس.»

این دستور مشخص نمی‌کند:

  • مخاطب چه کسی است؟
  • متن چقدر طولانی باشد؟
  • کدام بخش سئو توضیح داده شود؟
  • خروجی مقاله است یا توضیح کوتاه؟
  • سطح مطلب مبتدی است یا تخصصی؟

اما می‌توان آن را این‌گونه نوشت:

پرامپت بهتر:

«یک توضیح ۳۰۰ کلمه‌ای درباره Technical SEO برای مدیران بازاریابی بنویس. مفاهیم Crawlability، Indexability و Canonical را به زبان ساده توضیح بده و برای هر مورد یک مثال کوتاه ارائه کن.»

هر عنصر اضافه‌شده به این Prompt بخشی از ابهام را از بین می‌برد.

به همین دلیل، پرامپت بهتر معمولاً به پاسخ هدفمندتر منجر می‌شود.

انواع پرامپت براساس نوع ورودی

Prompt فقط متن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند انواع مختلفی از ورودی را دریافت کنند.

پرامپت متنی چیست؟

Text Prompt رایج‌ترین نوع Prompt است.

کاربر با استفاده از متن به مدل توضیح می‌دهد چه کاری انجام دهد.

پرامپت متنی می‌تواند برای مواردی مانند:

  • تولید محتوا
  • سؤال و جواب
  • ترجمه
  • خلاصه‌سازی
  • تحلیل داده
  • برنامه‌نویسی
  • ایده‌پردازی

استفاده شود.

پرامپت تصویری چیست؟

در Image Prompt، تصویر بخشی از ورودی مدل است.

برای مثال می‌توان تصویری را به AI داد و از آن خواست:

  • عناصر موجود در تصویر را شناسایی کند؛
  • تصویر را توضیح دهد؛
  • متن داخل تصویر را بررسی کند؛
  • سبک تصویر را تغییر دهد؛
  • شیئی را حذف یا اضافه کند.

در مدل‌های تولید تصویر نیز ممکن است توضیحات متنی برای ساخت تصویر استفاده شوند.

پرامپت صوتی چیست؟

Audio Prompt شامل ورودی صوتی است.

از این نوع Prompt می‌توان در کاربردهایی مانند:

  • تشخیص گفتار
  • تبدیل صدا به متن
  • تحلیل صوت
  • شناسایی زبان
  • دستیارهای صوتی
  • تولید گفتار

استفاده کرد.

پرامپت چندرسانه‌ای چیست؟

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع ورودی را هم‌زمان دریافت کنند.

برای مثال ممکن است:

تصویر + متن

را در اختیار مدل قرار دهید و بپرسید:

«این نمودار را تحلیل کن و سه نتیجه مهم آن را بنویس.»

در این حالت، تصویر و متن با هم Prompt را تشکیل می‌دهند.

انواع پرامپت براساس هدف

Promptها را می‌توان براساس هدفی که دنبال می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد.

پرامپت خلاقانه

Creative Prompt برای خروجی‌هایی استفاده می‌شود که آزادی بیشتری دارند.

برای مثال:

«یک داستان کوتاه درباره شهری بنویس که در آن هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید.»

کاربردهای آن شامل:

  • داستان
  • ایده‌پردازی
  • نام‌گذاری
  • طراحی Concept
  • سناریونویسی

است.

پرامپت مکالمه‌ای

Conversational Prompt برای گفت‌وگوی چندمرحله‌ای با AI استفاده می‌شود.

برای مثال:

«فرض کن مشاور کسب‌وکار من هستی. ابتدا پنج سؤال درباره مدل کسب‌وکارم بپرس و بعد براساس جواب‌ها پیشنهاد بده.»

پرامپت دستوری

Instructional Prompt یک وظیفه مشخص تعریف می‌کند.

برای مثال:

«متن زیر را در پنج Bullet Point خلاصه کن.»

پرامپت فنی

Technical Prompt معمولاً برای انجام وظایف دقیق‌تر مانند:

  • برنامه‌نویسی
  • تحلیل داده
  • دیباگ
  • تحلیل فنی
  • تولید خروجی ساختاریافته

استفاده می‌شود.

پرامپت ساختاریافته

Structured Prompt دقیقاً تعیین می‌کند خروجی چه ساختاری داشته باشد.

مثلاً:

«خروجی را در یک جدول سه‌ستونه شامل مشکل، علت و راه‌حل ارائه کن.»

این نوع Prompt باعث می‌شود پاسخ مدل قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

پرامپت Open-ended

در پرامپت‌های Open-ended آزادی بیشتری به مدل داده می‌شود.

برای مثال:

«ده ایده متفاوت برای استفاده خلاقانه از AI در آموزش پیشنهاد بده.»

این ساختار برای ایده‌پردازی مناسب‌تر از وظایفی است که به خروجی دقیق نیاز دارند.

اجزای یک پرامپت خوب چیست؟

برای نوشتن یک Prompt مؤثر می‌توان از چهار جزء اصلی استفاده کرد:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

1. Context یا زمینه

Context اطلاعاتی است که مدل برای درک موقعیت به آن نیاز دارد.

برای مثال:

«من مدیر بازاریابی یک فروشگاه اینترنتی لوازم ورزشی هستم.»

این جمله باعث می‌شود مدل بداند پاسخ باید در چه زمینه‌ای ارائه شود.

Context می‌تواند شامل:

  • صنعت
  • مخاطب
  • هدف
  • اطلاعات پروژه
  • داده‌های قبلی
  • شرایط مسئله

باشد.

2. Instruction یا دستور

در این بخش باید مشخص کنید AI دقیقاً چه کاری انجام دهد.

افعال مشخص بهتر از درخواست‌های مبهم هستند.

برای مثال:

  • تحلیل کن
  • مقایسه کن
  • خلاصه کن
  • بازنویسی کن
  • پیشنهاد بده
  • دسته‌بندی کن
  • استخراج کن

3. Constraints یا محدودیت‌ها

محدودیت‌ها دامنه پاسخ را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

  • بیشتر از ۵۰۰ کلمه نباشد؛
  • از اصطلاحات تخصصی استفاده نکن؛
  • فقط سه پیشنهاد ارائه بده؛
  • از اطلاعات خارج از فایل استفاده نکن؛
  • لحن رسمی باشد.

4. Output Format یا فرمت خروجی

به مدل بگویید نتیجه را چگونه ارائه کند.

برای مثال:

  • جدول
  • Bullet Point
  • پاراگراف
  • JSON
  • چک‌لیست
  • گزارش
  • کد

مشخص کردن قالب پاسخ می‌تواند تا حد زیادی از خروجی‌های نامرتبط جلوگیری کند.

Role یا تعیین نقش در Prompt

یکی دیگر از عناصر پرکاربرد در Prompting، تعیین نقش برای مدل است.

برای مثال:

«به‌عنوان یک متخصص سئو فنی، این مشکل Indexing را تحلیل کن.»

یا:

«به‌عنوان یک مدرس زبان انگلیسی، اشتباهات این متن را برای یک زبان‌آموز مبتدی توضیح بده.»

Role می‌تواند به مدل کمک کند نوع پاسخ، اصطلاحات و سطح توضیحات را با نیاز کاربر هماهنگ‌تر کند.

با این حال، تعیین نقش به‌تنهایی جایگزین دستور واضح و Context مناسب نیست.

یک فرمول ساده برای نوشتن Prompt

برای بسیاری از کارهای روزمره می‌توانید از این ساختار استفاده کنید:

نقش + Context + وظیفه + محدودیت + خروجی

برای مثال:

«به‌عنوان یک استراتژیست محتوا، برای یک فروشگاه اینترنتی کفش ورزشی که مخاطبان آن افراد ۱۸ تا ۳۵ ساله هستند، ۱۰ ایده مقاله درباره انتخاب کفش رانینگ پیشنهاد بده. عناوین حداکثر ۶۰ کاراکتر باشند و خروجی را در جدول شامل عنوان و Intent ارائه کن.»

این Prompt مشخص کرده است:

  • نقش: استراتژیست محتوا
  • Context: فروشگاه کفش ورزشی
  • مخاطب: ۱۸ تا ۳۵ سال
  • وظیفه: تولید ۱۰ ایده
  • محدودیت: عنوان زیر ۶۰ کاراکتر
  • فرمت: جدول
  • ستون‌ها: عنوان و Intent

نمونه پرامپت متنی

مثال برای تولید محتوا

Prompt:

«یک خلاصه ۲۰۰ کلمه‌ای درباره تأثیرات اقتصادی جهانی‌شدن بنویس. متن شامل یک مقدمه کوتاه، دو استدلال اصلی و نتیجه‌گیری باشد.»

در این نمونه:

  • وظیفه مشخص است؛
  • تعداد کلمات تعیین شده؛
  • ساختار خروجی مشخص شده است.

مثال برای داستان

Prompt:

«یک داستان کوتاه علمی‌تخیلی درباره آینده‌ای بنویس که هوش مصنوعی کنترل زمین را در اختیار گرفته است. لحن داستان هیجان‌انگیز باشد و در پایان یک Plot Twist داشته باشد.»

در این Prompt:

  • ژانر
  • موضوع
  • سبک
  • نوع پایان

مشخص شده‌اند.

نمونه پرامپت برای تولید تصویر

Prompt:

«یک تصویر واقع‌گرایانه از یک شهر آینده‌نگر در شب ایجاد کن؛ خودروهای معلق، ساختمان‌های بلند و نورهای نئون داشته باشد و فضای تصویر Cyberpunk باشد.»

در این Prompt:

  • سوژه
  • زمان
  • عناصر بصری
  • سبک

تعریف شده‌اند.

نمونه دیگر

«یک پرتره واقع‌گرایانه از یک شوالیه قرون وسطایی با زره درخشان بساز که در میدان نبرد ایستاده است. نورپردازی سینمایی و دراماتیک باشد.»

نمونه پرامپت صوتی

برای یک دستیار صوتی:

«فردا ساعت ۱۰ صبح جلسه با تیم بازاریابی را به من یادآوری کن.»

در این درخواست:

  • وظیفه
  • زمان
  • موضوع جلسه

مشخص شده است.

برای تحلیل صوت نیز می‌توان گفت:

«این فایل صوتی را بررسی کن و زبان اصلی گوینده را مشخص کن.»

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت نویسی

یک Prompt خوب الزاماً طولانی نیست.

مهم‌تر از طول، واضح بودن اطلاعات موردنیاز است.

یک Prompt مؤثر معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

  • هدف مشخص
  • Context کافی
  • دستور واضح
  • مخاطب مشخص در صورت نیاز
  • محدودیت‌های لازم
  • فرمت خروجی
  • زبان غیرمبهم
  • جزئیات قابل اندازه‌گیری

برای مثال واژه «حرفه‌ای» مبهم است.

به‌جای:

«یک گزارش حرفه‌ای بنویس.»

می‌توان گفت:

«یک گزارش ۵۰۰ کلمه‌ای با مقدمه، سه H2 و جمع‌بندی بنویس. لحن رسمی و مناسب ارائه به مدیرعامل باشد.»

در نسخه دوم، مفهوم «حرفه‌ای» به مجموعه‌ای از دستورهای قابل اجرا تبدیل شده است.

اشتباهات رایج در پرامپت‌نویسی

هدف نامشخص

Prompt:

«یه چیزی درباره بازاریابی بنویس.»

مدل نمی‌داند دقیقاً چه نوع محتوایی می‌خواهید.

نسخه بهتر:

«یک پست ۲۰۰ کلمه‌ای برای LinkedIn درباره کاهش Churn در SaaS بنویس.»

Context ناکافی

اگر مدل اطلاعات زمینه‌ای لازم را نداشته باشد، ممکن است پاسخ آن بیش از حد عمومی شود.

استفاده از اصطلاحات مبهم

کلماتی مانند:

  • خوب
  • خفن
  • حرفه‌ای
  • کامل
  • جذاب
  • مفصل

بدون توضیح بیشتر معیار مشخصی برای مدل ایجاد نمی‌کنند.

بهتر است آن‌ها را با ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری جایگزین کنید.

مشخص نکردن فرمت

اگر جدول می‌خواهید، بگویید «جدول».

اگر سه Bullet Point می‌خواهید، دقیقاً همین را بنویسید.

وارد کردن چند وظیفه نامرتبط

قرار دادن تعداد زیادی وظیفه متفاوت در یک Prompt می‌تواند کیفیت خروجی را کاهش دهد.

گاهی بهتر است مسئله را به چند مرحله تقسیم کنید.

چگونه یک پرامپت ضعیف را به پرامپت خوب تبدیل کنیم؟

فرض کنید Prompt اولیه این باشد:

«برای اینستاگرام محتوا بنویس.»

این درخواست تقریباً هیچ Context مشخصی ندارد.

نسخه بهتر:

«یک کپشن اینستاگرام درباره مزایای ورزش صبحگاهی بنویس.»

نسخه دقیق‌تر:

«یک کپشن اینستاگرام ۱۵۰ کلمه‌ای درباره سه مزیت ورزش صبحگاهی برای کارمندان بنویس. لحن دوستانه باشد، مقدمه یک جمله‌ای جذاب داشته باشد و در پایان یک CTA برای ذخیره کردن پست اضافه کن.»

با هر مرحله:

  • ابهام کمتر شده؛
  • مخاطب واضح‌تر شده؛
  • خروجی قابل پیش‌بینی‌تر شده است.

آیا Prompting همان جست‌وجو در گوگل است؟

خیر.

در موتور جست‌وجو معمولاً از یک Query نسبتاً کوتاه استفاده می‌کنیم:

«بهترین کفش رانینگ»

اما هنگام تعامل با AI می‌توانیم توضیح دهیم:

«من هفته‌ای سه بار روی آسفالت می‌دوم، وزنم ۸۰ کیلوگرم است و کف پای صافی دارم. هنگام انتخاب کفش رانینگ باید به چه ویژگی‌هایی توجه کنم؟»

Prompt می‌تواند Context و دستورهای بیشتری نسبت به یک Query جست‌وجو داشته باشد.

البته برخی ابزارهای مدرن، جست‌وجو و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند.

آیا Prompting برنامه‌نویسی است؟

خیر.

برای نوشتن Prompt معمولاً نیازی به دانش برنامه‌نویسی ندارید.

شما پارامترهای مدل یا کد داخلی آن را تغییر نمی‌دهید؛ بلکه با زبان طبیعی به یک مدل ازپیش‌آموزش‌دیده دستور می‌دهید.

البته در کاربردهای تخصصی‌تر ممکن است Prompt شامل:

  • کد
  • JSON
  • Schema
  • متغیرها

نیز باشد، اما اصل Prompting الزاماً برنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود.

آیا Prompt باید خیلی طولانی باشد؟

خیر.

یک Prompt خوب باید به‌اندازه کافی اطلاعات داشته باشد، نه بیشترین اطلاعات ممکن.

اضافه کردن اطلاعات بی‌ربط می‌تواند Prompt را شلوغ کند.

هدف این است که اطلاعات موردنیاز مدل برای انجام درست وظیفه ارائه شود.

همچنین مدل‌های AI دارای محدودیتی به نام Context Window هستند و فقط مقدار مشخصی Token را در یک تعامل پردازش می‌کنند.

آیا می‌توان Prompt را اصلاح کرد؟

بله و در بسیاری از موارد این کار توصیه می‌شود.

Prompting یک فرایند Iterative است.

برای مثال بعد از دریافت پاسخ می‌توانید بگویید:

  • «کوتاه‌ترش کن.»
  • «مثال بیشتری اضافه کن.»
  • «فقط برای افراد مبتدی توضیح بده.»
  • «این بخش را در جدول قرار بده.»
  • «از زاویه مخالف هم بررسی کن.»

بنابراین لازم نیست همیشه در اولین Prompt به خروجی نهایی برسید.

آیا یک Prompt در همه مدل‌های AI پاسخ یکسانی می‌دهد؟

خیر.

یک Prompt مشابه ممکن است در مدل‌های مختلف پاسخ‌های متفاوتی ایجاد کند.

دلیل آن می‌تواند تفاوت در:

  • معماری مدل
  • داده‌های آموزشی
  • روش آموزش
  • تنظیمات مدل
  • قابلیت‌های ابزار
  • نحوه تفسیر دستور

باشد.

بنابراین Promptی که در یک مدل عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در مدل دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

آیا پرامپت باید انگلیسی باشد؟

خیر.

بسیاری از مدل‌های مدرن از چندین زبان پشتیبانی می‌کنند و می‌توانید Prompt را به فارسی یا زبان‌های دیگر بنویسید.

با این حال، کیفیت پاسخ ممکن است در زبان‌های مختلف متفاوت باشد؛ زیرا حجم و کیفیت داده آموزشی مدل در هر زبان یکسان نیست.

Prompt Engineering چیست؟

مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering فرایند طراحی، آزمایش و بهینه‌سازی Promptها برای هدایت بهتر مدل‌های هوش مصنوعی است.

هدف Prompt Engineering این است که با طراحی دقیق ورودی، احتمال دریافت خروجی موردنظر افزایش پیدا کند.

مهندسی پرامپت می‌تواند شامل:

  • طراحی Context
  • تعیین نقش
  • نوشتن Instruction
  • تعیین Constraints
  • ارائه مثال
  • مشخص کردن فرمت خروجی
  • آزمایش نسخه‌های مختلف Prompt
  • اصلاح Prompt براساس خروجی

باشد.

بنابراین Prompt Engineering را نباید صرفاً به «نوشتن سؤال طولانی» محدود کرد.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی است.

اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی آن ورودی است.

برای مثال:

Prompt:

«این متن را خلاصه کن.»

Prompt مهندسی‌شده:

«متن زیر را برای یک مدیر غیرمتخصص در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن. فقط سه نتیجه اصلی را نگه دار و خروجی را در سه Bullet Point ارائه کن.»

نسخه دوم تلاش می‌کند نحوه اجرای وظیفه و خروجی مورد انتظار را دقیق‌تر کنترل کند.

آیا می‌توان Promptها را ذخیره و دوباره استفاده کرد؟

بله.

اگر یک Prompt برای یک وظیفه تکراری نتیجه مناسبی ایجاد می‌کند، می‌توان آن را ذخیره و دوباره استفاده کرد.

برای مثال سازمان‌ها ممکن است Promptهای استانداردی برای:

  • خلاصه کردن گزارش‌ها
  • پاسخ به مشتری
  • تحلیل داده
  • تولید توضیحات محصول
  • تولید Brief محتوا

داشته باشند.

استفاده مجدد از Promptهای موفق می‌تواند به ثبات فرایند کمک کند.

آیا وارد کردن اطلاعات حساس در Prompt امن است؟

نباید به‌صورت پیش‌فرض هر نوع داده حساسی را در اختیار یک ابزار AI قرار داد.

پیش از وارد کردن اطلاعاتی مانند:

  • اطلاعات شخصی
  • اطلاعات مشتری
  • اسناد محرمانه
  • اطلاعات مالی
  • داده‌های سازمانی

باید سیاست‌های حریم خصوصی و نحوه استفاده آن سرویس از داده‌ها بررسی شود.

پرامپت‌ها چه نقشی در آینده هوش مصنوعی دارند؟

با پیشرفت مدل‌های AI، روش تعامل انسان و هوش مصنوعی نیز تغییر می‌کند.

در ابتدا بسیاری از تعاملات کامپیوتری براساس فرمان‌های ساده انجام می‌شدند. اما مدل‌های مدرن می‌توانند دستورهای پیچیده‌تر و طبیعی‌تری را تفسیر کنند.

با توسعه Multimodal AI، Promptها نیز دیگر محدود به متن نیستند.

کاربر می‌تواند ترکیبی از:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو
  • فایل
  • داده ساختاریافته

را در اختیار مدل قرار دهد.

در نتیجه تعامل با AI احتمالاً به‌تدریج طبیعی‌تر خواهد شد و کاربران کمتر نیاز خواهند داشت خود را با قالب‌های فنی محدود سازگار کنند.

جمع‌بندی

Prompt یا پرامپت ورودی‌ای است که از طریق آن هدف، سؤال یا دستور خود را به یک سیستم هوش مصنوعی منتقل می‌کنیم.

این ورودی می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

کیفیت Prompt می‌تواند تأثیر زیادی بر خروجی داشته باشد. هرچه Context، دستور، محدودیت‌ها و فرمت خروجی واضح‌تر باشند، احتمال دریافت پاسخ متناسب‌تر افزایش پیدا می‌کند.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان یک Prompt خوب را براساس این ساختار نوشت:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

در عین حال Prompting یک فرایند تعاملی است و می‌توان براساس پاسخ مدل، Prompt را اصلاح و تکمیل کرد.

بنابراین مهارت اصلی فقط «سؤال پرسیدن از AI» نیست؛ بلکه توانایی انتقال دقیق هدف و اطلاعات لازم به مدل است.

سوالات متداول درباره پرامپت

پرامپت چیست؟

پرامپت یا Prompt ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌گیرد. Prompt می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا سایر انواع داده باشد.

پرامپت در ChatGPT چیست؟

هر متن، سؤال، دستور یا اطلاعاتی که برای هدایت پاسخ در اختیار ChatGPT قرار می‌دهید، Prompt محسوب می‌شود.

Prompting چیست؟

Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی برای دریافت پاسخ یا خروجی موردنظر است.

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت خوب معمولاً دارای هدف مشخص، Context کافی، دستور واضح، محدودیت‌های لازم و فرمت خروجی مشخص است.

آیا هرچه پرامپت طولانی‌تر باشد بهتر است؟

خیر. طول بیشتر الزاماً به معنای Prompt بهتر نیست. مهم این است که اطلاعات لازم به شکل واضح و بدون جزئیات غیرضروری ارائه شوند.

انواع Prompt چیست؟

پرامپت می‌تواند متنی، تصویری، صوتی یا چندرسانه‌ای باشد. از نظر هدف نیز Promptهای خلاقانه، مکالمه‌ای، فنی، دستوری، ساختاریافته و Open-ended وجود دارند.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی یا دستور است؛ اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی Prompt برای هدایت بهتر مدل و دریافت خروجی مناسب‌تر است.

آیا Prompt حتماً باید انگلیسی باشد؟

خیر. بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی از زبان فارسی و زبان‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند.

چرا بعضی Promptها خروجی ضعیفی دارند؟

نبود Context کافی، هدف نامشخص، استفاده از عبارات مبهم، تعریف نکردن خروجی و ترکیب چند وظیفه نامرتبط از دلایل رایج تولید پاسخ ضعیف هستند.

آیا می‌توان یک Prompt را چند بار استفاده کرد؟

بله. Promptهای موفق را می‌توان ذخیره و برای وظایف مشابه در جلسات یا پروژه‌های بعدی مجدداً استفاده کرد.

نوشته پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.

پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال

پرامپت (Prompt) ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌دهیم تا براساس آن پاسخ یا خروجی مشخصی تولید کند. این ورودی می‌تواند یک سؤال ساده، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های دقیق، تصویر، فایل صوتی، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

پرامپت به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم مفهوم Prompt را خیلی ساده توضیح دهیم:

پرامپت همان چیزی است که به هوش مصنوعی می‌گویید یا می‌دهید تا متوجه شود از آن چه می‌خواهید.

برای مثال:

پرامپت ساده:

«درباره بازاریابی محتوا توضیح بده.»

مدل در این حالت اطلاعات کمی درباره هدف واقعی شما دارد.

اما می‌توان همان درخواست را دقیق‌تر کرد:

پرامپت دقیق‌تر:

«بازاریابی محتوا را در ۲۰۰ کلمه برای مدیر یک فروشگاه اینترنتی توضیح بده. لحن ساده باشد و در پایان سه مثال عملی ارائه کن.»

در نسخه دوم، مدل اطلاعات بیشتری درباره:

  • موضوع
  • مخاطب
  • طول پاسخ
  • لحن
  • فرمت خروجی

دریافت کرده است.

در نتیجه احتمال بیشتری وجود دارد که پاسخ آن به نیاز واقعی کاربر نزدیک باشد.

Prompting چیست؟

Prompting یا پرامپت‌دادن فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی است.

زمانی که چیزی در کادر ورودی ChatGPT، Claude، Gemini یا یک ابزار هوش مصنوعی دیگر می‌نویسید، در واقع در حال Prompting هستید.

Prompting الزاماً یک تعامل یک‌مرحله‌ای نیست.

ممکن است ابتدا از مدل بخواهید:

«یک مقاله درباره بازاریابی محتوا بنویس.»

سپس در پیام بعدی بگویید:

«مقدمه را کوتاه‌تر کن.»

و بعد:

«یک جدول مقایسه هم اضافه کن.»

این تعامل چندمرحله‌ای بخشی از فرایند Prompting است.

در بسیاری از موارد، بهترین خروجی از طریق رفت‌وبرگشت میان کاربر و مدل حاصل می‌شود، نه الزاماً با نوشتن یک دستور بسیار طولانی در همان پیام اول.

تفاوت Prompt و Prompting چیست؟

این دو اصطلاح به یک مفهوم اشاره ندارند:

اصطلاح معنی
Prompt ورودی یا دستوری که به AI داده می‌شود
Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با مدل
Prompt Engineering طراحی سیستماتیک Prompt برای دریافت خروجی بهتر

بنابراین یک Prompt همان «دستور» است، اما Prompting فرایندی است که طی آن با استفاده از این دستورها با مدل تعامل می‌کنید.

پرامپت در هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد؟

پرامپت چیست

Prompt مانند رابط میان انسان و مدل هوش مصنوعی عمل می‌کند.

کاربر هدف خود را از طریق Prompt بیان می‌کند و مدل تلاش می‌کند آن هدف را تفسیر و براساس آن خروجی تولید کند.

برای مثال Prompt می‌تواند از AI بخواهد:

  • متنی تولید کند؛
  • یک سؤال را پاسخ دهد؛
  • داده‌ها را تحلیل کند؛
  • تصویری ایجاد کند؛
  • یک فایل را خلاصه کند؛
  • کد بنویسد؛
  • اطلاعات را دسته‌بندی کند؛
  • ایده تولید کند؛
  • یک متن را ترجمه کند؛
  • محتوا را بازنویسی کند.

در مدل‌های زبانی بزرگ، Prompt روی نحوه تولید پاسخ تأثیر مستقیم می‌گذارد. مواردی مانند Context، دستور، محدودیت و فرمت مورد انتظار به مدل کمک می‌کنند دامنه پاسخ احتمالی را محدودتر کند.

چرا کیفیت پرامپت مهم است؟

مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند همیشه منظور پنهان کاربر را با دقت تشخیص دهد.

اگر Prompt بیش از حد کلی باشد، مدل مجبور می‌شود بخشی از هدف کاربر را حدس بزند.

برای مثال:

پرامپت مبهم:

«درباره سئو بنویس.»

این دستور مشخص نمی‌کند:

  • مخاطب چه کسی است؟
  • متن چقدر طولانی باشد؟
  • کدام بخش سئو توضیح داده شود؟
  • خروجی مقاله است یا توضیح کوتاه؟
  • سطح مطلب مبتدی است یا تخصصی؟

اما می‌توان آن را این‌گونه نوشت:

پرامپت بهتر:

«یک توضیح ۳۰۰ کلمه‌ای درباره Technical SEO برای مدیران بازاریابی بنویس. مفاهیم Crawlability، Indexability و Canonical را به زبان ساده توضیح بده و برای هر مورد یک مثال کوتاه ارائه کن.»

هر عنصر اضافه‌شده به این Prompt بخشی از ابهام را از بین می‌برد.

به همین دلیل، پرامپت بهتر معمولاً به پاسخ هدفمندتر منجر می‌شود.

انواع پرامپت براساس نوع ورودی

Prompt فقط متن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند انواع مختلفی از ورودی را دریافت کنند.

پرامپت متنی چیست؟

Text Prompt رایج‌ترین نوع Prompt است.

کاربر با استفاده از متن به مدل توضیح می‌دهد چه کاری انجام دهد.

پرامپت متنی می‌تواند برای مواردی مانند:

  • تولید محتوا
  • سؤال و جواب
  • ترجمه
  • خلاصه‌سازی
  • تحلیل داده
  • برنامه‌نویسی
  • ایده‌پردازی

استفاده شود.

پرامپت تصویری چیست؟

در Image Prompt، تصویر بخشی از ورودی مدل است.

برای مثال می‌توان تصویری را به AI داد و از آن خواست:

  • عناصر موجود در تصویر را شناسایی کند؛
  • تصویر را توضیح دهد؛
  • متن داخل تصویر را بررسی کند؛
  • سبک تصویر را تغییر دهد؛
  • شیئی را حذف یا اضافه کند.

در مدل‌های تولید تصویر نیز ممکن است توضیحات متنی برای ساخت تصویر استفاده شوند.

پرامپت صوتی چیست؟

Audio Prompt شامل ورودی صوتی است.

از این نوع Prompt می‌توان در کاربردهایی مانند:

  • تشخیص گفتار
  • تبدیل صدا به متن
  • تحلیل صوت
  • شناسایی زبان
  • دستیارهای صوتی
  • تولید گفتار

استفاده کرد.

پرامپت چندرسانه‌ای چیست؟

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع ورودی را هم‌زمان دریافت کنند.

برای مثال ممکن است:

تصویر + متن

را در اختیار مدل قرار دهید و بپرسید:

«این نمودار را تحلیل کن و سه نتیجه مهم آن را بنویس.»

در این حالت، تصویر و متن با هم Prompt را تشکیل می‌دهند.

انواع پرامپت براساس هدف

Promptها را می‌توان براساس هدفی که دنبال می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد.

پرامپت خلاقانه

Creative Prompt برای خروجی‌هایی استفاده می‌شود که آزادی بیشتری دارند.

برای مثال:

«یک داستان کوتاه درباره شهری بنویس که در آن هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید.»

کاربردهای آن شامل:

  • داستان
  • ایده‌پردازی
  • نام‌گذاری
  • طراحی Concept
  • سناریونویسی

است.

پرامپت مکالمه‌ای

Conversational Prompt برای گفت‌وگوی چندمرحله‌ای با AI استفاده می‌شود.

برای مثال:

«فرض کن مشاور کسب‌وکار من هستی. ابتدا پنج سؤال درباره مدل کسب‌وکارم بپرس و بعد براساس جواب‌ها پیشنهاد بده.»

پرامپت دستوری

Instructional Prompt یک وظیفه مشخص تعریف می‌کند.

برای مثال:

«متن زیر را در پنج Bullet Point خلاصه کن.»

پرامپت فنی

Technical Prompt معمولاً برای انجام وظایف دقیق‌تر مانند:

  • برنامه‌نویسی
  • تحلیل داده
  • دیباگ
  • تحلیل فنی
  • تولید خروجی ساختاریافته

استفاده می‌شود.

پرامپت ساختاریافته

Structured Prompt دقیقاً تعیین می‌کند خروجی چه ساختاری داشته باشد.

مثلاً:

«خروجی را در یک جدول سه‌ستونه شامل مشکل، علت و راه‌حل ارائه کن.»

این نوع Prompt باعث می‌شود پاسخ مدل قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

پرامپت Open-ended

در پرامپت‌های Open-ended آزادی بیشتری به مدل داده می‌شود.

برای مثال:

«ده ایده متفاوت برای استفاده خلاقانه از AI در آموزش پیشنهاد بده.»

این ساختار برای ایده‌پردازی مناسب‌تر از وظایفی است که به خروجی دقیق نیاز دارند.

اجزای یک پرامپت خوب چیست؟

برای نوشتن یک Prompt مؤثر می‌توان از چهار جزء اصلی استفاده کرد:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

1. Context یا زمینه

Context اطلاعاتی است که مدل برای درک موقعیت به آن نیاز دارد.

برای مثال:

«من مدیر بازاریابی یک فروشگاه اینترنتی لوازم ورزشی هستم.»

این جمله باعث می‌شود مدل بداند پاسخ باید در چه زمینه‌ای ارائه شود.

Context می‌تواند شامل:

  • صنعت
  • مخاطب
  • هدف
  • اطلاعات پروژه
  • داده‌های قبلی
  • شرایط مسئله

باشد.

2. Instruction یا دستور

در این بخش باید مشخص کنید AI دقیقاً چه کاری انجام دهد.

افعال مشخص بهتر از درخواست‌های مبهم هستند.

برای مثال:

  • تحلیل کن
  • مقایسه کن
  • خلاصه کن
  • بازنویسی کن
  • پیشنهاد بده
  • دسته‌بندی کن
  • استخراج کن

3. Constraints یا محدودیت‌ها

محدودیت‌ها دامنه پاسخ را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

  • بیشتر از ۵۰۰ کلمه نباشد؛
  • از اصطلاحات تخصصی استفاده نکن؛
  • فقط سه پیشنهاد ارائه بده؛
  • از اطلاعات خارج از فایل استفاده نکن؛
  • لحن رسمی باشد.

4. Output Format یا فرمت خروجی

به مدل بگویید نتیجه را چگونه ارائه کند.

برای مثال:

  • جدول
  • Bullet Point
  • پاراگراف
  • JSON
  • چک‌لیست
  • گزارش
  • کد

مشخص کردن قالب پاسخ می‌تواند تا حد زیادی از خروجی‌های نامرتبط جلوگیری کند.

Role یا تعیین نقش در Prompt

یکی دیگر از عناصر پرکاربرد در Prompting، تعیین نقش برای مدل است.

برای مثال:

«به‌عنوان یک متخصص سئو فنی، این مشکل Indexing را تحلیل کن.»

یا:

«به‌عنوان یک مدرس زبان انگلیسی، اشتباهات این متن را برای یک زبان‌آموز مبتدی توضیح بده.»

Role می‌تواند به مدل کمک کند نوع پاسخ، اصطلاحات و سطح توضیحات را با نیاز کاربر هماهنگ‌تر کند.

با این حال، تعیین نقش به‌تنهایی جایگزین دستور واضح و Context مناسب نیست.

یک فرمول ساده برای نوشتن Prompt

برای بسیاری از کارهای روزمره می‌توانید از این ساختار استفاده کنید:

نقش + Context + وظیفه + محدودیت + خروجی

برای مثال:

«به‌عنوان یک استراتژیست محتوا، برای یک فروشگاه اینترنتی کفش ورزشی که مخاطبان آن افراد ۱۸ تا ۳۵ ساله هستند، ۱۰ ایده مقاله درباره انتخاب کفش رانینگ پیشنهاد بده. عناوین حداکثر ۶۰ کاراکتر باشند و خروجی را در جدول شامل عنوان و Intent ارائه کن.»

این Prompt مشخص کرده است:

  • نقش: استراتژیست محتوا
  • Context: فروشگاه کفش ورزشی
  • مخاطب: ۱۸ تا ۳۵ سال
  • وظیفه: تولید ۱۰ ایده
  • محدودیت: عنوان زیر ۶۰ کاراکتر
  • فرمت: جدول
  • ستون‌ها: عنوان و Intent

نمونه پرامپت متنی

مثال برای تولید محتوا

Prompt:

«یک خلاصه ۲۰۰ کلمه‌ای درباره تأثیرات اقتصادی جهانی‌شدن بنویس. متن شامل یک مقدمه کوتاه، دو استدلال اصلی و نتیجه‌گیری باشد.»

در این نمونه:

  • وظیفه مشخص است؛
  • تعداد کلمات تعیین شده؛
  • ساختار خروجی مشخص شده است.

مثال برای داستان

Prompt:

«یک داستان کوتاه علمی‌تخیلی درباره آینده‌ای بنویس که هوش مصنوعی کنترل زمین را در اختیار گرفته است. لحن داستان هیجان‌انگیز باشد و در پایان یک Plot Twist داشته باشد.»

در این Prompt:

  • ژانر
  • موضوع
  • سبک
  • نوع پایان

مشخص شده‌اند.

نمونه پرامپت برای تولید تصویر

Prompt:

«یک تصویر واقع‌گرایانه از یک شهر آینده‌نگر در شب ایجاد کن؛ خودروهای معلق، ساختمان‌های بلند و نورهای نئون داشته باشد و فضای تصویر Cyberpunk باشد.»

در این Prompt:

  • سوژه
  • زمان
  • عناصر بصری
  • سبک

تعریف شده‌اند.

نمونه دیگر

«یک پرتره واقع‌گرایانه از یک شوالیه قرون وسطایی با زره درخشان بساز که در میدان نبرد ایستاده است. نورپردازی سینمایی و دراماتیک باشد.»

نمونه پرامپت صوتی

برای یک دستیار صوتی:

«فردا ساعت ۱۰ صبح جلسه با تیم بازاریابی را به من یادآوری کن.»

در این درخواست:

  • وظیفه
  • زمان
  • موضوع جلسه

مشخص شده است.

برای تحلیل صوت نیز می‌توان گفت:

«این فایل صوتی را بررسی کن و زبان اصلی گوینده را مشخص کن.»

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت نویسی

یک Prompt خوب الزاماً طولانی نیست.

مهم‌تر از طول، واضح بودن اطلاعات موردنیاز است.

یک Prompt مؤثر معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

  • هدف مشخص
  • Context کافی
  • دستور واضح
  • مخاطب مشخص در صورت نیاز
  • محدودیت‌های لازم
  • فرمت خروجی
  • زبان غیرمبهم
  • جزئیات قابل اندازه‌گیری

برای مثال واژه «حرفه‌ای» مبهم است.

به‌جای:

«یک گزارش حرفه‌ای بنویس.»

می‌توان گفت:

«یک گزارش ۵۰۰ کلمه‌ای با مقدمه، سه H2 و جمع‌بندی بنویس. لحن رسمی و مناسب ارائه به مدیرعامل باشد.»

در نسخه دوم، مفهوم «حرفه‌ای» به مجموعه‌ای از دستورهای قابل اجرا تبدیل شده است.

اشتباهات رایج در پرامپت‌نویسی

هدف نامشخص

Prompt:

«یه چیزی درباره بازاریابی بنویس.»

مدل نمی‌داند دقیقاً چه نوع محتوایی می‌خواهید.

نسخه بهتر:

«یک پست ۲۰۰ کلمه‌ای برای LinkedIn درباره کاهش Churn در SaaS بنویس.»

Context ناکافی

اگر مدل اطلاعات زمینه‌ای لازم را نداشته باشد، ممکن است پاسخ آن بیش از حد عمومی شود.

استفاده از اصطلاحات مبهم

کلماتی مانند:

  • خوب
  • خفن
  • حرفه‌ای
  • کامل
  • جذاب
  • مفصل

بدون توضیح بیشتر معیار مشخصی برای مدل ایجاد نمی‌کنند.

بهتر است آن‌ها را با ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری جایگزین کنید.

مشخص نکردن فرمت

اگر جدول می‌خواهید، بگویید «جدول».

اگر سه Bullet Point می‌خواهید، دقیقاً همین را بنویسید.

وارد کردن چند وظیفه نامرتبط

قرار دادن تعداد زیادی وظیفه متفاوت در یک Prompt می‌تواند کیفیت خروجی را کاهش دهد.

گاهی بهتر است مسئله را به چند مرحله تقسیم کنید.

چگونه یک پرامپت ضعیف را به پرامپت خوب تبدیل کنیم؟

فرض کنید Prompt اولیه این باشد:

«برای اینستاگرام محتوا بنویس.»

این درخواست تقریباً هیچ Context مشخصی ندارد.

نسخه بهتر:

«یک کپشن اینستاگرام درباره مزایای ورزش صبحگاهی بنویس.»

نسخه دقیق‌تر:

«یک کپشن اینستاگرام ۱۵۰ کلمه‌ای درباره سه مزیت ورزش صبحگاهی برای کارمندان بنویس. لحن دوستانه باشد، مقدمه یک جمله‌ای جذاب داشته باشد و در پایان یک CTA برای ذخیره کردن پست اضافه کن.»

با هر مرحله:

  • ابهام کمتر شده؛
  • مخاطب واضح‌تر شده؛
  • خروجی قابل پیش‌بینی‌تر شده است.

آیا Prompting همان جست‌وجو در گوگل است؟

خیر.

در موتور جست‌وجو معمولاً از یک Query نسبتاً کوتاه استفاده می‌کنیم:

«بهترین کفش رانینگ»

اما هنگام تعامل با AI می‌توانیم توضیح دهیم:

«من هفته‌ای سه بار روی آسفالت می‌دوم، وزنم ۸۰ کیلوگرم است و کف پای صافی دارم. هنگام انتخاب کفش رانینگ باید به چه ویژگی‌هایی توجه کنم؟»

Prompt می‌تواند Context و دستورهای بیشتری نسبت به یک Query جست‌وجو داشته باشد.

البته برخی ابزارهای مدرن، جست‌وجو و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند.

آیا Prompting برنامه‌نویسی است؟

خیر.

برای نوشتن Prompt معمولاً نیازی به دانش برنامه‌نویسی ندارید.

شما پارامترهای مدل یا کد داخلی آن را تغییر نمی‌دهید؛ بلکه با زبان طبیعی به یک مدل ازپیش‌آموزش‌دیده دستور می‌دهید.

البته در کاربردهای تخصصی‌تر ممکن است Prompt شامل:

  • کد
  • JSON
  • Schema
  • متغیرها

نیز باشد، اما اصل Prompting الزاماً برنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود.

آیا Prompt باید خیلی طولانی باشد؟

خیر.

یک Prompt خوب باید به‌اندازه کافی اطلاعات داشته باشد، نه بیشترین اطلاعات ممکن.

اضافه کردن اطلاعات بی‌ربط می‌تواند Prompt را شلوغ کند.

هدف این است که اطلاعات موردنیاز مدل برای انجام درست وظیفه ارائه شود.

همچنین مدل‌های AI دارای محدودیتی به نام Context Window هستند و فقط مقدار مشخصی Token را در یک تعامل پردازش می‌کنند.

آیا می‌توان Prompt را اصلاح کرد؟

بله و در بسیاری از موارد این کار توصیه می‌شود.

Prompting یک فرایند Iterative است.

برای مثال بعد از دریافت پاسخ می‌توانید بگویید:

  • «کوتاه‌ترش کن.»
  • «مثال بیشتری اضافه کن.»
  • «فقط برای افراد مبتدی توضیح بده.»
  • «این بخش را در جدول قرار بده.»
  • «از زاویه مخالف هم بررسی کن.»

بنابراین لازم نیست همیشه در اولین Prompt به خروجی نهایی برسید.

آیا یک Prompt در همه مدل‌های AI پاسخ یکسانی می‌دهد؟

خیر.

یک Prompt مشابه ممکن است در مدل‌های مختلف پاسخ‌های متفاوتی ایجاد کند.

دلیل آن می‌تواند تفاوت در:

  • معماری مدل
  • داده‌های آموزشی
  • روش آموزش
  • تنظیمات مدل
  • قابلیت‌های ابزار
  • نحوه تفسیر دستور

باشد.

بنابراین Promptی که در یک مدل عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در مدل دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

آیا پرامپت باید انگلیسی باشد؟

خیر.

بسیاری از مدل‌های مدرن از چندین زبان پشتیبانی می‌کنند و می‌توانید Prompt را به فارسی یا زبان‌های دیگر بنویسید.

با این حال، کیفیت پاسخ ممکن است در زبان‌های مختلف متفاوت باشد؛ زیرا حجم و کیفیت داده آموزشی مدل در هر زبان یکسان نیست.

Prompt Engineering چیست؟

مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering فرایند طراحی، آزمایش و بهینه‌سازی Promptها برای هدایت بهتر مدل‌های هوش مصنوعی است.

هدف Prompt Engineering این است که با طراحی دقیق ورودی، احتمال دریافت خروجی موردنظر افزایش پیدا کند.

مهندسی پرامپت می‌تواند شامل:

  • طراحی Context
  • تعیین نقش
  • نوشتن Instruction
  • تعیین Constraints
  • ارائه مثال
  • مشخص کردن فرمت خروجی
  • آزمایش نسخه‌های مختلف Prompt
  • اصلاح Prompt براساس خروجی

باشد.

بنابراین Prompt Engineering را نباید صرفاً به «نوشتن سؤال طولانی» محدود کرد.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی است.

اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی آن ورودی است.

برای مثال:

Prompt:

«این متن را خلاصه کن.»

Prompt مهندسی‌شده:

«متن زیر را برای یک مدیر غیرمتخصص در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن. فقط سه نتیجه اصلی را نگه دار و خروجی را در سه Bullet Point ارائه کن.»

نسخه دوم تلاش می‌کند نحوه اجرای وظیفه و خروجی مورد انتظار را دقیق‌تر کنترل کند.

آیا می‌توان Promptها را ذخیره و دوباره استفاده کرد؟

بله.

اگر یک Prompt برای یک وظیفه تکراری نتیجه مناسبی ایجاد می‌کند، می‌توان آن را ذخیره و دوباره استفاده کرد.

برای مثال سازمان‌ها ممکن است Promptهای استانداردی برای:

  • خلاصه کردن گزارش‌ها
  • پاسخ به مشتری
  • تحلیل داده
  • تولید توضیحات محصول
  • تولید Brief محتوا

داشته باشند.

استفاده مجدد از Promptهای موفق می‌تواند به ثبات فرایند کمک کند.

آیا وارد کردن اطلاعات حساس در Prompt امن است؟

نباید به‌صورت پیش‌فرض هر نوع داده حساسی را در اختیار یک ابزار AI قرار داد.

پیش از وارد کردن اطلاعاتی مانند:

  • اطلاعات شخصی
  • اطلاعات مشتری
  • اسناد محرمانه
  • اطلاعات مالی
  • داده‌های سازمانی

باید سیاست‌های حریم خصوصی و نحوه استفاده آن سرویس از داده‌ها بررسی شود.

پرامپت‌ها چه نقشی در آینده هوش مصنوعی دارند؟

با پیشرفت مدل‌های AI، روش تعامل انسان و هوش مصنوعی نیز تغییر می‌کند.

در ابتدا بسیاری از تعاملات کامپیوتری براساس فرمان‌های ساده انجام می‌شدند. اما مدل‌های مدرن می‌توانند دستورهای پیچیده‌تر و طبیعی‌تری را تفسیر کنند.

با توسعه Multimodal AI، Promptها نیز دیگر محدود به متن نیستند.

کاربر می‌تواند ترکیبی از:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو
  • فایل
  • داده ساختاریافته

را در اختیار مدل قرار دهد.

در نتیجه تعامل با AI احتمالاً به‌تدریج طبیعی‌تر خواهد شد و کاربران کمتر نیاز خواهند داشت خود را با قالب‌های فنی محدود سازگار کنند.

جمع‌بندی

Prompt یا پرامپت ورودی‌ای است که از طریق آن هدف، سؤال یا دستور خود را به یک سیستم هوش مصنوعی منتقل می‌کنیم.

این ورودی می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

کیفیت Prompt می‌تواند تأثیر زیادی بر خروجی داشته باشد. هرچه Context، دستور، محدودیت‌ها و فرمت خروجی واضح‌تر باشند، احتمال دریافت پاسخ متناسب‌تر افزایش پیدا می‌کند.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان یک Prompt خوب را براساس این ساختار نوشت:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

در عین حال Prompting یک فرایند تعاملی است و می‌توان براساس پاسخ مدل، Prompt را اصلاح و تکمیل کرد.

بنابراین مهارت اصلی فقط «سؤال پرسیدن از AI» نیست؛ بلکه توانایی انتقال دقیق هدف و اطلاعات لازم به مدل است.

سوالات متداول درباره پرامپت

پرامپت چیست؟

پرامپت یا Prompt ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌گیرد. Prompt می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا سایر انواع داده باشد.

پرامپت در ChatGPT چیست؟

هر متن، سؤال، دستور یا اطلاعاتی که برای هدایت پاسخ در اختیار ChatGPT قرار می‌دهید، Prompt محسوب می‌شود.

Prompting چیست؟

Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی برای دریافت پاسخ یا خروجی موردنظر است.

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت خوب معمولاً دارای هدف مشخص، Context کافی، دستور واضح، محدودیت‌های لازم و فرمت خروجی مشخص است.

آیا هرچه پرامپت طولانی‌تر باشد بهتر است؟

خیر. طول بیشتر الزاماً به معنای Prompt بهتر نیست. مهم این است که اطلاعات لازم به شکل واضح و بدون جزئیات غیرضروری ارائه شوند.

انواع Prompt چیست؟

پرامپت می‌تواند متنی، تصویری، صوتی یا چندرسانه‌ای باشد. از نظر هدف نیز Promptهای خلاقانه، مکالمه‌ای، فنی، دستوری، ساختاریافته و Open-ended وجود دارند.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی یا دستور است؛ اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی Prompt برای هدایت بهتر مدل و دریافت خروجی مناسب‌تر است.

آیا Prompt حتماً باید انگلیسی باشد؟

خیر. بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی از زبان فارسی و زبان‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند.

چرا بعضی Promptها خروجی ضعیفی دارند؟

نبود Context کافی، هدف نامشخص، استفاده از عبارات مبهم، تعریف نکردن خروجی و ترکیب چند وظیفه نامرتبط از دلایل رایج تولید پاسخ ضعیف هستند.

آیا می‌توان یک Prompt را چند بار استفاده کرد؟

بله. Promptهای موفق را می‌توان ذخیره و برای وظایف مشابه در جلسات یا پروژه‌های بعدی مجدداً استفاده کرد.

نوشته پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.

پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال

پرامپت (Prompt) ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌دهیم تا براساس آن پاسخ یا خروجی مشخصی تولید کند. این ورودی می‌تواند یک سؤال ساده، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های دقیق، تصویر، فایل صوتی، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

پرامپت به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم مفهوم Prompt را خیلی ساده توضیح دهیم:

پرامپت همان چیزی است که به هوش مصنوعی می‌گویید یا می‌دهید تا متوجه شود از آن چه می‌خواهید.

برای مثال:

پرامپت ساده:

«درباره بازاریابی محتوا توضیح بده.»

مدل در این حالت اطلاعات کمی درباره هدف واقعی شما دارد.

اما می‌توان همان درخواست را دقیق‌تر کرد:

پرامپت دقیق‌تر:

«بازاریابی محتوا را در ۲۰۰ کلمه برای مدیر یک فروشگاه اینترنتی توضیح بده. لحن ساده باشد و در پایان سه مثال عملی ارائه کن.»

در نسخه دوم، مدل اطلاعات بیشتری درباره:

  • موضوع
  • مخاطب
  • طول پاسخ
  • لحن
  • فرمت خروجی

دریافت کرده است.

در نتیجه احتمال بیشتری وجود دارد که پاسخ آن به نیاز واقعی کاربر نزدیک باشد.

Prompting چیست؟

Prompting یا پرامپت‌دادن فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی است.

زمانی که چیزی در کادر ورودی ChatGPT، Claude، Gemini یا یک ابزار هوش مصنوعی دیگر می‌نویسید، در واقع در حال Prompting هستید.

Prompting الزاماً یک تعامل یک‌مرحله‌ای نیست.

ممکن است ابتدا از مدل بخواهید:

«یک مقاله درباره بازاریابی محتوا بنویس.»

سپس در پیام بعدی بگویید:

«مقدمه را کوتاه‌تر کن.»

و بعد:

«یک جدول مقایسه هم اضافه کن.»

این تعامل چندمرحله‌ای بخشی از فرایند Prompting است.

در بسیاری از موارد، بهترین خروجی از طریق رفت‌وبرگشت میان کاربر و مدل حاصل می‌شود، نه الزاماً با نوشتن یک دستور بسیار طولانی در همان پیام اول.

تفاوت Prompt و Prompting چیست؟

این دو اصطلاح به یک مفهوم اشاره ندارند:

اصطلاح معنی
Prompt ورودی یا دستوری که به AI داده می‌شود
Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با مدل
Prompt Engineering طراحی سیستماتیک Prompt برای دریافت خروجی بهتر

بنابراین یک Prompt همان «دستور» است، اما Prompting فرایندی است که طی آن با استفاده از این دستورها با مدل تعامل می‌کنید.

پرامپت در هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد؟

پرامپت چیست

Prompt مانند رابط میان انسان و مدل هوش مصنوعی عمل می‌کند.

کاربر هدف خود را از طریق Prompt بیان می‌کند و مدل تلاش می‌کند آن هدف را تفسیر و براساس آن خروجی تولید کند.

برای مثال Prompt می‌تواند از AI بخواهد:

  • متنی تولید کند؛
  • یک سؤال را پاسخ دهد؛
  • داده‌ها را تحلیل کند؛
  • تصویری ایجاد کند؛
  • یک فایل را خلاصه کند؛
  • کد بنویسد؛
  • اطلاعات را دسته‌بندی کند؛
  • ایده تولید کند؛
  • یک متن را ترجمه کند؛
  • محتوا را بازنویسی کند.

در مدل‌های زبانی بزرگ، Prompt روی نحوه تولید پاسخ تأثیر مستقیم می‌گذارد. مواردی مانند Context، دستور، محدودیت و فرمت مورد انتظار به مدل کمک می‌کنند دامنه پاسخ احتمالی را محدودتر کند.

چرا کیفیت پرامپت مهم است؟

مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند همیشه منظور پنهان کاربر را با دقت تشخیص دهد.

اگر Prompt بیش از حد کلی باشد، مدل مجبور می‌شود بخشی از هدف کاربر را حدس بزند.

برای مثال:

پرامپت مبهم:

«درباره سئو بنویس.»

این دستور مشخص نمی‌کند:

  • مخاطب چه کسی است؟
  • متن چقدر طولانی باشد؟
  • کدام بخش سئو توضیح داده شود؟
  • خروجی مقاله است یا توضیح کوتاه؟
  • سطح مطلب مبتدی است یا تخصصی؟

اما می‌توان آن را این‌گونه نوشت:

پرامپت بهتر:

«یک توضیح ۳۰۰ کلمه‌ای درباره Technical SEO برای مدیران بازاریابی بنویس. مفاهیم Crawlability، Indexability و Canonical را به زبان ساده توضیح بده و برای هر مورد یک مثال کوتاه ارائه کن.»

هر عنصر اضافه‌شده به این Prompt بخشی از ابهام را از بین می‌برد.

به همین دلیل، پرامپت بهتر معمولاً به پاسخ هدفمندتر منجر می‌شود.

انواع پرامپت براساس نوع ورودی

Prompt فقط متن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند انواع مختلفی از ورودی را دریافت کنند.

پرامپت متنی چیست؟

Text Prompt رایج‌ترین نوع Prompt است.

کاربر با استفاده از متن به مدل توضیح می‌دهد چه کاری انجام دهد.

پرامپت متنی می‌تواند برای مواردی مانند:

  • تولید محتوا
  • سؤال و جواب
  • ترجمه
  • خلاصه‌سازی
  • تحلیل داده
  • برنامه‌نویسی
  • ایده‌پردازی

استفاده شود.

پرامپت تصویری چیست؟

در Image Prompt، تصویر بخشی از ورودی مدل است.

برای مثال می‌توان تصویری را به AI داد و از آن خواست:

  • عناصر موجود در تصویر را شناسایی کند؛
  • تصویر را توضیح دهد؛
  • متن داخل تصویر را بررسی کند؛
  • سبک تصویر را تغییر دهد؛
  • شیئی را حذف یا اضافه کند.

در مدل‌های تولید تصویر نیز ممکن است توضیحات متنی برای ساخت تصویر استفاده شوند.

پرامپت صوتی چیست؟

Audio Prompt شامل ورودی صوتی است.

از این نوع Prompt می‌توان در کاربردهایی مانند:

  • تشخیص گفتار
  • تبدیل صدا به متن
  • تحلیل صوت
  • شناسایی زبان
  • دستیارهای صوتی
  • تولید گفتار

استفاده کرد.

پرامپت چندرسانه‌ای چیست؟

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع ورودی را هم‌زمان دریافت کنند.

برای مثال ممکن است:

تصویر + متن

را در اختیار مدل قرار دهید و بپرسید:

«این نمودار را تحلیل کن و سه نتیجه مهم آن را بنویس.»

در این حالت، تصویر و متن با هم Prompt را تشکیل می‌دهند.

انواع پرامپت براساس هدف

Promptها را می‌توان براساس هدفی که دنبال می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد.

پرامپت خلاقانه

Creative Prompt برای خروجی‌هایی استفاده می‌شود که آزادی بیشتری دارند.

برای مثال:

«یک داستان کوتاه درباره شهری بنویس که در آن هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید.»

کاربردهای آن شامل:

  • داستان
  • ایده‌پردازی
  • نام‌گذاری
  • طراحی Concept
  • سناریونویسی

است.

پرامپت مکالمه‌ای

Conversational Prompt برای گفت‌وگوی چندمرحله‌ای با AI استفاده می‌شود.

برای مثال:

«فرض کن مشاور کسب‌وکار من هستی. ابتدا پنج سؤال درباره مدل کسب‌وکارم بپرس و بعد براساس جواب‌ها پیشنهاد بده.»

پرامپت دستوری

Instructional Prompt یک وظیفه مشخص تعریف می‌کند.

برای مثال:

«متن زیر را در پنج Bullet Point خلاصه کن.»

پرامپت فنی

Technical Prompt معمولاً برای انجام وظایف دقیق‌تر مانند:

  • برنامه‌نویسی
  • تحلیل داده
  • دیباگ
  • تحلیل فنی
  • تولید خروجی ساختاریافته

استفاده می‌شود.

پرامپت ساختاریافته

Structured Prompt دقیقاً تعیین می‌کند خروجی چه ساختاری داشته باشد.

مثلاً:

«خروجی را در یک جدول سه‌ستونه شامل مشکل، علت و راه‌حل ارائه کن.»

این نوع Prompt باعث می‌شود پاسخ مدل قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

پرامپت Open-ended

در پرامپت‌های Open-ended آزادی بیشتری به مدل داده می‌شود.

برای مثال:

«ده ایده متفاوت برای استفاده خلاقانه از AI در آموزش پیشنهاد بده.»

این ساختار برای ایده‌پردازی مناسب‌تر از وظایفی است که به خروجی دقیق نیاز دارند.

اجزای یک پرامپت خوب چیست؟

برای نوشتن یک Prompt مؤثر می‌توان از چهار جزء اصلی استفاده کرد:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

1. Context یا زمینه

Context اطلاعاتی است که مدل برای درک موقعیت به آن نیاز دارد.

برای مثال:

«من مدیر بازاریابی یک فروشگاه اینترنتی لوازم ورزشی هستم.»

این جمله باعث می‌شود مدل بداند پاسخ باید در چه زمینه‌ای ارائه شود.

Context می‌تواند شامل:

  • صنعت
  • مخاطب
  • هدف
  • اطلاعات پروژه
  • داده‌های قبلی
  • شرایط مسئله

باشد.

2. Instruction یا دستور

در این بخش باید مشخص کنید AI دقیقاً چه کاری انجام دهد.

افعال مشخص بهتر از درخواست‌های مبهم هستند.

برای مثال:

  • تحلیل کن
  • مقایسه کن
  • خلاصه کن
  • بازنویسی کن
  • پیشنهاد بده
  • دسته‌بندی کن
  • استخراج کن

3. Constraints یا محدودیت‌ها

محدودیت‌ها دامنه پاسخ را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

  • بیشتر از ۵۰۰ کلمه نباشد؛
  • از اصطلاحات تخصصی استفاده نکن؛
  • فقط سه پیشنهاد ارائه بده؛
  • از اطلاعات خارج از فایل استفاده نکن؛
  • لحن رسمی باشد.

4. Output Format یا فرمت خروجی

به مدل بگویید نتیجه را چگونه ارائه کند.

برای مثال:

  • جدول
  • Bullet Point
  • پاراگراف
  • JSON
  • چک‌لیست
  • گزارش
  • کد

مشخص کردن قالب پاسخ می‌تواند تا حد زیادی از خروجی‌های نامرتبط جلوگیری کند.

Role یا تعیین نقش در Prompt

یکی دیگر از عناصر پرکاربرد در Prompting، تعیین نقش برای مدل است.

برای مثال:

«به‌عنوان یک متخصص سئو فنی، این مشکل Indexing را تحلیل کن.»

یا:

«به‌عنوان یک مدرس زبان انگلیسی، اشتباهات این متن را برای یک زبان‌آموز مبتدی توضیح بده.»

Role می‌تواند به مدل کمک کند نوع پاسخ، اصطلاحات و سطح توضیحات را با نیاز کاربر هماهنگ‌تر کند.

با این حال، تعیین نقش به‌تنهایی جایگزین دستور واضح و Context مناسب نیست.

یک فرمول ساده برای نوشتن Prompt

برای بسیاری از کارهای روزمره می‌توانید از این ساختار استفاده کنید:

نقش + Context + وظیفه + محدودیت + خروجی

برای مثال:

«به‌عنوان یک استراتژیست محتوا، برای یک فروشگاه اینترنتی کفش ورزشی که مخاطبان آن افراد ۱۸ تا ۳۵ ساله هستند، ۱۰ ایده مقاله درباره انتخاب کفش رانینگ پیشنهاد بده. عناوین حداکثر ۶۰ کاراکتر باشند و خروجی را در جدول شامل عنوان و Intent ارائه کن.»

این Prompt مشخص کرده است:

  • نقش: استراتژیست محتوا
  • Context: فروشگاه کفش ورزشی
  • مخاطب: ۱۸ تا ۳۵ سال
  • وظیفه: تولید ۱۰ ایده
  • محدودیت: عنوان زیر ۶۰ کاراکتر
  • فرمت: جدول
  • ستون‌ها: عنوان و Intent

نمونه پرامپت متنی

مثال برای تولید محتوا

Prompt:

«یک خلاصه ۲۰۰ کلمه‌ای درباره تأثیرات اقتصادی جهانی‌شدن بنویس. متن شامل یک مقدمه کوتاه، دو استدلال اصلی و نتیجه‌گیری باشد.»

در این نمونه:

  • وظیفه مشخص است؛
  • تعداد کلمات تعیین شده؛
  • ساختار خروجی مشخص شده است.

مثال برای داستان

Prompt:

«یک داستان کوتاه علمی‌تخیلی درباره آینده‌ای بنویس که هوش مصنوعی کنترل زمین را در اختیار گرفته است. لحن داستان هیجان‌انگیز باشد و در پایان یک Plot Twist داشته باشد.»

در این Prompt:

  • ژانر
  • موضوع
  • سبک
  • نوع پایان

مشخص شده‌اند.

نمونه پرامپت برای تولید تصویر

Prompt:

«یک تصویر واقع‌گرایانه از یک شهر آینده‌نگر در شب ایجاد کن؛ خودروهای معلق، ساختمان‌های بلند و نورهای نئون داشته باشد و فضای تصویر Cyberpunk باشد.»

در این Prompt:

  • سوژه
  • زمان
  • عناصر بصری
  • سبک

تعریف شده‌اند.

نمونه دیگر

«یک پرتره واقع‌گرایانه از یک شوالیه قرون وسطایی با زره درخشان بساز که در میدان نبرد ایستاده است. نورپردازی سینمایی و دراماتیک باشد.»

نمونه پرامپت صوتی

برای یک دستیار صوتی:

«فردا ساعت ۱۰ صبح جلسه با تیم بازاریابی را به من یادآوری کن.»

در این درخواست:

  • وظیفه
  • زمان
  • موضوع جلسه

مشخص شده است.

برای تحلیل صوت نیز می‌توان گفت:

«این فایل صوتی را بررسی کن و زبان اصلی گوینده را مشخص کن.»

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت نویسی

یک Prompt خوب الزاماً طولانی نیست.

مهم‌تر از طول، واضح بودن اطلاعات موردنیاز است.

یک Prompt مؤثر معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

  • هدف مشخص
  • Context کافی
  • دستور واضح
  • مخاطب مشخص در صورت نیاز
  • محدودیت‌های لازم
  • فرمت خروجی
  • زبان غیرمبهم
  • جزئیات قابل اندازه‌گیری

برای مثال واژه «حرفه‌ای» مبهم است.

به‌جای:

«یک گزارش حرفه‌ای بنویس.»

می‌توان گفت:

«یک گزارش ۵۰۰ کلمه‌ای با مقدمه، سه H2 و جمع‌بندی بنویس. لحن رسمی و مناسب ارائه به مدیرعامل باشد.»

در نسخه دوم، مفهوم «حرفه‌ای» به مجموعه‌ای از دستورهای قابل اجرا تبدیل شده است.

اشتباهات رایج در پرامپت‌نویسی

هدف نامشخص

Prompt:

«یه چیزی درباره بازاریابی بنویس.»

مدل نمی‌داند دقیقاً چه نوع محتوایی می‌خواهید.

نسخه بهتر:

«یک پست ۲۰۰ کلمه‌ای برای LinkedIn درباره کاهش Churn در SaaS بنویس.»

Context ناکافی

اگر مدل اطلاعات زمینه‌ای لازم را نداشته باشد، ممکن است پاسخ آن بیش از حد عمومی شود.

استفاده از اصطلاحات مبهم

کلماتی مانند:

  • خوب
  • خفن
  • حرفه‌ای
  • کامل
  • جذاب
  • مفصل

بدون توضیح بیشتر معیار مشخصی برای مدل ایجاد نمی‌کنند.

بهتر است آن‌ها را با ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری جایگزین کنید.

مشخص نکردن فرمت

اگر جدول می‌خواهید، بگویید «جدول».

اگر سه Bullet Point می‌خواهید، دقیقاً همین را بنویسید.

وارد کردن چند وظیفه نامرتبط

قرار دادن تعداد زیادی وظیفه متفاوت در یک Prompt می‌تواند کیفیت خروجی را کاهش دهد.

گاهی بهتر است مسئله را به چند مرحله تقسیم کنید.

چگونه یک پرامپت ضعیف را به پرامپت خوب تبدیل کنیم؟

فرض کنید Prompt اولیه این باشد:

«برای اینستاگرام محتوا بنویس.»

این درخواست تقریباً هیچ Context مشخصی ندارد.

نسخه بهتر:

«یک کپشن اینستاگرام درباره مزایای ورزش صبحگاهی بنویس.»

نسخه دقیق‌تر:

«یک کپشن اینستاگرام ۱۵۰ کلمه‌ای درباره سه مزیت ورزش صبحگاهی برای کارمندان بنویس. لحن دوستانه باشد، مقدمه یک جمله‌ای جذاب داشته باشد و در پایان یک CTA برای ذخیره کردن پست اضافه کن.»

با هر مرحله:

  • ابهام کمتر شده؛
  • مخاطب واضح‌تر شده؛
  • خروجی قابل پیش‌بینی‌تر شده است.

آیا Prompting همان جست‌وجو در گوگل است؟

خیر.

در موتور جست‌وجو معمولاً از یک Query نسبتاً کوتاه استفاده می‌کنیم:

«بهترین کفش رانینگ»

اما هنگام تعامل با AI می‌توانیم توضیح دهیم:

«من هفته‌ای سه بار روی آسفالت می‌دوم، وزنم ۸۰ کیلوگرم است و کف پای صافی دارم. هنگام انتخاب کفش رانینگ باید به چه ویژگی‌هایی توجه کنم؟»

Prompt می‌تواند Context و دستورهای بیشتری نسبت به یک Query جست‌وجو داشته باشد.

البته برخی ابزارهای مدرن، جست‌وجو و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند.

آیا Prompting برنامه‌نویسی است؟

خیر.

برای نوشتن Prompt معمولاً نیازی به دانش برنامه‌نویسی ندارید.

شما پارامترهای مدل یا کد داخلی آن را تغییر نمی‌دهید؛ بلکه با زبان طبیعی به یک مدل ازپیش‌آموزش‌دیده دستور می‌دهید.

البته در کاربردهای تخصصی‌تر ممکن است Prompt شامل:

  • کد
  • JSON
  • Schema
  • متغیرها

نیز باشد، اما اصل Prompting الزاماً برنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود.

آیا Prompt باید خیلی طولانی باشد؟

خیر.

یک Prompt خوب باید به‌اندازه کافی اطلاعات داشته باشد، نه بیشترین اطلاعات ممکن.

اضافه کردن اطلاعات بی‌ربط می‌تواند Prompt را شلوغ کند.

هدف این است که اطلاعات موردنیاز مدل برای انجام درست وظیفه ارائه شود.

همچنین مدل‌های AI دارای محدودیتی به نام Context Window هستند و فقط مقدار مشخصی Token را در یک تعامل پردازش می‌کنند.

آیا می‌توان Prompt را اصلاح کرد؟

بله و در بسیاری از موارد این کار توصیه می‌شود.

Prompting یک فرایند Iterative است.

برای مثال بعد از دریافت پاسخ می‌توانید بگویید:

  • «کوتاه‌ترش کن.»
  • «مثال بیشتری اضافه کن.»
  • «فقط برای افراد مبتدی توضیح بده.»
  • «این بخش را در جدول قرار بده.»
  • «از زاویه مخالف هم بررسی کن.»

بنابراین لازم نیست همیشه در اولین Prompt به خروجی نهایی برسید.

آیا یک Prompt در همه مدل‌های AI پاسخ یکسانی می‌دهد؟

خیر.

یک Prompt مشابه ممکن است در مدل‌های مختلف پاسخ‌های متفاوتی ایجاد کند.

دلیل آن می‌تواند تفاوت در:

  • معماری مدل
  • داده‌های آموزشی
  • روش آموزش
  • تنظیمات مدل
  • قابلیت‌های ابزار
  • نحوه تفسیر دستور

باشد.

بنابراین Promptی که در یک مدل عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در مدل دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

آیا پرامپت باید انگلیسی باشد؟

خیر.

بسیاری از مدل‌های مدرن از چندین زبان پشتیبانی می‌کنند و می‌توانید Prompt را به فارسی یا زبان‌های دیگر بنویسید.

با این حال، کیفیت پاسخ ممکن است در زبان‌های مختلف متفاوت باشد؛ زیرا حجم و کیفیت داده آموزشی مدل در هر زبان یکسان نیست.

Prompt Engineering چیست؟

مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering فرایند طراحی، آزمایش و بهینه‌سازی Promptها برای هدایت بهتر مدل‌های هوش مصنوعی است.

هدف Prompt Engineering این است که با طراحی دقیق ورودی، احتمال دریافت خروجی موردنظر افزایش پیدا کند.

مهندسی پرامپت می‌تواند شامل:

  • طراحی Context
  • تعیین نقش
  • نوشتن Instruction
  • تعیین Constraints
  • ارائه مثال
  • مشخص کردن فرمت خروجی
  • آزمایش نسخه‌های مختلف Prompt
  • اصلاح Prompt براساس خروجی

باشد.

بنابراین Prompt Engineering را نباید صرفاً به «نوشتن سؤال طولانی» محدود کرد.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی است.

اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی آن ورودی است.

برای مثال:

Prompt:

«این متن را خلاصه کن.»

Prompt مهندسی‌شده:

«متن زیر را برای یک مدیر غیرمتخصص در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن. فقط سه نتیجه اصلی را نگه دار و خروجی را در سه Bullet Point ارائه کن.»

نسخه دوم تلاش می‌کند نحوه اجرای وظیفه و خروجی مورد انتظار را دقیق‌تر کنترل کند.

آیا می‌توان Promptها را ذخیره و دوباره استفاده کرد؟

بله.

اگر یک Prompt برای یک وظیفه تکراری نتیجه مناسبی ایجاد می‌کند، می‌توان آن را ذخیره و دوباره استفاده کرد.

برای مثال سازمان‌ها ممکن است Promptهای استانداردی برای:

  • خلاصه کردن گزارش‌ها
  • پاسخ به مشتری
  • تحلیل داده
  • تولید توضیحات محصول
  • تولید Brief محتوا

داشته باشند.

استفاده مجدد از Promptهای موفق می‌تواند به ثبات فرایند کمک کند.

آیا وارد کردن اطلاعات حساس در Prompt امن است؟

نباید به‌صورت پیش‌فرض هر نوع داده حساسی را در اختیار یک ابزار AI قرار داد.

پیش از وارد کردن اطلاعاتی مانند:

  • اطلاعات شخصی
  • اطلاعات مشتری
  • اسناد محرمانه
  • اطلاعات مالی
  • داده‌های سازمانی

باید سیاست‌های حریم خصوصی و نحوه استفاده آن سرویس از داده‌ها بررسی شود.

پرامپت‌ها چه نقشی در آینده هوش مصنوعی دارند؟

با پیشرفت مدل‌های AI، روش تعامل انسان و هوش مصنوعی نیز تغییر می‌کند.

در ابتدا بسیاری از تعاملات کامپیوتری براساس فرمان‌های ساده انجام می‌شدند. اما مدل‌های مدرن می‌توانند دستورهای پیچیده‌تر و طبیعی‌تری را تفسیر کنند.

با توسعه Multimodal AI، Promptها نیز دیگر محدود به متن نیستند.

کاربر می‌تواند ترکیبی از:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو
  • فایل
  • داده ساختاریافته

را در اختیار مدل قرار دهد.

در نتیجه تعامل با AI احتمالاً به‌تدریج طبیعی‌تر خواهد شد و کاربران کمتر نیاز خواهند داشت خود را با قالب‌های فنی محدود سازگار کنند.

جمع‌بندی

Prompt یا پرامپت ورودی‌ای است که از طریق آن هدف، سؤال یا دستور خود را به یک سیستم هوش مصنوعی منتقل می‌کنیم.

این ورودی می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

کیفیت Prompt می‌تواند تأثیر زیادی بر خروجی داشته باشد. هرچه Context، دستور، محدودیت‌ها و فرمت خروجی واضح‌تر باشند، احتمال دریافت پاسخ متناسب‌تر افزایش پیدا می‌کند.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان یک Prompt خوب را براساس این ساختار نوشت:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

در عین حال Prompting یک فرایند تعاملی است و می‌توان براساس پاسخ مدل، Prompt را اصلاح و تکمیل کرد.

بنابراین مهارت اصلی فقط «سؤال پرسیدن از AI» نیست؛ بلکه توانایی انتقال دقیق هدف و اطلاعات لازم به مدل است.

سوالات متداول درباره پرامپت

پرامپت چیست؟

پرامپت یا Prompt ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌گیرد. Prompt می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا سایر انواع داده باشد.

پرامپت در ChatGPT چیست؟

هر متن، سؤال، دستور یا اطلاعاتی که برای هدایت پاسخ در اختیار ChatGPT قرار می‌دهید، Prompt محسوب می‌شود.

Prompting چیست؟

Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی برای دریافت پاسخ یا خروجی موردنظر است.

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت خوب معمولاً دارای هدف مشخص، Context کافی، دستور واضح، محدودیت‌های لازم و فرمت خروجی مشخص است.

آیا هرچه پرامپت طولانی‌تر باشد بهتر است؟

خیر. طول بیشتر الزاماً به معنای Prompt بهتر نیست. مهم این است که اطلاعات لازم به شکل واضح و بدون جزئیات غیرضروری ارائه شوند.

انواع Prompt چیست؟

پرامپت می‌تواند متنی، تصویری، صوتی یا چندرسانه‌ای باشد. از نظر هدف نیز Promptهای خلاقانه، مکالمه‌ای، فنی، دستوری، ساختاریافته و Open-ended وجود دارند.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی یا دستور است؛ اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی Prompt برای هدایت بهتر مدل و دریافت خروجی مناسب‌تر است.

آیا Prompt حتماً باید انگلیسی باشد؟

خیر. بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی از زبان فارسی و زبان‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند.

چرا بعضی Promptها خروجی ضعیفی دارند؟

نبود Context کافی، هدف نامشخص، استفاده از عبارات مبهم، تعریف نکردن خروجی و ترکیب چند وظیفه نامرتبط از دلایل رایج تولید پاسخ ضعیف هستند.

آیا می‌توان یک Prompt را چند بار استفاده کرد؟

بله. Promptهای موفق را می‌توان ذخیره و برای وظایف مشابه در جلسات یا پروژه‌های بعدی مجدداً استفاده کرد.

نوشته پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.

پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال

پرامپت (Prompt) ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌دهیم تا براساس آن پاسخ یا خروجی مشخصی تولید کند. این ورودی می‌تواند یک سؤال ساده، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های دقیق، تصویر، فایل صوتی، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

پرامپت به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم مفهوم Prompt را خیلی ساده توضیح دهیم:

پرامپت همان چیزی است که به هوش مصنوعی می‌گویید یا می‌دهید تا متوجه شود از آن چه می‌خواهید.

برای مثال:

پرامپت ساده:

«درباره بازاریابی محتوا توضیح بده.»

مدل در این حالت اطلاعات کمی درباره هدف واقعی شما دارد.

اما می‌توان همان درخواست را دقیق‌تر کرد:

پرامپت دقیق‌تر:

«بازاریابی محتوا را در ۲۰۰ کلمه برای مدیر یک فروشگاه اینترنتی توضیح بده. لحن ساده باشد و در پایان سه مثال عملی ارائه کن.»

در نسخه دوم، مدل اطلاعات بیشتری درباره:

  • موضوع
  • مخاطب
  • طول پاسخ
  • لحن
  • فرمت خروجی

دریافت کرده است.

در نتیجه احتمال بیشتری وجود دارد که پاسخ آن به نیاز واقعی کاربر نزدیک باشد.

Prompting چیست؟

Prompting یا پرامپت‌دادن فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی است.

زمانی که چیزی در کادر ورودی ChatGPT، Claude، Gemini یا یک ابزار هوش مصنوعی دیگر می‌نویسید، در واقع در حال Prompting هستید.

Prompting الزاماً یک تعامل یک‌مرحله‌ای نیست.

ممکن است ابتدا از مدل بخواهید:

«یک مقاله درباره بازاریابی محتوا بنویس.»

سپس در پیام بعدی بگویید:

«مقدمه را کوتاه‌تر کن.»

و بعد:

«یک جدول مقایسه هم اضافه کن.»

این تعامل چندمرحله‌ای بخشی از فرایند Prompting است.

در بسیاری از موارد، بهترین خروجی از طریق رفت‌وبرگشت میان کاربر و مدل حاصل می‌شود، نه الزاماً با نوشتن یک دستور بسیار طولانی در همان پیام اول.

تفاوت Prompt و Prompting چیست؟

این دو اصطلاح به یک مفهوم اشاره ندارند:

اصطلاح معنی
Prompt ورودی یا دستوری که به AI داده می‌شود
Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با مدل
Prompt Engineering طراحی سیستماتیک Prompt برای دریافت خروجی بهتر

بنابراین یک Prompt همان «دستور» است، اما Prompting فرایندی است که طی آن با استفاده از این دستورها با مدل تعامل می‌کنید.

پرامپت در هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد؟

پرامپت چیست

Prompt مانند رابط میان انسان و مدل هوش مصنوعی عمل می‌کند.

کاربر هدف خود را از طریق Prompt بیان می‌کند و مدل تلاش می‌کند آن هدف را تفسیر و براساس آن خروجی تولید کند.

برای مثال Prompt می‌تواند از AI بخواهد:

  • متنی تولید کند؛
  • یک سؤال را پاسخ دهد؛
  • داده‌ها را تحلیل کند؛
  • تصویری ایجاد کند؛
  • یک فایل را خلاصه کند؛
  • کد بنویسد؛
  • اطلاعات را دسته‌بندی کند؛
  • ایده تولید کند؛
  • یک متن را ترجمه کند؛
  • محتوا را بازنویسی کند.

در مدل‌های زبانی بزرگ، Prompt روی نحوه تولید پاسخ تأثیر مستقیم می‌گذارد. مواردی مانند Context، دستور، محدودیت و فرمت مورد انتظار به مدل کمک می‌کنند دامنه پاسخ احتمالی را محدودتر کند.

چرا کیفیت پرامپت مهم است؟

مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند همیشه منظور پنهان کاربر را با دقت تشخیص دهد.

اگر Prompt بیش از حد کلی باشد، مدل مجبور می‌شود بخشی از هدف کاربر را حدس بزند.

برای مثال:

پرامپت مبهم:

«درباره سئو بنویس.»

این دستور مشخص نمی‌کند:

  • مخاطب چه کسی است؟
  • متن چقدر طولانی باشد؟
  • کدام بخش سئو توضیح داده شود؟
  • خروجی مقاله است یا توضیح کوتاه؟
  • سطح مطلب مبتدی است یا تخصصی؟

اما می‌توان آن را این‌گونه نوشت:

پرامپت بهتر:

«یک توضیح ۳۰۰ کلمه‌ای درباره Technical SEO برای مدیران بازاریابی بنویس. مفاهیم Crawlability، Indexability و Canonical را به زبان ساده توضیح بده و برای هر مورد یک مثال کوتاه ارائه کن.»

هر عنصر اضافه‌شده به این Prompt بخشی از ابهام را از بین می‌برد.

به همین دلیل، پرامپت بهتر معمولاً به پاسخ هدفمندتر منجر می‌شود.

انواع پرامپت براساس نوع ورودی

Prompt فقط متن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند انواع مختلفی از ورودی را دریافت کنند.

پرامپت متنی چیست؟

Text Prompt رایج‌ترین نوع Prompt است.

کاربر با استفاده از متن به مدل توضیح می‌دهد چه کاری انجام دهد.

پرامپت متنی می‌تواند برای مواردی مانند:

  • تولید محتوا
  • سؤال و جواب
  • ترجمه
  • خلاصه‌سازی
  • تحلیل داده
  • برنامه‌نویسی
  • ایده‌پردازی

استفاده شود.

پرامپت تصویری چیست؟

در Image Prompt، تصویر بخشی از ورودی مدل است.

برای مثال می‌توان تصویری را به AI داد و از آن خواست:

  • عناصر موجود در تصویر را شناسایی کند؛
  • تصویر را توضیح دهد؛
  • متن داخل تصویر را بررسی کند؛
  • سبک تصویر را تغییر دهد؛
  • شیئی را حذف یا اضافه کند.

در مدل‌های تولید تصویر نیز ممکن است توضیحات متنی برای ساخت تصویر استفاده شوند.

پرامپت صوتی چیست؟

Audio Prompt شامل ورودی صوتی است.

از این نوع Prompt می‌توان در کاربردهایی مانند:

  • تشخیص گفتار
  • تبدیل صدا به متن
  • تحلیل صوت
  • شناسایی زبان
  • دستیارهای صوتی
  • تولید گفتار

استفاده کرد.

پرامپت چندرسانه‌ای چیست؟

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع ورودی را هم‌زمان دریافت کنند.

برای مثال ممکن است:

تصویر + متن

را در اختیار مدل قرار دهید و بپرسید:

«این نمودار را تحلیل کن و سه نتیجه مهم آن را بنویس.»

در این حالت، تصویر و متن با هم Prompt را تشکیل می‌دهند.

انواع پرامپت براساس هدف

Promptها را می‌توان براساس هدفی که دنبال می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد.

پرامپت خلاقانه

Creative Prompt برای خروجی‌هایی استفاده می‌شود که آزادی بیشتری دارند.

برای مثال:

«یک داستان کوتاه درباره شهری بنویس که در آن هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید.»

کاربردهای آن شامل:

  • داستان
  • ایده‌پردازی
  • نام‌گذاری
  • طراحی Concept
  • سناریونویسی

است.

پرامپت مکالمه‌ای

Conversational Prompt برای گفت‌وگوی چندمرحله‌ای با AI استفاده می‌شود.

برای مثال:

«فرض کن مشاور کسب‌وکار من هستی. ابتدا پنج سؤال درباره مدل کسب‌وکارم بپرس و بعد براساس جواب‌ها پیشنهاد بده.»

پرامپت دستوری

Instructional Prompt یک وظیفه مشخص تعریف می‌کند.

برای مثال:

«متن زیر را در پنج Bullet Point خلاصه کن.»

پرامپت فنی

Technical Prompt معمولاً برای انجام وظایف دقیق‌تر مانند:

  • برنامه‌نویسی
  • تحلیل داده
  • دیباگ
  • تحلیل فنی
  • تولید خروجی ساختاریافته

استفاده می‌شود.

پرامپت ساختاریافته

Structured Prompt دقیقاً تعیین می‌کند خروجی چه ساختاری داشته باشد.

مثلاً:

«خروجی را در یک جدول سه‌ستونه شامل مشکل، علت و راه‌حل ارائه کن.»

این نوع Prompt باعث می‌شود پاسخ مدل قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

پرامپت Open-ended

در پرامپت‌های Open-ended آزادی بیشتری به مدل داده می‌شود.

برای مثال:

«ده ایده متفاوت برای استفاده خلاقانه از AI در آموزش پیشنهاد بده.»

این ساختار برای ایده‌پردازی مناسب‌تر از وظایفی است که به خروجی دقیق نیاز دارند.

اجزای یک پرامپت خوب چیست؟

برای نوشتن یک Prompt مؤثر می‌توان از چهار جزء اصلی استفاده کرد:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

1. Context یا زمینه

Context اطلاعاتی است که مدل برای درک موقعیت به آن نیاز دارد.

برای مثال:

«من مدیر بازاریابی یک فروشگاه اینترنتی لوازم ورزشی هستم.»

این جمله باعث می‌شود مدل بداند پاسخ باید در چه زمینه‌ای ارائه شود.

Context می‌تواند شامل:

  • صنعت
  • مخاطب
  • هدف
  • اطلاعات پروژه
  • داده‌های قبلی
  • شرایط مسئله

باشد.

2. Instruction یا دستور

در این بخش باید مشخص کنید AI دقیقاً چه کاری انجام دهد.

افعال مشخص بهتر از درخواست‌های مبهم هستند.

برای مثال:

  • تحلیل کن
  • مقایسه کن
  • خلاصه کن
  • بازنویسی کن
  • پیشنهاد بده
  • دسته‌بندی کن
  • استخراج کن

3. Constraints یا محدودیت‌ها

محدودیت‌ها دامنه پاسخ را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

  • بیشتر از ۵۰۰ کلمه نباشد؛
  • از اصطلاحات تخصصی استفاده نکن؛
  • فقط سه پیشنهاد ارائه بده؛
  • از اطلاعات خارج از فایل استفاده نکن؛
  • لحن رسمی باشد.

4. Output Format یا فرمت خروجی

به مدل بگویید نتیجه را چگونه ارائه کند.

برای مثال:

  • جدول
  • Bullet Point
  • پاراگراف
  • JSON
  • چک‌لیست
  • گزارش
  • کد

مشخص کردن قالب پاسخ می‌تواند تا حد زیادی از خروجی‌های نامرتبط جلوگیری کند.

Role یا تعیین نقش در Prompt

یکی دیگر از عناصر پرکاربرد در Prompting، تعیین نقش برای مدل است.

برای مثال:

«به‌عنوان یک متخصص سئو فنی، این مشکل Indexing را تحلیل کن.»

یا:

«به‌عنوان یک مدرس زبان انگلیسی، اشتباهات این متن را برای یک زبان‌آموز مبتدی توضیح بده.»

Role می‌تواند به مدل کمک کند نوع پاسخ، اصطلاحات و سطح توضیحات را با نیاز کاربر هماهنگ‌تر کند.

با این حال، تعیین نقش به‌تنهایی جایگزین دستور واضح و Context مناسب نیست.

یک فرمول ساده برای نوشتن Prompt

برای بسیاری از کارهای روزمره می‌توانید از این ساختار استفاده کنید:

نقش + Context + وظیفه + محدودیت + خروجی

برای مثال:

«به‌عنوان یک استراتژیست محتوا، برای یک فروشگاه اینترنتی کفش ورزشی که مخاطبان آن افراد ۱۸ تا ۳۵ ساله هستند، ۱۰ ایده مقاله درباره انتخاب کفش رانینگ پیشنهاد بده. عناوین حداکثر ۶۰ کاراکتر باشند و خروجی را در جدول شامل عنوان و Intent ارائه کن.»

این Prompt مشخص کرده است:

  • نقش: استراتژیست محتوا
  • Context: فروشگاه کفش ورزشی
  • مخاطب: ۱۸ تا ۳۵ سال
  • وظیفه: تولید ۱۰ ایده
  • محدودیت: عنوان زیر ۶۰ کاراکتر
  • فرمت: جدول
  • ستون‌ها: عنوان و Intent

نمونه پرامپت متنی

مثال برای تولید محتوا

Prompt:

«یک خلاصه ۲۰۰ کلمه‌ای درباره تأثیرات اقتصادی جهانی‌شدن بنویس. متن شامل یک مقدمه کوتاه، دو استدلال اصلی و نتیجه‌گیری باشد.»

در این نمونه:

  • وظیفه مشخص است؛
  • تعداد کلمات تعیین شده؛
  • ساختار خروجی مشخص شده است.

مثال برای داستان

Prompt:

«یک داستان کوتاه علمی‌تخیلی درباره آینده‌ای بنویس که هوش مصنوعی کنترل زمین را در اختیار گرفته است. لحن داستان هیجان‌انگیز باشد و در پایان یک Plot Twist داشته باشد.»

در این Prompt:

  • ژانر
  • موضوع
  • سبک
  • نوع پایان

مشخص شده‌اند.

نمونه پرامپت برای تولید تصویر

Prompt:

«یک تصویر واقع‌گرایانه از یک شهر آینده‌نگر در شب ایجاد کن؛ خودروهای معلق، ساختمان‌های بلند و نورهای نئون داشته باشد و فضای تصویر Cyberpunk باشد.»

در این Prompt:

  • سوژه
  • زمان
  • عناصر بصری
  • سبک

تعریف شده‌اند.

نمونه دیگر

«یک پرتره واقع‌گرایانه از یک شوالیه قرون وسطایی با زره درخشان بساز که در میدان نبرد ایستاده است. نورپردازی سینمایی و دراماتیک باشد.»

نمونه پرامپت صوتی

برای یک دستیار صوتی:

«فردا ساعت ۱۰ صبح جلسه با تیم بازاریابی را به من یادآوری کن.»

در این درخواست:

  • وظیفه
  • زمان
  • موضوع جلسه

مشخص شده است.

برای تحلیل صوت نیز می‌توان گفت:

«این فایل صوتی را بررسی کن و زبان اصلی گوینده را مشخص کن.»

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت نویسی

یک Prompt خوب الزاماً طولانی نیست.

مهم‌تر از طول، واضح بودن اطلاعات موردنیاز است.

یک Prompt مؤثر معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

  • هدف مشخص
  • Context کافی
  • دستور واضح
  • مخاطب مشخص در صورت نیاز
  • محدودیت‌های لازم
  • فرمت خروجی
  • زبان غیرمبهم
  • جزئیات قابل اندازه‌گیری

برای مثال واژه «حرفه‌ای» مبهم است.

به‌جای:

«یک گزارش حرفه‌ای بنویس.»

می‌توان گفت:

«یک گزارش ۵۰۰ کلمه‌ای با مقدمه، سه H2 و جمع‌بندی بنویس. لحن رسمی و مناسب ارائه به مدیرعامل باشد.»

در نسخه دوم، مفهوم «حرفه‌ای» به مجموعه‌ای از دستورهای قابل اجرا تبدیل شده است.

اشتباهات رایج در پرامپت‌نویسی

هدف نامشخص

Prompt:

«یه چیزی درباره بازاریابی بنویس.»

مدل نمی‌داند دقیقاً چه نوع محتوایی می‌خواهید.

نسخه بهتر:

«یک پست ۲۰۰ کلمه‌ای برای LinkedIn درباره کاهش Churn در SaaS بنویس.»

Context ناکافی

اگر مدل اطلاعات زمینه‌ای لازم را نداشته باشد، ممکن است پاسخ آن بیش از حد عمومی شود.

استفاده از اصطلاحات مبهم

کلماتی مانند:

  • خوب
  • خفن
  • حرفه‌ای
  • کامل
  • جذاب
  • مفصل

بدون توضیح بیشتر معیار مشخصی برای مدل ایجاد نمی‌کنند.

بهتر است آن‌ها را با ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری جایگزین کنید.

مشخص نکردن فرمت

اگر جدول می‌خواهید، بگویید «جدول».

اگر سه Bullet Point می‌خواهید، دقیقاً همین را بنویسید.

وارد کردن چند وظیفه نامرتبط

قرار دادن تعداد زیادی وظیفه متفاوت در یک Prompt می‌تواند کیفیت خروجی را کاهش دهد.

گاهی بهتر است مسئله را به چند مرحله تقسیم کنید.

چگونه یک پرامپت ضعیف را به پرامپت خوب تبدیل کنیم؟

فرض کنید Prompt اولیه این باشد:

«برای اینستاگرام محتوا بنویس.»

این درخواست تقریباً هیچ Context مشخصی ندارد.

نسخه بهتر:

«یک کپشن اینستاگرام درباره مزایای ورزش صبحگاهی بنویس.»

نسخه دقیق‌تر:

«یک کپشن اینستاگرام ۱۵۰ کلمه‌ای درباره سه مزیت ورزش صبحگاهی برای کارمندان بنویس. لحن دوستانه باشد، مقدمه یک جمله‌ای جذاب داشته باشد و در پایان یک CTA برای ذخیره کردن پست اضافه کن.»

با هر مرحله:

  • ابهام کمتر شده؛
  • مخاطب واضح‌تر شده؛
  • خروجی قابل پیش‌بینی‌تر شده است.

آیا Prompting همان جست‌وجو در گوگل است؟

خیر.

در موتور جست‌وجو معمولاً از یک Query نسبتاً کوتاه استفاده می‌کنیم:

«بهترین کفش رانینگ»

اما هنگام تعامل با AI می‌توانیم توضیح دهیم:

«من هفته‌ای سه بار روی آسفالت می‌دوم، وزنم ۸۰ کیلوگرم است و کف پای صافی دارم. هنگام انتخاب کفش رانینگ باید به چه ویژگی‌هایی توجه کنم؟»

Prompt می‌تواند Context و دستورهای بیشتری نسبت به یک Query جست‌وجو داشته باشد.

البته برخی ابزارهای مدرن، جست‌وجو و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند.

آیا Prompting برنامه‌نویسی است؟

خیر.

برای نوشتن Prompt معمولاً نیازی به دانش برنامه‌نویسی ندارید.

شما پارامترهای مدل یا کد داخلی آن را تغییر نمی‌دهید؛ بلکه با زبان طبیعی به یک مدل ازپیش‌آموزش‌دیده دستور می‌دهید.

البته در کاربردهای تخصصی‌تر ممکن است Prompt شامل:

  • کد
  • JSON
  • Schema
  • متغیرها

نیز باشد، اما اصل Prompting الزاماً برنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود.

آیا Prompt باید خیلی طولانی باشد؟

خیر.

یک Prompt خوب باید به‌اندازه کافی اطلاعات داشته باشد، نه بیشترین اطلاعات ممکن.

اضافه کردن اطلاعات بی‌ربط می‌تواند Prompt را شلوغ کند.

هدف این است که اطلاعات موردنیاز مدل برای انجام درست وظیفه ارائه شود.

همچنین مدل‌های AI دارای محدودیتی به نام Context Window هستند و فقط مقدار مشخصی Token را در یک تعامل پردازش می‌کنند.

آیا می‌توان Prompt را اصلاح کرد؟

بله و در بسیاری از موارد این کار توصیه می‌شود.

Prompting یک فرایند Iterative است.

برای مثال بعد از دریافت پاسخ می‌توانید بگویید:

  • «کوتاه‌ترش کن.»
  • «مثال بیشتری اضافه کن.»
  • «فقط برای افراد مبتدی توضیح بده.»
  • «این بخش را در جدول قرار بده.»
  • «از زاویه مخالف هم بررسی کن.»

بنابراین لازم نیست همیشه در اولین Prompt به خروجی نهایی برسید.

آیا یک Prompt در همه مدل‌های AI پاسخ یکسانی می‌دهد؟

خیر.

یک Prompt مشابه ممکن است در مدل‌های مختلف پاسخ‌های متفاوتی ایجاد کند.

دلیل آن می‌تواند تفاوت در:

  • معماری مدل
  • داده‌های آموزشی
  • روش آموزش
  • تنظیمات مدل
  • قابلیت‌های ابزار
  • نحوه تفسیر دستور

باشد.

بنابراین Promptی که در یک مدل عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در مدل دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

آیا پرامپت باید انگلیسی باشد؟

خیر.

بسیاری از مدل‌های مدرن از چندین زبان پشتیبانی می‌کنند و می‌توانید Prompt را به فارسی یا زبان‌های دیگر بنویسید.

با این حال، کیفیت پاسخ ممکن است در زبان‌های مختلف متفاوت باشد؛ زیرا حجم و کیفیت داده آموزشی مدل در هر زبان یکسان نیست.

Prompt Engineering چیست؟

مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering فرایند طراحی، آزمایش و بهینه‌سازی Promptها برای هدایت بهتر مدل‌های هوش مصنوعی است.

هدف Prompt Engineering این است که با طراحی دقیق ورودی، احتمال دریافت خروجی موردنظر افزایش پیدا کند.

مهندسی پرامپت می‌تواند شامل:

  • طراحی Context
  • تعیین نقش
  • نوشتن Instruction
  • تعیین Constraints
  • ارائه مثال
  • مشخص کردن فرمت خروجی
  • آزمایش نسخه‌های مختلف Prompt
  • اصلاح Prompt براساس خروجی

باشد.

بنابراین Prompt Engineering را نباید صرفاً به «نوشتن سؤال طولانی» محدود کرد.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی است.

اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی آن ورودی است.

برای مثال:

Prompt:

«این متن را خلاصه کن.»

Prompt مهندسی‌شده:

«متن زیر را برای یک مدیر غیرمتخصص در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن. فقط سه نتیجه اصلی را نگه دار و خروجی را در سه Bullet Point ارائه کن.»

نسخه دوم تلاش می‌کند نحوه اجرای وظیفه و خروجی مورد انتظار را دقیق‌تر کنترل کند.

آیا می‌توان Promptها را ذخیره و دوباره استفاده کرد؟

بله.

اگر یک Prompt برای یک وظیفه تکراری نتیجه مناسبی ایجاد می‌کند، می‌توان آن را ذخیره و دوباره استفاده کرد.

برای مثال سازمان‌ها ممکن است Promptهای استانداردی برای:

  • خلاصه کردن گزارش‌ها
  • پاسخ به مشتری
  • تحلیل داده
  • تولید توضیحات محصول
  • تولید Brief محتوا

داشته باشند.

استفاده مجدد از Promptهای موفق می‌تواند به ثبات فرایند کمک کند.

آیا وارد کردن اطلاعات حساس در Prompt امن است؟

نباید به‌صورت پیش‌فرض هر نوع داده حساسی را در اختیار یک ابزار AI قرار داد.

پیش از وارد کردن اطلاعاتی مانند:

  • اطلاعات شخصی
  • اطلاعات مشتری
  • اسناد محرمانه
  • اطلاعات مالی
  • داده‌های سازمانی

باید سیاست‌های حریم خصوصی و نحوه استفاده آن سرویس از داده‌ها بررسی شود.

پرامپت‌ها چه نقشی در آینده هوش مصنوعی دارند؟

با پیشرفت مدل‌های AI، روش تعامل انسان و هوش مصنوعی نیز تغییر می‌کند.

در ابتدا بسیاری از تعاملات کامپیوتری براساس فرمان‌های ساده انجام می‌شدند. اما مدل‌های مدرن می‌توانند دستورهای پیچیده‌تر و طبیعی‌تری را تفسیر کنند.

با توسعه Multimodal AI، Promptها نیز دیگر محدود به متن نیستند.

کاربر می‌تواند ترکیبی از:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو
  • فایل
  • داده ساختاریافته

را در اختیار مدل قرار دهد.

در نتیجه تعامل با AI احتمالاً به‌تدریج طبیعی‌تر خواهد شد و کاربران کمتر نیاز خواهند داشت خود را با قالب‌های فنی محدود سازگار کنند.

جمع‌بندی

Prompt یا پرامپت ورودی‌ای است که از طریق آن هدف، سؤال یا دستور خود را به یک سیستم هوش مصنوعی منتقل می‌کنیم.

این ورودی می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

کیفیت Prompt می‌تواند تأثیر زیادی بر خروجی داشته باشد. هرچه Context، دستور، محدودیت‌ها و فرمت خروجی واضح‌تر باشند، احتمال دریافت پاسخ متناسب‌تر افزایش پیدا می‌کند.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان یک Prompt خوب را براساس این ساختار نوشت:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

در عین حال Prompting یک فرایند تعاملی است و می‌توان براساس پاسخ مدل، Prompt را اصلاح و تکمیل کرد.

بنابراین مهارت اصلی فقط «سؤال پرسیدن از AI» نیست؛ بلکه توانایی انتقال دقیق هدف و اطلاعات لازم به مدل است.

سوالات متداول درباره پرامپت

پرامپت چیست؟

پرامپت یا Prompt ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌گیرد. Prompt می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا سایر انواع داده باشد.

پرامپت در ChatGPT چیست؟

هر متن، سؤال، دستور یا اطلاعاتی که برای هدایت پاسخ در اختیار ChatGPT قرار می‌دهید، Prompt محسوب می‌شود.

Prompting چیست؟

Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی برای دریافت پاسخ یا خروجی موردنظر است.

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت خوب معمولاً دارای هدف مشخص، Context کافی، دستور واضح، محدودیت‌های لازم و فرمت خروجی مشخص است.

آیا هرچه پرامپت طولانی‌تر باشد بهتر است؟

خیر. طول بیشتر الزاماً به معنای Prompt بهتر نیست. مهم این است که اطلاعات لازم به شکل واضح و بدون جزئیات غیرضروری ارائه شوند.

انواع Prompt چیست؟

پرامپت می‌تواند متنی، تصویری، صوتی یا چندرسانه‌ای باشد. از نظر هدف نیز Promptهای خلاقانه، مکالمه‌ای، فنی، دستوری، ساختاریافته و Open-ended وجود دارند.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی یا دستور است؛ اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی Prompt برای هدایت بهتر مدل و دریافت خروجی مناسب‌تر است.

آیا Prompt حتماً باید انگلیسی باشد؟

خیر. بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی از زبان فارسی و زبان‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند.

چرا بعضی Promptها خروجی ضعیفی دارند؟

نبود Context کافی، هدف نامشخص، استفاده از عبارات مبهم، تعریف نکردن خروجی و ترکیب چند وظیفه نامرتبط از دلایل رایج تولید پاسخ ضعیف هستند.

آیا می‌توان یک Prompt را چند بار استفاده کرد؟

بله. Promptهای موفق را می‌توان ذخیره و برای وظایف مشابه در جلسات یا پروژه‌های بعدی مجدداً استفاده کرد.

نوشته پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.

پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال

پرامپت (Prompt) ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌دهیم تا براساس آن پاسخ یا خروجی مشخصی تولید کند. این ورودی می‌تواند یک سؤال ساده، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های دقیق، تصویر، فایل صوتی، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

پرامپت به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم مفهوم Prompt را خیلی ساده توضیح دهیم:

پرامپت همان چیزی است که به هوش مصنوعی می‌گویید یا می‌دهید تا متوجه شود از آن چه می‌خواهید.

برای مثال:

پرامپت ساده:

«درباره بازاریابی محتوا توضیح بده.»

مدل در این حالت اطلاعات کمی درباره هدف واقعی شما دارد.

اما می‌توان همان درخواست را دقیق‌تر کرد:

پرامپت دقیق‌تر:

«بازاریابی محتوا را در ۲۰۰ کلمه برای مدیر یک فروشگاه اینترنتی توضیح بده. لحن ساده باشد و در پایان سه مثال عملی ارائه کن.»

در نسخه دوم، مدل اطلاعات بیشتری درباره:

  • موضوع
  • مخاطب
  • طول پاسخ
  • لحن
  • فرمت خروجی

دریافت کرده است.

در نتیجه احتمال بیشتری وجود دارد که پاسخ آن به نیاز واقعی کاربر نزدیک باشد.

Prompting چیست؟

Prompting یا پرامپت‌دادن فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی است.

زمانی که چیزی در کادر ورودی ChatGPT، Claude، Gemini یا یک ابزار هوش مصنوعی دیگر می‌نویسید، در واقع در حال Prompting هستید.

Prompting الزاماً یک تعامل یک‌مرحله‌ای نیست.

ممکن است ابتدا از مدل بخواهید:

«یک مقاله درباره بازاریابی محتوا بنویس.»

سپس در پیام بعدی بگویید:

«مقدمه را کوتاه‌تر کن.»

و بعد:

«یک جدول مقایسه هم اضافه کن.»

این تعامل چندمرحله‌ای بخشی از فرایند Prompting است.

در بسیاری از موارد، بهترین خروجی از طریق رفت‌وبرگشت میان کاربر و مدل حاصل می‌شود، نه الزاماً با نوشتن یک دستور بسیار طولانی در همان پیام اول.

تفاوت Prompt و Prompting چیست؟

این دو اصطلاح به یک مفهوم اشاره ندارند:

اصطلاح معنی
Prompt ورودی یا دستوری که به AI داده می‌شود
Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با مدل
Prompt Engineering طراحی سیستماتیک Prompt برای دریافت خروجی بهتر

بنابراین یک Prompt همان «دستور» است، اما Prompting فرایندی است که طی آن با استفاده از این دستورها با مدل تعامل می‌کنید.

پرامپت در هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد؟

پرامپت چیست

Prompt مانند رابط میان انسان و مدل هوش مصنوعی عمل می‌کند.

کاربر هدف خود را از طریق Prompt بیان می‌کند و مدل تلاش می‌کند آن هدف را تفسیر و براساس آن خروجی تولید کند.

برای مثال Prompt می‌تواند از AI بخواهد:

  • متنی تولید کند؛
  • یک سؤال را پاسخ دهد؛
  • داده‌ها را تحلیل کند؛
  • تصویری ایجاد کند؛
  • یک فایل را خلاصه کند؛
  • کد بنویسد؛
  • اطلاعات را دسته‌بندی کند؛
  • ایده تولید کند؛
  • یک متن را ترجمه کند؛
  • محتوا را بازنویسی کند.

در مدل‌های زبانی بزرگ، Prompt روی نحوه تولید پاسخ تأثیر مستقیم می‌گذارد. مواردی مانند Context، دستور، محدودیت و فرمت مورد انتظار به مدل کمک می‌کنند دامنه پاسخ احتمالی را محدودتر کند.

چرا کیفیت پرامپت مهم است؟

مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند همیشه منظور پنهان کاربر را با دقت تشخیص دهد.

اگر Prompt بیش از حد کلی باشد، مدل مجبور می‌شود بخشی از هدف کاربر را حدس بزند.

برای مثال:

پرامپت مبهم:

«درباره سئو بنویس.»

این دستور مشخص نمی‌کند:

  • مخاطب چه کسی است؟
  • متن چقدر طولانی باشد؟
  • کدام بخش سئو توضیح داده شود؟
  • خروجی مقاله است یا توضیح کوتاه؟
  • سطح مطلب مبتدی است یا تخصصی؟

اما می‌توان آن را این‌گونه نوشت:

پرامپت بهتر:

«یک توضیح ۳۰۰ کلمه‌ای درباره Technical SEO برای مدیران بازاریابی بنویس. مفاهیم Crawlability، Indexability و Canonical را به زبان ساده توضیح بده و برای هر مورد یک مثال کوتاه ارائه کن.»

هر عنصر اضافه‌شده به این Prompt بخشی از ابهام را از بین می‌برد.

به همین دلیل، پرامپت بهتر معمولاً به پاسخ هدفمندتر منجر می‌شود.

انواع پرامپت براساس نوع ورودی

Prompt فقط متن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند انواع مختلفی از ورودی را دریافت کنند.

پرامپت متنی چیست؟

Text Prompt رایج‌ترین نوع Prompt است.

کاربر با استفاده از متن به مدل توضیح می‌دهد چه کاری انجام دهد.

پرامپت متنی می‌تواند برای مواردی مانند:

  • تولید محتوا
  • سؤال و جواب
  • ترجمه
  • خلاصه‌سازی
  • تحلیل داده
  • برنامه‌نویسی
  • ایده‌پردازی

استفاده شود.

پرامپت تصویری چیست؟

در Image Prompt، تصویر بخشی از ورودی مدل است.

برای مثال می‌توان تصویری را به AI داد و از آن خواست:

  • عناصر موجود در تصویر را شناسایی کند؛
  • تصویر را توضیح دهد؛
  • متن داخل تصویر را بررسی کند؛
  • سبک تصویر را تغییر دهد؛
  • شیئی را حذف یا اضافه کند.

در مدل‌های تولید تصویر نیز ممکن است توضیحات متنی برای ساخت تصویر استفاده شوند.

پرامپت صوتی چیست؟

Audio Prompt شامل ورودی صوتی است.

از این نوع Prompt می‌توان در کاربردهایی مانند:

  • تشخیص گفتار
  • تبدیل صدا به متن
  • تحلیل صوت
  • شناسایی زبان
  • دستیارهای صوتی
  • تولید گفتار

استفاده کرد.

پرامپت چندرسانه‌ای چیست؟

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع ورودی را هم‌زمان دریافت کنند.

برای مثال ممکن است:

تصویر + متن

را در اختیار مدل قرار دهید و بپرسید:

«این نمودار را تحلیل کن و سه نتیجه مهم آن را بنویس.»

در این حالت، تصویر و متن با هم Prompt را تشکیل می‌دهند.

انواع پرامپت براساس هدف

Promptها را می‌توان براساس هدفی که دنبال می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد.

پرامپت خلاقانه

Creative Prompt برای خروجی‌هایی استفاده می‌شود که آزادی بیشتری دارند.

برای مثال:

«یک داستان کوتاه درباره شهری بنویس که در آن هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید.»

کاربردهای آن شامل:

  • داستان
  • ایده‌پردازی
  • نام‌گذاری
  • طراحی Concept
  • سناریونویسی

است.

پرامپت مکالمه‌ای

Conversational Prompt برای گفت‌وگوی چندمرحله‌ای با AI استفاده می‌شود.

برای مثال:

«فرض کن مشاور کسب‌وکار من هستی. ابتدا پنج سؤال درباره مدل کسب‌وکارم بپرس و بعد براساس جواب‌ها پیشنهاد بده.»

پرامپت دستوری

Instructional Prompt یک وظیفه مشخص تعریف می‌کند.

برای مثال:

«متن زیر را در پنج Bullet Point خلاصه کن.»

پرامپت فنی

Technical Prompt معمولاً برای انجام وظایف دقیق‌تر مانند:

  • برنامه‌نویسی
  • تحلیل داده
  • دیباگ
  • تحلیل فنی
  • تولید خروجی ساختاریافته

استفاده می‌شود.

پرامپت ساختاریافته

Structured Prompt دقیقاً تعیین می‌کند خروجی چه ساختاری داشته باشد.

مثلاً:

«خروجی را در یک جدول سه‌ستونه شامل مشکل، علت و راه‌حل ارائه کن.»

این نوع Prompt باعث می‌شود پاسخ مدل قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

پرامپت Open-ended

در پرامپت‌های Open-ended آزادی بیشتری به مدل داده می‌شود.

برای مثال:

«ده ایده متفاوت برای استفاده خلاقانه از AI در آموزش پیشنهاد بده.»

این ساختار برای ایده‌پردازی مناسب‌تر از وظایفی است که به خروجی دقیق نیاز دارند.

اجزای یک پرامپت خوب چیست؟

برای نوشتن یک Prompt مؤثر می‌توان از چهار جزء اصلی استفاده کرد:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

1. Context یا زمینه

Context اطلاعاتی است که مدل برای درک موقعیت به آن نیاز دارد.

برای مثال:

«من مدیر بازاریابی یک فروشگاه اینترنتی لوازم ورزشی هستم.»

این جمله باعث می‌شود مدل بداند پاسخ باید در چه زمینه‌ای ارائه شود.

Context می‌تواند شامل:

  • صنعت
  • مخاطب
  • هدف
  • اطلاعات پروژه
  • داده‌های قبلی
  • شرایط مسئله

باشد.

2. Instruction یا دستور

در این بخش باید مشخص کنید AI دقیقاً چه کاری انجام دهد.

افعال مشخص بهتر از درخواست‌های مبهم هستند.

برای مثال:

  • تحلیل کن
  • مقایسه کن
  • خلاصه کن
  • بازنویسی کن
  • پیشنهاد بده
  • دسته‌بندی کن
  • استخراج کن

3. Constraints یا محدودیت‌ها

محدودیت‌ها دامنه پاسخ را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

  • بیشتر از ۵۰۰ کلمه نباشد؛
  • از اصطلاحات تخصصی استفاده نکن؛
  • فقط سه پیشنهاد ارائه بده؛
  • از اطلاعات خارج از فایل استفاده نکن؛
  • لحن رسمی باشد.

4. Output Format یا فرمت خروجی

به مدل بگویید نتیجه را چگونه ارائه کند.

برای مثال:

  • جدول
  • Bullet Point
  • پاراگراف
  • JSON
  • چک‌لیست
  • گزارش
  • کد

مشخص کردن قالب پاسخ می‌تواند تا حد زیادی از خروجی‌های نامرتبط جلوگیری کند.

Role یا تعیین نقش در Prompt

یکی دیگر از عناصر پرکاربرد در Prompting، تعیین نقش برای مدل است.

برای مثال:

«به‌عنوان یک متخصص سئو فنی، این مشکل Indexing را تحلیل کن.»

یا:

«به‌عنوان یک مدرس زبان انگلیسی، اشتباهات این متن را برای یک زبان‌آموز مبتدی توضیح بده.»

Role می‌تواند به مدل کمک کند نوع پاسخ، اصطلاحات و سطح توضیحات را با نیاز کاربر هماهنگ‌تر کند.

با این حال، تعیین نقش به‌تنهایی جایگزین دستور واضح و Context مناسب نیست.

یک فرمول ساده برای نوشتن Prompt

برای بسیاری از کارهای روزمره می‌توانید از این ساختار استفاده کنید:

نقش + Context + وظیفه + محدودیت + خروجی

برای مثال:

«به‌عنوان یک استراتژیست محتوا، برای یک فروشگاه اینترنتی کفش ورزشی که مخاطبان آن افراد ۱۸ تا ۳۵ ساله هستند، ۱۰ ایده مقاله درباره انتخاب کفش رانینگ پیشنهاد بده. عناوین حداکثر ۶۰ کاراکتر باشند و خروجی را در جدول شامل عنوان و Intent ارائه کن.»

این Prompt مشخص کرده است:

  • نقش: استراتژیست محتوا
  • Context: فروشگاه کفش ورزشی
  • مخاطب: ۱۸ تا ۳۵ سال
  • وظیفه: تولید ۱۰ ایده
  • محدودیت: عنوان زیر ۶۰ کاراکتر
  • فرمت: جدول
  • ستون‌ها: عنوان و Intent

نمونه پرامپت متنی

مثال برای تولید محتوا

Prompt:

«یک خلاصه ۲۰۰ کلمه‌ای درباره تأثیرات اقتصادی جهانی‌شدن بنویس. متن شامل یک مقدمه کوتاه، دو استدلال اصلی و نتیجه‌گیری باشد.»

در این نمونه:

  • وظیفه مشخص است؛
  • تعداد کلمات تعیین شده؛
  • ساختار خروجی مشخص شده است.

مثال برای داستان

Prompt:

«یک داستان کوتاه علمی‌تخیلی درباره آینده‌ای بنویس که هوش مصنوعی کنترل زمین را در اختیار گرفته است. لحن داستان هیجان‌انگیز باشد و در پایان یک Plot Twist داشته باشد.»

در این Prompt:

  • ژانر
  • موضوع
  • سبک
  • نوع پایان

مشخص شده‌اند.

نمونه پرامپت برای تولید تصویر

Prompt:

«یک تصویر واقع‌گرایانه از یک شهر آینده‌نگر در شب ایجاد کن؛ خودروهای معلق، ساختمان‌های بلند و نورهای نئون داشته باشد و فضای تصویر Cyberpunk باشد.»

در این Prompt:

  • سوژه
  • زمان
  • عناصر بصری
  • سبک

تعریف شده‌اند.

نمونه دیگر

«یک پرتره واقع‌گرایانه از یک شوالیه قرون وسطایی با زره درخشان بساز که در میدان نبرد ایستاده است. نورپردازی سینمایی و دراماتیک باشد.»

نمونه پرامپت صوتی

برای یک دستیار صوتی:

«فردا ساعت ۱۰ صبح جلسه با تیم بازاریابی را به من یادآوری کن.»

در این درخواست:

  • وظیفه
  • زمان
  • موضوع جلسه

مشخص شده است.

برای تحلیل صوت نیز می‌توان گفت:

«این فایل صوتی را بررسی کن و زبان اصلی گوینده را مشخص کن.»

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت نویسی

یک Prompt خوب الزاماً طولانی نیست.

مهم‌تر از طول، واضح بودن اطلاعات موردنیاز است.

یک Prompt مؤثر معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

  • هدف مشخص
  • Context کافی
  • دستور واضح
  • مخاطب مشخص در صورت نیاز
  • محدودیت‌های لازم
  • فرمت خروجی
  • زبان غیرمبهم
  • جزئیات قابل اندازه‌گیری

برای مثال واژه «حرفه‌ای» مبهم است.

به‌جای:

«یک گزارش حرفه‌ای بنویس.»

می‌توان گفت:

«یک گزارش ۵۰۰ کلمه‌ای با مقدمه، سه H2 و جمع‌بندی بنویس. لحن رسمی و مناسب ارائه به مدیرعامل باشد.»

در نسخه دوم، مفهوم «حرفه‌ای» به مجموعه‌ای از دستورهای قابل اجرا تبدیل شده است.

اشتباهات رایج در پرامپت‌نویسی

هدف نامشخص

Prompt:

«یه چیزی درباره بازاریابی بنویس.»

مدل نمی‌داند دقیقاً چه نوع محتوایی می‌خواهید.

نسخه بهتر:

«یک پست ۲۰۰ کلمه‌ای برای LinkedIn درباره کاهش Churn در SaaS بنویس.»

Context ناکافی

اگر مدل اطلاعات زمینه‌ای لازم را نداشته باشد، ممکن است پاسخ آن بیش از حد عمومی شود.

استفاده از اصطلاحات مبهم

کلماتی مانند:

  • خوب
  • خفن
  • حرفه‌ای
  • کامل
  • جذاب
  • مفصل

بدون توضیح بیشتر معیار مشخصی برای مدل ایجاد نمی‌کنند.

بهتر است آن‌ها را با ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری جایگزین کنید.

مشخص نکردن فرمت

اگر جدول می‌خواهید، بگویید «جدول».

اگر سه Bullet Point می‌خواهید، دقیقاً همین را بنویسید.

وارد کردن چند وظیفه نامرتبط

قرار دادن تعداد زیادی وظیفه متفاوت در یک Prompt می‌تواند کیفیت خروجی را کاهش دهد.

گاهی بهتر است مسئله را به چند مرحله تقسیم کنید.

چگونه یک پرامپت ضعیف را به پرامپت خوب تبدیل کنیم؟

فرض کنید Prompt اولیه این باشد:

«برای اینستاگرام محتوا بنویس.»

این درخواست تقریباً هیچ Context مشخصی ندارد.

نسخه بهتر:

«یک کپشن اینستاگرام درباره مزایای ورزش صبحگاهی بنویس.»

نسخه دقیق‌تر:

«یک کپشن اینستاگرام ۱۵۰ کلمه‌ای درباره سه مزیت ورزش صبحگاهی برای کارمندان بنویس. لحن دوستانه باشد، مقدمه یک جمله‌ای جذاب داشته باشد و در پایان یک CTA برای ذخیره کردن پست اضافه کن.»

با هر مرحله:

  • ابهام کمتر شده؛
  • مخاطب واضح‌تر شده؛
  • خروجی قابل پیش‌بینی‌تر شده است.

آیا Prompting همان جست‌وجو در گوگل است؟

خیر.

در موتور جست‌وجو معمولاً از یک Query نسبتاً کوتاه استفاده می‌کنیم:

«بهترین کفش رانینگ»

اما هنگام تعامل با AI می‌توانیم توضیح دهیم:

«من هفته‌ای سه بار روی آسفالت می‌دوم، وزنم ۸۰ کیلوگرم است و کف پای صافی دارم. هنگام انتخاب کفش رانینگ باید به چه ویژگی‌هایی توجه کنم؟»

Prompt می‌تواند Context و دستورهای بیشتری نسبت به یک Query جست‌وجو داشته باشد.

البته برخی ابزارهای مدرن، جست‌وجو و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند.

آیا Prompting برنامه‌نویسی است؟

خیر.

برای نوشتن Prompt معمولاً نیازی به دانش برنامه‌نویسی ندارید.

شما پارامترهای مدل یا کد داخلی آن را تغییر نمی‌دهید؛ بلکه با زبان طبیعی به یک مدل ازپیش‌آموزش‌دیده دستور می‌دهید.

البته در کاربردهای تخصصی‌تر ممکن است Prompt شامل:

  • کد
  • JSON
  • Schema
  • متغیرها

نیز باشد، اما اصل Prompting الزاماً برنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود.

آیا Prompt باید خیلی طولانی باشد؟

خیر.

یک Prompt خوب باید به‌اندازه کافی اطلاعات داشته باشد، نه بیشترین اطلاعات ممکن.

اضافه کردن اطلاعات بی‌ربط می‌تواند Prompt را شلوغ کند.

هدف این است که اطلاعات موردنیاز مدل برای انجام درست وظیفه ارائه شود.

همچنین مدل‌های AI دارای محدودیتی به نام Context Window هستند و فقط مقدار مشخصی Token را در یک تعامل پردازش می‌کنند.

آیا می‌توان Prompt را اصلاح کرد؟

بله و در بسیاری از موارد این کار توصیه می‌شود.

Prompting یک فرایند Iterative است.

برای مثال بعد از دریافت پاسخ می‌توانید بگویید:

  • «کوتاه‌ترش کن.»
  • «مثال بیشتری اضافه کن.»
  • «فقط برای افراد مبتدی توضیح بده.»
  • «این بخش را در جدول قرار بده.»
  • «از زاویه مخالف هم بررسی کن.»

بنابراین لازم نیست همیشه در اولین Prompt به خروجی نهایی برسید.

آیا یک Prompt در همه مدل‌های AI پاسخ یکسانی می‌دهد؟

خیر.

یک Prompt مشابه ممکن است در مدل‌های مختلف پاسخ‌های متفاوتی ایجاد کند.

دلیل آن می‌تواند تفاوت در:

  • معماری مدل
  • داده‌های آموزشی
  • روش آموزش
  • تنظیمات مدل
  • قابلیت‌های ابزار
  • نحوه تفسیر دستور

باشد.

بنابراین Promptی که در یک مدل عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در مدل دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

آیا پرامپت باید انگلیسی باشد؟

خیر.

بسیاری از مدل‌های مدرن از چندین زبان پشتیبانی می‌کنند و می‌توانید Prompt را به فارسی یا زبان‌های دیگر بنویسید.

با این حال، کیفیت پاسخ ممکن است در زبان‌های مختلف متفاوت باشد؛ زیرا حجم و کیفیت داده آموزشی مدل در هر زبان یکسان نیست.

Prompt Engineering چیست؟

مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering فرایند طراحی، آزمایش و بهینه‌سازی Promptها برای هدایت بهتر مدل‌های هوش مصنوعی است.

هدف Prompt Engineering این است که با طراحی دقیق ورودی، احتمال دریافت خروجی موردنظر افزایش پیدا کند.

مهندسی پرامپت می‌تواند شامل:

  • طراحی Context
  • تعیین نقش
  • نوشتن Instruction
  • تعیین Constraints
  • ارائه مثال
  • مشخص کردن فرمت خروجی
  • آزمایش نسخه‌های مختلف Prompt
  • اصلاح Prompt براساس خروجی

باشد.

بنابراین Prompt Engineering را نباید صرفاً به «نوشتن سؤال طولانی» محدود کرد.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی است.

اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی آن ورودی است.

برای مثال:

Prompt:

«این متن را خلاصه کن.»

Prompt مهندسی‌شده:

«متن زیر را برای یک مدیر غیرمتخصص در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن. فقط سه نتیجه اصلی را نگه دار و خروجی را در سه Bullet Point ارائه کن.»

نسخه دوم تلاش می‌کند نحوه اجرای وظیفه و خروجی مورد انتظار را دقیق‌تر کنترل کند.

آیا می‌توان Promptها را ذخیره و دوباره استفاده کرد؟

بله.

اگر یک Prompt برای یک وظیفه تکراری نتیجه مناسبی ایجاد می‌کند، می‌توان آن را ذخیره و دوباره استفاده کرد.

برای مثال سازمان‌ها ممکن است Promptهای استانداردی برای:

  • خلاصه کردن گزارش‌ها
  • پاسخ به مشتری
  • تحلیل داده
  • تولید توضیحات محصول
  • تولید Brief محتوا

داشته باشند.

استفاده مجدد از Promptهای موفق می‌تواند به ثبات فرایند کمک کند.

آیا وارد کردن اطلاعات حساس در Prompt امن است؟

نباید به‌صورت پیش‌فرض هر نوع داده حساسی را در اختیار یک ابزار AI قرار داد.

پیش از وارد کردن اطلاعاتی مانند:

  • اطلاعات شخصی
  • اطلاعات مشتری
  • اسناد محرمانه
  • اطلاعات مالی
  • داده‌های سازمانی

باید سیاست‌های حریم خصوصی و نحوه استفاده آن سرویس از داده‌ها بررسی شود.

پرامپت‌ها چه نقشی در آینده هوش مصنوعی دارند؟

با پیشرفت مدل‌های AI، روش تعامل انسان و هوش مصنوعی نیز تغییر می‌کند.

در ابتدا بسیاری از تعاملات کامپیوتری براساس فرمان‌های ساده انجام می‌شدند. اما مدل‌های مدرن می‌توانند دستورهای پیچیده‌تر و طبیعی‌تری را تفسیر کنند.

با توسعه Multimodal AI، Promptها نیز دیگر محدود به متن نیستند.

کاربر می‌تواند ترکیبی از:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو
  • فایل
  • داده ساختاریافته

را در اختیار مدل قرار دهد.

در نتیجه تعامل با AI احتمالاً به‌تدریج طبیعی‌تر خواهد شد و کاربران کمتر نیاز خواهند داشت خود را با قالب‌های فنی محدود سازگار کنند.

جمع‌بندی

Prompt یا پرامپت ورودی‌ای است که از طریق آن هدف، سؤال یا دستور خود را به یک سیستم هوش مصنوعی منتقل می‌کنیم.

این ورودی می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

کیفیت Prompt می‌تواند تأثیر زیادی بر خروجی داشته باشد. هرچه Context، دستور، محدودیت‌ها و فرمت خروجی واضح‌تر باشند، احتمال دریافت پاسخ متناسب‌تر افزایش پیدا می‌کند.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان یک Prompt خوب را براساس این ساختار نوشت:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

در عین حال Prompting یک فرایند تعاملی است و می‌توان براساس پاسخ مدل، Prompt را اصلاح و تکمیل کرد.

بنابراین مهارت اصلی فقط «سؤال پرسیدن از AI» نیست؛ بلکه توانایی انتقال دقیق هدف و اطلاعات لازم به مدل است.

سوالات متداول درباره پرامپت

پرامپت چیست؟

پرامپت یا Prompt ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌گیرد. Prompt می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا سایر انواع داده باشد.

پرامپت در ChatGPT چیست؟

هر متن، سؤال، دستور یا اطلاعاتی که برای هدایت پاسخ در اختیار ChatGPT قرار می‌دهید، Prompt محسوب می‌شود.

Prompting چیست؟

Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی برای دریافت پاسخ یا خروجی موردنظر است.

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت خوب معمولاً دارای هدف مشخص، Context کافی، دستور واضح، محدودیت‌های لازم و فرمت خروجی مشخص است.

آیا هرچه پرامپت طولانی‌تر باشد بهتر است؟

خیر. طول بیشتر الزاماً به معنای Prompt بهتر نیست. مهم این است که اطلاعات لازم به شکل واضح و بدون جزئیات غیرضروری ارائه شوند.

انواع Prompt چیست؟

پرامپت می‌تواند متنی، تصویری، صوتی یا چندرسانه‌ای باشد. از نظر هدف نیز Promptهای خلاقانه، مکالمه‌ای، فنی، دستوری، ساختاریافته و Open-ended وجود دارند.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی یا دستور است؛ اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی Prompt برای هدایت بهتر مدل و دریافت خروجی مناسب‌تر است.

آیا Prompt حتماً باید انگلیسی باشد؟

خیر. بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی از زبان فارسی و زبان‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند.

چرا بعضی Promptها خروجی ضعیفی دارند؟

نبود Context کافی، هدف نامشخص، استفاده از عبارات مبهم، تعریف نکردن خروجی و ترکیب چند وظیفه نامرتبط از دلایل رایج تولید پاسخ ضعیف هستند.

آیا می‌توان یک Prompt را چند بار استفاده کرد؟

بله. Promptهای موفق را می‌توان ذخیره و برای وظایف مشابه در جلسات یا پروژه‌های بعدی مجدداً استفاده کرد.

نوشته پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.

پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال

پرامپت (Prompt) ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌دهیم تا براساس آن پاسخ یا خروجی مشخصی تولید کند. این ورودی می‌تواند یک سؤال ساده، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های دقیق، تصویر، فایل صوتی، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

پرامپت به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم مفهوم Prompt را خیلی ساده توضیح دهیم:

پرامپت همان چیزی است که به هوش مصنوعی می‌گویید یا می‌دهید تا متوجه شود از آن چه می‌خواهید.

برای مثال:

پرامپت ساده:

«درباره بازاریابی محتوا توضیح بده.»

مدل در این حالت اطلاعات کمی درباره هدف واقعی شما دارد.

اما می‌توان همان درخواست را دقیق‌تر کرد:

پرامپت دقیق‌تر:

«بازاریابی محتوا را در ۲۰۰ کلمه برای مدیر یک فروشگاه اینترنتی توضیح بده. لحن ساده باشد و در پایان سه مثال عملی ارائه کن.»

در نسخه دوم، مدل اطلاعات بیشتری درباره:

  • موضوع
  • مخاطب
  • طول پاسخ
  • لحن
  • فرمت خروجی

دریافت کرده است.

در نتیجه احتمال بیشتری وجود دارد که پاسخ آن به نیاز واقعی کاربر نزدیک باشد.

Prompting چیست؟

Prompting یا پرامپت‌دادن فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی است.

زمانی که چیزی در کادر ورودی ChatGPT، Claude، Gemini یا یک ابزار هوش مصنوعی دیگر می‌نویسید، در واقع در حال Prompting هستید.

Prompting الزاماً یک تعامل یک‌مرحله‌ای نیست.

ممکن است ابتدا از مدل بخواهید:

«یک مقاله درباره بازاریابی محتوا بنویس.»

سپس در پیام بعدی بگویید:

«مقدمه را کوتاه‌تر کن.»

و بعد:

«یک جدول مقایسه هم اضافه کن.»

این تعامل چندمرحله‌ای بخشی از فرایند Prompting است.

در بسیاری از موارد، بهترین خروجی از طریق رفت‌وبرگشت میان کاربر و مدل حاصل می‌شود، نه الزاماً با نوشتن یک دستور بسیار طولانی در همان پیام اول.

تفاوت Prompt و Prompting چیست؟

این دو اصطلاح به یک مفهوم اشاره ندارند:

اصطلاح معنی
Prompt ورودی یا دستوری که به AI داده می‌شود
Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با مدل
Prompt Engineering طراحی سیستماتیک Prompt برای دریافت خروجی بهتر

بنابراین یک Prompt همان «دستور» است، اما Prompting فرایندی است که طی آن با استفاده از این دستورها با مدل تعامل می‌کنید.

پرامپت در هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد؟

پرامپت چیست

Prompt مانند رابط میان انسان و مدل هوش مصنوعی عمل می‌کند.

کاربر هدف خود را از طریق Prompt بیان می‌کند و مدل تلاش می‌کند آن هدف را تفسیر و براساس آن خروجی تولید کند.

برای مثال Prompt می‌تواند از AI بخواهد:

  • متنی تولید کند؛
  • یک سؤال را پاسخ دهد؛
  • داده‌ها را تحلیل کند؛
  • تصویری ایجاد کند؛
  • یک فایل را خلاصه کند؛
  • کد بنویسد؛
  • اطلاعات را دسته‌بندی کند؛
  • ایده تولید کند؛
  • یک متن را ترجمه کند؛
  • محتوا را بازنویسی کند.

در مدل‌های زبانی بزرگ، Prompt روی نحوه تولید پاسخ تأثیر مستقیم می‌گذارد. مواردی مانند Context، دستور، محدودیت و فرمت مورد انتظار به مدل کمک می‌کنند دامنه پاسخ احتمالی را محدودتر کند.

چرا کیفیت پرامپت مهم است؟

مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند همیشه منظور پنهان کاربر را با دقت تشخیص دهد.

اگر Prompt بیش از حد کلی باشد، مدل مجبور می‌شود بخشی از هدف کاربر را حدس بزند.

برای مثال:

پرامپت مبهم:

«درباره سئو بنویس.»

این دستور مشخص نمی‌کند:

  • مخاطب چه کسی است؟
  • متن چقدر طولانی باشد؟
  • کدام بخش سئو توضیح داده شود؟
  • خروجی مقاله است یا توضیح کوتاه؟
  • سطح مطلب مبتدی است یا تخصصی؟

اما می‌توان آن را این‌گونه نوشت:

پرامپت بهتر:

«یک توضیح ۳۰۰ کلمه‌ای درباره Technical SEO برای مدیران بازاریابی بنویس. مفاهیم Crawlability، Indexability و Canonical را به زبان ساده توضیح بده و برای هر مورد یک مثال کوتاه ارائه کن.»

هر عنصر اضافه‌شده به این Prompt بخشی از ابهام را از بین می‌برد.

به همین دلیل، پرامپت بهتر معمولاً به پاسخ هدفمندتر منجر می‌شود.

انواع پرامپت براساس نوع ورودی

Prompt فقط متن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند انواع مختلفی از ورودی را دریافت کنند.

پرامپت متنی چیست؟

Text Prompt رایج‌ترین نوع Prompt است.

کاربر با استفاده از متن به مدل توضیح می‌دهد چه کاری انجام دهد.

پرامپت متنی می‌تواند برای مواردی مانند:

  • تولید محتوا
  • سؤال و جواب
  • ترجمه
  • خلاصه‌سازی
  • تحلیل داده
  • برنامه‌نویسی
  • ایده‌پردازی

استفاده شود.

پرامپت تصویری چیست؟

در Image Prompt، تصویر بخشی از ورودی مدل است.

برای مثال می‌توان تصویری را به AI داد و از آن خواست:

  • عناصر موجود در تصویر را شناسایی کند؛
  • تصویر را توضیح دهد؛
  • متن داخل تصویر را بررسی کند؛
  • سبک تصویر را تغییر دهد؛
  • شیئی را حذف یا اضافه کند.

در مدل‌های تولید تصویر نیز ممکن است توضیحات متنی برای ساخت تصویر استفاده شوند.

پرامپت صوتی چیست؟

Audio Prompt شامل ورودی صوتی است.

از این نوع Prompt می‌توان در کاربردهایی مانند:

  • تشخیص گفتار
  • تبدیل صدا به متن
  • تحلیل صوت
  • شناسایی زبان
  • دستیارهای صوتی
  • تولید گفتار

استفاده کرد.

پرامپت چندرسانه‌ای چیست؟

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع ورودی را هم‌زمان دریافت کنند.

برای مثال ممکن است:

تصویر + متن

را در اختیار مدل قرار دهید و بپرسید:

«این نمودار را تحلیل کن و سه نتیجه مهم آن را بنویس.»

در این حالت، تصویر و متن با هم Prompt را تشکیل می‌دهند.

انواع پرامپت براساس هدف

Promptها را می‌توان براساس هدفی که دنبال می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد.

پرامپت خلاقانه

Creative Prompt برای خروجی‌هایی استفاده می‌شود که آزادی بیشتری دارند.

برای مثال:

«یک داستان کوتاه درباره شهری بنویس که در آن هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید.»

کاربردهای آن شامل:

  • داستان
  • ایده‌پردازی
  • نام‌گذاری
  • طراحی Concept
  • سناریونویسی

است.

پرامپت مکالمه‌ای

Conversational Prompt برای گفت‌وگوی چندمرحله‌ای با AI استفاده می‌شود.

برای مثال:

«فرض کن مشاور کسب‌وکار من هستی. ابتدا پنج سؤال درباره مدل کسب‌وکارم بپرس و بعد براساس جواب‌ها پیشنهاد بده.»

پرامپت دستوری

Instructional Prompt یک وظیفه مشخص تعریف می‌کند.

برای مثال:

«متن زیر را در پنج Bullet Point خلاصه کن.»

پرامپت فنی

Technical Prompt معمولاً برای انجام وظایف دقیق‌تر مانند:

  • برنامه‌نویسی
  • تحلیل داده
  • دیباگ
  • تحلیل فنی
  • تولید خروجی ساختاریافته

استفاده می‌شود.

پرامپت ساختاریافته

Structured Prompt دقیقاً تعیین می‌کند خروجی چه ساختاری داشته باشد.

مثلاً:

«خروجی را در یک جدول سه‌ستونه شامل مشکل، علت و راه‌حل ارائه کن.»

این نوع Prompt باعث می‌شود پاسخ مدل قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

پرامپت Open-ended

در پرامپت‌های Open-ended آزادی بیشتری به مدل داده می‌شود.

برای مثال:

«ده ایده متفاوت برای استفاده خلاقانه از AI در آموزش پیشنهاد بده.»

این ساختار برای ایده‌پردازی مناسب‌تر از وظایفی است که به خروجی دقیق نیاز دارند.

اجزای یک پرامپت خوب چیست؟

برای نوشتن یک Prompt مؤثر می‌توان از چهار جزء اصلی استفاده کرد:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

1. Context یا زمینه

Context اطلاعاتی است که مدل برای درک موقعیت به آن نیاز دارد.

برای مثال:

«من مدیر بازاریابی یک فروشگاه اینترنتی لوازم ورزشی هستم.»

این جمله باعث می‌شود مدل بداند پاسخ باید در چه زمینه‌ای ارائه شود.

Context می‌تواند شامل:

  • صنعت
  • مخاطب
  • هدف
  • اطلاعات پروژه
  • داده‌های قبلی
  • شرایط مسئله

باشد.

2. Instruction یا دستور

در این بخش باید مشخص کنید AI دقیقاً چه کاری انجام دهد.

افعال مشخص بهتر از درخواست‌های مبهم هستند.

برای مثال:

  • تحلیل کن
  • مقایسه کن
  • خلاصه کن
  • بازنویسی کن
  • پیشنهاد بده
  • دسته‌بندی کن
  • استخراج کن

3. Constraints یا محدودیت‌ها

محدودیت‌ها دامنه پاسخ را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

  • بیشتر از ۵۰۰ کلمه نباشد؛
  • از اصطلاحات تخصصی استفاده نکن؛
  • فقط سه پیشنهاد ارائه بده؛
  • از اطلاعات خارج از فایل استفاده نکن؛
  • لحن رسمی باشد.

4. Output Format یا فرمت خروجی

به مدل بگویید نتیجه را چگونه ارائه کند.

برای مثال:

  • جدول
  • Bullet Point
  • پاراگراف
  • JSON
  • چک‌لیست
  • گزارش
  • کد

مشخص کردن قالب پاسخ می‌تواند تا حد زیادی از خروجی‌های نامرتبط جلوگیری کند.

Role یا تعیین نقش در Prompt

یکی دیگر از عناصر پرکاربرد در Prompting، تعیین نقش برای مدل است.

برای مثال:

«به‌عنوان یک متخصص سئو فنی، این مشکل Indexing را تحلیل کن.»

یا:

«به‌عنوان یک مدرس زبان انگلیسی، اشتباهات این متن را برای یک زبان‌آموز مبتدی توضیح بده.»

Role می‌تواند به مدل کمک کند نوع پاسخ، اصطلاحات و سطح توضیحات را با نیاز کاربر هماهنگ‌تر کند.

با این حال، تعیین نقش به‌تنهایی جایگزین دستور واضح و Context مناسب نیست.

یک فرمول ساده برای نوشتن Prompt

برای بسیاری از کارهای روزمره می‌توانید از این ساختار استفاده کنید:

نقش + Context + وظیفه + محدودیت + خروجی

برای مثال:

«به‌عنوان یک استراتژیست محتوا، برای یک فروشگاه اینترنتی کفش ورزشی که مخاطبان آن افراد ۱۸ تا ۳۵ ساله هستند، ۱۰ ایده مقاله درباره انتخاب کفش رانینگ پیشنهاد بده. عناوین حداکثر ۶۰ کاراکتر باشند و خروجی را در جدول شامل عنوان و Intent ارائه کن.»

این Prompt مشخص کرده است:

  • نقش: استراتژیست محتوا
  • Context: فروشگاه کفش ورزشی
  • مخاطب: ۱۸ تا ۳۵ سال
  • وظیفه: تولید ۱۰ ایده
  • محدودیت: عنوان زیر ۶۰ کاراکتر
  • فرمت: جدول
  • ستون‌ها: عنوان و Intent

نمونه پرامپت متنی

مثال برای تولید محتوا

Prompt:

«یک خلاصه ۲۰۰ کلمه‌ای درباره تأثیرات اقتصادی جهانی‌شدن بنویس. متن شامل یک مقدمه کوتاه، دو استدلال اصلی و نتیجه‌گیری باشد.»

در این نمونه:

  • وظیفه مشخص است؛
  • تعداد کلمات تعیین شده؛
  • ساختار خروجی مشخص شده است.

مثال برای داستان

Prompt:

«یک داستان کوتاه علمی‌تخیلی درباره آینده‌ای بنویس که هوش مصنوعی کنترل زمین را در اختیار گرفته است. لحن داستان هیجان‌انگیز باشد و در پایان یک Plot Twist داشته باشد.»

در این Prompt:

  • ژانر
  • موضوع
  • سبک
  • نوع پایان

مشخص شده‌اند.

نمونه پرامپت برای تولید تصویر

Prompt:

«یک تصویر واقع‌گرایانه از یک شهر آینده‌نگر در شب ایجاد کن؛ خودروهای معلق، ساختمان‌های بلند و نورهای نئون داشته باشد و فضای تصویر Cyberpunk باشد.»

در این Prompt:

  • سوژه
  • زمان
  • عناصر بصری
  • سبک

تعریف شده‌اند.

نمونه دیگر

«یک پرتره واقع‌گرایانه از یک شوالیه قرون وسطایی با زره درخشان بساز که در میدان نبرد ایستاده است. نورپردازی سینمایی و دراماتیک باشد.»

نمونه پرامپت صوتی

برای یک دستیار صوتی:

«فردا ساعت ۱۰ صبح جلسه با تیم بازاریابی را به من یادآوری کن.»

در این درخواست:

  • وظیفه
  • زمان
  • موضوع جلسه

مشخص شده است.

برای تحلیل صوت نیز می‌توان گفت:

«این فایل صوتی را بررسی کن و زبان اصلی گوینده را مشخص کن.»

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت نویسی

یک Prompt خوب الزاماً طولانی نیست.

مهم‌تر از طول، واضح بودن اطلاعات موردنیاز است.

یک Prompt مؤثر معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

  • هدف مشخص
  • Context کافی
  • دستور واضح
  • مخاطب مشخص در صورت نیاز
  • محدودیت‌های لازم
  • فرمت خروجی
  • زبان غیرمبهم
  • جزئیات قابل اندازه‌گیری

برای مثال واژه «حرفه‌ای» مبهم است.

به‌جای:

«یک گزارش حرفه‌ای بنویس.»

می‌توان گفت:

«یک گزارش ۵۰۰ کلمه‌ای با مقدمه، سه H2 و جمع‌بندی بنویس. لحن رسمی و مناسب ارائه به مدیرعامل باشد.»

در نسخه دوم، مفهوم «حرفه‌ای» به مجموعه‌ای از دستورهای قابل اجرا تبدیل شده است.

اشتباهات رایج در پرامپت‌نویسی

هدف نامشخص

Prompt:

«یه چیزی درباره بازاریابی بنویس.»

مدل نمی‌داند دقیقاً چه نوع محتوایی می‌خواهید.

نسخه بهتر:

«یک پست ۲۰۰ کلمه‌ای برای LinkedIn درباره کاهش Churn در SaaS بنویس.»

Context ناکافی

اگر مدل اطلاعات زمینه‌ای لازم را نداشته باشد، ممکن است پاسخ آن بیش از حد عمومی شود.

استفاده از اصطلاحات مبهم

کلماتی مانند:

  • خوب
  • خفن
  • حرفه‌ای
  • کامل
  • جذاب
  • مفصل

بدون توضیح بیشتر معیار مشخصی برای مدل ایجاد نمی‌کنند.

بهتر است آن‌ها را با ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری جایگزین کنید.

مشخص نکردن فرمت

اگر جدول می‌خواهید، بگویید «جدول».

اگر سه Bullet Point می‌خواهید، دقیقاً همین را بنویسید.

وارد کردن چند وظیفه نامرتبط

قرار دادن تعداد زیادی وظیفه متفاوت در یک Prompt می‌تواند کیفیت خروجی را کاهش دهد.

گاهی بهتر است مسئله را به چند مرحله تقسیم کنید.

چگونه یک پرامپت ضعیف را به پرامپت خوب تبدیل کنیم؟

فرض کنید Prompt اولیه این باشد:

«برای اینستاگرام محتوا بنویس.»

این درخواست تقریباً هیچ Context مشخصی ندارد.

نسخه بهتر:

«یک کپشن اینستاگرام درباره مزایای ورزش صبحگاهی بنویس.»

نسخه دقیق‌تر:

«یک کپشن اینستاگرام ۱۵۰ کلمه‌ای درباره سه مزیت ورزش صبحگاهی برای کارمندان بنویس. لحن دوستانه باشد، مقدمه یک جمله‌ای جذاب داشته باشد و در پایان یک CTA برای ذخیره کردن پست اضافه کن.»

با هر مرحله:

  • ابهام کمتر شده؛
  • مخاطب واضح‌تر شده؛
  • خروجی قابل پیش‌بینی‌تر شده است.

آیا Prompting همان جست‌وجو در گوگل است؟

خیر.

در موتور جست‌وجو معمولاً از یک Query نسبتاً کوتاه استفاده می‌کنیم:

«بهترین کفش رانینگ»

اما هنگام تعامل با AI می‌توانیم توضیح دهیم:

«من هفته‌ای سه بار روی آسفالت می‌دوم، وزنم ۸۰ کیلوگرم است و کف پای صافی دارم. هنگام انتخاب کفش رانینگ باید به چه ویژگی‌هایی توجه کنم؟»

Prompt می‌تواند Context و دستورهای بیشتری نسبت به یک Query جست‌وجو داشته باشد.

البته برخی ابزارهای مدرن، جست‌وجو و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند.

آیا Prompting برنامه‌نویسی است؟

خیر.

برای نوشتن Prompt معمولاً نیازی به دانش برنامه‌نویسی ندارید.

شما پارامترهای مدل یا کد داخلی آن را تغییر نمی‌دهید؛ بلکه با زبان طبیعی به یک مدل ازپیش‌آموزش‌دیده دستور می‌دهید.

البته در کاربردهای تخصصی‌تر ممکن است Prompt شامل:

  • کد
  • JSON
  • Schema
  • متغیرها

نیز باشد، اما اصل Prompting الزاماً برنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود.

آیا Prompt باید خیلی طولانی باشد؟

خیر.

یک Prompt خوب باید به‌اندازه کافی اطلاعات داشته باشد، نه بیشترین اطلاعات ممکن.

اضافه کردن اطلاعات بی‌ربط می‌تواند Prompt را شلوغ کند.

هدف این است که اطلاعات موردنیاز مدل برای انجام درست وظیفه ارائه شود.

همچنین مدل‌های AI دارای محدودیتی به نام Context Window هستند و فقط مقدار مشخصی Token را در یک تعامل پردازش می‌کنند.

آیا می‌توان Prompt را اصلاح کرد؟

بله و در بسیاری از موارد این کار توصیه می‌شود.

Prompting یک فرایند Iterative است.

برای مثال بعد از دریافت پاسخ می‌توانید بگویید:

  • «کوتاه‌ترش کن.»
  • «مثال بیشتری اضافه کن.»
  • «فقط برای افراد مبتدی توضیح بده.»
  • «این بخش را در جدول قرار بده.»
  • «از زاویه مخالف هم بررسی کن.»

بنابراین لازم نیست همیشه در اولین Prompt به خروجی نهایی برسید.

آیا یک Prompt در همه مدل‌های AI پاسخ یکسانی می‌دهد؟

خیر.

یک Prompt مشابه ممکن است در مدل‌های مختلف پاسخ‌های متفاوتی ایجاد کند.

دلیل آن می‌تواند تفاوت در:

  • معماری مدل
  • داده‌های آموزشی
  • روش آموزش
  • تنظیمات مدل
  • قابلیت‌های ابزار
  • نحوه تفسیر دستور

باشد.

بنابراین Promptی که در یک مدل عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در مدل دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

آیا پرامپت باید انگلیسی باشد؟

خیر.

بسیاری از مدل‌های مدرن از چندین زبان پشتیبانی می‌کنند و می‌توانید Prompt را به فارسی یا زبان‌های دیگر بنویسید.

با این حال، کیفیت پاسخ ممکن است در زبان‌های مختلف متفاوت باشد؛ زیرا حجم و کیفیت داده آموزشی مدل در هر زبان یکسان نیست.

Prompt Engineering چیست؟

مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering فرایند طراحی، آزمایش و بهینه‌سازی Promptها برای هدایت بهتر مدل‌های هوش مصنوعی است.

هدف Prompt Engineering این است که با طراحی دقیق ورودی، احتمال دریافت خروجی موردنظر افزایش پیدا کند.

مهندسی پرامپت می‌تواند شامل:

  • طراحی Context
  • تعیین نقش
  • نوشتن Instruction
  • تعیین Constraints
  • ارائه مثال
  • مشخص کردن فرمت خروجی
  • آزمایش نسخه‌های مختلف Prompt
  • اصلاح Prompt براساس خروجی

باشد.

بنابراین Prompt Engineering را نباید صرفاً به «نوشتن سؤال طولانی» محدود کرد.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی است.

اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی آن ورودی است.

برای مثال:

Prompt:

«این متن را خلاصه کن.»

Prompt مهندسی‌شده:

«متن زیر را برای یک مدیر غیرمتخصص در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن. فقط سه نتیجه اصلی را نگه دار و خروجی را در سه Bullet Point ارائه کن.»

نسخه دوم تلاش می‌کند نحوه اجرای وظیفه و خروجی مورد انتظار را دقیق‌تر کنترل کند.

آیا می‌توان Promptها را ذخیره و دوباره استفاده کرد؟

بله.

اگر یک Prompt برای یک وظیفه تکراری نتیجه مناسبی ایجاد می‌کند، می‌توان آن را ذخیره و دوباره استفاده کرد.

برای مثال سازمان‌ها ممکن است Promptهای استانداردی برای:

  • خلاصه کردن گزارش‌ها
  • پاسخ به مشتری
  • تحلیل داده
  • تولید توضیحات محصول
  • تولید Brief محتوا

داشته باشند.

استفاده مجدد از Promptهای موفق می‌تواند به ثبات فرایند کمک کند.

آیا وارد کردن اطلاعات حساس در Prompt امن است؟

نباید به‌صورت پیش‌فرض هر نوع داده حساسی را در اختیار یک ابزار AI قرار داد.

پیش از وارد کردن اطلاعاتی مانند:

  • اطلاعات شخصی
  • اطلاعات مشتری
  • اسناد محرمانه
  • اطلاعات مالی
  • داده‌های سازمانی

باید سیاست‌های حریم خصوصی و نحوه استفاده آن سرویس از داده‌ها بررسی شود.

پرامپت‌ها چه نقشی در آینده هوش مصنوعی دارند؟

با پیشرفت مدل‌های AI، روش تعامل انسان و هوش مصنوعی نیز تغییر می‌کند.

در ابتدا بسیاری از تعاملات کامپیوتری براساس فرمان‌های ساده انجام می‌شدند. اما مدل‌های مدرن می‌توانند دستورهای پیچیده‌تر و طبیعی‌تری را تفسیر کنند.

با توسعه Multimodal AI، Promptها نیز دیگر محدود به متن نیستند.

کاربر می‌تواند ترکیبی از:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو
  • فایل
  • داده ساختاریافته

را در اختیار مدل قرار دهد.

در نتیجه تعامل با AI احتمالاً به‌تدریج طبیعی‌تر خواهد شد و کاربران کمتر نیاز خواهند داشت خود را با قالب‌های فنی محدود سازگار کنند.

جمع‌بندی

Prompt یا پرامپت ورودی‌ای است که از طریق آن هدف، سؤال یا دستور خود را به یک سیستم هوش مصنوعی منتقل می‌کنیم.

این ورودی می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

کیفیت Prompt می‌تواند تأثیر زیادی بر خروجی داشته باشد. هرچه Context، دستور، محدودیت‌ها و فرمت خروجی واضح‌تر باشند، احتمال دریافت پاسخ متناسب‌تر افزایش پیدا می‌کند.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان یک Prompt خوب را براساس این ساختار نوشت:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

در عین حال Prompting یک فرایند تعاملی است و می‌توان براساس پاسخ مدل، Prompt را اصلاح و تکمیل کرد.

بنابراین مهارت اصلی فقط «سؤال پرسیدن از AI» نیست؛ بلکه توانایی انتقال دقیق هدف و اطلاعات لازم به مدل است.

سوالات متداول درباره پرامپت

پرامپت چیست؟

پرامپت یا Prompt ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌گیرد. Prompt می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا سایر انواع داده باشد.

پرامپت در ChatGPT چیست؟

هر متن، سؤال، دستور یا اطلاعاتی که برای هدایت پاسخ در اختیار ChatGPT قرار می‌دهید، Prompt محسوب می‌شود.

Prompting چیست؟

Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی برای دریافت پاسخ یا خروجی موردنظر است.

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت خوب معمولاً دارای هدف مشخص، Context کافی، دستور واضح، محدودیت‌های لازم و فرمت خروجی مشخص است.

آیا هرچه پرامپت طولانی‌تر باشد بهتر است؟

خیر. طول بیشتر الزاماً به معنای Prompt بهتر نیست. مهم این است که اطلاعات لازم به شکل واضح و بدون جزئیات غیرضروری ارائه شوند.

انواع Prompt چیست؟

پرامپت می‌تواند متنی، تصویری، صوتی یا چندرسانه‌ای باشد. از نظر هدف نیز Promptهای خلاقانه، مکالمه‌ای، فنی، دستوری، ساختاریافته و Open-ended وجود دارند.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی یا دستور است؛ اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی Prompt برای هدایت بهتر مدل و دریافت خروجی مناسب‌تر است.

آیا Prompt حتماً باید انگلیسی باشد؟

خیر. بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی از زبان فارسی و زبان‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند.

چرا بعضی Promptها خروجی ضعیفی دارند؟

نبود Context کافی، هدف نامشخص، استفاده از عبارات مبهم، تعریف نکردن خروجی و ترکیب چند وظیفه نامرتبط از دلایل رایج تولید پاسخ ضعیف هستند.

آیا می‌توان یک Prompt را چند بار استفاده کرد؟

بله. Promptهای موفق را می‌توان ذخیره و برای وظایف مشابه در جلسات یا پروژه‌های بعدی مجدداً استفاده کرد.

نوشته پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.

پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال

پرامپت (Prompt) ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌دهیم تا براساس آن پاسخ یا خروجی مشخصی تولید کند. این ورودی می‌تواند یک سؤال ساده، مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های دقیق، تصویر، فایل صوتی، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

پرامپت به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم مفهوم Prompt را خیلی ساده توضیح دهیم:

پرامپت همان چیزی است که به هوش مصنوعی می‌گویید یا می‌دهید تا متوجه شود از آن چه می‌خواهید.

برای مثال:

پرامپت ساده:

«درباره بازاریابی محتوا توضیح بده.»

مدل در این حالت اطلاعات کمی درباره هدف واقعی شما دارد.

اما می‌توان همان درخواست را دقیق‌تر کرد:

پرامپت دقیق‌تر:

«بازاریابی محتوا را در ۲۰۰ کلمه برای مدیر یک فروشگاه اینترنتی توضیح بده. لحن ساده باشد و در پایان سه مثال عملی ارائه کن.»

در نسخه دوم، مدل اطلاعات بیشتری درباره:

  • موضوع
  • مخاطب
  • طول پاسخ
  • لحن
  • فرمت خروجی

دریافت کرده است.

در نتیجه احتمال بیشتری وجود دارد که پاسخ آن به نیاز واقعی کاربر نزدیک باشد.

Prompting چیست؟

Prompting یا پرامپت‌دادن فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی است.

زمانی که چیزی در کادر ورودی ChatGPT، Claude، Gemini یا یک ابزار هوش مصنوعی دیگر می‌نویسید، در واقع در حال Prompting هستید.

Prompting الزاماً یک تعامل یک‌مرحله‌ای نیست.

ممکن است ابتدا از مدل بخواهید:

«یک مقاله درباره بازاریابی محتوا بنویس.»

سپس در پیام بعدی بگویید:

«مقدمه را کوتاه‌تر کن.»

و بعد:

«یک جدول مقایسه هم اضافه کن.»

این تعامل چندمرحله‌ای بخشی از فرایند Prompting است.

در بسیاری از موارد، بهترین خروجی از طریق رفت‌وبرگشت میان کاربر و مدل حاصل می‌شود، نه الزاماً با نوشتن یک دستور بسیار طولانی در همان پیام اول.

تفاوت Prompt و Prompting چیست؟

این دو اصطلاح به یک مفهوم اشاره ندارند:

اصطلاح معنی
Prompt ورودی یا دستوری که به AI داده می‌شود
Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با مدل
Prompt Engineering طراحی سیستماتیک Prompt برای دریافت خروجی بهتر

بنابراین یک Prompt همان «دستور» است، اما Prompting فرایندی است که طی آن با استفاده از این دستورها با مدل تعامل می‌کنید.

پرامپت در هوش مصنوعی چه کاری انجام می‌دهد؟

پرامپت چیست

Prompt مانند رابط میان انسان و مدل هوش مصنوعی عمل می‌کند.

کاربر هدف خود را از طریق Prompt بیان می‌کند و مدل تلاش می‌کند آن هدف را تفسیر و براساس آن خروجی تولید کند.

برای مثال Prompt می‌تواند از AI بخواهد:

  • متنی تولید کند؛
  • یک سؤال را پاسخ دهد؛
  • داده‌ها را تحلیل کند؛
  • تصویری ایجاد کند؛
  • یک فایل را خلاصه کند؛
  • کد بنویسد؛
  • اطلاعات را دسته‌بندی کند؛
  • ایده تولید کند؛
  • یک متن را ترجمه کند؛
  • محتوا را بازنویسی کند.

در مدل‌های زبانی بزرگ، Prompt روی نحوه تولید پاسخ تأثیر مستقیم می‌گذارد. مواردی مانند Context، دستور، محدودیت و فرمت مورد انتظار به مدل کمک می‌کنند دامنه پاسخ احتمالی را محدودتر کند.

چرا کیفیت پرامپت مهم است؟

مدل هوش مصنوعی نمی‌تواند همیشه منظور پنهان کاربر را با دقت تشخیص دهد.

اگر Prompt بیش از حد کلی باشد، مدل مجبور می‌شود بخشی از هدف کاربر را حدس بزند.

برای مثال:

پرامپت مبهم:

«درباره سئو بنویس.»

این دستور مشخص نمی‌کند:

  • مخاطب چه کسی است؟
  • متن چقدر طولانی باشد؟
  • کدام بخش سئو توضیح داده شود؟
  • خروجی مقاله است یا توضیح کوتاه؟
  • سطح مطلب مبتدی است یا تخصصی؟

اما می‌توان آن را این‌گونه نوشت:

پرامپت بهتر:

«یک توضیح ۳۰۰ کلمه‌ای درباره Technical SEO برای مدیران بازاریابی بنویس. مفاهیم Crawlability، Indexability و Canonical را به زبان ساده توضیح بده و برای هر مورد یک مثال کوتاه ارائه کن.»

هر عنصر اضافه‌شده به این Prompt بخشی از ابهام را از بین می‌برد.

به همین دلیل، پرامپت بهتر معمولاً به پاسخ هدفمندتر منجر می‌شود.

انواع پرامپت براساس نوع ورودی

Prompt فقط متن نیست. مدل‌های جدید هوش مصنوعی می‌توانند انواع مختلفی از ورودی را دریافت کنند.

پرامپت متنی چیست؟

Text Prompt رایج‌ترین نوع Prompt است.

کاربر با استفاده از متن به مدل توضیح می‌دهد چه کاری انجام دهد.

پرامپت متنی می‌تواند برای مواردی مانند:

  • تولید محتوا
  • سؤال و جواب
  • ترجمه
  • خلاصه‌سازی
  • تحلیل داده
  • برنامه‌نویسی
  • ایده‌پردازی

استفاده شود.

پرامپت تصویری چیست؟

در Image Prompt، تصویر بخشی از ورودی مدل است.

برای مثال می‌توان تصویری را به AI داد و از آن خواست:

  • عناصر موجود در تصویر را شناسایی کند؛
  • تصویر را توضیح دهد؛
  • متن داخل تصویر را بررسی کند؛
  • سبک تصویر را تغییر دهد؛
  • شیئی را حذف یا اضافه کند.

در مدل‌های تولید تصویر نیز ممکن است توضیحات متنی برای ساخت تصویر استفاده شوند.

پرامپت صوتی چیست؟

Audio Prompt شامل ورودی صوتی است.

از این نوع Prompt می‌توان در کاربردهایی مانند:

  • تشخیص گفتار
  • تبدیل صدا به متن
  • تحلیل صوت
  • شناسایی زبان
  • دستیارهای صوتی
  • تولید گفتار

استفاده کرد.

پرامپت چندرسانه‌ای چیست؟

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع ورودی را هم‌زمان دریافت کنند.

برای مثال ممکن است:

تصویر + متن

را در اختیار مدل قرار دهید و بپرسید:

«این نمودار را تحلیل کن و سه نتیجه مهم آن را بنویس.»

در این حالت، تصویر و متن با هم Prompt را تشکیل می‌دهند.

انواع پرامپت براساس هدف

Promptها را می‌توان براساس هدفی که دنبال می‌کنند نیز دسته‌بندی کرد.

پرامپت خلاقانه

Creative Prompt برای خروجی‌هایی استفاده می‌شود که آزادی بیشتری دارند.

برای مثال:

«یک داستان کوتاه درباره شهری بنویس که در آن هیچ‌کس نمی‌تواند دروغ بگوید.»

کاربردهای آن شامل:

  • داستان
  • ایده‌پردازی
  • نام‌گذاری
  • طراحی Concept
  • سناریونویسی

است.

پرامپت مکالمه‌ای

Conversational Prompt برای گفت‌وگوی چندمرحله‌ای با AI استفاده می‌شود.

برای مثال:

«فرض کن مشاور کسب‌وکار من هستی. ابتدا پنج سؤال درباره مدل کسب‌وکارم بپرس و بعد براساس جواب‌ها پیشنهاد بده.»

پرامپت دستوری

Instructional Prompt یک وظیفه مشخص تعریف می‌کند.

برای مثال:

«متن زیر را در پنج Bullet Point خلاصه کن.»

پرامپت فنی

Technical Prompt معمولاً برای انجام وظایف دقیق‌تر مانند:

  • برنامه‌نویسی
  • تحلیل داده
  • دیباگ
  • تحلیل فنی
  • تولید خروجی ساختاریافته

استفاده می‌شود.

پرامپت ساختاریافته

Structured Prompt دقیقاً تعیین می‌کند خروجی چه ساختاری داشته باشد.

مثلاً:

«خروجی را در یک جدول سه‌ستونه شامل مشکل، علت و راه‌حل ارائه کن.»

این نوع Prompt باعث می‌شود پاسخ مدل قابل پیش‌بینی‌تر باشد.

پرامپت Open-ended

در پرامپت‌های Open-ended آزادی بیشتری به مدل داده می‌شود.

برای مثال:

«ده ایده متفاوت برای استفاده خلاقانه از AI در آموزش پیشنهاد بده.»

این ساختار برای ایده‌پردازی مناسب‌تر از وظایفی است که به خروجی دقیق نیاز دارند.

اجزای یک پرامپت خوب چیست؟

برای نوشتن یک Prompt مؤثر می‌توان از چهار جزء اصلی استفاده کرد:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

1. Context یا زمینه

Context اطلاعاتی است که مدل برای درک موقعیت به آن نیاز دارد.

برای مثال:

«من مدیر بازاریابی یک فروشگاه اینترنتی لوازم ورزشی هستم.»

این جمله باعث می‌شود مدل بداند پاسخ باید در چه زمینه‌ای ارائه شود.

Context می‌تواند شامل:

  • صنعت
  • مخاطب
  • هدف
  • اطلاعات پروژه
  • داده‌های قبلی
  • شرایط مسئله

باشد.

2. Instruction یا دستور

در این بخش باید مشخص کنید AI دقیقاً چه کاری انجام دهد.

افعال مشخص بهتر از درخواست‌های مبهم هستند.

برای مثال:

  • تحلیل کن
  • مقایسه کن
  • خلاصه کن
  • بازنویسی کن
  • پیشنهاد بده
  • دسته‌بندی کن
  • استخراج کن

3. Constraints یا محدودیت‌ها

محدودیت‌ها دامنه پاسخ را مشخص می‌کنند.

برای مثال:

  • بیشتر از ۵۰۰ کلمه نباشد؛
  • از اصطلاحات تخصصی استفاده نکن؛
  • فقط سه پیشنهاد ارائه بده؛
  • از اطلاعات خارج از فایل استفاده نکن؛
  • لحن رسمی باشد.

4. Output Format یا فرمت خروجی

به مدل بگویید نتیجه را چگونه ارائه کند.

برای مثال:

  • جدول
  • Bullet Point
  • پاراگراف
  • JSON
  • چک‌لیست
  • گزارش
  • کد

مشخص کردن قالب پاسخ می‌تواند تا حد زیادی از خروجی‌های نامرتبط جلوگیری کند.

Role یا تعیین نقش در Prompt

یکی دیگر از عناصر پرکاربرد در Prompting، تعیین نقش برای مدل است.

برای مثال:

«به‌عنوان یک متخصص سئو فنی، این مشکل Indexing را تحلیل کن.»

یا:

«به‌عنوان یک مدرس زبان انگلیسی، اشتباهات این متن را برای یک زبان‌آموز مبتدی توضیح بده.»

Role می‌تواند به مدل کمک کند نوع پاسخ، اصطلاحات و سطح توضیحات را با نیاز کاربر هماهنگ‌تر کند.

با این حال، تعیین نقش به‌تنهایی جایگزین دستور واضح و Context مناسب نیست.

یک فرمول ساده برای نوشتن Prompt

برای بسیاری از کارهای روزمره می‌توانید از این ساختار استفاده کنید:

نقش + Context + وظیفه + محدودیت + خروجی

برای مثال:

«به‌عنوان یک استراتژیست محتوا، برای یک فروشگاه اینترنتی کفش ورزشی که مخاطبان آن افراد ۱۸ تا ۳۵ ساله هستند، ۱۰ ایده مقاله درباره انتخاب کفش رانینگ پیشنهاد بده. عناوین حداکثر ۶۰ کاراکتر باشند و خروجی را در جدول شامل عنوان و Intent ارائه کن.»

این Prompt مشخص کرده است:

  • نقش: استراتژیست محتوا
  • Context: فروشگاه کفش ورزشی
  • مخاطب: ۱۸ تا ۳۵ سال
  • وظیفه: تولید ۱۰ ایده
  • محدودیت: عنوان زیر ۶۰ کاراکتر
  • فرمت: جدول
  • ستون‌ها: عنوان و Intent

نمونه پرامپت متنی

مثال برای تولید محتوا

Prompt:

«یک خلاصه ۲۰۰ کلمه‌ای درباره تأثیرات اقتصادی جهانی‌شدن بنویس. متن شامل یک مقدمه کوتاه، دو استدلال اصلی و نتیجه‌گیری باشد.»

در این نمونه:

  • وظیفه مشخص است؛
  • تعداد کلمات تعیین شده؛
  • ساختار خروجی مشخص شده است.

مثال برای داستان

Prompt:

«یک داستان کوتاه علمی‌تخیلی درباره آینده‌ای بنویس که هوش مصنوعی کنترل زمین را در اختیار گرفته است. لحن داستان هیجان‌انگیز باشد و در پایان یک Plot Twist داشته باشد.»

در این Prompt:

  • ژانر
  • موضوع
  • سبک
  • نوع پایان

مشخص شده‌اند.

نمونه پرامپت برای تولید تصویر

Prompt:

«یک تصویر واقع‌گرایانه از یک شهر آینده‌نگر در شب ایجاد کن؛ خودروهای معلق، ساختمان‌های بلند و نورهای نئون داشته باشد و فضای تصویر Cyberpunk باشد.»

در این Prompt:

  • سوژه
  • زمان
  • عناصر بصری
  • سبک

تعریف شده‌اند.

نمونه دیگر

«یک پرتره واقع‌گرایانه از یک شوالیه قرون وسطایی با زره درخشان بساز که در میدان نبرد ایستاده است. نورپردازی سینمایی و دراماتیک باشد.»

نمونه پرامپت صوتی

برای یک دستیار صوتی:

«فردا ساعت ۱۰ صبح جلسه با تیم بازاریابی را به من یادآوری کن.»

در این درخواست:

  • وظیفه
  • زمان
  • موضوع جلسه

مشخص شده است.

برای تحلیل صوت نیز می‌توان گفت:

«این فایل صوتی را بررسی کن و زبان اصلی گوینده را مشخص کن.»

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت نویسی

یک Prompt خوب الزاماً طولانی نیست.

مهم‌تر از طول، واضح بودن اطلاعات موردنیاز است.

یک Prompt مؤثر معمولاً ویژگی‌های زیر را دارد:

  • هدف مشخص
  • Context کافی
  • دستور واضح
  • مخاطب مشخص در صورت نیاز
  • محدودیت‌های لازم
  • فرمت خروجی
  • زبان غیرمبهم
  • جزئیات قابل اندازه‌گیری

برای مثال واژه «حرفه‌ای» مبهم است.

به‌جای:

«یک گزارش حرفه‌ای بنویس.»

می‌توان گفت:

«یک گزارش ۵۰۰ کلمه‌ای با مقدمه، سه H2 و جمع‌بندی بنویس. لحن رسمی و مناسب ارائه به مدیرعامل باشد.»

در نسخه دوم، مفهوم «حرفه‌ای» به مجموعه‌ای از دستورهای قابل اجرا تبدیل شده است.

اشتباهات رایج در پرامپت‌نویسی

هدف نامشخص

Prompt:

«یه چیزی درباره بازاریابی بنویس.»

مدل نمی‌داند دقیقاً چه نوع محتوایی می‌خواهید.

نسخه بهتر:

«یک پست ۲۰۰ کلمه‌ای برای LinkedIn درباره کاهش Churn در SaaS بنویس.»

Context ناکافی

اگر مدل اطلاعات زمینه‌ای لازم را نداشته باشد، ممکن است پاسخ آن بیش از حد عمومی شود.

استفاده از اصطلاحات مبهم

کلماتی مانند:

  • خوب
  • خفن
  • حرفه‌ای
  • کامل
  • جذاب
  • مفصل

بدون توضیح بیشتر معیار مشخصی برای مدل ایجاد نمی‌کنند.

بهتر است آن‌ها را با ویژگی‌های قابل اندازه‌گیری جایگزین کنید.

مشخص نکردن فرمت

اگر جدول می‌خواهید، بگویید «جدول».

اگر سه Bullet Point می‌خواهید، دقیقاً همین را بنویسید.

وارد کردن چند وظیفه نامرتبط

قرار دادن تعداد زیادی وظیفه متفاوت در یک Prompt می‌تواند کیفیت خروجی را کاهش دهد.

گاهی بهتر است مسئله را به چند مرحله تقسیم کنید.

چگونه یک پرامپت ضعیف را به پرامپت خوب تبدیل کنیم؟

فرض کنید Prompt اولیه این باشد:

«برای اینستاگرام محتوا بنویس.»

این درخواست تقریباً هیچ Context مشخصی ندارد.

نسخه بهتر:

«یک کپشن اینستاگرام درباره مزایای ورزش صبحگاهی بنویس.»

نسخه دقیق‌تر:

«یک کپشن اینستاگرام ۱۵۰ کلمه‌ای درباره سه مزیت ورزش صبحگاهی برای کارمندان بنویس. لحن دوستانه باشد، مقدمه یک جمله‌ای جذاب داشته باشد و در پایان یک CTA برای ذخیره کردن پست اضافه کن.»

با هر مرحله:

  • ابهام کمتر شده؛
  • مخاطب واضح‌تر شده؛
  • خروجی قابل پیش‌بینی‌تر شده است.

آیا Prompting همان جست‌وجو در گوگل است؟

خیر.

در موتور جست‌وجو معمولاً از یک Query نسبتاً کوتاه استفاده می‌کنیم:

«بهترین کفش رانینگ»

اما هنگام تعامل با AI می‌توانیم توضیح دهیم:

«من هفته‌ای سه بار روی آسفالت می‌دوم، وزنم ۸۰ کیلوگرم است و کف پای صافی دارم. هنگام انتخاب کفش رانینگ باید به چه ویژگی‌هایی توجه کنم؟»

Prompt می‌تواند Context و دستورهای بیشتری نسبت به یک Query جست‌وجو داشته باشد.

البته برخی ابزارهای مدرن، جست‌وجو و هوش مصنوعی را با یکدیگر ترکیب می‌کنند.

آیا Prompting برنامه‌نویسی است؟

خیر.

برای نوشتن Prompt معمولاً نیازی به دانش برنامه‌نویسی ندارید.

شما پارامترهای مدل یا کد داخلی آن را تغییر نمی‌دهید؛ بلکه با زبان طبیعی به یک مدل ازپیش‌آموزش‌دیده دستور می‌دهید.

البته در کاربردهای تخصصی‌تر ممکن است Prompt شامل:

  • کد
  • JSON
  • Schema
  • متغیرها

نیز باشد، اما اصل Prompting الزاماً برنامه‌نویسی محسوب نمی‌شود.

آیا Prompt باید خیلی طولانی باشد؟

خیر.

یک Prompt خوب باید به‌اندازه کافی اطلاعات داشته باشد، نه بیشترین اطلاعات ممکن.

اضافه کردن اطلاعات بی‌ربط می‌تواند Prompt را شلوغ کند.

هدف این است که اطلاعات موردنیاز مدل برای انجام درست وظیفه ارائه شود.

همچنین مدل‌های AI دارای محدودیتی به نام Context Window هستند و فقط مقدار مشخصی Token را در یک تعامل پردازش می‌کنند.

آیا می‌توان Prompt را اصلاح کرد؟

بله و در بسیاری از موارد این کار توصیه می‌شود.

Prompting یک فرایند Iterative است.

برای مثال بعد از دریافت پاسخ می‌توانید بگویید:

  • «کوتاه‌ترش کن.»
  • «مثال بیشتری اضافه کن.»
  • «فقط برای افراد مبتدی توضیح بده.»
  • «این بخش را در جدول قرار بده.»
  • «از زاویه مخالف هم بررسی کن.»

بنابراین لازم نیست همیشه در اولین Prompt به خروجی نهایی برسید.

آیا یک Prompt در همه مدل‌های AI پاسخ یکسانی می‌دهد؟

خیر.

یک Prompt مشابه ممکن است در مدل‌های مختلف پاسخ‌های متفاوتی ایجاد کند.

دلیل آن می‌تواند تفاوت در:

  • معماری مدل
  • داده‌های آموزشی
  • روش آموزش
  • تنظیمات مدل
  • قابلیت‌های ابزار
  • نحوه تفسیر دستور

باشد.

بنابراین Promptی که در یک مدل عملکرد بسیار خوبی دارد، ممکن است در مدل دیگری نیاز به اصلاح داشته باشد.

آیا پرامپت باید انگلیسی باشد؟

خیر.

بسیاری از مدل‌های مدرن از چندین زبان پشتیبانی می‌کنند و می‌توانید Prompt را به فارسی یا زبان‌های دیگر بنویسید.

با این حال، کیفیت پاسخ ممکن است در زبان‌های مختلف متفاوت باشد؛ زیرا حجم و کیفیت داده آموزشی مدل در هر زبان یکسان نیست.

Prompt Engineering چیست؟

مهندسی پرامپت یا Prompt Engineering فرایند طراحی، آزمایش و بهینه‌سازی Promptها برای هدایت بهتر مدل‌های هوش مصنوعی است.

هدف Prompt Engineering این است که با طراحی دقیق ورودی، احتمال دریافت خروجی موردنظر افزایش پیدا کند.

مهندسی پرامپت می‌تواند شامل:

  • طراحی Context
  • تعیین نقش
  • نوشتن Instruction
  • تعیین Constraints
  • ارائه مثال
  • مشخص کردن فرمت خروجی
  • آزمایش نسخه‌های مختلف Prompt
  • اصلاح Prompt براساس خروجی

باشد.

بنابراین Prompt Engineering را نباید صرفاً به «نوشتن سؤال طولانی» محدود کرد.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی است.

اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی آن ورودی است.

برای مثال:

Prompt:

«این متن را خلاصه کن.»

Prompt مهندسی‌شده:

«متن زیر را برای یک مدیر غیرمتخصص در حداکثر ۱۵۰ کلمه خلاصه کن. فقط سه نتیجه اصلی را نگه دار و خروجی را در سه Bullet Point ارائه کن.»

نسخه دوم تلاش می‌کند نحوه اجرای وظیفه و خروجی مورد انتظار را دقیق‌تر کنترل کند.

آیا می‌توان Promptها را ذخیره و دوباره استفاده کرد؟

بله.

اگر یک Prompt برای یک وظیفه تکراری نتیجه مناسبی ایجاد می‌کند، می‌توان آن را ذخیره و دوباره استفاده کرد.

برای مثال سازمان‌ها ممکن است Promptهای استانداردی برای:

  • خلاصه کردن گزارش‌ها
  • پاسخ به مشتری
  • تحلیل داده
  • تولید توضیحات محصول
  • تولید Brief محتوا

داشته باشند.

استفاده مجدد از Promptهای موفق می‌تواند به ثبات فرایند کمک کند.

آیا وارد کردن اطلاعات حساس در Prompt امن است؟

نباید به‌صورت پیش‌فرض هر نوع داده حساسی را در اختیار یک ابزار AI قرار داد.

پیش از وارد کردن اطلاعاتی مانند:

  • اطلاعات شخصی
  • اطلاعات مشتری
  • اسناد محرمانه
  • اطلاعات مالی
  • داده‌های سازمانی

باید سیاست‌های حریم خصوصی و نحوه استفاده آن سرویس از داده‌ها بررسی شود.

پرامپت‌ها چه نقشی در آینده هوش مصنوعی دارند؟

با پیشرفت مدل‌های AI، روش تعامل انسان و هوش مصنوعی نیز تغییر می‌کند.

در ابتدا بسیاری از تعاملات کامپیوتری براساس فرمان‌های ساده انجام می‌شدند. اما مدل‌های مدرن می‌توانند دستورهای پیچیده‌تر و طبیعی‌تری را تفسیر کنند.

با توسعه Multimodal AI، Promptها نیز دیگر محدود به متن نیستند.

کاربر می‌تواند ترکیبی از:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو
  • فایل
  • داده ساختاریافته

را در اختیار مدل قرار دهد.

در نتیجه تعامل با AI احتمالاً به‌تدریج طبیعی‌تر خواهد شد و کاربران کمتر نیاز خواهند داشت خود را با قالب‌های فنی محدود سازگار کنند.

جمع‌بندی

Prompt یا پرامپت ورودی‌ای است که از طریق آن هدف، سؤال یا دستور خود را به یک سیستم هوش مصنوعی منتقل می‌کنیم.

این ورودی می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا ترکیبی از چند نوع داده باشد.

کیفیت Prompt می‌تواند تأثیر زیادی بر خروجی داشته باشد. هرچه Context، دستور، محدودیت‌ها و فرمت خروجی واضح‌تر باشند، احتمال دریافت پاسخ متناسب‌تر افزایش پیدا می‌کند.

برای بسیاری از کاربردها می‌توان یک Prompt خوب را براساس این ساختار نوشت:

Context + Instruction + Constraints + Output Format

در عین حال Prompting یک فرایند تعاملی است و می‌توان براساس پاسخ مدل، Prompt را اصلاح و تکمیل کرد.

بنابراین مهارت اصلی فقط «سؤال پرسیدن از AI» نیست؛ بلکه توانایی انتقال دقیق هدف و اطلاعات لازم به مدل است.

سوالات متداول درباره پرامپت

پرامپت چیست؟

پرامپت یا Prompt ورودی یا دستوری است که برای هدایت یک سیستم هوش مصنوعی در اختیار آن قرار می‌گیرد. Prompt می‌تواند متن، تصویر، صوت، کد یا سایر انواع داده باشد.

پرامپت در ChatGPT چیست؟

هر متن، سؤال، دستور یا اطلاعاتی که برای هدایت پاسخ در اختیار ChatGPT قرار می‌دهید، Prompt محسوب می‌شود.

Prompting چیست؟

Prompting فرایند ارائه Prompt و تعامل با یک سیستم هوش مصنوعی برای دریافت پاسخ یا خروجی موردنظر است.

پرامپت خوب چه ویژگی‌هایی دارد؟

پرامپت خوب معمولاً دارای هدف مشخص، Context کافی، دستور واضح، محدودیت‌های لازم و فرمت خروجی مشخص است.

آیا هرچه پرامپت طولانی‌تر باشد بهتر است؟

خیر. طول بیشتر الزاماً به معنای Prompt بهتر نیست. مهم این است که اطلاعات لازم به شکل واضح و بدون جزئیات غیرضروری ارائه شوند.

انواع Prompt چیست؟

پرامپت می‌تواند متنی، تصویری، صوتی یا چندرسانه‌ای باشد. از نظر هدف نیز Promptهای خلاقانه، مکالمه‌ای، فنی، دستوری، ساختاریافته و Open-ended وجود دارند.

تفاوت Prompt و Prompt Engineering چیست؟

Prompt همان ورودی یا دستور است؛ اما Prompt Engineering فرایند طراحی و بهینه‌سازی Prompt برای هدایت بهتر مدل و دریافت خروجی مناسب‌تر است.

آیا Prompt حتماً باید انگلیسی باشد؟

خیر. بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی از زبان فارسی و زبان‌های دیگر نیز پشتیبانی می‌کنند.

چرا بعضی Promptها خروجی ضعیفی دارند؟

نبود Context کافی، هدف نامشخص، استفاده از عبارات مبهم، تعریف نکردن خروجی و ترکیب چند وظیفه نامرتبط از دلایل رایج تولید پاسخ ضعیف هستند.

آیا می‌توان یک Prompt را چند بار استفاده کرد؟

بله. Promptهای موفق را می‌توان ذخیره و برای وظایف مشابه در جلسات یا پروژه‌های بعدی مجدداً استفاده کرد.

نوشته پرامپت چیست؟ آموزش Prompt نویسی در هوش مصنوعی + مثال اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.

توهم رازداری چت‌بات‌ها؛ ناگفته‌هایی از خطرات افشای اسرار شخصی در مکالمه با هوش مصنوعی

بسیاری از کاربران فضای مجازی، چت‌بات‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را محرم اسرار و بستری امن برای بیان شخصی‌ترین دغدغه‌های خود می‌پندارند. با این حال، شواهد و گزارش‌های حقوقی حاکی از آن است که این فضای به‌ظاهر محرمانه، تفاوت چندانی با یک شیشه یک‌طرفه ندارد و داده‌های ثبت‌شده در آن می‌توانند به‌راحتی از کنترل کاربر خارج شده و در اختیار نهادهای ثالث قرار گیرند.

بر اساس یافته‌های نظرسنجی مؤسسه داک‌داک‌گو (DuckDuckGo)، بیش از ۳۰ درصد کاربران مطالبی را با ابزارهای هوش مصنوعی مطرح می‌کنند که حاضر به بازگو کردن آن با نزدیک‌ترین افراد زندگی خود نیستند. این اعتماد کورکورانه در حالی رخ می‌دهد که آگاهی عمومی از تبعات حقوقی آن بسیار ناچیز است؛ به‌طوری‌که ۷۵ درصد افراد نمی‌دانند مکالمات ثبت‌شده با مدل‌های زبانی بزرگ، با حکم قضایی در اختیار پلیس و دادگاه قرار می‌گیرد. طبق گزارش روزنامه واشنگتن‌پست، تنها در دو سال اخیر دست‌کم ۱۲ پرونده قضایی با استناد مستقیم به لاگ مکالمات کاربران با هوش مصنوعی پیش رفته است؛ ضمن اینکه حساب‌های فعال روی شبکه‌های شرکتی نیز کاملاً تحت نظارت کارفرمایان قرار دارند.

رازداری هوش مصنوعی

ابعاد این ریسک زمانی گسترده‌تر می‌شود که نحوه مدیریت داده توسط شرکت‌های توسعه‌دهنده نظیر اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک زیر ذره‌بین قرار می‌گیرد. بیش از نیمی از کاربران از استفاده ابزارهای هوش مصنوعی از پیام‌های متنی برای ارتقا و آموزش مدل‌های زبانی بی‌خبرند. از سوی دیگر، رخدادهای امنیتی گذشته نظیر درز ناخواسته مکالمات چت‌بات «کلاد» در تیرماه سال جاری به بستر وب، فرضیه نفوذناپذیری این سرویس‌ها را باطل کرده است.

رازداری هوش مصنوعی

پژوهشگران امنیت سایبری در دانشگاه استنفورد تأکید می‌کنند تا زمانی که کاربری در حالت موقت یا ناشناس (Incognito) قرار نداشته باشد، نباید هیچ‌گونه اطلاعات حیاتی، اسناد تجاری یا اعترافات شخصی را در محیط چت‌بات‌ها تایپ کند؛ چرا که بازگشت‌پذیری این داده‌ها پس از ثبت در سرورهای ابری عملاً غیرممکن خواهد بود.

هوش مصنوعی مولد چیست؟ کاربردها، نحوه کار و انواع Generative AI

هوش مصنوعی مولد یا Generative AI یکی از مهم‌ترین شاخه‌های هوش مصنوعی است که می‌تواند با یادگیری الگوهای موجود در داده‌ها، محتوای جدید تولید کند. متن، تصویر، ویدئو، موسیقی، صدا و حتی کدهای برنامه‌نویسی تنها بخشی از خروجی‌هایی هستند که مدل‌های هوش مصنوعی مولد قادر به ایجاد آن‌ها هستند.

هوش مصنوعی مولد به زبان ساده چیست؟

اگر بخواهیم تعریف هوش مصنوعی مولد را ساده کنیم، می‌توان گفت:

Generative AI نوعی هوش مصنوعی است که از داده‌های قبلی یاد می‌گیرد تا محتوای جدید تولید کند.

برای مثال، اگر یک مدل با حجم زیادی از متون آموزش دیده باشد، می‌تواند براساس یک درخواست متنی، پاسخ، مقاله، ایمیل یا حتی کد برنامه‌نویسی تولید کند.

مدلی که با تصاویر آموزش دیده باشد، می‌تواند با دریافت توضیحاتی مانند «یک شهر آینده‌نگر در شب»، تصویری متناسب با آن توضیح ایجاد کند.

بنابراین ورودی سیستم می‌تواند موارد مختلفی باشد، از جمله:

  • متن یا Prompt
  • تصویر
  • صوت
  • مجموعه‌ای از پارامترها
  • ترکیبی از چند نوع داده

و خروجی نیز می‌تواند به شکل متن، تصویر، ویدئو، صدا یا کد تولید شود.

تفاوت هوش مصنوعی مولد با هوش مصنوعی سنتی چیست؟

هوش مصنوعی سنتی معمولاً برای شناخت، تحلیل یا تصمیم‌گیری استفاده می‌شود.

برای مثال یک سیستم AI می‌تواند تشخیص دهد تصویری که به آن داده شده مربوط به گربه است یا سگ.

اما یک مدل مولد می‌تواند یک قدم جلوتر برود و تصویر جدیدی از یک گربه تولید کند که قبلاً وجود نداشته است.

به‌طور خلاصه:

نوع هوش مصنوعی وظیفه اصلی مثال
هوش مصنوعی تحلیلی تحلیل و طبقه‌بندی داده تشخیص چهره
هوش مصنوعی پیش‌بینی‌کننده پیش‌بینی نتیجه پیش‌بینی فروش
هوش مصنوعی مولد تولید داده و محتوای جدید تولید متن، تصویر یا کد

هوش مصنوعی مولد چگونه کار می‌کند؟

هسته اصلی هوش مصنوعی مولد را مدل‌های یادگیری ماشین و شبکه‌های عصبی تشکیل می‌دهند.

این مدل‌ها با حجم بزرگی از داده آموزش می‌بینند و به‌تدریج الگوهای موجود در آن داده‌ها را یاد می‌گیرند.

برای مثال یک مدل زبان می‌تواند از طریق داده‌های آموزشی یاد بگیرد:

  • کلمات چگونه کنار یکدیگر قرار می‌گیرند؛
  • جمله‌ها چه ساختاری دارند؛
  • مفاهیم مختلف چه ارتباطی با هم دارند؛
  • چه کلمه‌ای احتمالاً بعد از یک کلمه یا جمله ظاهر می‌شود.

پس از آموزش، مدل می‌تواند براساس Prompt یا ورودی کاربر، خروجی جدیدی تولید کند.

مدل‌های مدرن هوش مصنوعی مولد معمولاً بر شبکه‌های عصبی عمیق و معماری‌هایی مانند Transformer متکی هستند.

Transformer چیست و چه نقشی در Generative AI دارد؟

Transformer یکی از مهم‌ترین معماری‌های یادگیری عمیق در توسعه مدل‌های هوش مصنوعی مولد است.

مدل‌های Transformer داده ورودی را به واحدهای کوچک‌تری به نام Token تقسیم می‌کنند.

در یک متن، Token می‌تواند یک کلمه، بخشی از یک کلمه، کاراکتر یا واحد دیگری از داده باشد.

یکی از قابلیت‌های اصلی Transformer مکانیزمی به نام Self-Attention است.

Self-Attention به مدل کمک می‌کند تشخیص دهد کدام بخش‌های ورودی برای درک بخش‌های دیگر اهمیت بیشتری دارند. به همین دلیل Transformerها می‌توانند روابط میان بخش‌های دور از یک متن را بهتر درک کنند.

امکان پردازش موازی نیز باعث شده Transformerها برای آموزش روی حجم بسیار بزرگی از داده مناسب باشند و پایه بسیاری از مدل‌های زبانی بزرگ امروزی را تشکیل دهند.

مدل زبانی بزرگ یا LLM چیست؟

Large Language Model یا LLM نوعی مدل بنیادین است که با حجم عظیمی از داده‌های متنی آموزش می‌بیند.

این مدل‌ها می‌توانند وظایف مختلفی انجام دهند، از جمله:

  • پاسخ‌گویی به سؤال
  • تولید محتوا
  • خلاصه‌سازی
  • ترجمه
  • تولید کد
  • تحلیل متن
  • تولید ایمیل
  • گفت‌وگو با کاربر

مدل‌هایی مانند خانواده GPT، Gemini و سایر مدل‌های زبانی بزرگ نمونه‌هایی از این رویکرد هستند.

افزایش اندازه مدل و داده‌های آموزشی باعث شده برخی قابلیت‌ها در مدل‌های بزرگ ظاهر شوند که در نسخه‌های کوچک‌تر بسیار محدودتر هستند.

تاریخچه هوش مصنوعی مولد

اگرچه محبوبیت Generative AI در چند سال اخیر به‌شدت افزایش یافته، تاریخ آن به چند دهه قبل بازمی‌گردد.

روند توسعه هوش مصنوعی مولد را می‌توان در چهار مرحله اصلی تقسیم کرد:

1. سیستم‌های مولد مبتنی بر قانون

اولین سیستم‌های تولید خودکار داده در دهه ۱۹۵۰ ایجاد شدند.

در این سیستم‌ها متخصصان مجموعه‌ای از قوانین را تعریف می‌کردند و کامپیوتر براساس همان قوانین خروجی تولید می‌کرد.

چت‌بات ELIZA که در سال ۱۹۶۶ معرفی شد، یکی از نمونه‌های معروف این دوره بود.

این سیستم می‌توانست براساس الگوهای موجود در متن، پاسخ‌هایی از پیش طراحی‌شده ارائه کند.

مشکل اصلی این روش آن بود که سیستم فقط در محدوده قوانینی که انسان از قبل تعریف کرده بود عملکرد مناسبی داشت.

2. الگوریتم‌های مولد مبتنی بر مدل

در مرحله بعد، محققان تلاش کردند به‌جای تعریف تک‌تک قوانین، مدل‌هایی طراحی کنند که بتوانند از داده یاد بگیرند.

مدل‌های آماری، شبکه‌های بیزی، مدل‌های مارکوف، شبکه‌های عصبی و مدل‌های Autoregressive از جمله فناوری‌هایی بودند که در این دوره توسعه یافتند.

3. مدل‌های مولد مبتنی بر یادگیری عمیق

با افزایش قدرت پردازشی و حجم داده‌های در دسترس، شبکه‌های عصبی عمیق به یکی از اصلی‌ترین روش‌های تولید محتوا تبدیل شدند.

مدل‌هایی مانند:

  • GAN
  • VAE
  • Diffusion Model
  • شبکه‌های Autoregressive

در این دوره توسعه بیشتری پیدا کردند.

4. مدل‌های بنیادین

ظهور Transformerها و مدل‌های ازپیش‌آموزش‌دیده مانند GPT نقطه عطف مهمی در تاریخ Generative AI بود.

مدل‌های بنیادین در مقیاس بسیار بزرگی آموزش می‌بینند و می‌توانند به‌جای انجام یک وظیفه محدود، برای تعداد زیادی از وظایف مختلف مورد استفاده قرار گیرند.

مهم‌ترین انواع مدل‌های هوش مصنوعی مولد

مدل‌های مولد ساختارهای مختلفی دارند. سه خانواده مهم آن‌ها شامل GAN، VAE و Diffusion Model هستند.

شبکه مولد تخاصمی یا GAN چیست؟

Generative Adversarial Network یا GAN از دو شبکه عصبی تشکیل می‌شود:

  • Generator یا تولیدکننده
  • Discriminator یا تشخیص‌دهنده

Generator تلاش می‌کند نمونه‌هایی شبیه داده واقعی تولید کند.

در مقابل، Discriminator تلاش می‌کند تشخیص دهد کدام داده واقعی و کدام داده توسط Generator ساخته شده است.

این دو شبکه در یک فرایند رقابتی آموزش می‌بینند و Generator به‌تدریج در تولید خروجی‌های واقع‌گرایانه بهتر می‌شود.

یکی از مشکلات GANها پدیده‌ای به نام Model Collapse است که در آن مدل نمی‌تواند تنوع کامل داده واقعی را بازتولید کند.

VAE چیست؟

Variational Autoencoder یا VAE از دو بخش اصلی تشکیل شده است:

  • Encoder
  • Decoder

Encoder داده را به یک نمایش فشرده در فضایی به نام Latent Space تبدیل می‌کند.

Decoder سپس از این نمایش برای بازسازی یا تولید داده استفاده می‌کند.

VAEها می‌توانند خروجی‌های متنوعی تولید کنند، اما در برخی کاربردهای تصویری ممکن است نتیجه نسبت به مدل‌های دیگر کمتر واقع‌گرایانه باشد.

مدل Diffusion چیست؟

مدل‌های انتشار یا Diffusion Models یکی از مهم‌ترین فناوری‌های نسل جدید تولید تصویر هستند.

این مدل‌ها طی مرحله آموزش به داده واقعی به‌تدریج نویز اضافه می‌کنند و سپس یاد می‌گیرند چگونه فرایند را معکوس کنند.

هنگام تولید محتوا، مدل می‌تواند از نویز شروع کرده و به‌تدریج آن را به یک تصویر یا داده معنادار تبدیل کند.

مدل‌های Diffusion در تولید تصاویر پیچیده و واقع‌گرایانه عملکرد بسیار خوبی دارند، اما آموزش و اجرای آن‌ها می‌تواند منابع محاسباتی زیادی مصرف کند.

هوش مصنوعی مولد چه چیزهایی می‌تواند تولید کند؟

کاربرد Generative AI دیگر فقط به متن محدود نیست.

تولید متن

یکی از رایج‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی مولد تولید متن است.

مدل‌های زبان می‌توانند برای موارد زیر استفاده شوند:

  • تولید مقاله
  • نوشتن توضیحات محصول
  • تهیه گزارش
  • خلاصه‌سازی
  • ترجمه
  • پاسخ‌گویی به مشتری
  • تولید محتوای تبلیغاتی
  • نوشتن داستان
  • تولید ایمیل

تولید متن یکی از گسترده‌ترین کاربردهای تجاری GenAI محسوب می‌شود.

تولید تصویر

مدل‌های Text-to-Image می‌توانند یک توضیح متنی را به تصویر تبدیل کنند.

ابزارها و مدل‌هایی مانند DALL-E، Stable Diffusion و سایر مدل‌های تولید تصویر از این فناوری استفاده می‌کنند.

کاربردهای تولید تصویر شامل موارد زیر است:

  • طراحی تبلیغات
  • تولید Concept Art
  • طراحی محصول
  • تولید تصاویر برای محتوا
  • ویرایش تصاویر
  • Image Restoration
  • Style Transfer

تولید ویدئو

مدل‌های Text-to-Video تلاش می‌کنند براساس توضیحات کاربر، ویدئو تولید کنند.

تولید ویدئو بسیار پیچیده‌تر از تصویر است، زیرا مدل باید علاوه بر ظاهر هر فریم، ارتباط زمانی میان فریم‌ها را نیز حفظ کند.

مدل‌های بزرگ تولید ویدئو معمولاً از تکنیک‌های فشرده‌سازی زمانی و فضایی و افزایش وضوح استفاده می‌کنند.

تولید صدا و موسیقی

Generative AI می‌تواند الگوهای موجود در داده‌های صوتی و موسیقی را یاد بگیرد و:

  • موسیقی تولید کند؛
  • گفتار مصنوعی ایجاد کند؛
  • صدا را تغییر دهد؛
  • افکت صوتی بسازد.

ابزارهایی مانند Suno نمونه‌ای از کاربرد مدل‌های مولد در تولید موسیقی براساس توضیح متنی هستند.

تولید کد

مدل‌های هوش مصنوعی مولد می‌توانند با یادگیری از کدهای موجود:

  • تابع تولید کنند؛
  • کد تکمیل کنند؛
  • خطاها را بررسی کنند؛
  • الگوریتم پیشنهاد دهند؛
  • مستندات بنویسند.

به همین دلیل Generative AI به یکی از ابزارهای افزایش بهره‌وری توسعه‌دهندگان تبدیل شده است.

مهم‌ترین کاربردهای هوش مصنوعی مولد

Generative AI در حوزه‌های مختلف قابل استفاده است.

تولید محتوا و بازاریابی

کسب‌وکارها می‌توانند از هوش مصنوعی مولد برای:

  • ایده‌پردازی محتوا
  • نگارش پیش‌نویس
  • تولید توضیحات محصولات
  • تولید محتوای تبلیغاتی
  • شخصی‌سازی پیام‌های بازاریابی

استفاده کنند.

خدمات مشتری

چت‌بات‌های هوش مصنوعی می‌توانند بسیاری از سؤالات معمول کاربران را به‌صورت خودکار پاسخ دهند.

این موضوع می‌تواند بخشی از حجم کار تیم پشتیبانی را کاهش دهد و امکان ارائه پاسخ در تمام ساعات شبانه‌روز را فراهم کند.

با این حال، وجود پشتیبانی انسانی در مسائل پیچیده همچنان ضروری است.

توسعه نرم‌افزار

Generative AI می‌تواند به توسعه‌دهندگان در تولید، توضیح، اصلاح و دیباگ کد کمک کند.

آموزش و پژوهش

ابزارهای هوش مصنوعی مولد می‌توانند در مواردی مانند:

  • خلاصه‌سازی مقالات
  • توضیح مفاهیم پیچیده
  • جست‌وجوی پژوهشی
  • تحلیل اسناد
  • استخراج اطلاعات
  • کمک به مرور ادبیات

استفاده شوند.

ابزارهایی مانند Perplexity و SciSpace نمونه‌هایی از پلتفرم‌هایی هستند که قابلیت‌های هوش مصنوعی را در فرایندهای تحقیقاتی به کار می‌گیرند.

طراحی و صنایع خلاق

طراحان می‌توانند برای ایده‌پردازی، تولید نمونه اولیه، طراحی بصری و بررسی سریع کانسپت‌های مختلف از مدل‌های مولد استفاده کنند.

مزایای هوش مصنوعی مولد

generative intelligence artificielle

Generative AI می‌تواند مزایای مختلفی برای افراد و کسب‌وکارها داشته باشد.

افزایش بهره‌وری

خودکارسازی فعالیت‌های تکراری می‌تواند زمان مورد نیاز برای انجام بسیاری از کارها را کاهش دهد.

افزایش خلاقیت

هوش مصنوعی می‌تواند ایده‌ها و نسخه‌های مختلفی از محتوا ایجاد کند که به‌عنوان نقطه شروع برای فعالیت خلاقانه انسان استفاده شوند.

شخصی‌سازی

سیستم‌های مولد می‌توانند محتوا و تجربه کاربر را براساس نیازها و ترجیحات او شخصی‌سازی کنند.

بهبود خدمات مشتری

چت‌بات‌ها می‌توانند پاسخ‌گویی به سؤالات رایج را سریع‌تر کنند.

تصمیم‌گیری بهتر

مدل‌های AI می‌توانند حجم بزرگی از داده‌ها را تحلیل کرده و برای تصمیم‌گیری، بینش یا پیشنهاد ارائه دهند.

افزایش دسترس‌پذیری

تولید زیرنویس، تبدیل متن به گفتار و سایر قابلیت‌های مشابه می‌توانند دسترسی افراد بیشتری به محتوا را فراهم کنند.

محدودیت‌ها و خطرات هوش مصنوعی مولد

در کنار مزایا، استفاده از Generative AI بدون چالش نیست.

توهم یا Hallucination

یکی از مهم‌ترین مشکلات مدل‌های مولد Hallucination است.

در این حالت مدل ممکن است اطلاعاتی:

  • اشتباه
  • ساختگی
  • نامرتبط
  • ناسازگار

تولید کند.

از آنجا که مدل ممکن است اطلاعات غلط را با لحنی مطمئن بیان کند، بررسی خروجی توسط انسان اهمیت زیادی دارد.

خطاهای استدلالی

مدل‌های بزرگ ممکن است در مسائل منطقی، عددی یا استدلالی نیز دچار اشتباه شوند.

امنیت و حریم خصوصی

ارسال اطلاعات حساس به سیستم‌های هوش مصنوعی و امکان افشای ناخواسته داده‌ها از مهم‌ترین نگرانی‌های امنیتی این فناوری است.

سوگیری

اگر داده‌های آموزشی دارای سوگیری باشند، مدل نیز ممکن است همان الگوها را در خروجی خود بازتاب دهد.

مالکیت فکری

تولید محتوا توسط AI سؤالات جدیدی درباره:

  • مالکیت محتوا
  • حق نشر
  • منبع داده
  • تشخیص محتوای تولیدشده توسط هوش مصنوعی

ایجاد کرده است.

هزینه محاسباتی

آموزش Foundation Modelهای بزرگ به منابع سخت‌افزاری و محاسباتی بسیار زیادی نیاز دارد و هزینه توسعه آن‌ها می‌تواند بسیار بالا باشد.

آیا هوش مصنوعی جایگزین انسان می‌شود؟

هوش مصنوعی مولد می‌تواند بخش زیادی از کارهای تکراری یا زمان‌بر را خودکار کند، اما منابع مورد بررسی بر اهمیت نظارت و مشارکت انسانی نیز تأکید دارند.

برای مثال در تولید متن، انسان باید مواردی مانند:

  • صحت اطلاعات
  • کیفیت
  • تناسب محتوا
  • خلاقیت
  • سوگیری
  • مسائل حقوقی

را بررسی کند.

بنابراین در بسیاری از کاربردها، Generative AI بیشتر به‌عنوان ابزاری برای افزایش توانایی انسان قابل استفاده است تا جایگزینی کامل او.

Prompt Engineering چیست؟

Prompt Engineering یا مهندسی پرامپت به فرایند طراحی ورودی مناسب برای دریافت خروجی بهتر از مدل‌های هوش مصنوعی گفته می‌شود.

یک Prompt مناسب می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • هدف
  • زمینه
  • محدودیت‌ها
  • فرمت خروجی
  • مثال
  • داده‌های تکمیلی

باشد.

در برخی روش‌ها، مسئله پیچیده نیز به چند مسئله کوچک‌تر تقسیم می‌شود تا مدل بتواند آن‌ها را مرحله‌به‌مرحله حل کند.

مدل‌های چندوجهی یا Multimodal AI چیست؟

نسل جدید مدل‌های هوش مصنوعی فقط با متن کار نمی‌کنند.

مدل‌های Multimodal می‌توانند چند نوع داده را هم‌زمان پردازش کنند، مانند:

  • متن
  • تصویر
  • صوت
  • ویدئو

برای مثال کاربر می‌تواند تصویری را به مدل بدهد، درباره آن سؤال کند و پاسخ متنی دریافت کند.

یکپارچه‌سازی بهتر انواع مختلف داده یکی از مسیرهای مهم توسعه آینده Generative AI محسوب می‌شود.

آینده هوش مصنوعی مولد چگونه خواهد بود؟

Generative AI همچنان در مراحل سریع توسعه قرار دارد.

برخی از حوزه‌های مهم آینده آن شامل موارد زیر هستند:

مدل‌های چندوجهی پیشرفته‌تر

مدل‌ها احتمالاً قادر خواهند بود متن، تصویر، ویدئو، صوت و داده‌های ساختاریافته را به شکل یکپارچه‌تری پردازش کنند.

مدل‌های قابل‌توضیح‌تر

درک نحوه تصمیم‌گیری مدل‌ها هنوز یکی از چالش‌های اصلی AI است.

تحقیقات آینده احتمالاً روی افزایش Explainability و Transparency تمرکز بیشتری خواهند داشت.

افزایش استفاده از داده مصنوعی

Synthetic Data می‌تواند برای آموزش مدل‌ها، کاهش هزینه برچسب‌گذاری و گسترش مجموعه‌داده‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

AI Agentها

مدل‌های مولد به‌تدریج از سیستم‌هایی که فقط پاسخ تولید می‌کنند به سیستم‌هایی تبدیل می‌شوند که می‌توانند برای رسیدن به یک هدف، مجموعه‌ای از اقدامات را برنامه‌ریزی و اجرا کنند.

مقررات و Responsible AI

با گسترش کاربرد AI، موضوعاتی مانند:

  • امنیت
  • حریم خصوصی
  • مالکیت
  • شفافیت
  • Value Alignment
  • جلوگیری از سوءاستفاده

اهمیت بیشتری پیدا خواهند کرد.

جمع‌بندی

هوش مصنوعی مولد یا Generative AI نوعی فناوری هوش مصنوعی است که می‌تواند با یادگیری الگوهای موجود در داده‌ها، محتوای جدیدی مانند متن، تصویر، صوت، ویدئو و کد ایجاد کند.

امروزه ابزارهای Generative AI در حوزه‌هایی مانند تولید محتوا، برنامه‌نویسی، آموزش، تحقیق، طراحی و خدمات مشتری مورد استفاده قرار می‌گیرند.

بنابراین مهم‌ترین نکته در استفاده از هوش مصنوعی مولد این است که توانایی بالای این ابزارها نباید جایگزین ارزیابی، تخصص و نظارت انسانی شود.

سوالات متداول درباره هوش مصنوعی مولد

هوش مصنوعی مولد چیست؟

هوش مصنوعی مولد یا Generative AI نوعی هوش مصنوعی است که با یادگیری الگوهای موجود در داده‌ها می‌تواند محتوای جدید مانند متن، تصویر، ویدئو، موسیقی یا کد تولید کند.

تفاوت هوش مصنوعی مولد با هوش مصنوعی معمولی چیست؟

هوش مصنوعی سنتی معمولاً داده را تحلیل، طبقه‌بندی یا پیش‌بینی می‌کند؛ در حالی که هوش مصنوعی مولد قادر است براساس داده‌های آموخته‌شده، محتوای جدید ایجاد کند.

ChatGPT هوش مصنوعی مولد است؟

بله. ChatGPT نمونه‌ای از یک سیستم مبتنی بر مدل زبانی بزرگ است که می‌تواند براساس ورودی کاربر، متن جدید تولید کند.

هوش مصنوعی مولد چگونه محتوا تولید می‌کند؟

مدل‌های مولد با حجم زیادی از داده آموزش می‌بینند و الگوهای موجود در آن‌ها را یاد می‌گیرند. سپس براساس Prompt یا ورودی جدید، خروجی متناسب تولید می‌کنند.

مهم‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی مولد کدام‌اند؟

GAN، VAE، Diffusion Model، مدل‌های Autoregressive و مدل‌های مبتنی بر Transformer از مهم‌ترین خانواده‌های مدل‌های مولد هستند.

Generative AI چه کاربردهایی دارد؟

تولید محتوا، برنامه‌نویسی، تولید تصویر و ویدئو، موسیقی، خدمات مشتری، آموزش، پژوهش، طراحی و تحلیل اطلاعات از مهم‌ترین کاربردهای آن هستند.

مهم‌ترین مشکل هوش مصنوعی مولد چیست؟

Hallucination یا تولید اطلاعات نادرست یکی از مهم‌ترین مشکلات است. امنیت، حریم خصوصی، سوگیری، مالکیت فکری و هزینه پردازشی نیز از دیگر چالش‌های مهم محسوب می‌شوند.

آیا هوش مصنوعی مولد می‌تواند جای انسان را بگیرد؟

این فناوری می‌تواند بسیاری از فعالیت‌ها را خودکار کند، اما در بسیاری از کاربردها همچنان به نظارت، ارزیابی، خلاقیت و تخصص انسانی نیاز دارد.

نوشته هوش مصنوعی مولد چیست؟ کاربردها، نحوه کار و انواع Generative AI اولین بار در گويا آی‌ تی پدیدار شد.