اخترفیزیکدان و کیهان‌شناس مشهور استیون هاوکینگ در کنفرانسی که به مناسبت ۷۵ امین سالروز تولدش در حضور داشت گفت که از وضعیت تغییرات آب و هوایی زمین خصوصا با وجود تصمیم بحث‌برانگیز دونالد ترامپ برای خروج از پیمان آب و هوایی پاریس به‌شدت ناامید و نگران شده است.

هاوکینگ به شبکه تلویزیونی BBC Newsگفت: “ما به نقطه‌ای نزدیک می‌شویم که گرم شدن زمین دیگر غیرقابل‌برگشت می‌شود. اقدام ترامپ می‌تواند کره زمین را در آستانه تبدیل شدن به یک سیاره زهره دیگر قرار دهد.”

اتم‌ها و مولکول‌های جو زهره، به روش‌های مختلفی نور خورشید را جذب می‌کنند و اثر به خصوصی “اثر گلخانه‌ای” از خود به‌جای می‌گذارند. سیاره زهره به دلیل همین اثر گلخانه‌ای، گرم‌ترین سیاره منظومه شمسی محسوب می‌شود. نور خورشید پس از نفوذ در جو این سیاره و جذب شدن توسط سطح آن، به‌صورت گرما از سطح آن منعکس می‌شود. اما انبوه کربن دی‌اکسید جو زهره، این گرما را به دام انداخته و از رها شدن آن در فضای بیرونی جلوگیری می‌کند. این جذب اضافی گرما که “اثر گلخانه‌ای” نام دارد، میانگین گرمای زهره را بیش از هر سیاره دیگری حتی نسبت به عطارد (نزدیک‌ترین سیاره به خورشید) بالابرده است.

در حالی که سیاره ما بدون شک از تأثیر تغییرات آب و هوایی به دور نمانده است، اما آن نوع فوران گازهای گلخانه‌ای که در سیاره خواهر زمین، یعنی زهره رخ می‌دهد، واقعا مهم‌ترین نگرانی ما نیست. مطالعه‌ای که سال ۲۰۱۳ انجام شد نشان می‌داد که اثر گلخانه‌ای فرار زمین می‌تواند منجر به افزایش فشار گلخانه‌ای شود. اما در همین مطالعه اشاره شده است که بر اساس اطلاعات موجود، انتشار گازهای گلخانه‌ای برای اتفاق افتادن چنین شرایطی کافی نیست. اما حتی اگر اسکلت‌های ما در اثر باران‌های اسیدسولفوریکی ذوب نشوند، بازهم باید در این مورد حق را به پرفسور هاوکینگ بدهیم که نگران آینده سیاره ماست.

پرفسور هاوکینگ در ادامه گفت: “دونالد ترامپ با کنار گذاشتن شواهد تغییرات آب و هوایی و خروج از توافقنامه آب و هوایی پاریس، آسیب‌های جبران نشدنی روی محیط‌زیست سیاره زیبای ما می‌گذارد و دنیای طبیعی ما و فرزندانمان را تخریب می‌کند.”

هم‌اکنون برای جلوگیری از تأثیرات کامل تغییرات آب و هوایی در سیاره ما خیلی دیر شده است. در طول قرن بیستم، دمای متوسط زمین به میزان ۱ درجه فارنهایت (۰.۶ درجه سانتی‌گراد) افزایش یافت که ممکن است، چندان زیاد به نظر نرسد، اما باعث تغییرات زیست‌محیطی بزرگی شده است. همان‌طور که به دمای متوسط کره زمین افزوده می‌شود، ناهنجاری‌های دمایی زیادی هم رخ می‌دهد که منجر به گرم شدن شدید هوا در برخی نواحی زمین شده است. به همین ترتیب، توفان‌های بیشتری اتفاق می‌افتد، موج‌های گرمای بیشتری و دمای هوای بیشتری هم ثبت می‌شود و شاهد با ذوب شدن یخ‌های دریا و تغییر الگوهای فصلی در همه‌جا زمین هم خواهیم بود.

در واقع خروج آمریکا از توافقنامه پاریس حداقل می‌تواند، تا سال ۲۰۲۵ هرساله  ۱.۴ گیگا تن دی‌اکسید کربن اضافی وارد جو کره زمین کند. همچنین تصمیم بحث‌برانگیز دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات‌متحده برای خروج این کشور از توافقنامه آب و هوایی پاریس، می‌تواند ضربه مهلکی به همکاری‌های بین‌المللی مقابله با تغییرات آب و هوایی وارد کند.

بدون ایالات‌متحده، دیگر امضاکنندگان این توافق‌نامه، احتمالا همچنان به تعهدات خود پایند خواهند ماند. ولی احتمالا همکاری‌های بین‌المللی برای کاهش گازهای گلخانه‌ای تا پیش از سال ۲۰۲۵، با دشواری همراه خواهد بود. چراکه ایالات‌متحده، اهمیت بسیاری برای شکل دادن آینده آب و هوایی جهان دارد.

امضاکنندگان توافق‌نامه آب و هوایی پاریس، بر مجموعه‌ای از اهداف توافق کردند تا گرمایش زمین را در مقایسه با عصر ماقبل صنعتی زیر ۳.۶ درجه فارنهایت (۲ درجه سانتی‌گراد) نگه دارند. همچنین با چشم داشت هدفی بلندپروازانه روند گرم شدن کره زمین را تا سال ۲۱۰۰، به کمتر از ۲.۷ درجه فارنهایت (۱.۵ درجه سانتی‌گراد) برسانند. هر کشور امضاکننده این توافق‌نامه متعهد شد، مجموعه اهداف داوطلبانه خود را برای کاهش تولید گازهای گلخانه بر عهده گیرد، البته هیچ قانون الزام‌آوری در مورد چگونگی متعهد ماندن به این توافقنامه در میان نبود.

در واقع، بر اساس گزارش موسسه Climate Interactive، تعهدات کشورهای امضاکننده هم‌اکنون به هدف کوتاه مدت ۳.۶ درجه فارنهایت که به احتمال زیاد منجر به گرم شدن زمین حدود ۶ درجه فارنهایت (۳.۳ درجه سانتی‌گراد) تا سال۲۱۰۰ دست می‌یابد. این میزان کمتر از  ۷.۶ درجه فارنهایت (۴.۲ درجه سانتی‌گراد) گرم شدن کره زمین نسبت به دمای عصر ماقبل صنعتی است. دولت اوباما در زمان امضای توافقنامه پاریس متعهد شد، انتشار گازهای گلخانه‌ای خود را تا سال ۲۰۲۵بین ۲۶ درصد و ۲۸ درصد سطح سال ۲۰۰۵ کاهش دهد. این توافقنامه تا پیش از سال ۲۰۲۰ رسما اجرا نمی‌شود، اما برای تحقق این اهداف، کشورهای امضاکننده ملزم به برداشتن گام‌های جدی مانند تعیین استانداردهایی برای تولید گازهای گلخانه‌ای خودرو، لوازم‌خانگی و نیروگاه تا قبل از سال ۲۰۲۰ خواهد بود.

توافق‌نامه آب و هوایی که در سال ۲۰۱۵ به تصویب ۱۹۵ کشور جهان در پاریس رسید، اما در این بین کشورهای نیکاراگوئه و سوریه از امضای توافقنامه سرباز زدند.  کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای ایالات‌متحده، ۲۱ درصد میزان گازهای گلخانه‌ای تمامی کشورهای امضاکننده توافقنامه را شامل می‌شود. به نقل از موسسه Climate Interactive،  نپذیرفتن شرایط توافق‌نامه پاریس، به معنای انتشار سالانه ۱.۴ گیگا تن دی‌اکسید کربن تا سال ۲۰۲۵ است.

به این ترتیب هنگامی‌که قدرت‌های بزرگ جهان از همکاری‌های بین‌المللی سر باز می‌زنند، طبیعی است که احساس بدبینانه‌ای به ما دست دهد، اگرچه به نظر پروفسور هاوکینگ نسبت به چشم‌انداز بشریت بدبین است.  ماه گذشته بود که کیهان‌شناس مشهور گفته بود که اگر گونه انسان می‌خواهد به حیات خود ادامه دهد، تنها انتخابش سفر به سیارات دیگر است.

استیون هاوکینگ کیهان‌شناس و فیزیکدان شهیر، چندی پیش یکی دیگر از پیش‌بینی‌های آخر زمانی خود را انجام داد. به گفته هاوکینگ، انسان تنها ۱۰۰ برای ترک زمین فرصت دارد. این پیش‌بینی جدید، ۹۰۰ سال با پیش‌بینی پیشین او که در نوامبر ۲۰۱۶ انجام شده بود، فاصله دارد. این فیزیکدان نظری بریتانیایی ماه نوامبر سال گذشته، در خلال سخنرانی که در دانشگاه آکسفورد انجام داد، اشاره کرد، زمین هم همچون همه سیارات، آسیب‌پذیر است. موجودات زنده کنونی، به‌ویژه موجودات بزرگ‌تر، مانند انسان‌ها، می‌توانند با توجه به آینده فاجعه باری که انتظار آن در سیاره می‌رود، منقرض شوند.

نویسنده کتاب “تاریخچه زمان” بیشتر نگران تهدیداتی است که بر روی زمین به جان ما می‌شود، همچون تغییرات آب و هوایی، هوش مصنوعی و حتی تهاجم بیگانگان فضایی به زمین. استیون هاوکینگ در این سخنرانی خود، بزرگ‌ترین نگرانی‌ها در قرن آینده را پیشرفت هوش مصنوعی و ادامه تغییرات آب و هوایی دانسته بود که می‌توانند، آینده بشریت را تغییر دهند. به گفته پرفسور هاوکینگ، تنها راه برای محافظت از گونه انسان این است که در بیش از یک مکان زندگی کند. در واقع باید گروه دیگری از انسان‌ها به صورت مستقل در سیاره‌ای دیگر و یا ترجیحا در منظومه شمسی دیگری زندگی کنند.

چراکه ممکن است، خورشید کنترلش را از دست دهد، خاموش شود و یا به‌طور ناگهانی تشعشات خودش را به چیزی فراتر از محدوده بقای بیولوژیکی ما انسان‌ها افزایش دهد. هاوکینگ پیش‌بینی کرده که تنها راه برای اطمینان برای بقای انسان خانه‌ای جدید و سیاره‌ای دیگر است. پرفسور هاوکینگ که در فستیوال استارموس تروندهایم، نروژ، سخنرانی می‌کرد، گفت: “اگر انسان تا یک میلیون سال دیگر به این روند ادامه دهد، آینده ما درجایی رقم خواهد خورد که هیچ‌کس تا به حال ندیده است.”

هاوکینگ در ادامه گفت: “فضاهای مورد نیاز (روی زمین) در حال اتمام‌اند، تنها مکان‌هایی که می‌توانیم برویم، سیارات دیگر هستند. اکنون زمان اکتشاف دیگر منظومه‌های خورشیدی است. استقرار حیات (در سیارات دیگر) شاید تنها راه نجات ما باشد. متقاعد شده‌ام که انسان باید زمین را ترک کند.”

پیشنهاد هاوکینگ تقریبا ۴۵ سال پس از آخرین مأموریت ماه ناسا مطرح شده، البته او تنها کسی نیست که به فکر فرستادن مجدد انسان به ماهواره کیهانی زمین، ماه است. حتی دونالد ترامپ هم می‌خواهد، تا سال ۲۰۲۰، انسان را در ماه مستقر کند. همچنین پروژه‌های مختلفی از سوی سازمان‌های فضایی دولتی و همین‌طور خصوصی در حال انجام است. به عنوان مثال، در مأموریت مریخ ناسا، ساخت یک ایستگاه مداری در ماه، گام مهمی برای مأموریت آینده در سیاره سرخ است.

برنامه ناسا که دروازه اعماق فضا (Deep Space Gateway) نام دارد، در دهه ۲۰۲۰ دارد، مأموریت‌های مختلفی برای ماه و زمین را انجام خواهد داد و می‌تواند گامی مؤثر به‌سوی سفر به مریخ باشد. این پایگاه حتی به گفته مدیر عملیات ناسا، رابرت لایتفوت، می‌تواند به عنوان توقفگاهی برای نمونه‌های مختلف جمع‌آوری شده از سیاره سرخ و دیگر اجرام آسمانی به زمین مورد استفاده قرار گیرد.

دروازه اعماق فضا خیلی کوچک‌تر از ایستگاه فضایی بین‌المللی ۱۰۰ میلیارد دلاری خواهد بود. ناسا قصد دارد، در دهه ۲۰۳۳، فضانوردان را به مریخ بفرستد. ناسا هم‌اکنون مشغول طراحی و ساخت کپسول فضایی به نام اوریون و موشک بزرگی به نام سیستم پرتاب فضایی (SLS) است. اولین پرواز SLS که مأموریت اکتشافی ۱ یا EM-1 نام دارد، کپسول فضایی اوریون بدون سرنشین را در سفری تقریبا سه‌هفته‌ای به دور ماه می‌فرستد. کپسول فضایی اوریون تاکنون یک پرواز آزمایشی بدون سرنشین را روی یک موشک دلتا ۴ سنگین متعلق به اتحادیه مشترک پرتاب (ULA)  انجام داده است. اولین پرواز سرنشین دار مأموریت EM-2برای سال ۲۰۲۱ برنامه‌ریزی شده است.

در همین حال کشورهای دیگری هم به دنبال تحقق چنین هدفی هستند؛ چین و آژانس فضایی اروپا هم امیدوارند که تا دهه ۲۰۲۰، پایگاهی را در ماه بسازند و کشورهای دیگر هم برای ساخت پایگاه ماه‌ تلاش‌هایی را انجام می‌دهند. اواخر ماه آوریل بود که آژانس فضایی اروپا و چین اعلام کردند، یک پایگاه دائمی در ماه می‌سازند. همکاری این دو با مأموریت کاوشگر چانگه ۵ آغاز خواهد شد، اولین مأموریت نمونه‌بردار بدون سرنشین ماه که قرار است، اواخر سال جاری به ماه فرستاده شود. پس از بازگشت مأموریت از ماه، تیم مشترکی از آژانس فضایی اروپا و چین نمونه‌های بازگردانده شده از ماه را آنالیز خواهند کرد.

این گامی کوچک اما مهم برای آغاز همکاری‌های مشترک این دو سازمان فضایی خواهد بود. آژانس فضایی اروپا همچنین می‌خواهد، یک فضانورد را به ایستگاه فضایی چینی بفرست. هردوی این سازمان‌های فضایی پیش از این بارها از ساخت چنین پایگاه فضایی صحبت کرده بودند. آژانس فضایی اروپا پیش از این طرح پیشنهادی«دهکده ماه» را مطرح کرده بود. برای هاوکینگ، رفتن دوباره به ماه نه تنها برای بقا انسان مهم است، بلکه روشی برای قدرتمندتر کردن انسان است، با این حال ما سال‌هاست که زمین را ترک نکرده‌ایم.

و البته مهم‌تر از همه اینکه کشف سیاره‌ای دیگر در ناحیه گلدیلاک (ناحیه‌ای که با توجه دمای سطحی امکان وجود حیات و زندگی در آن وجود دارد) از حل مشکلات کنونی زمین بسیار دشوارتر است!

.

منبع: sciencealert

مطلب استیون هاوکینگ: سیاست‌های آب و هوایی ترامپ به نابودی زمین می‌انجامد برای اولین بار در وب سایت تکرا - اخبار روز تکنولوژی نوشته شده است.

هنگامی که تلویزیون ساخته شد و یا هنگامی که مانیتورهای کامپیوترهایمان ساخته شد، همواره دانشمندان به ما هشدار می دادند که استفاده بیش از حد از آن ها می تواند به چشمان ما آسیب زده و همواره تاکید می کردند که کاربران فاصله خود را از این دستگاه ها حفظ کنند.

حال با پیدایش دستگاه های قابل حمل اعم از گوشی های هوشمند، تبلت ها و غیره، درست مانند این است که همواره یک تلویزیون و یا مانیتور در جیب های خود داشته و با خود حمل می کنیم، صبح و شب از آن ها استفاده کرده و تقریبا در اکثر مواقع نیز این دستگاه ها در جلوی چشمان ما قرار دارد.

با توجه به این توضیحات، در طول چند سال اخیر به راحتی می توانستیم نتیجه بگیریم که این دستگاه ها می توانند به چشم هایمان آسیب بزنند، اما به نظر می رسد که این آسیب پا را فراتر گذاشته و پژوهشگران مطالب عجیب تری نیز در رابطه با استفاده از گوشی های هوشمند بیان می کنند.

براساس گزارش منتشر شده در وب سایت Wired، به نظر می رسد اصرار بیش از حد ما به استفاده از گوشی های هوشمند می تواند حالت چشمانمان را تغییر دهند!

دکتر چشم پزشک، اندرو باستاوروس در این خصوص می گوید:

 افراد بیشتری نسبت به دهه گذشته نزدیک بین خواهند شد. پیامدهای این موضوع فقط این نیست که مردم بیشتری از عینک استفاده می کند، بلکه این امر موقعیتی پاتولوژیک بوده و باید آسیب شناسی شود.

در حالی که دکتر باستاوروس صراحتا بیان نمی کند که مقصر اصلی این داستان دستگاه های موبایل ماست، اما دقیقا نیز نمی داند که چگونه می تواند این اتفاق بیافتد.

باستاوروس در ادامه می افزاید:

تئوری اولیه بیان می کند که مردم این روزها به واسطه استفاده از گوشی های هوشمند، از فاصله نزدیک تری به مطالب مطالب مورد نیاز خود می پردازند و این موضوع چشم هایمان را تشویق می کند تا برای پاسخگویی به نیازهای زیست محیطی، نزدیک بین شوند. همچنین شواهد روشنی وجود دارد که نشان می دهد این موضوع می تواند به سرعت تبدیل به یک واکنش ژنتیکی یا زیست محیطی شود.

به هر حال درباره اینکه استفاده بیش از حد از گوشی های هوشمند که این روزها تقریبا گریبان گیر همه اقشار جامعه شده، می تواند مضرات بیشماری روی مکانیزم بدن و علی الخصوص چشم هایمان داشته باشد، جای هیچ بحثی وجود ندارد؛ اما اینکه این آسیب تا چه میزان می تواند بنیادین بودی و یا باعث واکنش های ژنتیکی در بشر شود، جای بحث بسیار دارد.

در انتها باید گفت درست است که دکتر باستاوروس ما را به دلیل استفاده بیش از حد از گوشی های هوشمند سرزنش نکرد، اما این احتمال وجود دارد که آیندگان ما به دلیل تغییر ساختار بیناییشان، به شدت اجداد خود را مورد شماتت و سرزنش قرار دهند. نظر شما در این‌باره چیست؟

منبع: ubergizmo

مطلب گوشی های هوشمند ما می توانند حالت چشمانمان را تغییر دهند! برای اولین بار در وب سایت تکرا - اخبار روز تکنولوژی نوشته شده است.

دانشمند ارشد سابق ناسا می‌گوید، آمریکایی‌ها در احاطه اخبار جعلی هستند که مردم را در مورد تغییرات آب و هوایی به‌اشتباه می‌اندازد. الن استوفان دانشمند ارشد سابق ناسا که دسامبر سال گذشته، از سمت خود در آژانس فضایی استعفا داد، در گفتگو با گاردین گفت، مجموعه‌ای از دروغ‌ها و حقایق باوجودی که در این مورد ابهام علمی وجود ندارد، آمریکایی‌ها را در نوعی بی‌اعتنایی در مورد عواقب بالقوه ادامه انتشار گازهای گلخانه‌ای قرار داده است.

دسامبر سال گذشته هم کمیته علوم، فضا و تکنولوژی مجلس نمایندگان آمریکا به دلیل ریتوییت خبر گمراه‌کننده برایبارت نیوز (وب‌سایت محافظه‌کار) در مورد تغییرات آب و هوایی مورد انتقاد قرار گرفت. در مقاله منتشر شده در این وب‌سایت با عنوان: “شیرجه دمای جهانی. سکوت یخی آب‌وهوای هراسناک”، اشاره شده، دمای سیاره نسبت به سوابق ثبت شده کاهش یافته است. چیزی که به ظاهر، روند اخیر افزایش سریع دمای زمین را نادیده گرفته است. به هر حال، دانشمندان از این مقاله (و منبع آن، دیلی میل) انتقاد کردند و آن را نادرست و گمراه کننده دانستند.

مقاله اصلی دیلی میل که به گزارشی از ناسا اشاره داشته، ادعا می‌کرد، ال نینو دلیل افزایش دما بوده است. در بخش زیر تیتر این مقاله نوشته شده: “این نشان می‌دهد، افزایش دما شاید با انتشار گازهای گلخانه‌ای پایین نیاید.”

جیمز دلیگپول، نویسنده وب‌سایت برایبارت نیوز، در مقاله مورد بحث اشاره کرده، پدیده‌های آب و هوایی ال نینو و لانینا موجب افزایش سال‌های گرمی شده‌اند که سیاره در حال تجربه آن است. ال نینو، رویداد آب و هوایی است که در زمانی که دمای اقیانوس بیش از حد معمول افزایش یابد، رخ می‌دهد و نتیجه آن گرم‌تر شدن دمای جهانی است. پس از این رویداد، پدیده لانینا رخ می‌دهد که موجب سردتر شدن زمین می‌شود.

دلیگپول با اشاره به پدیده لانینا که موجب کاهش یک درجه‌ای دمای زمین در ماه‌های اخیر شده، عنوان کرده، این کاهش دما را شاهدی بر گمراهی دانشمندان آب و هوایی دانسته است. دلیگپول همچنین ادعا کرده، ناسا گفته است که وقفه‌ای در گرمایش جهانی رخ‌داده که یکی از استدلال‌های موردعلاقه منکران گرم شدن کره زمین است.

الن استوفان با اشاره به شرکت‌های نفت و ذغال سنگ به عنوان مقصران این جریان، گفت: “ما اکنون در احاطه اطلاعات جعلی قرار داریم که از سوی افرادی که از این قضیه سود می‌برند، رواج پیدا می‌کند. اخبار جعلی بسیار مضر است، چراکه وقتی مفهومی در ذهن مردم شکل گرفت، از ذهن خارج کردن آن بسیار دشوار است.”

این اتفاقات به‌رغم خروج آمریکا از توافقنامه پاریس است که به گفته کارشناسان می‌تواند، تا سال ۲۰۲۵ هرساله  ۱.۴ گیگا تن دی‌اکسید کربن اضافی وارد جو کره زمین کند. تصمیم بحث‌برانگیز دونالد ترامپ رئیس‌جمهور ایالات‌متحده برای خروج این کشور از توافقنامه آب و هوایی پاریس، بحث‌های زیادی را در مجامع علمی جهان و آمریکا برانگیخت.

دونالد ترامپ در سخنرانی ۱ ژوئن (۱۱ خرداد) خود در باغ رز کاخ سفید، اعلام کرد:”ایالات‌متحده از توافقنامه آب و هوایی پاریس کنار می‌شد، اما مجددا وارد توافق‌نامه پاریس یا یک توافق‌نامه دیگر را شروع می‌کند که شرایط عادلانه‌تری برای ایالات‌متحده، اقتصاد، کارگران، مردم و مالیات‌دهندگان این کشور داشته باشد.”

به گفته استوفان، در طول شش ماه گذشته، جامعه علمی آمریکا با این تهدید از خواب بیدار شد و در پاسخ به این موضوع تلاش‌های زیادی برای برقراری ارتباط با مردم و همچنین رسانه‌ها انجام داد.

او قبل از حضور در فستیوال علمی چلتنهام در این هفته، گفت: “بخش سخت‌تر این است که تبلیغات جعلی هنوز فعال است. همیشه متعجب بوده‌ام که آیا این افراد صادقانه به نظرات غیرمنطقی خود باور دارند. وقتی این افراد می‌گویند، این (تغییرات آب و هوایی ) می‌تواند به خاطر “فعالیت‌های آتش‌فشانی” یا “آب‌وهوا همیشه تغییر می‌کند” تا مردم را سردرگم و به‌اشتباه بیندازند، واقعاً عصبانی می‌شوم.”

استوفان اضافه می‌کند، وقتی اخبار جعلی اغلب در رسانه‌های راست‌گرای به‌عنوان یک مشکل قلمداد می‌شوند،  او شواهدی از فرسایش توانایی افراد و طیف وسیعی از سیاست‌مداران را برای وارسی اطلاعات می‌بینند. او گفت: “همه ما مسئول این هستیم که بینشی که در اینترنت می‌خوانیم، درنتیجه (ممکن است) درست باشد.”

استوفان دسامبر گذشته، قبل از نتایج انتخابات آمریکا از سمت خود در ناسا استعفا داد. او گفت: “اما این (استعفا) هیچ ربطی به آن (انتخابات) نداشت، ولی خوشحالم دیگر آنجا نیستم.”

اما با این حال او به تعهداتش در برنامه مریخ ناسا همچنان پایبند است و به برنامه کاهش بودجه اخیر برنامه مشاهده زمین که به مشاهده آب و هوا و محیط‌زیست کمک می‌کند، واکنش نشان داد. بودجه این برنامه با ۱۶۷ میلیون دلار نسبتا کم است، در حالی که بودجه کل علوم زمین اکنون ۱.۷۵۴میلیارد دلار است.

استوفان در طول دوره فعالیت خود نقش برجسته‌ای در علوم سیاره‌ای برای درک محیط‌زیست زمین ایفا می‌کرد و می‌گوید، این فعالیت‌ها نقش دی‌اکسید کربن اتمسفری را در کمک به تغییرات آب و هوایی به‌خوبی به اثبات رساند. او تشابهی را بین انتشار کربن زمین و اثر گلخانه‌ای سیاره زهره می‌بیند، سیاره‌ای که زمانی دارای یک اقیانوس بود؛ اما اکنون دارای جهنم سمی با دمای سطحی نزدیک به ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد است.

اتم‌ها و مولکول‌های جو زهره، به روش‌های مختلفی نور خورشید را جذب می‌کنند و اثر به خصوصی “اثر گلخانه‌ای” از خود به‌جای می‌گذارند. سیاره زهره به دلیل همین اثر گلخانه‌ای، گرم‌ترین سیاره منظومه شمسی محسوب می‌شود. نور خورشید پس از نفوذ در جو این سیاره و جذب شدن توسط سطح آن، به‌صورت گرما از سطح آن منعکس می‌شود. اما انبوه کربن دی‌اکسید جو زهره، این گرما را به دام انداخته و از رها شدن آن در فضای بیرونی جلوگیری می‌کند. این جذب اضافی گرما که “اثر گلخانه‌ای” نام دارد، میانگین گرمای زهره را بیش از هر سیاره دیگری حتی نسبت به عطارد (نزدیک‌ترین سیاره به خورشید) بالابرده است. وضعیتی که موجب شده آب اقیانوس در این سیاره تبخیر شود.

البته زمین مقصد چنین سناریوی افراطی نیست، حتی اگر همه دی‌اکسید کربن زمین بسوزد، بازهم اقیانوس‌های زمین نمی‌جوشند. اما سیاره زهره به خوبی نشان داده، تغییرات چشم‌گیر می‌تواند، حتی زمانی که تعادلی خوبی در جو سیاره برقرار است، اتفاق بیفتد.

او می‌گوید:”ما هیچ‌وقت به نزدیکی (تغییرات) سیاره زهره نمی‌رسیم، اما عواقب ناشی از فرستادن دی‌اکسید کربن بیشتر به جو، می‌تواند وخیم باشد. مدل‌سازی‌هایی هستند که نشان می‌دهند، اگر تمام سوخت‌های فسیلی خود را بسوزانیم، زمین برای انسان‌ها غیرقابل‌سکونت می‌شود.”

تلاش برای پیدا کردن «مناطق قابل سکونت» فراتر از زمین، یکی از انگیزه‌های اصلی دوران فعالیت استوفان بوده است. او می‌گوید، به همین ترتیب، پاسخ به سؤال وجود اشکالی از حیات فرازمینی به ناگاه قابل دسترس به نظر می‌رسید. الن استوفان در ژوئن ۲۰۱۵ به صورت سر بسته گفته بود که نشانه‌هایی از حیات فرازمینی وجود دارد. او در جریان کنفرانس خبری ناسا گفته بود:  “فکر می‌کنم در حال آگاه شدن از نشانه‌های قوی از حیات فرازمینی طی یک دهه آینده باشیم. فکر می‌کنم مدارک قطعی طی ۲۰ تا ۳۰ سال آینده در دست داشته باشیم.”

استوفان در ادامه گفته بود: “ما در آستانه دانستن چیزهایی هستیم که هزاران سال باعث شگفتی مردم بوده است. در طول زندگی‌مان می‌خواستیم از وجود زندگی‌های دیگری در منظومه شمسی آگاه شویم و مفهومشان را درک کنیم.”

مأموریت‌هایی برای جمع‌آوری نمونه‌هایی از آبفشان‌های اقمار اروپا و انسلادوس، می‌تواند نخستین علائم این فعالیت باشد. قمر سیاره زحل، انسلادوس در سال‌های اخیر به یکی از محبوب‌ترین اهداف علمی اخترشناسان تبدیل شده است. اکنون به نظر می‌رسد، دانشمندان از هر زمان دیگری به کشف حیات در سطح قمر انسلادوس نزدیک‌تر شده‌اند. دانشمندان گمان می‌کنند قمر انسلادوس ممکن است باوجود آبفشان‌ها، فعالیت‌های هیدروترمالی و اقیانوسی که در زیر سطح یخی خود پنهان کرده، دارای شرایط مناسبی برای حیات فرازمینی باشد.

انسلادوس با قطر ۵۰۴ کیلومتر، میزبان یک اقیانوس حاوی آب مایع در زیر سطح یخی خود است. دانشمندان تصور می‌کنند این اقیانوس ارتباطی با پوسته سنگی این قمر دارد که دارای فعل‌ و انفعالات شیمیایی بسیاری است. به این جهت، اختر زیست شناسان از انسلادوس به ‌عنوان یکی از بهترین گزینه‌های موجود در منظومه شمسی نام می‌برند که می‌تواند میزبان حیات باشد.

اخترشناسان به لطف فضاپیمای کاسینی که از سال ۲۰۰۴ در مدار زحل و انسلادوس در گردش است، این داده‌ها را به دست آورده‌اند. آن‌ها با آنالیز نمونه‌هایی که کاسینی دو سال قبل از آبفشان‌های انسلادوس به دست آورده، قادر به آشکار کردن شواهد جدیدی از وجود مولکول‌های هیدروژن در این قمر شدند.

هیدروژن نشان دهنده وجود فعالیت‌های هیدروترمالی در زیر پوسته یخی اقیانوس انسلادوس است و از آنجایی که برخی از اساسی‌ترین اشکال حیات در اقیانوس‌های زمین، در شرایطی مشابه به وجود آمده‌اند، ممکن است چنین اشکالی از حیات در انسلادوس هم وجود داشته باشند.

در مورد دیگر قمر امیدوار بخش دیگر، قمر مشتری، اروپا هم باید بگوییم، دانشمندان اکتبر گذشته اعلام کرده بودند که موفق به کشف فوران بخارآب (آبفشان) در سطح قمر مشتری، اروپا شده‌اند. این کشف به این معناست که فضاپیمای مأموریت اروپا ممکن است، بدون نیاز به حفاری، قادر به نمونه‌برداری از اقیانوس اروپا باشد. از اقیانوس اروپا، همواره به‌عنوان یکی از امیدوارکننده‌ترین مکان‌ها برای کشف احتمالی حیات فرازمینی در منظومه شمسی یاد می‌شود.

اقیانوس عظیم اروپا – که میزان آب آن دو برابر همه اقیانوس‌های زمین است – با لایه یخی بسیار سرد و سخت و با ضخامتی نامشخص محافظت می‌شود. آژانس فضایی ناسا، سال ۲۰۱۵ اعلام کرده بود، قصد دارد، تا دهه ۲۰۲۰، یک فضاپیمای رباتیک مجهز به مجموعه از ابزارهای علمی را به مدار اروپا اعزام کند. مشتری بزرگ‌ترین سیاره منظومه شمسی و همچنین پنجمین سیاره نزدیک به خورشید است که بیش از ۵۰ قمر آن را احاطه کرده‌اند.

این جستجو در مورد چگونگی حیات فرازمینی باید به نحوی خیال‌پردازانه و با ذهنی آزاد باشد، ممکن است به‌عنوان مثال، حیات به شکل مولکول‌های پیچیده اما بدون DNA باشد. استوفان پیش‌بینی می‌کند، عدم اطمینان از حیات فرضی فرازمینی، می‌تواند به این معنی باشد که خبر کشف اولیه‌ای می‌تواند، مبهم باشد و تبدیل به منبعی برای اختلافات علمی شود. او گفت: “این کشف بزرگی خواهد بود که (اشکالی) از زندگی را بیابیم که ساده و همچون یک قطره مایع باشند که در چیزی غوطه‌ورند، در این مورد هیچ‌کس مخالفتی نمی‌کند.”

سناریوی واقعی‌تر این است که برای تائید وجود، حیات فرازمینی به دهه‌ها زمان نیاز است. این استدلال دلیلی است که چرا الن استوفان مدافع قوی یک مأموریت سرنشین دار به مریخ است. او استدلال می‌کند که یک کاوشگر رباتیک برای تائید وجود حیات (درگذشته و یا حال سیاره) که ممکن است در زیر سطح سیاره در کمین نشسته باشد؛ قابل‌اطمینان نیست.

کاوشگرهای انسانی می‌توانند حفاری‌هایی را انجام دهند که نمونه‌های خاکی را از اعماقی بیرون بکشد که  چندین اینچ پایین‌تر از مریخ‌نورد کریاسیتی ناسا و حتی از عمق دو متری که مأموریت آینده کاوشگر اگزومارس آژانس فضایی اروپا در نظر دارد انجام دهد بیشتر باشد و حتی می‌توانند آنالیزهای علمی پیچیده‌تری را انجام دهند.

آژانس فضایی اروپا می‌گوید، مریخ‌نورد اگزومارس ۲۰۲۰، قادر به حفر تا عمق ۲ متری زیر سطح سیاره خواهد بود که به آن امکان جستجوی فعالیت‌های احتمالی میکروارگانیسم‌ها را خواهد داد. مریخ‌نورد اگزومارس قرار است، در ماه اوت ۲۰۲۰ به‌وسیله یک موشک پروتون روسیه پرتاب شود، سپس پس از هشت ماه به مریخ برسد و مأموریتش برای جستجوی حیات در سیاره سرخ را آغاز کند.

او پیش‌بینی می‌کند، انسان می‌تواند طی ۲۰ سال به مدار سیاره سرخ و ۳۰ سال به سطح آن برسد. او گفت: “من هنوز هم احساس می‌کنم، برای پاسخ به این سؤال (حیات در مریخ) و توافق نیاز به نمونه‌برداری‌ها و آنالیزهای بسیاری است و این برای من به معنی (حضور) انسان است.”

با این حال، او با نظریاتی که توسط افرادی همچون استیون هاوکینگ و ایلان ماسک رواج یافته‌اند، مخالف است. بر اساس این نظریات، انسان باید برای جلوگیری از نابودی (انقراض) خود را آماده استعمار سیارات دیگر کند.

ایلان ماسک سپتامبر سال گذشته طرحش را با عنوان “تبدیل انسان به ‌گونه‌ای چند سیاره‌ای”  در کنفرانس بین‌المللی فضانوردی در مکزیک ارائه کرد.  بنیان‌گذار شرکت اسپیس ایکس در خلال سخنرانی‌اش در این کنفرانس گفت، دو راه پیش روی انسان است، ماندن در زمین و تسلیم انقراض شدن، و یا استعمار سیارات دیگر. وی استدلال کرد، مریخ با توجه به نزدیکی به زمین و همچنین شباهتش به سیاره ما، بهترین گزینه است. ماسک مدت‌هاست، ایده استعمار مریخ را در سر می‌پروراند.

ماسک همچنین جدول زمانی از مأموریت‌های مریخ اسپیس ایکس را در کنفرانس ارائه کرد، که شامل شروع آزمایش مداری در سال ۲۰۱۸ و پرواز واقعی به مریخ در پایان سال ۲۰۲۲ بود. این شرکت قصد دارد، کپسول فضایی بدون سرنشین رد دراگون را در سال ۲۰۱۸ به مریخ بفرستد و به مرور کپسول‌های فضایی دیگری به مأموریت مریخ اضافه کند.

در مورد استیون هاوکینگ هم باید بگوییم، نوامبر ۲۰۱۶ در صحبت‌هایی بحث‌برانگیز اعلام کرد، شاید تا هزار سال آینده زمین برای انسان‌ها غیرقابل‌سکونت شود. درواقع به گفته کیهان‌شناس و فیزیکدان شهیر، استیون هاوکینگ حداقل تا آن زمان باید برخی از ما انسان‌ها از این سیاره خارج‌شده باشیم؛ چراکه در این غیر این صورت، ممکن است، برای همیشه با گونه انسان خداحافظی کنیم!

این فیزیکدان نظری بریتانیایی در خلال سخنرانی که در دانشگاه آکسفورد انجام داد، اشاره کرد، زمین هم همچون همه سیارات، آسیب‌پذیر است. موجودات زنده کنونی، به‌ویژه موجودات بزرگ‌تر، مانند انسان‌ها، می‌توانند با توجه به آینده فاجعه باری که انتظار آن در سیاره می‌رود، منقرض شوند.

به گفته پرفسور هاوکینگ، تنها راه برای محافظت از گونه انسان این است که در بیش از یک مکان زندگی کند. درواقع باید گروه دیگری از انسان‌ها به‌صورت مستقل در سیاره‌ای دیگر و یا ترجیحا در منظومه شمسی دیگری زندگی کنند. چراکه ممکن است، خورشید کنترلش را از دست دهد، خاموش شود و یا به‌طور ناگهانی تشعشات خودش را به چیزی فراتر از محدوده بقای بیولوژیکی ما انسان‌ها افزایش دهد.

برنامه ایلان ماسک برای استعمار مریخ با یک میلیون نفر و نجات بشر، می‌تواند  هم‌راستای پیش‌بینی‌های پرفسور استیون هاوکینگ باشد.

الن استوفان گفت: “من یک انتقال بزرگ انسان به مریخ نمی‌بینم.”او همچنین در ادامه اشاره کرد که به تازگی معلمی به او گفته است که دانش آموزان به او گفته‌اند، مسئله آب و هوا مهم نیست، چراکه همه می‌رویم و در مریخ زندگی می‌کنیم. استوفان گفت: “اولین کار این است که این سیاره را به صورت قابل سکونت حفظ کنیم. متنفرم که تمرکز خود را از روی این مسئله برداریم.”

.

منبع: theguardian

مطلب الن استوفان: آمریکایی‌ها در احاطه اخبار جعلی آب و هوایی قرار دارند برای اولین بار در وب سایت تکرا - اخبار روز تکنولوژی نوشته شده است.

تب کریمه کنگو یا تب خونریزی دهنده کریمه کنگو یک بیماری حاد همراه با تب و خونریزی است که از طریق تماس با خون، ترشحات و یا لاشه دام یا انسان آلوده و همچنین گزش کنه منتقل می شود. برای بررسی جزئیات بیشتر با تکرا همراه باشید.

تاریخچه بیماری تب کریمه کنگو

تب کریمه کنگو (تب خونریزی دهنده کریمه کنگو، CCHF یا Crimean Congo Haemorrhagic Fever) برای اولین بار در سال ۱۹۴۴ میلادی (سال ۱۳۲۳ خورشیدی) در جمهوری خود مختار کریمه که جزئی از اوکراین به شمار می آید، شناخته و نام تب خونریزی دهنده برای آن اعلام شد.

پس از آن در سال ۱۹۶۹ میلادی مشخص شد که پاتوژن ایجادکننده تب کریمه کنگو مشابه یک بیماری است که در سال ۱۹۵۶ در میلادی در کنگو مشاهده شده بود و به دلیل نام مناطق مشاهده شدن این بیماری است که این بیماری را با نام فعلی تب کریمه کنگو می شناسیم.

تب کریمه کنگو در انسان بیماری شدیدی ایجاد می کند که در ۳۰ درصد مواقع می تواند به مرگ فرد مبتلا بیانجامد و شیوع بیمارستانی آن نیز به شدت بالاست.

راه های انتقال تک کریمه کنگو

ویروس تب کریمه کنگو (CCHF) معمولا در طبیعت به وسیله کنه های سخت پوست هیالوما (Hyalomma) منتقل می شود اما راه های دیگری نیز برای انتقال این بیماری وجود دارد. ویروس تب کریمه کنگو در حالت طبیعی می تواند از طریق تخم (Transovarian transmission) و مراحم مختلف بلوغ کنه (Transstadial survival) انتقال یابد.

مهم ترین راه آلوده شدن خود کنه، خونخوانی کنه هیالوما نابالغ از مهره داران کوچک است. یک بار آلوده شده کنه باعث می شود که این جانور در تمام مراحل تکامل خود آلوده باقی بماند و کنه هیالوما بالغ نیز می تواند این عفونت را به مهره داران بزرگ مثل دام نیز منتقل کند.

ویروس یا آنتی بادی تب کریمه کنگو در کنه هیالوما در مناطق مختلف دنیا مشاهد شده و عفونت در انسان توسط این کنه نیز می تواند از طریق گزش کنه آلوده و یا له کردن آن روی پوست ایجاد شود.

بیماری CCHF می تواند به وسیله گاو، گوسفند، خرگوش صحرایی و جوجه تیغی به نقاط مختلف جهان گسترش پیدا کند. تعداد زیادی از پرندگان به عفونت مقاوم هستند اما شترمرغ حساس است و همچنین این بیماری در حیوانات نشخوار کننده اهلی مثل گاو، بز و گوسفند می تواند یک هفته پس از آلودگی باقی بماند.

همچنین در جنوب آفریقا آنتی بادی برای مقابله با ویروس تب کریمه کنگو از سرم خون زرافه، گاو کوهی، بوفالو، کرگردن، سگ ها و گورخر جدا شده است.

این بیماری در حیوانات اهلی هیچ گونه علائم مشخصی ندارد و خطر انتقال این بیماری در انسان در طی ذبح حیوان آلوده و یا دوره ای کوتاه پس از ذبح آن وجود دارد (که ناشی از تماس انسان با پوست یا لاشه حیوان است).

از راه های انتقال بیماری تک کریمه کنگو از یک انسان مبتلا نیز باید به این موضوع کرد که هرگونه تماس با خون و بافت بیماران به خصوص در مرحله خونریزی یا انجام هرگونه اعمالی که منجر به تماس انسان با خون، بزاق، استفراغ، ادرار و یا مدفون آن ها گردد، باعث انتقال این بیماری خواهد شد.

بیمار مبتلا به CCHF در مدتی که در بیمارستان بستری است می‌تواند به شدت دیگران را دچار آلودگی کند. عفونت های بیمارستانی پس از آلودگی با خون و یا ترشحات بیماران بسیار شایع است.

علائم بیماری تب کریمه کنگو

علائم بیماری تب کریمه کنگو چهار مرحله دارد:

۱. دوره نهفتگی یا کمون

این دوره بستگی به نحوه انتقال این بیماری دارد. دوره کمون  پس از گزش کنه معمولا یک تا سه روز است و حداکثر به ۹ روز می رسد. دوره کمون پس از تماس با بافت‌ها یا خون‌آلوده معمولا پنج تا شش روز است و حداکثر زمان ثابت شده ۱۳۳ روز بوده است.

۲. پیش از خونریزی

شروع علائم ناگهانی حدود ۱ تا ۷ روز بوده و این زمان به طور میانگین ۳ روز است. بیمار در این مدت دچار تب و لرز، سردرد شدید، گیجی، درد و سفتی گردن، درد عضلانی (بخصوص در پشت و پاها)، درد چشم، حساسیت به نور (ترس از نور) می‌گردد.

همچنین احتمال دارد حالت تهوع، استفراغ بدون ارتباط با غذاخوردن و گلودرد در اوایل بیماری وجود داشته باشد که گاهی با اسهال، درد شکم و کاهش اشتها همراه می‌شود. تب معمولا بین ۳ تا ۱۶ روز طول می‌کشد.

تورم و قرمزی صورت، گردن و قفسه سینه، پرخونی خفیف حلق و ضایعات نقطه‌ای در کام نرم و سخت شایع هستند. تغییرات قلبی عروقی شامل کاهش ضربان قلب و کاهش فشارخون مشاهده می‌شود.

توصیه می کنیم با مشاهده هر گونه علائم این چنینی به پزشک متخصص مراجعه فرمایید.

۳. دوره خونریزی

مرحله کوتاهی است که به سرعت ایجاد می‌شود و معمولا در روز سوم تا پنجم بیماری شروع می‌شود و ۱ تا ۱۰ روز به درازا می انجام، این زمان به طور میانگین ۴ روز خواهد بود. خونریزی در مخاط ها و در پوست بخصوص در قسمت بالای بدن و در طول خط زیربغلی و زیر سینه در خانم‌ها دیده می‌شود و در محل‌های تزریق نیز ممکن است ایجاد شود.

در بعضی مواقع استفراغ خونی، خونریزی از بینی و خونریزی رحم آن قدر شدید است که بیمار نیاز به تزریق خون دارد. معمولا بین روزهای ۶ تا ۱۴ بیماری تب کریمه کنگو، کبد و طحال در یک سوم بیماران بزرگ می‌شود.

در بیماری تب کریمه کنگو مرگ به دلیل از دست‌دادن خون، خونریزی مغزی، کمبود مایعات به دلیل اسهال و یا تجمع غیرطبیعی آب و مایعات میان بافتی زیر پوست و حفره‌های ریوی ممکن است ایجاد شود.

در کالبد شکافی بیماران فوت‌شده، معمولا خونریزی در اندازه های مختلف در همه اعضا، بافت ها و داخل معده و روده ها دیده می‌شود.

۴. دوره نقاهت

بیماران مبتلا به تب کریمه کنگو از روز دهم وقتی مشکلات و ضایعات پوستی کم رنگ می‌شود، به تدریج بهبود می یابند. اغلب بیماران در هفته‌های سوم تا ششم بعد از شروع بیماری وقتی شاخص‌های خونی و آزمایش ادرار طبیعی شد از بیمارستان مرخص می‌شوند.

مشخصه دوره نقاهت، طولانی بودن و ضعب بدن است که ممکن است برای یک ماه یا بیشتر باقی بماند. در برخی مواقع حتی موها کامل می‌ریزد (که پس از ۴ تا ۵ ماه ترمیم می‌شود). بهبودی معمولا بدون عارضه است. هرچند این احتمال وجود دارد که التهاب رشته‌های عصبی (neuritiss) یک یا چند عصب برای چندین ماه باقی بماند.

راه های پیشگیری از تب کریمه کنگو

چندین راه برای پیشگیری از ابتدا به تب کریمه کنگو وجود دارد که در ادامه به مهم ترین آن ها می پردازیم.

۱. به دلیل اینکه متاسفانه بیماری تب کریمه کنگو در دام بدون علامت است، باید از مصرف گوشت گرم و تازه به شدت خودداری شود و دام پس از ذبح باید حداقل تا ۲۴ ساعت در دمای صفر تا مثبت چهار درجه سانتی گراد قرار گیرد تا ویروس‌های آن کشته شده و پس از آن مصرف شود.

۲. از خرید گوشت های بازرسی نشده بدون مهر دامپزشکی (کشتار غیرمجاز) خودداری کرده و گوشت های مورد نیاز خود را از مراکز معتبر و بهداشتی خریداری کنید.

۳. جهت گندزدایی توالت ها، محیط آلوده به خون و ترشحات بیمار از مواد ضدعفونی کننده استفاده کنید.

۴. منازل و اصطبل‌ها باید جهت کاهش کنه ها سمپاشی شوند.

۵. بیمار مشکوک به تب کریمه کنگو باید ایزوله شده و با افراد خانواده و پرسنل بیمارستانی در تماس نباشد. کلیه وسایل بیمارستانی مانند ماسک، دستکش، روپوش، پیش بند، سرنگ های استفاده شده، لوله‌های خون و هر وسیله‌ای که با ترشحات بیمار درتماس بوده باید سوزانده شود.

۶. در هنگامی که پرسنل مراقب بیمار در معرض تماس پوستی یا پوستی مخاطی با خون، مایعات بدن و یا فضولات بیمار قرار می‌گیرند بایستی فورا سطح آلوده را با آب و صابون بشویند.

۷. کارکنان بهداشتی و درمانی و افرادی که با خون، ترشحات بدن و یا بافت های آلوده بیماران مبتلا به تب کریمه کنگو تماس داشته‌اند باید مرتب و حداقل تا چهارده روز پس از تماس تحت نظر بوده ودرجه حرارتبدن آنها به صورت روزانه کنترل شود و در صورت ظهور علایم بالینی بلافاصله درمان برای آنان شروع شده و اقدامات بعدی انجام گیرد.

راه های درمان تب کریمه کنگو

اساس درمان بیماری تب کریمه کنگو حمایتی است. این درمان شامل تنظیم آب و الکترولیت بدن و درمان اختلال انعقادی درون رنگی پیش رونده یا DIC به همراه داریو ضد ویروس ریباویرین (ribavirin) است. تاکید می کنیم که با مشاهده علائم این بیماری فورا به پزشک متخصص مراجعه کنید و به این موضوع توجه داشته باشید که درمان های اختصاصی توسط پزشک متخصص و ترجیحا متخصص عفونی انجام خواهد شد.

.

تهیه و گردآوری: تکرا

مطلب هر آنچه که باید درباره تب کریمه کنگو بدانید؛ راه های انتقال، پیشگیری و درمان برای اولین بار در وب سایت تکرا - اخبار روز تکنولوژی نوشته شده است.