محمدمحسن صدر، رئیس سازمان فناوری اطلاعات ایران، با اشاره به وابستگی بخش قابل‌توجهی از خدمات عمومی و ضروری کشور به اینترنت، تأکید کرد که توسعه شبکه ملی اطلاعات به معنای کنارگذاشتن اینترنت بین‌الملل نیست. او ابراز امیدواری کرد شرایط کشور به نقطه‌ای نرسد که قطع دسترسی به اینترنت بین‌الملل ضروری شود.

صدر این اظهارات را سوم آبان‌ماه در نشست خبری سازمان فناوری اطلاعات مطرح کرد؛ نشستی که در آن موضوعاتی مانند وضعیت خدمات الکترونیکی، توسعه دولت هوشمند، تهدیدهای سایبری، زیرساخت‌های داده‌ای و برنامه‌های مرتبط با هوش مصنوعی نیز مورد بررسی قرار گرفت.

شبکه ملی اطلاعات جایگزین اینترنت بین‌الملل نیست

رئیس سازمان فناوری اطلاعات در پاسخ به پرسش‌هایی درباره پیامدهای احتمالی قطع اینترنت بین‌الملل، توضیح داد که با وجود پیشرفت شبکه ملی اطلاعات، این شبکه به‌تنهایی نمی‌تواند تمام نیازهای کشور را پوشش دهد.

به گفته صدر، بسیاری از بخش‌های جامعه برای ادامه فعالیت خود به اینترنت نیاز دارند و نمی‌توان انتظار داشت تمامی خدمات بدون دسترسی به اینترنت بین‌الملل به شکل عادی ادامه پیدا کنند. او تأکید کرد که شبکه ملی اطلاعات و اینترنت بین‌الملل باید در کنار یکدیگر مورد استفاده قرار گیرند.

صدر با اشاره به عملکرد شبکه ملی اطلاعات در دوران جنگ گفت این زیرساخت توانسته بخشی از خدمات مورد نیاز مردم را حفظ کند، اما چنین موضوعی به معنای بی‌نیازی کشور از اینترنت بین‌الملل نیست.

او درباره احتمال محدودشدن اینترنت در شرایط امنیتی نیز گفت که تا زمانی که تهدید جدی علیه امنیت ملی وجود نداشته باشد، رویکرد حاکمیت باید بر حفظ دسترسی مردم به اینترنت با کیفیت و سرعت مناسب باشد. به گفته او، امید است شرایط هیچ‌گاه به نقطه‌ای نرسد که قطع اینترنت به‌عنوان راهکار مطرح شود.

در پاسخ به این پرسش که در صورت قطع اینترنت بین‌الملل و اختلال در خدماتی مانند بانکداری، آموزش و درمان، چه کسی مسئولیت پیامدهای آن را برعهده خواهد داشت، صدر گفت مسئولیت موضوع صرفاً متوجه یک فرد نیست و هر مقام و دستگاهی متناسب با حوزه مسئولیت خود باید پاسخ‌گو باشد.

۳۲۰ سامانه موازی در دستگاه‌های دولتی شناسایی شد

یکی دیگر از محورهای سخنان صدر، سامان‌دهی سامانه‌های دولتی بود. او اعلام کرد تاکنون ۳۲۰ سامانه موازی و درون‌دستگاهی شناسایی شده است که برخی از آن‌ها خدمات مشابهی ارائه می‌کنند.

سازمان فناوری اطلاعات برای هر دستگاه، اطلاعات مربوط به سامانه‌های موازی را در قالب شناسنامه تهیه کرده است. این اطلاعات قرار است در اختیار مدیران ارشد دستگاه‌ها قرار گیرد تا درباره ادغام، حذف یا ادامه فعالیت سامانه‌های مشابه تصمیم‌گیری شود.

صدر همچنین گفت از ابتدای فعالیت دولت چهاردهم تاکنون نزدیک به ۱۰۰ درخواست رسمی برای ایجاد سامانه ملی جدید به سازمان فناوری اطلاعات ارسال شده است. بخشی از این درخواست‌ها به دلیل نبود ضرورت یا وجود سامانه و خدمت مشابه مورد موافقت قرار نگرفته‌اند.

او در عین حال تأیید کرد که برخی دستگاه‌ها بدون طی فرایند قانونی و دریافت مجوز لازم، اقدام به ایجاد یا رونمایی از سامانه‌های جدید کرده‌اند.

«ایران‌پاس» تا پایان سال ۱۴۰۵ عملیاتی می‌شود

رئیس سازمان فناوری اطلاعات در ادامه از برنامه این سازمان برای توسعه نسخه جدید پنجره ملی خدمات دولت هوشمند خبر داد. به گفته او، تعداد کاربران پنجره ملی خدمات دولت هوشمند از ۸۷ میلیون نفر عبور کرده و نسخه جدید این زیرساخت با عنوان «ایران‌پاس» در حال توسعه است.

هدف‌گذاری سازمان فناوری اطلاعات این است که نخستین مرحله عملیاتی «ایران‌پاس» تا پایان سال ۱۴۰۵ در دسترس شهروندان قرار گیرد.

نسخه جدید قرار است مجموعه‌ای از قابلیت‌ها مانند احراز هویت، امضای الکترونیکی و ارائه اسناد دیجیتال را در اختیار کاربران قرار دهد. اجرای این طرح می‌تواند نیاز شهروندان به ارائه مدارک کاغذی و تهیه نسخه‌های متعدد از اسناد برای دستگاه‌های دولتی را کاهش دهد.

بر اساس توضیحات صدر، اسناد هویتی و تحصیلی نیز قرار است به شکل الکترونیکی ارائه شوند و امکان اعتبارسنجی آنلاین آن‌ها وجود داشته باشد. در این مدل، دستگاه دریافت‌کننده خدمت می‌تواند بدون مطالبه نسخه فیزیکی، اصالت مدرک را از طریق کد QR و استعلام از پایگاه اطلاعاتی مرجع بررسی کند.

دولت دیجیتال به سمت پنجره واحد خدمات می‌رود

صدر راه‌اندازی زیست‌بوم‌های دولت دیجیتال را یکی دیگر از برنامه‌های اصلی سازمان فناوری اطلاعات دانست. هدف این طرح آن است که شهروندان برای دریافت یک خدمت مجبور به مراجعه جداگانه به چند دستگاه و سامانه نباشند.

در مدل پیشنهادی، متقاضی درخواست خود را از طریق یک پنجره واحد ثبت می‌کند و دستگاه‌های مختلف، استعلام‌ها و اسناد مورد نیاز را به‌صورت الکترونیکی با یکدیگر تبادل خواهند کرد. همچنین امکان پیگیری مراحل ارائه خدمت و مشخص‌شدن دستگاه‌هایی که در پاسخ‌گویی تأخیر دارند، فراهم می‌شود.

به گفته رئیس سازمان فناوری اطلاعات، مطالعات و مستندات مربوط به هشت زیست‌بوم تکمیل شده است و اجرای آن‌ها پس از دریافت مجوز شورای اقتصاد و انتشار فراخوان برای مشارکت بخش خصوصی دنبال خواهد شد.

پس از طی مراحل قانونی و انعقاد قرارداد، قرار است خدمات این زیست‌بوم‌ها به‌تدریج و در دوره‌های شش‌ماهه در اختیار مردم قرار گیرد. صدر در عین حال بر نقش دستگاه‌های اجرایی در پیشبرد این طرح تأکید کرد و خواستار مطالبه‌گری رسانه‌ها و مردم درباره میزان همکاری دستگاه‌ها شد.

افزایش حملات سایبری به زیرساخت‌های کشور

رئیس سازمان فناوری اطلاعات از افزایش حملات سایبری علیه درگاه‌های مختلف کشور در روزهای اخیر نیز خبر داد. او گفت طی دو تا سه روز گذشته حملات متعددی شناسایی شده که بخش قابل‌توجهی از آن‌ها با اقدامات دستگاه‌های مسئول مهار شده‌اند.

صدر با اشاره به افزایش تهدیدهای سایبری در دوره‌های تنش امنیتی، از دستگاه‌های اجرایی خواست دستورالعمل‌ها و هشدارهای امنیتی را جدی بگیرند. هدف از این اقدامات، کاهش احتمال اختلال در خدمات عمومی و افزایش توان دستگاه‌ها برای بازگرداندن سریع سرویس‌ها در شرایط بحرانی است.

به گفته او، شناسایی و مسدودکردن نشانی‌های اینترنتی مخرب و انتقال اطلاعات مربوط به روش‌های حمله به سایر دستگاه‌ها، بخشی از اقدامات سازمان فناوری اطلاعات برای مقابله با این تهدیدها است.

صدر همچنین بر ضرورت تهیه نسخه‌های پشتیبان از اطلاعات تأکید کرد و گفت دستگاه‌های اجرایی باید داده‌های خود را در زیرساخت‌های مناسب نگهداری کنند تا در صورت وقوع حمله سایبری یا آسیب فیزیکی، امکان بازیابی سریع خدمات وجود داشته باشد.

ارزیابی مراکز داده دولتی و حرکت به سمت زیرساخت ابری

صدر درباره وضعیت مراکز داده دستگاه‌های دولتی نیز گفت بررسی و ارزیابی این مراکز انجام شده و نتایج آن نشان می‌دهد برخی زیرساخت‌ها وضعیت مناسبی ندارند.

قرار است بر اساس نتایج این ارزیابی مشخص شود هر مرکز داده به چه اقدامی نیاز دارد؛ برخی مراکز ممکن است به زیرساخت‌های استاندارد منتقل شوند، برخی دیگر نیازمند ارتقا باشند و گروهی نیز امکان اتصال به زیرساخت ابری یکپارچه دولت را داشته باشند.

رئیس سازمان فناوری اطلاعات حفاظت از داده‌های مردم و اطلاعات حاکمیتی را از وظایف اساسی دستگاه‌های دولتی دانست و بر ضرورت ایجاد زیرساخت مناسب برای نگهداری و پشتیبان‌گیری از این اطلاعات تأکید کرد.

او همچنین از برنامه ایجاد یک زیرساخت ابری یکپارچه و توزیع‌شده در سراسر کشور خبر داد و گفت در اجرای این پروژه، استفاده از ظرفیت شرکت‌های خصوصی ارائه‌دهنده خدمات ابری در اولویت قرار خواهد داشت.

هفت آزمایشگاه هوش مصنوعی در آستانه دریافت مجوز

بخش دیگری از نشست به توسعه زیرساخت‌های ارزیابی هوش مصنوعی اختصاص داشت. صدر اعلام کرد درخواست هفت متقاضی برای راه‌اندازی آزمایشگاه‌های ارزیابی محصولات هوش مصنوعی بررسی شده و این فرایند با همکاری پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات انجام گرفته است.

بر اساس اعلام او، مجوز فعالیت این آزمایشگاه‌ها قرار است طی روزهای آینده صادر شود. این مراکز وظیفه ارزیابی و آزمایش محصولات هوش مصنوعی تولیدشده در کشور را بر عهده خواهند داشت.

صدر همچنین از معرفی سه متقاضی واجد شرایط اپراتوری هوش مصنوعی به سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی خبر داد. این متقاضیان پس از تأمین الزامات مالی و ارائه ضمانت‌های مورد نیاز می‌توانند موافقت اصولی دریافت کنند و پس از ایجاد زیرساخت پردازشی لازم، برای دریافت پروانه نهایی اقدام کنند.

لایحه حفاظت از داده‌های شخصی هنوز نهایی نشده است

آخرین وضعیت لایحه حفاظت و حکمرانی داده‌های شخصی نیز از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود. به گفته صدر، پیش‌نویس این لایحه تهیه و ارائه شده، اما اختلاف‌نظر درباره برخی مواد باعث شده بررسی‌های حقوقی و کارشناسی آن همچنان ادامه داشته باشد.

رئیس سازمان فناوری اطلاعات ابراز امیدواری کرد بررسی‌های باقی‌مانده طی یک تا دو ماه آینده به پایان برسد تا دولت بتواند لایحه را برای ادامه فرایند قانون‌گذاری به مجلس ارسال کند.

صدر در بخش دیگری از سخنان خود بر اهمیت دسترسی پژوهشگران و متخصصان به داده‌های باز دولتی تأکید کرد. او معتقد است ملاحظات امنیتی نباید به بهانه‌ای برای جلوگیری از دسترسی کامل به داده‌هایی تبدیل شود که امکان انتشار عمومی دارند.

به گفته او، دسترسی به داده‌های مناسب یکی از الزامات توسعه هوش مصنوعی است و بدون فراهم‌کردن امکان استفاده از داده‌های مورد نیاز، پیشرفت این فناوری با محدودیت مواجه خواهد شد.

نوشته رئیس سازمان فناوری اطلاعات: اینترنت برای ادامه فعالیت کشور ضروری است؛ امیدواریم کار به قطع اینترنت نرسد اولین بار در آی‌ تی‌ رسان منتشر شد.

این روزها مباحث مختلفی درباره مشکلات ناشی از قطع اینترنت و پیامدهای آن مطرح می شود. اواخر هفته گذشته جلسات متعددی میان مدیران ارشد دولتی در حوزه های مرتبط، با فعالین بخش خصوصی برگزار شد و ایشان ضمن عذرخواهی بابت این شرایط، فهرست اقداماتی را که به منظور کمک به مردم و کسب و کارها در این بازه زمانی انجام شده بود، ارایه کردند. فارغ از موضوع علت قطع اینترنت و اینکه این تصمیم در مجموع از نظر داخلی و بین المللی برای کشور چه منافع و هزینه هایی در بر داشت؛ می خواهم به چند نکته اشاره کنم.

نکته اول: اکثر دستگاه های دولتی مرتبط در این مدت تلاش کردند وظایف و مسئولیت های خود را علی رغم شرایط پیچیده و دشوار حاکم، به نحو مطلوب به انجام برسانند و پاسخگو و پیگیر باشند که این موضوع جای تقدیر و تشکر دارد. از سوی دیگر همین اقدامات خوب، نگرانی هایی ایجاد می کند. نگرانی اینکه مبادا عملکرد این سازمان ها و تعامل با کسب و کارهای ایرانی در بستر شبکه ملی اطلاعات که منجر به کاهش اختلال سرویس های بومی در این دوره شد؛ منجر به برداشت اشتباه مسئولین ارشد کشور نسبت به بی هزینه بودن و یا کم هزینه بودن این تصمیم (قطع اینترنت) شود. به عبارت دیگر قطع اینترنت و یا اپلیکیشن ها و وب سایت ها نباید عادی شود!

نکته دوم: ارایه فهرست کامل مشکلات ناشی از این تصمیم و محاسبه دقیق هزینه های مستقیم و غیرمستقیم مادی و معنوی آن بر پیکره مردم و کشور نیازمند بررسی های جدی کارشناسی است. امیدوارم نخبگان دانشگاهی نیز در این زمینه مشارکت کنند و با همکاری اصحاب رسانه، فعالان بخش خصوصی و مدیران ارشد دستگاه های ذیربط؛ گزارش جامع و بی طرفی در این خصوص تهیه و منتشر شود.

نکته سوم: این روزها گروه های مختلفی در مجموعه حاکمیت، دولت و بخش خصوصی؛ خبر از تهیه طرح ها و لوایح مختلف به منظور ساماندهی و جلوگیری از قطع اینترنت می دهند. اینکه قطع اینترنت به دستور و یا تایید مجلس باشد و یا دولت و یا فلان کارگروه و شورا؛ اصولا چه تفاوتی دارد؟ به گمان من قانونی کردن قطع اینترنت، در حالی که همه در ظاهر با اصل این اقدام مخالفند؛ حرکتی بر علیه مردم و همه کسب و کارهاست. همچنین مسدود کردن دسترسی به اپلیکیشن ها و وب سایت هایی که از نظر محتوایی، امنیتی و سایر شاخص های عمومی و تخصصی مشکلی ندارند، امری اشتباه است. قطع اینترنت یعنی قطع ارتباط با دنیا در همه بخش های مختلف اقتصادی، علمی، اجتماعی، فرهنگی، گردشگری و غیره؛ و این امر حتما به زیان کشور است.

نکته چهارم: باور کنیم که رشد و بالندگی کسب و کارهای ایرانی، در حالی که نمونه های خارجی آنها به عنوان رقیب حضور دارند حاصل می شود و این مسیر می تواند منجر به صادرات و توسعه بازارهای بین المللی شود. در غیر این صورت، شاهد کسب و کارهای کپی شده ای خواهیم بود که فاقد کارایی و اقبال واقعی مردم هستند و هر لحظه با برداشتن محدودیت ها و یا تغییر سیاست ها؛ کاربران خود را از دست خواهند داد. کافی است به عنوان مثال نگاهی به تجربه محدودیت های چهار دهه اخیر در صنعت خودروسازی کشور و نتایج آن داشته باشیم.

نکته پنجم: کشور ما این روزها بیش از پیش نیازمند امید و اعتماد است. پرهیز از تصمیمات و اقدامات شتابزده، ایجاد فضای گفتگو و دعوت به مشارکت فعالین بخش خصوصی، استفاده از ظرفیت اتاق های بازرگانی و تشکل های تخصصی آن برای تصمیم سازی ها و تصمیم گیری ها، و صراحت در گفتار و صداقت در عمل مسئولین می تواند به افزایش اعتماد عمومی و بالطبع ایجاد چشم انداز امید به آینده برای مردم و کشور کمک کند.

یادداشتی از سعید رسول اف: رئیس انجمن تولیدکنندگان نرم افزار تلفن همراه ایران

نوشته قطع اینترنت نباید عادی شود! اولین بار در اخبار تکنولوژی و فناوری پدیدار شد.

پس از قطع ارتباط اینترنتی کشور با سایر نقاط دنیا، بسیاری از مردم دچار مشکلات عدیده کاری و غیرکاری گردیده و سبب بروز برخی مشکلات و نارضایتی‌ها در سطح عموم شد، حال طی اعلام سخنگوی دولت، این ارتباط طی امروز و فردا مجدد به حالت عادی بازخواهد گشت.

علی ربیعی، سخنگوی دولت امروز طی یک نشست خبری در ارتباط با وضعیت اینترنت گفت: وقتی اعتراضات صورت گرفت، مشکل اینترنت نداشتیم اما زمانی که با هدایت شبکه‌های معاند برخی اغتشاشاگران در بزرگراه سنگ خالی کرده و راه را مسدود کردند، شورای امنیت کشور تصمیم به محدودیت اینترنت گرفت و به اپراتورها ابلاغ کرد برای جلوگیری از سوءاستفاده اغتشاشگران، این دستور اجرا شود.

ربیعی با تاکید بر این که زندگی مردم نباید مختل شود، گفت: دولت نیز در این زمینه تلاش کرد و اکنون شبکه نظام بانکی و تاکسی‌های اینترنتی مشکلی ندارند. به گفته سخنگوی دولت، ‌جاهایی که با زندگی روزمره مردم در ارتباط هستند، مشکلات آن‌ها حل شده و تلاش می‌کنیم مشکلات ظرف امروز و فردا در سایر استان‌ها نیز به حالت عادی برگردد.

با توجه به اعلام این مقام بلند پایه، پس بایستی امیدوار بود که طی ساعات جاری، شاهد برطرف شدن مشکل ارتباطات اینترنتی در اکثر نقاط کشور باشیم.

نوشته اینترنت در اکثر مناطق کشور امروز و فردا به وضعیت عادی باز خواهد گشت اولین بار در اخبار تکنولوژی و فناوری پدیدار شد.

همان گونه که مطلع هستید، از روز گذشته، اینترنت خارجی قطع شده و به نوعی اینترنت ملی جایگزین آن گردیده است. حال با توجه به گزارشی که خبرگزاری ایسنا منتشر کرده، به‌نظر می‌رسد محدودیت دسترسی به اینترنت با تصویب شورای امنیت ملی اجرایی شده است.

خبرنگار این خبرگزاری در مصاحبه با یک مسئول مطلع در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در خصوص محدودیت دسترسی به اینترنت می‌گوید که با تصویب شورای امنیت کشور (شاک) و ابلاغ دبیرخانه آن به اپراتورهای اینترنت، از شب گذشته و به مدت 24 ساعت دسترسی به اینترنت محدود شده است.

حال با توجه به این خبر، بایستی منتظر ماند و دید که آیا اینترنت بین المللی از امشب و با گذشت 24 ساعت اعلامی، مجدد متصل خواهد شد یا خیر؟ به طور حتم شرایط امنیتی کشور، در این امر نقش به‌سزایی خواهد داشت اما می‌توان تا حد زیادی به این موضوع امیدوار بود که اینترنت مجددا از ساعاتی دیگر به حالت عادی خودش بازگردد.

نوشته دلیل و مدت زمان محدودیت اینترنت مشخص شد! اولین بار در اخبار تکنولوژی و فناوری پدیدار شد.