استارتاپ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی به کمک صنایع می آیند

 بتازگی در هفته هوش مصنوعی به استفاده از این فناوری نوین در استارتاپ‌ها تأکید شد اما استفاده از فناوری هوش مصنوعی در محصولات استارتاپ‌ها چه تبعات مثبتی دارد و اینکه آیا استارتاپ‌ها در کشور ما از این فناوری بهره می‌برند و از سوی دیگر با چه چالش‌هایی روبه‌رو هستند؟ استادان و کارشناسان در این باره به «ایران» می‌گویند.
یک استقبال خوب
ناصر مزینی استاد هوش مصنوعی دانشگاه علم و صنعت معتقد است هوش مصنوعی می‌تواند برای بسیاری از مسائل پیچیده، که دارای پارامترهای زیادی هستند و راه حل‌های معمول برای آنها وجود ندارد، پاسخ‌های قابل قبولی و نزدیک به بهترین پیدا کند.
مزینی گفت: در سال‌های اخیر از یکسو ابزار استفاده از هوش مصنوعی بخصوص تکنیک‌های شبکه‌های عصبی خیلی توسعه پیدا کرده و از سوی دیگر توان محاسباتی کامپیوترها هم ارتقا یافته بنابراین هوش مصنوعی هم اکنون به‌عنوان بهترین ابزار برای حل بسیاری از مسائل در زمینه‌های مختلف اعم از علوم انسانی، پزشکی، مهندسی و... تبدیل شده است.
به‌گفته مزینی تقریباً تمام حوزه‌های مختلفی که پیش از این به‌دنبال راه حل‌های کلاسیک می‌گشتند اکنون با کمک فناوری هوش مصنوعی می‌توانند، به راه حل‌های مورد نیاز و نتایج خوبی دست یابند از این جهت هم است که به استارتاپ‌ها توصیه و تأکید می‌شود تا از هوش مصنوعی بهره ببرند.
به‌اعتقاد این استاد دانشگاه امروز از فناوری هوش مصنوعی در استارتاپ‌های کشور استقبال می‌شود به طوریکه این روزها بسیاری از استارتاپ‌ها در این زمینه دست به اقدام‌های جالبی زده‌اند و استفاده از آن مانند دنیا در کشورمان از سوی استارتاپ‌ها با استقبال روبه‌رو شده و رو به رشد است.
مزینی به چالش‌های استفاده از فناوری هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: نبود نیروی انسانی متخصص و آموزش دیده در دانشگاه‌ها و نداشتن مهارت کافی برای بکارگیری از فناوری هوش مصنوعی در صنعت مشکل بزرگی است ولی به استفاده از این فناوری در استارتاپ‌ها بیش از پیش در سال‌های آینده خوشبین هستم و شاهد رشد فزاینده استارتاپ‌ها و دستاوردها و خروجی‌های مناسب بخصوص برای صنعت خواهیم بود.
وی افزود: یکی دیگر از چالش‌ها شناخت اندک جامعه علمی و صنعتی و مجاب کردن بهره برداران برای استفاده از هوش مصنوعی است. ولی به نظرم در آینده نزدیک این مشکل هم رفع خواهد شد به‌طوری‌که شاهد افزایش متقاضیان برای استفاده از راه حل‌های هوش مصنوعی خواهیم بود و حتی امکان اینکه رقابتی بین صنایع در استفاده از فناوری هوش مصنوعی شکل بگیرد تا بهره‌وری تولید خود را افزایش دهند، وجود دارد.
عدم دسترسی به داده، چالش مهم
علیرضا هاشمی گلپایگانی استاد کامپیوتر دانشگاه صنعتی امیرکبیر نیز معتقد است استفاده از هوش مصنوعی امروزه در جهان یکی از لبه‌های تکنولوژی است از این‌رو در دنیا به استفاده از این فناوری نوین حتی در استارتاپ‌ها تأکید می‌شود.
هاشمی گلپایگانی گفت: کسب و کارهای نوپا در دو بخش می‌توانند از فناوری هوش مصنوعی استفاده کنند. اول اینکه محصولات و خدماتی که کسب و کارهای نوپا می‌خواهند عرضه کنند، می‌تواند مبتنی بر هوش مصنوعی و مجهز به این فناوری نوین باشد (مانند ابزارهای خانه هوشمند، ترافیک هوشمند و سلامت هوشمند و...)
وی افزود: دوم اینکه استارتاپ‌ها باید تجارت خود را مبتنی بر هوش مصنوعی قرار داده و هوشمند کنند. استارتاپ‌ها هر کسب و کاری که راه‌اندازی کرده‌اند و با آن سر و کار دارند و می‌خواهند در بازار عرضه کرده و به دست مشتری برسانند و فروش خود را افزایش دهند یا حتی خود را با نیاز مشتری تطبیق دهند، باید از فناوری هوش مصنوعی استفاده کنند.
هاشمی گلپایگانی معتقد است آینده کسب و کارهای نوپا در بکارگیری هوش مصنوعی در ارائه محصولات و خدمات خود به مشتریان است و به این شیوه باید کسب و کار خود را توانمند ساخته و با مشتریان تعامل برقرار کرده و در پلتفرم‌های تجاری محصولات خود را مبتنی بر هوش مصنوعی عرضه کنند.
به‌گفته این استاد دانشگاه استارتاپ‌ها در کشور از فناوری هوش مصنوعی بخوبی استقبال می‌کنند اما از این فناوری بیشتر در تحقیق و توسعه و ایجاد محصولات هوشمند بهره می‌برند ولی باید ضمن پرداختن به این موضوع از بگارگیری فناوری هوش مصنوعی در شیوه‌های کسب و کار هوشمند و بنگاه‌داری و... غافل نشوند.
 هاشمی گلپایگانی در ادامه به دو چالش مهم در بکارگیری هوش مصنوعی در استارتاپ‌ها اشاره کرد و گفت: یگی از چالش‌ها پردازش اطلاعات و داده‌هاست، چرا که فناوری هوش مصنوعی نیازمند پردازش با حجم، ظرفیت بالا و سریع است تا بتوان روش‌های هوشمند را مبتنی بر دادگان اعمال و اجرا کرد البته با راه‌اندازی تعدادی ابررایانه بخصوص ابررایانه سیمرغ در دانشگاه امیرکبیر این چالش تا حدی در حال رفع شدن است.
وی افزود: از آنجایی که فناوری هوش مصنوعی مبتنی بر داده هاست و با استفاده از داده‌هاست که می‌توان محصولی تولید کرد از این‌رو باید استارتاپ‌ها برای استفاده از فناوری هوش مصنوعی به داده‌ها دسترسی داشته باشند ولی با وجود اقدام‌های انجام شده هنوز دسترسی به داده‌ها ممکن نیست. این در حالی است که بدون دسترسی به داده امکان تحقیق و توسعه وجود ندارد.
این استاد دانشگاه در ادامه گفت: بهتر است مانند تمام دنیا پورتال‌های رسمی و حتی دولتی برای انتشار داده‌ها در حوزه‌های مختلف راه‌اندازی شود تا مطابق با بحث‌های امنیتی، استارتاپ‌ها بتوانند به اطلاعات و داده‌های موردنیاز خود دسترسی پیدا کرده و از آن مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی استفاده کنند. هرچند در این زمینه هم کارهای خوبی در کشور انجام شده اما هنوز اطلاعات بسیار زیادی در سازمان‌ها و نهادها و شرکت‌های بزرگ وجود دارد که برای بخش استارتاپی مفید است اما دسترسی به آنها به‌دلیل بحث‌های امنیتی که گفته می‌شود، امکانپذیر نیست این درحالی که می‌توان با طبقه بندی، اطلاعات امنیتی را جداسازی کرد بنابراین برای استفاده بیشتر از هوش مصنوعی باید حاکمیت درباره رفع این چالش‌ها ورود کند.
فرهنگسازی برای استفاده از محصولات هوش مصنوعی
امیر صالحی مدیرعامل دیجی نکست نیز اعتقاد دارد که استفاده از هوش مصنوعی در کسب و کارهای اینترنتنی دارای دو بخش مهم یعنی استفاده از آن در بخش تجارت و بخش لجستیکی است.
صالحی با بیان اینکه دیجی کالا جزو کسب و کارهایی است در این دو بخش از هوش مصنوعی استفاده می‌کند، گفت: در کسب و کارهای اینترنتی که روی وب سایت ارائه می‌شود، می‌توان از هوش مصنوعی در بخش جست‌و‌جو، مدیریت کامنت‌ها و... در داخل سایت بهره برد و به عبارتی هسته اصلی فعالیت داخلی در سایت می‌تواند بر اساس استفاده از فناوی هوش مصنوعی باشد.
وی افزود: هوش مصنوعی می‌تواند بسیاری از مشکلات کسب و کارهای اینترنتی را حل کند و یکی از آنها در استفاده از بخش لجستیکی است. با بکارگیری فناوری هوش مصنوعی می‌توان این بخش را بدرستی مدیریت کرد و از این‌رو استارتاپی نیز در این زمینه راه‌اندازی شد به طوریکه که نه تنها دیجی کالا، بلکه ایران خودرو هم در حال استفاده از آن (آپ تایم) است.
صالحی با بیان اینکه باید روی استارتاپ‌هایی که خدمات هوش مصنوعی ارائه می‌کنند، سرمایه‌گذاری کرد، گفت: هوش مصنوعی زیرساخت مورد نیاز برای بسیاری از بخش‌ها مانند روباتیک، اینترنت اشیا و ... است و مجموعه ما روی این بخش تمرکز شده و استارتاپ‌های زیادی در این حوزه شکل گرفته به طوریکه 14 استارتاپ فعال در این حوزه هوش مصنوعی ایجاد شده و 6 تا از این استارتاپ‌ها در حوزه ریسرچ فعال هستند و حتی 5 اختراع ثبت شده است.
به‌نظر وی استقبال از هوش مصنوعی به استفاده از سرویس پایه ابری وابسته است، چرا که هسته اصلی بخش هوش مصنوعی محسوب می‌شود..
صالحی نیز چالش حوزه هوش مصنوعی را عدم دسترسی به دیتا عنوان کرد و گفت: خیلی از شرکت‌ها برای اینکه از فناوری هوش مصنوعی استفاده کنند، به دیتا نیاز دارند و سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ دیتاها را نه خود استفاده می‌کنند و نه آنها را در اختیار استارتاپ‌ها قرار می‌دهند و دراین میان بحث‌های امنیتی را مطرح می‌کنند این در حالی است این مشکل قابل حل است از این‌رو به نظر می‌رسد در این زمینه باید فرهنگسازی صورت بگیرد تا اطلاعات و داده‌هایی که امنیتی نیستند، آزاد شود.
وی چالش دیگر را عدم اطلاع سازمان‌ها و شرکت‌های بزرگ و سنتی از کاربردهای مفید هوش مصنوعی عنوان کرد. صالحی اعتقاد دارد باید در این زمینه هم فرهنگسازی صورت بگیرد تا از محصولات نوآور هوش مصنوعی که استارتاپ‌ها آنها را عرضه می‌کنند، استفاده شود.
 

اسپیس ایکس استارتاپ ماهواره‌ای کوچک Swarm Technologies را تصاحب می‌کند

 
اسپیس ایکس که معمولا سخت افزار راکت و ماهواره‌های خود را در داخل مجموعه عظیمش توسعه می‌دهد یا این کار را به پیمانکاران می‌سپارد، در تصمیمی نادر قراردادی برای خرید استارتاپ ماهواره‌ای کوچک «Swarm Technologies» با حدود ۳۰ نفر کارمند و شبکه‌ای با ۱۲۰ ماهواره کوچک منعقد کرده است.
 
طرفین معامله در تاریخ ۲۵ تیرماه در مورد این واگذاری به توافق اولیه رسیدند و قراردادی بین آنها امضا شد. براساس مستندات مربوط به نقل و انتقال این استارتاپ در کمیسیون ارتباطات فدرال، قرار است مالکیت استارتاپ Swarm در تاریخ ۶ آبان‌ ماه به اسپیس ایکس منتقل شود و از آن پس Swarm به عنوان زیرمجموعه اسپیس ایکس به کار خود ادامه دهد.
 
معمولا اسپیس ایکس چنین قراردادهایی نمی‌بندد ومعلوم نیست چرا تصمیم گرفته چنین معامله‌ای را انجام دهد و چگونه فضایی برای فعالیت استارتاپ کوچکی مانند Swarm در اسپیس ایکس ایجاد شده است. سخنگوی Swarm از اظهارنظر در مورد این قرارداد خودداری کرده و از اسپیس ایکس نیز درخواست کرده در این مورد اظهارنظر نکند.
 
استارتاپ Swarm در پرونده FCC به این موضوع اشاره کرده که این معامله نشان می‌دهد شرکت‌ها می‌توانند برای ارائه خدمات ماهواره‌ای نوآورانه به صورت مشارکتی با یکدیگر وارد عمل شوند و خدمات بهتری را ارائه دهند.
 
همچنین این استارتاپ به این موضوع اشاره کرده که اسپیس ایکس نیز می‌تواند با دسترسی به اطلاعات این شرکت که در مالکیت معنوی آن‌ها قرار داد، از تخصص تیم Swarm بهره ببرد و این همکاری برای هر دو طرف مفید خواهد بود. این احتمال وجود دارد که اسپیس ایکس از مهارت‌های تیم Swarm برای ماموریت‌های فضایی حامل ماهواره‌های کوچک استفاده کند تا حضور قدرتمندتری در این بخش از بازار داشته باشد.
 
باید دید حاصل این همکاری به کجا ختم خواهد شد و این استارتاپ می‌تواند واقعا خدماتی نوآورانه ارائه دهد و آیا اسپیس ایکس ممکن است در آینده چنین قراردادهایی را با سایر شرکت‌ها و استارتاپ‌ها منعقد کند یا خیر.

اینماد تبدیل به اَبَر مجوز نشود

 
فعالان حوزه پرداخت‌یاری معتقدند الزام و اجبار کسب‌وکارها به دریافت نماد اعتماد الکترونیکی از سویی نوآوری را در کشور متوقف می‌کند و از سوی دیگر اینماد را به اَبَر مجوزی تبدیل خواهد کرد که باید برای دریافت آن هشت مجوز دیگر را دریافت کرد.
 
 اواخر تیرماه بود که پذیرندگان شرکت‌های پرداخت‌یاری ملزم به دریافت اینماد برای درگاه پرداخت شدند. این موضوع با انتقاد جدی فعالان حوزه پرداخت‌یاری مواجه شد. آنها معتقدند دریافت اینماد در صورتی که اطلاعات کسب‌وکارها پیش از این در نهادهای دیگری به ثبت رسیده و احراز هویت انجام شده، موازی‌کاری است و موضوعیتی ندارد چرا که اگر دغدغه مرکز توسعه تجارت الکترونیکی رصد و پایش کسب‌وکارها برای جلوگیری از تخلفات است، می‌تواند به جای ایجاد مجوزی جدید، از اطلاعاتی که پیش از این در مرکز جامع پذیرندگان شاپرک به ثبت رسیده، استفاده کند.
 
آنها دغدغه اصلی خود را متوقف شدن نوآوری در ایران می‌دانند و بر این باورند که در حوزه‌هایی مانند لندتک، اینشورتک، رمزارز و… که مجوزی ارائه نمی‌شود، اجباری کردن اینماد به معنای از دست رفتن تمام این حوزه‌های فناوری‌محور در کشور خواهد شد.
 
سهولت قربانی خواهد شد
مهدی عبادی، هم بنیان‌گذار پلتفرم وندار در گفت‌وگو با پیوست در این باره می‌گوید:‌ «اینماد تبدیل به یک ابرمجوز خواهد شد که برای دریافت آن باید مجوزهای دیگری را دریافت کنید و این مسئله سهولت ایجاد یک کسب‌وکار را از بین خواهد برد.»
 
او ادامه می‌دهد:‌ «مسئله دوم این است که مانع نوآوری خواهد شد؛ چون در حوزه‌های نوآورانه، بیشتر اوقات تا سال‌ها اولیه‌ی فعالیت آن، اصلا مجوزی برای آن به وجود نیامده است و سوم اینکه، دریافت این مجوز در این اوضاع اقتصادی که منطق می‌گوید باید برای این دسته از کسب‌وکارها سهولت ایجاد کرد، مانع کسب‌وکارهای خرد خانگی خواهد شد و به جای ایجاد اشتغال سر راه خود اشتغالی افراد هم سنگ گذاشته می‌شود.»
 
 
مهدی عبادی، هم‌بنیان‌گذار پلتفرم وندار
مهدی شریعتمدار، فعال حوزه پرداختیاری و رئیس هیئت مدیره انجمن فین‌تک هم در این باره به پیوست می‌گوید:‌ «در حال حاضر  چند هزار کسب وکار نماد اعتماد الکترونیکی را استفاده می‌کنند که بخش عمده‌ای از آن به دلیل اجباری بودن در فرایند دریافت درگاه PSP است و نزدیک دو میلیون کسب‌وکار از نماد اعتماد الکرونیکی استفاده نمی‌کنند و این دلایل مختلفی دارد.»
 
او با بیان اینکه سختی دریافت نماد و عدم نیاز به آن از این دلایل هستند، توضیح می‌دهد: «اینماد در ابتدا قرار بود نمادی اعتبار بخش باشد نه یک مجوز اجباری اما الان نه تنها یک مجوز اجباری که مجوزی هفت سر است و در حالی ‌می‌خواهد از فعالیت‌های اینترنتی بدون مجوز جلوگیری کند که بدون مجوز بودن لزوما به معنای غیرقانونی یا ضدقانون بودن نیست و برای آنها قانونی نوشته نشده است و اصلا نیازی هم نیست که در این حوزه کسب‌وکار قانونی نوشته شود.»
 
ثبت چهارباره اطلاعات
بدیهی است که پایش، رصد و شناسایی کسب‌وکارها حق نهاد ناظر است اما انتقادی که فعالان حوزه به این تصمیم وارد می‌کنند از جنس دیگری است. آنها می‌گویند اگر مسئله رصد و احراز هویت صاحبان کسب‌وکار برای جلوگیری از تخلف و کلاهبرداری است و صرف نیازمندی به این اطلاعات اهمیت دارد، احراز هویت این افراد پیش از این در سه مرحله قبل انجام شده است و می‌توان به جای الزام دوباره اطلاعاتی که پیش از این هم به ثبت رسیده است، آنها را یک‌پارچه کرد.
 
عبادی در این باره می‌گوید:‌ «این اطلاعات پیش از اینکه به مرحله اینماد برسد، ابتدا در هنگام افتتاح حساب بانکی افراد، سپس زمان دریافت کد مالیاتی و در نهایت توسط شاپرک برای گرفتن درگاه پرداخت، دریافت شده است و تمام این اطلاعات در سامانه جامع پذیرندگان شاپرک موجود است و اگر قرار است از این طریق نظارتی صورت بگیرد، این اطلاعات در سه نهاد دیگر موجود هستند.
 
او می‌گوید:‌ «علاوه براین، تطابق این اطلاعات چک می‌شود؛ یعنی لازم است در این سه جا یک اطلاعات ثبت شده باشد، پس چه نیازی است که برای بار چهارم هم کسب‌وکار به ثبت این اطلاعات موظف شود؟»
 
هم بنیان‌گذار وندار در ادامه با تاکید براینکه این پروسه مدت زمان شروع کسب‌وکار را طولانی می‌کند و عایدی و خروجی ندارد، توضیح می‌دهد:‌ «به جای این،‌نماد می‌تواند به این سه نهاد مراجعه کرده و به محض اینکه اطلاعات هویتی در یکی از این سه جا ثبت شد، نماد هم آن را دریافت کند.»
 
 
مهدی شریعتمدار، رئیس هیات مدیره انجمن فین‌تک
 
 
 
 
شریعتمدار نیز با عبادی هم نظر است و علاوه بر این موازی‌کاری به مسئله مهم‌تری اشاره می‌کند: «نماد قصد دارد در عادی‌ترین حالت خود چیزی در حدود ۱۷۵ هزار تومان از مردم پول بگیرد، این مبلغ در صورت دو ستاره شدن به یک میلیون می‌رسد؛ یعنی قرار است از حدود دو میلیون کسب‌وکار این مبلغ به صورت سالانه‌ یا دوسالانه دریافت شود.»
 
مدیرعامل جیبیت معتقد است حوزه‌ اقتصاد دیجیتال کشور تنها حوزه‌ای است که در چهار، پنج سال گذشته رشد اقتصادی داشته است (در حدود ۴ تا ۶ درصد) و نباید با کارهای کارشناسی نشده سنگ جلوی پا این حوزه‌ گذاشت.
 
کاهش زمان دریافت اینماد تنها یک ادعاست
طولانی بودن پروسه دریافت اینماد هم یکی از انتقادات وارد شده به این مجوز بود. مرکز توسعه تجارت الکترونیکی برای رفع این مشکل با همکاری سازمان نظام صنفی رایانه‌ای در حال تدوین چهارچوبی است که به موجب آن سقفی برای میزان تراکنش‌های انجام شده، تعیین شود و کسب‌وکارهایی که زیر این میزان تراکنش داشته باشند، می‌توانند با ثبتنام اولیه و ارائه اطلاعات پایه خود مانند نام و کدملی، اینماد خاکستری یا بدون ستاره دریافت کنند. این مرکز همچنین گفته بود که فرایند دریافت این مجوز برای کسب‌وکارها کاهش یافته و آنها می‌توانند یک روزه اینماد بگیرند.
 
این درحالی است که آن سوی ماجرا این اقدام را تنها یک ادعا می‌خواند. فعالان حوزه پرداخت‌یاری با انتقاد جدی از این رویه بر این باورند که تعیین سقف جلوی رشد کسب‌وکارها را خواهد گرفت و موکول کردن مشکل به زمانی دیگر به جای حل آن است.
 
عبادی در این باره می‌گوید: «در این ایده هم چند ایراد وجود دارد چرا که کماکان مهم‌ترین دغدغه حوزه نوآوری است و اگر به حوزه نوآوری نماد بی‌ستاره داده شود، عملا مانع از  رشد کسب‌‌وکار خواهد شد.»
 
هم بنیان‌گذار وندار معتقد است طرح نماد بی‌ستاره مشکلی را حل نمی‌کند و تنها آن را به زمانی دیگر موکول می‌کند. به باور او در حوزه‌های نوآورانه نهادهای رگولاتور بسیار کند عمل می‌کنند و گاهی اوقات ممکن است ایجاد و دریافت یک مجوز ۵، ۶ سال طول بکشد و یک کسب‌وکار نمی‌تواند این مدت را منتظر ایجاد یک مجوز بماند.»
 
هم‌بنیان‌گذار وندار با اشاره به اینکه دریافت یک روزه اینماد تنها یک ادعاست که نمونه‌های نقض زیادی برای آن وجود دارد، می‌گوید: «نکته دیگر این است که دریافت اینماد منوط به داشتن کارت پایان خدمت شده است. آیا یک دانشجو یا فردی که سربازی نرفته نباید بتواند کسب‌وکار کوچکی راه بیاندازد و هزینه تحصیلش را در بیاورد؟»
 
شریعتمدار نیز به سوی دیگر ماجرا اشاره می‌کند. او با رد این ادعا که دریافت اینماد برای تمامی کسب‌وکارها در یک روز ممکن است، توضیح می‌دهد: «دریافت نماد در هشت حوزه منوط به دریافت مجوز دیگری است. یعنی شما وقتی می‌خواهید در حوزه خدمات مالی و فین‌تک فعالیت کنید، نمادی به شما داده نمی‌شود و باید از بانک مرکزی، بیمه مرکزی و سازمان بورس مجوز بگیرید؛ این‌ها مجوزی به شرکت‌های خصوصی ارائه نمی‌کنند و مجوزهای این‌ها انحصاری است؛ به این معنا که شما دیگر نمی‌توانید مجوز لندتک،  اینشورتک و رمزارز و… داشته باشید و با این روش بسیاری از حوزه‌ها را از دست خواهیم داد.»
 
شریعتمدار تاکید می‌کند: «ممکن است زمان دریافت نماد برای کسب‌وکارهای خانگی کوتاه شود اما درد اصلی ما اینجاست که این اجبار نوآوری را متوقف خواهد کرد، چون در بعضی حوزه‌ها اصلا مجوزی وجود ندارد.»
 
اینماد و رصد تخلفات
از سوی دیگر سمت دولتی ماجرا معتقد است براساس آمار پلیس فتا آمار تخلف و کلاهبرداری در کسب‌وکارهایی که اینماد دریافت کرده‌اند، بسیار کمتر بوده است. عبادی در پاسخ به این حرف توضیح می‌دهد:‌ «براساس آمار دو میلیون کسب‌وکار در کشور وجود دارد اما از این میزان تا به حال تنها صدهزار کسب‌وکار اینماد گرفته اند و طبیعی است که در این مقدار بسیار کوچک تخلف کمتر باشد. این نوع مقایسه اصلا با جامعه آماری کار صحیحی نیست.»
 
شریعتمدار، هم‌بنیان‌گذار جیبیت نیز معتقد است: «قرار است وظیفه اینماد نظارت، کنترل و احراز هویت برای جلوگیری از تخلف باشد اما کارایی این مجوز مشخص نیست. نمونه‌های ناکارمدی مانند آی‌ماینر و سکه ثامن را مثال این عدم کارایی هستند که در عین تخلفاتشان، ماه‌ها با نماد دو ستاره و یک ستاره به فعالیت خود ادامه دادند و این در حالی است که آمار دقیقی از اینکه چقدر از فعالیت‌هایی که بدون نماد انجام می‌شوند، غیرقانونی هستند، وجود ندارد.»

استارتاپ های بریتانیا در صدر سرمایه گذاری آسیایی ها

شیوع کرونا ضربه بزرگی به اقتصاد و صنایع گوناگون از جمله فناوری وارد کرد اما باتوجه به افزایش نیاز مردم جهان به تکنولوژی، این حوزه موفق شد از تهدید کووید19
یک فرصت بی‌نظیر خلق کند. استارتاپ‌ها یکی از بخش‌هایی بودند که بسیار مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفتند و در این میان، کشورهای اروپایی بیشترین سود را بردند. آمارها نشان از رشد 3 برابری میزان سرمایه‌گذاری شرکت‌های آسیایی و MENA در اکوسیستم استارتاپ‌های اروپایی دارد البته استارتاپ‌های بریتانیایی که از دو ناحیه اجرای برگزیت و شیوع کووید19 ضربه خورده‌اند، بیشترین سرمایه را جذب کردند هرچند دیگر عضو اتحادیه اروپا نیستند.
سرمایه‌گذاری 5.3 میلیارد یورویی
 نتایج تحقیق Dealroom، یک پایگاه داده نظارت بر اکوسیستم فناوری مستقر در آمستردام نشان می‌دهد میزان سرمایه‌گذاری آسیا، خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) در استارتاپ‌های اروپایی در سال 2021 به بالاترین حد خود رسیده است. (MENA اصطلاحی است که برای نامیدن کشورهای عمده تولیدکننده نفت واقع در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به کار می‌رود). در 6 ماهه نخست سال 2021 حدود 5.3 میلیارد یورو در این استارتاپ‌ها سرمایه‌گذاری شده است؛ رقمی که بیش از 3 برابر سرمایه‌گذاری 1.6 میلیارد یورویی این مناطق در سال 2020 است و بسیاری را شگفت زده کرده و در واقع به این ترتیب اروپا از نظر سرمایه‌گذاری خطرپذیر (VC) سریع‌ترین رشد را در میان سایر قاره‌های جهان تجربه خواهد کرد.
محققان Dealroom همچنین یادآور شده‌اند با توجه به فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری دولتی در اروپا، این روند به احتمال زیاد ادامه خواهد یافت چراکه استارتاپ‌های اروپایی از طریق توسعه غیرمالی نیز حمایت‌هایی می‌کنند.
طارق بن هندی، مدیرکل دفتر سرمایه‌گذاری ابوظبی (ADIO) هم معتقد است که این روند در نتیجه پاندمی کرونا و درک فوری شرکت‌ها از لزوم تنوع بخشیدن به بازارهای خود و همچنین افزایش تعداد افرادی که به آنها در دسترسی به بازارها کمک می‌کنند، حاصل شده است. ازسوی دیگر استارتاپ‌های مستقر در اروپا به‌دنبال دریافت کمک از سرمایه‌گذاران MENA و آسیا، بی‌شک از طریق حمایت‌های غیرمالی از جمله آموزش، به اشتراک گذاشتن دانش و فناوری‌های نوین و... به توسعه فناوری در این کشورها کمک می‌کنند و احتمالاً این روند دوطرفه ادامه خواهد یافت.
جذابیت بریتانیا برای سرمایه‌گذاران
طبق این گزارش، بریتانیا بزرگترین دریافت کننده سرمایه MENA در اروپا بوده است. این کشور که با اجرای برگزیت عملاً از اتحادیه اروپا خارج شده، همچنان دارای پیشرفته‌ترین و بزرگترین اکوسیستم استارتاپی قاره اروپاست و میزان سرمایه‌گذاری MENA در شرکت‌های فناوری انگلستان در کنار برخی کشورهای آسیایی ازجمله چین بالغ بر 2 میلیارد یورو است که این رقم تقریباً معادل 13.2 درصد از کل سرمایه گذاری‌ها محسوب می‌شود. اکوسیستم استارتاپ بریتانیا از نظر تعداد شرکت‌های نوپا و همچنین پایداری فعالیت آنها رتبه دوم را در جهان و رتبه نخست را در قاره اروپا به خود اختصاص داده است به همین دلیل هم جزو برترین‌های دنیا شناخته می‌شود. در این کشور شاهد فعالیت مراکز مهم کارآفرینی با عملکرد بسیار مناسب هستیم. درحال حاضر در بریتانیا بیش از 4 هزار استارتاپ درحال فعالیت هستند و برخی نیز از شهرت بالایی در جهان برخوردارند که مکانی ایده آل برای کارآفرینان و نوآوران به حساب می‌آید. همه این موارد در کنار نرخ بهره پایین، چراغ سبزی برای سرمایه‌گذاران خارجی بوده تا برای آنها بریتانیا جذاب باشد.
هرچند بسیاری روزهای سختی را برای استارتاپ‌های بریتانیا در دوران برگزیت تصور می‌کردند اما ظاهراً حالا برخی از این معادلات به هم خورده است.آنچه مسلم است این که بریتانیا با وجود برگزیت همچنان برای سرمایه‌گذاری خارجی جذاب است و مطالعات نشان می‌دهد که fintech سرمایه‌گذاری قابل توجهی را به خود جلب کرده است. سرویس‌های مالی(فین تک ها) از بخش‌های موفقی هستند که همچنان به جذب سرمایه‌گذاری از خارج می‌پردازند. سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های فناوری انگلستان همچنان ادامه دارد و مبالغ هنگفتی از سرمایه‌گذاران آسیایی و خاورمیانه تأمین می‌شود. بر اساس داده‌های جدید، مبالغ جمع‌آوری شده در نیمه اول سال 2021 تقریباً از کل جمع‌آوری شده در سال 2020 فراتر رفته است.
بر اساس آمار Dealroom.co، سرمایه‌گذاران آسیایی سال گذشته در 106 معامله شرکت کردند درحالی که تنها در نیمه اول سال 2021 در 95 مورد مشارکت داشته‌اند. در آسیا بیشترین سرمایه‌گذاری در زمینه فناوری بریتانیا توسط ژاپن صورت گرفته است و پس از آن سنگاپور، هنگ کنگ، مالزی و چین قرار دارند. با این حال، تسلط ژاپن بر جریان سرمایه‌گذاری آسیایی به بریتانیا در پنج سال گذشته ضعیف‌تر شده است زیرا سرمایه‌گذاران سایر کشورها از فرصت‌های موجود در این کشور حمایت کرده‌اند و بتدریج هم بر میزان سرمایه‌گذاری و هم بر تعداد شرکت‌های سرمایه‌گذار افزوده می‌شود. پنج سرمایه‌گذار بزرگ آسیایی در انگلستان در سال 2020 عبارت بودند از SoftBank ژاپن، GIC سنگاپور، DST Global هنگ کنگ، Temasek سنگاپور و تنسنت چین. البته امسال می‌توان نام ابوظبی و قطر را نیز در سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های اروپایی بویژه بریتانیا مشاهده کرد.طبق داده‌های Dealroom، اکنون 577 استارتاپ بریتانیایی دارای پشتوانه آسیایی هستند که در میان آنها نام Farfetch و Checkout.com و Cazoo و Arrival دیده می‌شود.
چینی‌ها به‌دنبال استارتاپ‌های بریتانیایی
یکی از کشورهایی که برای خرید یا سرمایه‌گذاری در استارتاپ‌های بریتانیا بسیار عجله داشته، چین است. تعداد میلیاردرها و میلیونرها در چین بسرعت در حال افزایش است و برخی از آنها هم از قوانین سختگیرانه چین به ستوه آمده‌اند به همین دلیل هم تلاش می‌کنند تا در فناوری کشورهای دیگر سرمایه‌گذاری کنند.
مت وارمن، وزیر زیرساخت‌های دیجیتال بریتانیا در این باره گفت: فناوری انگلیس همچنان در صحنه جهانی تحت تأثیر قرار می‌گیرد. ما پایتخت فناوری اروپا هستیم و به لطف مقررات حمایت از نوآوری و زیرساخت‌های دیجیتالی در سطح جهانی، سرمایه‌گذاران باهوش در آسیا مانند همیشه از نوآوران ما حمایت می‌کنند. به‌ گفته وی، انتظار می‌رود شاهد فعالیت 132 کمپانی یونیکورن یا استارتاپ‌هایی با ارزش بیش از یک میلیون دلار در بریتانیا باشیم. در حالی که بریتانیا هرگز غول‌های فناوری همچون اپل یا آمازون تولید نکرده اما در زمینه‌های خاصی مانند فین تک‌ها و فناوری‌ها و استارتاپ‌های مرتبط با حوزه سلامت کاملاً تخصصی عمل کرده و خوش درخشیده است. به همین دلیل هم فین تک‌ها بیش از هر حوزه دیگر فناوری در بریتانیا موفق به جذب سرمایه شده‌اند. شاید هم بتوان گفت که این کاهش جذابیت شرکت‌های فناوری آسیایی است که باعث شده بسیاری از سرمایه‌گذاران توجه خود را به اروپا و بریتانیا معطوف کنند.
به تازگی در چین اپ‌های تاکسی یاب همچون Didi، به‌دلیل خطرات امنیتی داده‌ها ممنوع اعلام شد و بخش زیادی از سهام خود را از دست داد.علی بابا به‌دلیل اقدامات ضد رقابتی 2.8 میلیارد دلار جریمه شد و تعداد زیادی از شرکت‌ها و برنامه‌های فناوری چینی نیز مورد بررسی و ممنوعیت قرار گرفته‌اند. بررسی ترکیبی رگولاتورهای چینی، بسیاری از سرمایه‌گذاران آسیایی را از شرکت‌های فناوری محلی دور کرده است و آنها مجبور شده‌اند به‌دنبال مکان دیگری برای سرمایه‌گذاری باشند که در این زمینه هم بسیار موفق بوده‌اند و البته گاه جنجال هم به پا کرده‌اند.
اما سرمایه‌گذاری چینی به خودی خود تحت نظارت دقیق تری قرار دارد. در اوایل ماه جاری، Nexperia یک کمپانی چینی اقدام به خرید Newport Wafer Fab (NWF)، بزرگترین تولید کننده نیمه هادی بریتانیا کرد که همین موضوع صدای بسیاری از فعالان حوزه فناوری بریتانیا را درآورد.بسیاری از نمایندگان پارلمان ازجمله تام توگندات، رئیس کمیته منتخب امور خارجه هم با این توافق مخالف بودند. وی در نامه‌ای به کواس کوارتنگ، وزیر تجارت بریتانیا گفت این توافقنامه یک نگرانی قابل توجه اقتصادی و امنیت ملی است. سرانجام نخست‌وزیر بریتانیا بوریس جانسون دستور بازنگری این قرارداد را صادر کرد و در نهایت این قرارداد فسخ شد. شواهد همچنین نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری چین در فناوری بریتانیا در نیمه دوم سال 2021 همچنان کاهش نیافته است و این روند ادامه دارد.
 

انقلاب کرونا در تکنولوژی‌های آموزشی

تکنولوژی‌های آموزشی از سال‌ها پیش از همه‌گیری کرونا هم آنقدر پیشرفت کرده بودند که به مجازی شدن معلمان و کلاس‌های درس در بسیاری از نقاط دنیا کمک کنند. این تغییر سریع، سرمایه‌گذاران را ترغیب کرد تا پول‌هایشان را برای رشد استارت‌آپ‌های فعال در حوزه تکنولوژی‌های آموزشی صرف کنند. آنها انتظار دارند که بخش آموزش به طور کلی و برای همیشه تغییر کند.
 
بررسی‌های موسسه تحقیقات بازار خدمات آموزشی HolonIQ نشان می‌دهند که شرکت‌های فعال در حوزه تکنولوژی‌های آموزشی ۱/ ۱۶ میلیارد دلار سرمایه ریسک‌‌پذیر در سال ۲۰۲۰ دریافت کرده‌اند. در این میان اخیرا Brighteye Ventures - که بزرگ‌ترین شرکت سرمایه‌گذاری اروپا در حوزه تکنولوژی‌های آموزشی است- تحقیقی انجام داده است که پیش‌بینی می‌کند میزان سرمایه‌گذاری اروپایی‌ها روی تکنولوژی‌های آموزشی از ۷۱۱ میلیون دلار در سال ۲۰۲۰ به ۸/ ۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۱ خواهد رسید.
 
در همین راستا و به عنوان بخشی از برنامه برون‌مرزی و بین‌المللی سیستم آموزشی اروپا، مجله آنلاین VentureBeat با سه استارت‌آپ فعال اروپایی در حوزه تکنولوژی‌های آموزشی به صحبت نشسته و از آنها درباره مسیر رشد، سال همه‌گیری و اینکه این اتفاق چطور برنامه‌های آینده آنها برای رشد را تحت تاثیر قرار داده، پرسیده است.
 
   تغییر چشم‌انداز آموزش
پلت‌فرم آموزشی Brainly که در لهستان راه‌اندازی شده، در طول یک سال و نیم گذشته شاهد رشد چشمگیر تعداد کاربران ماهانه خودش بوده است. به این ترتیب تعداد کاربران فعال ماهانه این پلت‌فرم از ۱۵۰ میلیون نفر در سال ۲۰۱۹ حالا به ۳۵۰ میلیون نفر رسیده است. این پلت‌فرم که در دسترس ۳۵ کشور جهان شامل آمریکا، اندونزی، هندوستان، برزیل و روسیه هم هست، امکان انجام تکالیف مدرسه به صورت مجازی را به دانش‌آموزان و والدین‌شان می‌دهد. «مایکل بروکوسکی» بنیان‌گذار این پلت‌فرم می‌گوید: «تغییر از ساختار آفلاین به سمت مدارس آنلاین، اتفاق بسیار بزرگی برای ما بود و شاهد رشد قابل توجهی در تعداد کاربران‌مان در کشورهایی مانند برزیل، اندونزی و هندوستان بودیم.»
 
او معتقد است که بیشترین رشد در آموزش آنلاین به خاطر تلاش والدین است که حالا خودشان را در نقش معلمان می‌بینند. البته بد نیست بدانید که پلت‌فرم Brainly در ابتدای دوره قرنطینه و خانه‌نشینی، به خاطر نگرانی مردم از ادامه و نتیجه همه‌گیری، کاهش نسبی را تجربه کرد. با این حال اما ادامه روند قرنطینه باعث شد نیاز به برگزاری کلاس‌های درس به صورت مجازی افزایش پیدا کند و به دنبال آن استفاده از پلت‌فرم‌هایی شبیه به Brainly رشد پیدا کرد.
 
«فلیکس اوسوالد» هم‌بنیانگذار و مدیرعامل استارت‌آپ اتریشی GoStudent معتقد است که همه‌گیری کووید-۱۹ در ابتدا شبیه به یک تخم‌مرغ دربسته بود. او می‌گوید: «در بخش معلمان، تعداد متقاضیان ما هر روز چهار برابر بیشتر می‌شد؛ چون تعداد افرادی که به دنبال مشاغل دورکاری بودند، افزایش پیدا می‌کرد. با این اوصاف ارائه امکان تدریس آنلاین، فرصت بسیار جذابی به نظر می‌رسد.»
 
در مقابل اما در ابتدای همه‌گیری و به خاطر عدم تاکید مدارس بر آموزش آنلاین، والدین هنوز چندان احساس نیازی به پلت‌فرم‌های آموزش مجازی و گرفتن معلم‌های خصوصی آنلاین احساس نمی‌کردند. به همین دلیل در آن زمان تعداد کاربران GoStudent در بخش والدین کمی کاهش پیدا کرد.
 
   قدم در مسیر پساکرونا
استارت‌آپ اتریشی GoStudent در ماه ژوئن امسال، بعد از جذب سرمایه ۲۰۵ میلیون یورویی(۵/ ۲۴۲ میلیون دلاری) و رسیدن به ارزش بازار ۴/ ۱ میلیارد یورویی (۶۵/ ۱ میلیارد دلاری) به نخستین تک‌شاخ اروپایی در حوزه تکنولوژی‌های آموزشی تبدیل شد. خدمات این استارت‌آپ حالا در بیش از ۱۵کشور جهان در دسترس بوده و قرار است در چند ماه آینده در کشورهای کلمبیا، شیلی، مکزیک، برزیل و کانادا هم در دسترس قرار بگیرد. بنیان‌گذاران این استارت‌آپ معتقدند که این روند توسعه، بخشی از اهداف آنها برای تبدیل شدن GoStudent به بهترین مدرسه آنلاین جهان است.  با این همه نه GoStudent و نه Brainly ناچار نیستند که لزوما الگوی تجاری خودشان را دنبال کنند، چون شرایط همه‌گیری می‌تواند این الگوها را دچار تغییر کند. Ironhack یکی از محبوب‌ترین استارت‌آپ‌های ارائه تکنولوژی‌های آموزشی است که ناچار شد تغییر سریعی در استراتژی‌های خودش بدهد. این استارت‌آپ در ۹ پردیس دانشگاهی در شهرهای مادرید، برلین، میامی، آمستردام و سائوپائولو فعالیت می‌کند. «آدریا باکوس» مدیر بخش عملیات جهانی Ironhack می‌گوید که این استارت‌آپ اسپانیایی ناچار شد تا بلافاصله از حالت آفلاین به آموزش آنلاین تغییر مسیر بدهد، اساتید و معلمان را به صورت روزانه آموزش بدهد تا بتوانند روز بعد به شکل آنلاین تدریس کنند. این استارت‌آپ در نسخه پلاس خودش امکان ارائه پردیس‌های دانشگاهی مجازی را هم فراهم کرد. به این ترتیب است که حالا شرایط همه‌گیری مدیران Ironhack مجبور کرده است تا در استراتژی‌های توسعه بین‌المللی خودشان برای آینده، تجدیدنظر کنند. با آخرین دور سرمایه‌گذاری در این استارت‌آپ که ۲۰ میلیون دلار بوده است، حالا Ironhack به دنبال آن است که در راستای آمادگی برای دوره پساکرونا، گسترش فیزیکی را متوقف کرده و بیشتر روی ارائه بخش‌های تجاری جدید مانند ارائه دوره‌های آموزشی ترکیبی و مجازی و همکاری با سازمان‌ها، دانشگاه‌ها و دولت‌ها برای آموزش گروه‌های بیشتری از مردم، متمرکز شود.
 
   سرفصلی برای گسترش بازار
با این اوصاف است که حالا استارت‌آپ‌های فعال در حوزه تکنولوژی‌های آموزشی فهرستی از ملزومات ورود به بازارهای جدید برای خودشان درست کرده‌اند. بنیان‌گذار Brainly می‌گوید که آنها از ابتدا به دنبال حضور در کشورهای پرجمعیتی بوده‌اند که ضریب نفوذ اینترنت در آنها بالا باشد. او می‌گوید: «بر این اساس ما نقشه‌ای درست کرده‌ایم و به طور پیش‌فرض روی بازارهایی متمرکز شده‌ایم که تولید ناخالص داخلی بالایی دارند یا بیشتر درآمد خانوارها صرف تحصیلات تکمیلی می‌شود. درست به همین دلیل هم هست که اغلب کشورهای اروپای غربی از فهرست ما حذف شده‌اند، چون در این کشورها بیشترین بودجه دولت صرف مدارس می‌شود و نه تحصیلات تکمیلی؛ به ویژه در مدارس ابتدایی و دبیرستان‌ها.»
 
GoStudent هم به دنبال بازارهای تازه برای گسترش فعالیت‌هایش است و برای این کار دو عامل را در نظر گرفته؛ حجم بازار آموزش تکمیلی بعد از مدرسه و البته میزان جست‌وجوی کلیدواژه‌های مربوط به آموزش مجازی و آنلاین در آنها. اوسوالد هم‌بنیانگذار و مدیرعامل GoStudent در این مورد می‌گوید: «در کشوری مانند فنلاند، میزان جست‌وجوی کلیدواژه‌های مربوط به آموزش مجازی در مقایسه با کشوری مانند ایتالیا، بیشتر بوده و در عوض میزان هزینه‌های صرف شده برای تفریحات عصرگاهی کمتر است. با این اوصاف منطقی نیست که ایتالیا را به فنلاند ترجیح بدهیم.»
 
Ironhack هم کسب‌وکارش را بر اساس عواملی مانند هزینه اجازه فضای آموزشی، هزینه جاری زندگی شهری، سهولت گرفتن معلم خصوصی و مدیران برنامه و البته تعداد پلت‌فرم‌های رقیب، گسترش می‌دهد. باکوس مدیر بخش عملیات جهانی Ironhack می‌گوید: «به عنوان مثال، فضای رقابتی در لندن بسیار شدید و هزینه‌های زندگی و اجاره فضای آموزشی بالاست؛ پس لندن گزینه چندان خوبی برای حضور ما نیست.»
 
با این همه اما مدیران این استارت‌آپ‌ها همچنان سعی دارند پیش‌بینی‌های واقع‌بینانه‌ای از روندهای مربوط به دوره بعد از همه‌گیری داشته باشند. به این ترتیب، هر چند Brainly انتظار کاهش چشمگیر تعداد کاربرانش را در دوره پساکرونا ندارد، اما مدیران این شرکت باور دارند که روند افزایش تعداد کاربرانش دیگر به سرعت گذشته نخواهد بود.
 
مدیرعامل GoStudent معتقد است که با وجود بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها بعد از پایان همه‌گیری، اما همچنان تقاضای مردم برای تدریس خصوصی مجازی و آنلاین بالا خواهد بود؛ چون آنها تازه متوجه می‌شوند که چه فرصت‌هایی را در گذشته از دست داده بودند. او با این توضیح، پیش‌بینی می‌کند که بازار آموزش آنلاین در ماه‌های سپتامبر و اکتبر امسال رشد نجومی داشته باشد.

توجه استارت‌آپ‌ها به هوش مصنوعی، منجر به توسعه سریع‌تر و بهتر این بازار در آینده نزدیک می‌شود

 
یزدانیان رئیس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات با تاکید بر حمایت از فعالیت¬های حوزه هوش مصنوعی در این پژوهشگاه، گفت: توجه استارت‌آپ‌ها به هوش مصنوعی، منجر به توسعه سریع‌تر و بهتر این بازار در آینده نزدیک می‌شود.
به گزارش روابط عمومی پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، یزدانیان رئبس پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات در بیست و هفتمین رویداد استارت‌آپی حوزه هوش مصنوعی با بیان این مطلب و تقدیر از تمامی مشارکت کنندگان در این رویداد، گفت: بازار هوش مصنوعی بازار بزرگی است و در سال­های بعد بزرگ‌تر هم می‌شود.
 
وی با ابراز خرسندی از این که این بحث نه در قالب کنفرانس­های رسمی و دولتی بلکه در قالب جلسات بیان ایده و استارت‌آپی دنبال می‌شود، گفت: مسیر، مسیر درستی است و روند خوب و رو به جلویی را دارد طی می‌کند.
 
یزدانیان با تاکید بر اینکه مفهوم بازار، ایده، نوآوری و مفاهیم زندگی اجتماعی، قابلیت خود تنظیم‌گری دارند، خاطر نشان کرد: به مرور زمان امکان مداخله دولت­ها و اعمال حاکمیت در این حوزه، به منظور صیانت از حقوق افراد و تنظیم مقررات وجود دارد که درست است. اما نباید این دخالت به حدی برسد که به اصل موضوع لطمه وارد بشود که تا کنون در هیچ نقطه از دنیا این اتفاق نیفتاده است.
 
وی در ادامه مرکز نوآوری و توسعه هوش مصنوعی پژوهشگاه را مرکزی با هدف حمایت از فعالیت­های این حوزه عنوان کرد و افزود: این مرکز دو کار مهم را انجام می دهد. نخست در اختیار قرار دادن داده‌های ارتباطی موجود در وزارت ارتباطات‌ و فناوری اطلاعات با مساعدت وزیر و پس از بی نام سازی به محققین است.
 
وی فعالیت دیگر این مرکز را در فراهم کردن زیرساخت پردازشی مورد نیاز هوش مصنوعی عنوان کرد و افزود: طراحی و توسعه ابررایانه سیمرغ در همکاری با دانشگاه صنعتی امیرکبیر که به زودی به ظرفیت یک پتافلاپس می‌رسد، با همین هدف بود و خوشبختانه از طریق درگاه ارتباطی مشترک بین ما و دانشگاه، می توانیم حمایت لازم را از تیم‌های دارای ایده انجام دهیم.
 
وی در پایان با آرزوی توفیق برای تیم‌ها، ابراز امیدواری کرد، بتوانند با جذب سرمایه‌گذار مناسب، نگذارند ایده‌های خوب از دست برود.

موانع ورود شرکت‌های نوآور و دانش‌بنیان به بورس برطرف شود

 
 
رئیس کمیته اقتصاد دیجیتال مجلس در نامه‌ای از وزیر اقتصاد درخواست کرد ورود شرکت‌های نوآور و دانش‌بنیان به بازار سرمایه و فرابورس با رعایت ضوابط قانونی تسریع شود.
 
 مهرماه ۹۷ بود که امیر هامونی، مدیرعامل فرابورس، اعلام کرد چند شرکت استارت‌آپی بزرگ تا یک سال آینده وارد بورس خواهند شد؛ اما در سال ۹۸ هیچ کدام از شرکت‌ها وارد بورس نشدند تا اینکه در سال ۹۹ موضوع بورس و سرمایه‌گذاری مردم در بورس به موضوع داغی تبدیل شد. تیر ماه نیز هامونی، در گفت‌وگو با پیوست اعلام کرده بود که آماده‌ترین شرکت برای ورود به بازار بورس کافه بازار و دیجی‌کالا هستند و در پله بعدی هم شیپور و تپسی قرار دارند.
 
در آن‌ زمان همچنین بسیاری از شرکت‌ها و استارت‌آپ‌های فناوری اطلاعات درمورد ورودشان به خبر دادند. اواخر شهریور ماه سال ۹۹ نیز علی عبدالهی، رئیس مرکز فناوری اطلاعات و توسعه اقتصاد هوشمند وزارت امور اقتصاد و دارایی به پیوست گفت که پذیرش استارت‌آپ‌ها در بورس منتظر شکل‌گیری و نهایی شدن «بازار هدف» در فرابورس است.
 
گمانه‌زنی‌ها ادامه داشت تا اینکه آبان ماه ۹۹، مسعود خوانساری، رئیس اتاق بازرگانی تهران در توییتر خود اعلام کرد که نماد تپسی به عنوان اولین شرکت استارت‌آپی به زودی بر تابلو فرابورس جای می‌گیرد.
 
با اینکه در بهار و تابستان ۹۹ خبرهای داغ پیرامون ورود استارت‌آپ‌ها به بورس منتشر می‌شد؛ اما تا پاییز و زمستان خبری از ورود این شرکت‌ها به بورس نشد. در آن‌زمان  حمید محمدی، مدیرعامل دیجی‌کالا در یلدای کارآفرینی در آذرماه از آمادگی کامل این شرکت برای ورود به بورس گفت و به این نکته اشاره کرد که حدود ۵ ماه است این شرکت منتظر هیات پذیرش بورس است و یکی از دلایل این تاخیر براساس برخی گمانه‌زنی‌ها، می‌تواند مخالفت بخش‌هایی از حاکمیت با این موضوع باشد. محمد جواد جهرمی، وزیر ارتباطات هم یکی از دلایل کند پیش رفتن ورود شرکت‌های بزرگ استارت‌آپی به بورس را، نگرانی برخی دستگاه‌ها در برابر بزرگ شدن اقتصاد شرکت‌هایی دانست که وابستگی به نهادهای حکومتی ندارند.
 
امیر هامونی دی ماه سال گذشته در شبانه‌های پیوست نیز دلیل طولانی شدن ورود استارت‌آپ‌ها به بورس را اختلاف نظر در مورد شفافیت صورت‌های مالی و ابهاماتی در مورد نحوه شناسایی درآمد‌ها و هزینه‌های برخی از استارت‌آپ‌ها عنوان کرد. در این زمینه حتی مجلسیان هم وارد شدند و برخی از نمایندگان از تاخیر ورود شرکت‌های دانش‌بنیان به بورس انتقاد کردند و برخی هم پیشنهاد قانونگذاری یا برگزاری جلساتی برای بررسی این موضوع را دادند که البته در این مورد برخی نمایندگان دیگر در گفت‌وگو با پیوست اعلام کردند که نیازی به ورود مجلس و قانونگذاری در این حوزه نیست چون قانون در این زمینه شفاف است و مجلس تنها در حوزه نظارت و ارائه راهکار می‌تواند به این موضوع بپردازد.
 
 
نامه رئیس کمیته اقتصاد دیجیتال مجلس به وزیر اقتصاد
حالا با گذشت حدود یکسال مجتبی توانگر، رئیس کمیته اقتصاد دیجیتال مجلس، خطاب به فرهاد دژپسند، وزیر اقتصاد در مورد ورود شرکت‌های دانش‌بنیان به بورس نامه‌ای نوشته و ورود این شرکت‌ها به بورس را برای توسعه صنعت و فناوری بومی، ضروری و تسریع‌کننده رشد اقتصاد دیجیتال دانسته است.
 
توانگر از وزیر اقتصاد درخواست کرد تا فرآیند پذیرش این شرکت‌ها را در فرابورس با رعایت ضوابط قانونی تسریع کند. توانگر همچنین معتقد است که زمزمه‌هایی که پیرامون راه‌اندازی یک بازار جدید با عنوان بازار هدف، به گوش می‌رسد هم باید توجه جدی شود.
 
آنطور که توانگر در این نامه آورده است: «با توجه به موارد طرح شده در رسانه‌ها شرایط سرمایه‌گذاری در بازار هدف و موقعیتی که برای شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران در این بازار تعریف شده است در عمل نه تنها فرصتی تازه برای دانش‌بنیان‌ها محسوب نمی‌شود بلکه پذیرش در این بازار نوعی تنبیه این شرکت‌های نوآور است.»
 
او در پایان نامه از وزیر اقتصاد می‌خواهد تا ضمن تسریع پذیرش این شرکت‌ها در تابلوهای موجود، انسداد فعلی که ناشی از نوعی مدیریت سلیقه‌ای است نیز برطرف شود. این در حالی است که عمر دولت دوازدهم به پایان رسیده و از فردا (۱۲ مرداد) ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور خواهد بود.

کارزار مردمی در آستانه ورود به کانال میلیونی

کارزار جمع‌آوری امضا برای اعلام مخالفت با طرح محدودسازی اینترنت (طرح صیانت) را که از سوی کمیسیون فرهنگی مجلس تدوین و ارائه شده است، می‌توان یکی از کم سابقه‌ترین حرکت‌های جمعی در فضای آنلاین دانست که به لطف شکل‌گیری استارت‌آپ اجتماعی کارزار میسر شده است.
 
 
 با وجود آنکه فرهنگ جمع‌آوری امضا برای مطرح کردن یک خواست اجتماعی یا اعلام نظر در یک موضوع خاص، درکشور سابقه دیرینه‌ای دارد، اما هیچ‌گاه بستر مشخصی برای سازمان‌دهی و پیگیری این خواسته‌ها ایجاد نشده بود و این باعث می‌شد تا پراکندگی جغرافیایی، از اثرگذاری مطالبات مطرح‌شده بکاهد. اما اکنون ورود یک استارت‌آپ به بحث پرورش فرهنگ و تسهیل کنشگری اجتماعی، باعث شده است تا نزدیک به یک‌میلیون نفر به‌صورت هماهنگ، برای خواسته‌ای مشخص مشارکت کنند. در کشورهای توسعه‌یافته، پتیشن‌ها (مشابه کارزار) معقول‌ترین و معمول‌ترین روش برای ابراز مطالبات اجتماعی هستند. حتی در بسیاری کشورها مانند انگلیس، آمریکا و استرالیا این مطالبات کاملا به رسمیت شناخته شده است و پارلمان‌ها موظفند با گذشت تعداد امضاها از مرزی مشخص، رأسا برای رسیدگی به موضوع و پاسخگویی وارد عمل شوند. اصلی‌ترین هدف کارزارها اساسا ترویج فرهنگ مطالبه‌گری مدنی و کمک به هم‌افزایی جمعی است. با طرح هر کارزار انتظار می‌رود پیش از هرچیز آگاهی‌بخشی نسبت به آن موضوع خاص در جامعه افزایش یابد و به مرور با جلب مشارکت و همراهی افراد و سپس رسانه‌ها، مدیران نهادها و سازمان‌ها برای پاسخگویی احساس مسوولیت کنند.
 
 رکوردشکنی در بیان یک خواسته
کارزارهای مختلفی که در پلت‌فرم جمع‌آوری امضای «کارزار» درج می‌شوند، تماما خودجوش و مستقل هستند و توسط خود کاربران نگارش و به اشتراک گذاشته می‌شوند. در این میان، کارزار مخالفت با محدودسازی اینترنت و طرحی که با عنوان «صیانت از کاربران فضای مجازی» که توسط مجلس مطرح شده است، در کمتر از یک ماه از ایجاد، توانسته بیش از ۸۵۰ هزار امضا جلب کند و با سرعتی که طی روزهای اخیر به تعداد امضاها افزوده می‌شود، پیش‌بینی می‌شود به زودی از مرز یک‌میلیون امضا نیز گذر کند. حامد بیدی، مدیرعامل استارت‌آپ اجتماعی کارزار با بی‌سابقه خواندن چنین اقدامی به «دنیای‌اقتصاد» می‌گوید: اکنون این کارزار به پرامضاترین کارزار تاریخ پلت‌فرم ما تبدیل شده و همکاری افراد، کسب‌وکارها و رسانه‌ها در به اشتراک‌گذاری آن و دعوت از مخاطبان برای پیوستن به این کارزار مثال زدنی است. وی تصریح می‌کند که به جز حمایت‌های انجام‌شده توسط شهروندان مستقل و رسانه‌ها، تا امروز بیش از ۲۵۰ شرکت و استارت‌آپ با قرار دادن لینک این کارزار در وب‌سایتشان از عموم مردم برای مشارکت دعوت کرده‌اند. این فعال مدنی می‌افزاید: اکنون با گذر تعداد امضاهای این کارزار از حد تعیین‌شده، تیم کارزار این درخواست را به‌صورت رسمی در دبیرخانه مجلس ثبت کرده، به دست آقای قالیباف که خطاب اصلی نامه است رسانده و پیگیر موضوع است. وی تاکید می‌کند ازآنجاکه در گام اول هدف هر کارزاری آگاهی‌رسانی و جلب مشارکت جمعی برای بیان همصدایی یک مطالبه است، می‌توانیم بگوییم که این کارزار تا اینجا برنده بوده است؛ اما با همیاری رسانه‌ها و ادامه این مشارکت اجتماعی، می‌توان به اثرگذاری بیشتری دست پیدا کرد. مشارکت در این کارزار با مراجعه به آدرس www.karzar.net  و درج مشخصات و امضای کارزار مذکور میسر است.
 
بیدی تاکید می‌کند که این استارت‌آپ در پاسخ به نیاز به ابزاری خشونت‌پرهیز و امن برای مطرح کردن خواسته‌های مدنی شکل گرفته است. وی می‌افزاید با آنکه آغاز فعالیت ما به سال ۹۶ برمی‌گردد، اما تا سال ۹۸ تعداد و حجم کارزارهای برگزارشده در این پلت‌فرم چندان زیاد نبود و حتی در این سال فیلتر شدیم. درنهایت پس از اقدام برای دریافت مجوزهای لازم، توانستیم پلت‌فرم را رفع فیلتر و فعالیت خود را از سر بگیریم؛ ولی وقفه ایجادشده افتی جدی در روند فعالیت ما ایجاد کرد. مدیرعامل کارزار با تصریح استقبال بسیار خوب شهروندان در مشارکت برای حل مشکلات از طریق درج مطالبه در کارزار می‌گوید: اکنون کارزار با داشتن چندین میلیون کاربر، توانسته در موضوعات مختلف نزدیک به ۱۰میلیون امضا دریافت کند و این برای همین مدت کوتاه فعالیت، موفقیتی چشم‌گیر به حساب می‌آید.
 
این فعال استارت‌آپی با اشاره به تماس‌های تهدیدآمیز و سنگ‌اندازی‌هایی که گاه از سوی برخی مدیران برای حذف یک کارزار مشخص دریافت می‌کنند، می‌گوید: در چندین باری که با این موارد مواجه شدیم، سعی کردیم روند قضایی موضوع را طی کنیم و خوشبختانه ارجاع موضوع به کارگروه مصادیق مجرمانه حمایت مناسبی از ما شکل گرفت و توانسته‌ایم به فعالیت ادامه دهیم.
 
 ضعف فعالیت‌های مدنی در ایران
با وجود آنکه فعالیت‌های مدنی در کشور ما نیز بی‌سابقه نیستند، اما عموما به‌دلیل مجموعه‌ای از محدودیت‌های موجود، کمتر شکلی ساختاریافته و رسمی به خود می‌گیرند و به همین دلیل تا امروز اثرگذاری لازم را نداشته‌اند. در تشریح فاصله فعالیت‌های مدنی در ایران با کشورهای پیشرفته می‌توان به برخی آمارها موجود در این حوزه استناد کرد. طبق اعلام مدیراستارت‌آپ کارزار، در آمریکا به ازای هر ۲۰۰نفر یک سمن (سازمان مردم نهاد) وجود دارد. این تعداد برای هند، یک سمن به ازای هر ۴۰۰نفر است و در ایران یک سمن به ازای هر ۱۵هزار نفر. قابل تاکید است حتی از همین تعداد سمن محدودی که در ایران فعال هستند، بخش عمده فعالیت‌های آنها به امور خیریه، کمک به معیشت عمومی و مبارزه با فقر اختصاص دارند و سازمان‌هایی که در حوزه‌های تخصصی‌تر به موضوعاتی مانند حقوق شهروندی، محیط زیست و... بپردازند بسیار نادرند. درحالی‌که در کشورهای پیشرفته، عضویت در چندین انجمن و گروه مردم‌نهاد به عرف جامعه تبدیل شده است، جای خالی چنین فعالیت‌هایی در ایران نسبتا خالی است. با وجود آنکه گروه‌های مذهبی تا مدتی پیش کارکرد نسبتا مشابهی در جامعه ایران داشتند، اما به دلیل انعطاف‌پذیری محدود این گروه‌ها و توسعه سریع جوامع، این جنس فعالیت‌های مدنی دیگر کارآیی لازم را برای پیشبرد اهداف و خواسته‌های جمعی ندارند.
 
اساسا کنشگری اجتماعی به مجموعه ابزارهای متعددی نیاز دارد و جمع‌آوری امضا (petition) تنها یکی از این ابزارهاست و قرار نیست جای دیگر فعالیت‌های مدنی را بگیرد؛ با این حال نمی‌توان از اهمیت این مورد غافل شد. اما از آنجا که در جامعه مدنی امروز ایران، ابزار رسمی چندانی برای اعلام نظر و مطالبه مدنی به دور از خشونت و بی‌نظمی وجود ندارد، اهمیت چنین پلت‌فرمی بیشتر شده است.
 
  ابزاری موثر برای کنشگری اجتماعی
ابزارهای غیررسمی مطالبه‌گری در شبکه‌های اجتماعی (مانند کمپین‌های هشتگ) عموما تا زمانی که به حد قابل ملاحظه‌ای افزایش پیدا نکنند، اثرگذاری آن‌چنانی ندارند. روش‌های دیگری مانند تجمعات حضوری در مقابل سازمان‌ها و نهادهای مورد نظر نیز با وجود آنکه در قانون به‌عنوان یک حق شهروندی به رسمیت شناخته شده، به‌دلیل حساسیت‌هایی که گاه در آن وجود دارد و سوءاستفاده‌هایی که ممکن است از آن شود، چندان عملیاتی نمی‌شوند و اهداف آن مطالبه‌گری‌ها محقق نمی‌شود.
 
شکل‌گیری استارت‌آپ اجتماعی کارزار، در پاسخ به چنین نیازی شکل گرفته است و با به‌کارگیری فناوری‌های نوین و دسترسی آنلاین، این امکان را فراهم آورده است که افراد از نقاط جغرافیایی مختلفی در سراسر کشور، برای ابراز خواستی واحد متحد شوند. مدیرعامل استارت‌آپ کارزار، هدف شکل‌گیری چنین پلت‌فرمی را اعلام مطالبات گروهی به نحوی خشونت‌پرهیز و با استفاده از پتانسیل‌های فراگیری اینترنت اعلام کرده است و می‌گوید: گاهی اعضای یک صنف با خواسته‌ای مشخص، مجموعا دوهزار نفرند که در سراسر کشور پراکنده‌اند. عملا همصدا کردن چنین گروهی برای بیان خواست جمعی آنها با استفاده از روش‌های معمول و سنتی کار ساده و حتی گاهی شدنی نیست؛ اما با استفاده از ظرفیت‌های شبکه‌های آنلاین، این امر میسر شده است. وی ماموریت کارزار را ترویج مطالبه‌گری و هم‌افزایی مدنی می‌داند و معتقد است این پلت‌فرم می‌تواند بستری امن و سالم برای بیان خواسته‌ها، پرسش‌ها و اعلام اعتراضات مدنی باشد.
 
نمونه مشابه خارجی پلت‌فرم کارزار، یک استارت‌آپ آمریکایی به نام change.org است که کلیات خدمات ارائه‌شده در آن مشابه پلت‌فرم کارزار است. بیدی با اشاره به اینکه این پلت‌فرم خارجی در ایران فلیتر نیست، می‌گوید: خوشبختانه مشاهده می‌شود که باوجود دردسترس بودن نمونه خارجی پلت‌فرم کارزار، شهروندان ایرانی به ما اعتماد می‌کنند و کارزار را برای مطرح کردن مطالبات اجتماعی خود ترجیح می‌دهند. وی می‌افزاید: باوجود پلت‌فرم‌های خصوصی و استارت‌آپی برای کنشگری اجتماعی، در کشورهایی مانند انگلیس و آمریکا پلت‌فرم‌های رسمی دیگری نیز برای کنشگری وجود دارند که مستقیما توسط خود پارلمان‌ها یا بخش‌های سیاست‌گذار اداره و نظارت می‌شوند و درصورتی‌که امضاها از تعداد مشخصی بیشتر شوند، پارلمان موظف به ورود و رسیدگی به موضوع است. بیدی تاکید می‌کند: با وجود چنین پلت‌فرم‌هایی مشاهده می‌شود که هنوز مردم نسبت به مشارکت در فعالیت‌های مدنی پلت‌فرم‌های مستقلی مانند change.org رغبت بیشتری نشان می‌دهند و ورود دولت‌ها و حاکمیت به این بخش‌ها نیز نتوانسته چندان موفقیت آمیز باشد.
 
 آگاهی‌سازی هدف اصلی است
گاهی کاربران در مواجهه با یک کارزار یا پتیشن، در اثرگذاری و امضای آن دچار تردید می‌شوند و می‌گویند اساسا چنین حرکتی چه تاثیری می‌تواند داشته باشد. بیدی با محق خواندن کاربران و دغدغه آنها نسبت به اثرگذاری چنین ابزارهایی می‌گوید: معمولا کاربران گمان می‌کنند که خواسته نهفته در پس این امضاها به گوش مسوولان نمی‌رسد و این کاملا دغدغه بجایی است؛‌ زیرا تا امروز مسوولان و سیاستگذاران سابقه چندانی در تعامل با خواسته‌های مردمی و شکل‌دهی یک دیالوگ موثر نداشته و از سوی دیگر مردم نیز فاقد ابزار مناسبی برای رساندن خواسته‌های جمعی خود به گوش مسوولان بوده‌اند و همین باعث شکل‌گیری نوعی بی‌اعتمادی و ناامیدی از تغییر شده است. وی می‌افزاید: هدف از شکل‌گیری کارزار نیز اساسا پرکردن این شکاف است و تا امروز توانسته‌ایم موفقیت‌های خوبی در این زمینه کسب کنیم. بیدی با اشاره به جمع‌آوری بیش از ۹میلیون امضا ظرف مدت اخیر تاکید می‌کند که اکنون می‌توان گفت مردم در حال اعتماد به این ابزار جدید و درک پتانسیل‌های آن هستند. از سوی دیگر نیز مسوولان به واسطه ثبت رسمی خواسته‌های این کارزارها در دبیرخانه سازمان مربوطه و فشار و همراهی رسانه‌ها در پیگیری و انتشار اخبار و نتایج این کارزارها، ملزم به پاسخگویی و رسیدگی شده‌اند.
 
مدیرعامل کارزار در پاسخ به سازوکار و اثرگذاری امضاهای جمع‌آوری شده در این پلت‌فرم می‌گوید: باید تاکید کرد که هدف اصلی هر پتیشن و ایجاد کارزاری در مرحله اول آگاهی بخشی و جلب‌توجه افکار عمومی و در مرحله بعدی جلب‌توجه رسانه‌ای است. در نهایت پس از طی این دو مرحله، انتظار می‌رود که توجه مسوولان نیز جلب شود و رسیدگی‌های لازم انجام شود. بیدی در تشریح اینکه هر امضا چه تاثیری می‌تواند داشته باشد، می‌افزاید: باید تاکید کرد که اصلی‌ترین کارکرد یک کارزار، پویا نگه داشتن بحث آن مطالبه در جامعه و جلب‌توجه افراد است؛ به‌طوری‌که با ایجاد هم‌افزایی، بحث و گفت‌وگو پیرامون آن موضوع و شانس رسیدگی به آن افزایش می‌یابد.
 
وی در مقایسه این ابزار کنشگری اجتماعی با دیگر ابزارهای کنشگری دیجیتال مانند هشتگ‌ها می‌گوید: کمپین‌های هشتگی عموما نامتمرکز و سازمان‌نیافته هستند و در پس خود هیچ مانیفست یکپارچه‌ای ندارند. همین باعث می‌شود هم شانس اثرگذاری آن کمپین کم شود و هم خواسته صریحی برای رسیدگی مطرح نشود. درحالی‌که با جمع‌آوری امضا روی یک متن واحد که در هر کارزار درج می‌شود، خواسته‌ها و پیشنهادها صریحا مطرح می‌شوند و این باعث می‌شود مطالبات دقیقا قابل پیگیری باشند و راه بر هرگونه سوءاستفاده یا سوءبرداشت بسته شود. مدیرعامل کارزار در ادامه با تاکید بر سهولت استفاده از کارزار به‌عنوان ابزاری برای کنشگری اجتماعی می‌گوید: عموم کمپین‌های مطالبه‌گری که در شبکه اجتماعی به راه می‌افتند، مستلزم آشنایی با فرهنگ و اصول آن فضای خاص هستند یا حتی گاه فیلتر بودن آن پلت‌فرم (مانند توییتر) شانس دسترسی عمومی برای همراهی با آن مطالبه را کمرنگ می‌کند. درحالی‌که پلت‌فرم کارزار با ایجاد بستری ساده که استفاده از آن ساده است، توانسته مشارکت اقشار گسترده‌ای که حتی گاه شامل بازنشستگان و روستاییانی هستند که در دیگر مدل‌های کنشگری مشارکت کمتری می‌کنند، جلب کند.
 
این فعال استارت‌آپی، کارزار را یکی از موثرترین و پربازده‌ترین روش‌های کنشگری مدنی می‌داند. وی معتقد است باید این اقدام را یکی از زنجیره‌های فعالیت‌های مدنی دانست و به‌صورت همزمان و به روش‌های دیگری مانند پیگیری‌های رسانه، فعالیت در شبکه‌های اجتماعی و... مطالبه مذکور را مطرح و دنبال کرد تا نتیجه‌بخشی به حداکثر برسد.
 
 شانس موفقیت کارزارها
با وجود آنکه بسیاری از کارزارها موفق می‌شوند همراهی طیف گسترده‌ای از شهروندان را جلب کنند و تعداد زیادی امضا کسب کنند، اما هیچ تضمینی در به ثمر رسیدن کارزارها و تحقق مطالبه مطرح‌شده وجود ندارد. این چیزی نیست که مختص ایران باشد و در هرجای دنیا روال بر این است. با این حال از آنجا که آگاهی‌رسانی و هم‌افزایی اصلی‌ترین دلیل راه‌اندازی یک کارزار است، این ابزار همواره یکی از محبوب‌ترین ابزارهای میان فعالان مدنی به حساب می‌آید. بیدی در تشریح شانس موفقیت کارزارها می‌گوید: با وجود آنکه نباید انتظار موفق شدن قطعی و تحقق حتمی خواسته مطرح‌شده در چنین جنس مطالبه‌گری‌هایی را داشت، اما می‌توان به تعداد بسیار زیادی کارزار اشاره کرد که ظرف همین چند سالی که از شروع فعالیت پلت‌فرم کارزار می‌گذرد، توانسته‌اند به موفقیت برسند. کارزارهای متعددی طی این مدت توانستند در حوزه‌های کوچکی مانند جلوگیری از تخریب یک اثر تاریخی، مطالبات محیط زیستی، رسیدگی به مشکلات قانونی درگاه پرداخت رمزارزها یا حتی مشکل معیشتی یک روستا یا حتی موضوعاتی بزرگی مانند انتقال خواسته گروهی مانند فرهنگیان و بازنشستگان به گوش نمایندگان مجلس و تصویب یک قانون مرتبط به سرانجام برسند و این امیدوارکننده است. مدیرعامل پلت‌فرم کارزار در ادامه می‌افزاید: با این حال نمی‌توان به قطع گفت که اهداف تمام کارزارهای درج‌شده محقق می‌شوند؛ زیرا ممکن است برخی مطالبات اصولا مطالبات سنجیده‌ای نباشند و تحقق آنها به صلاح جامعه نباشد. وی تصریح می‌کند: به‌طور کلی تیم کارزار هیچ دخالتی در درج کارزارها در موضوعات مختلف نمی‌کند و تمام عناوین به‌صورت مستقل توسط خود شهروندان درج می‌شوند؛ اما شهروندان می‌توانند با صرف چند دقیقه وقت و مراجعه به پلت‌فرم، در پروژه‌هایی که به نظرشان معقول و سنجیده به نظر می‌رسند مشارکت و همراهی کنند و نقشی هرچند کوچک در بهبود حقوق شهروندی و پیشرفت اجتماعی داشته باشند.
 
بیدی با وارد دانستن نقدی که به پلت‌فرم‌های جمع‌آوری امضا مشابه کارزار مبنی زیرپوستی نگه داشتن برخی مطالبات وارد می‌دانند، می‌گوید: تلاش ما این است که با ایجاد‌سازوکارهایی که حمایت‌های رسانه‌ای را جلب می‌کند و کیفیت مطالبات را افزایش می‌دهد، از مطالبات سلبی به مطالبات ایجابی حرکت کنیم. همچنین تاکید داریم تا شهروندان توجه داشته باشند که صرفا با یک امضا مسوولیت اجتماعی و شهروندی آنها به اتمام نمی‌رسد و امضای کارزارها به معنی توقف دیگر انواع کنشگری‌های اجتماعی نیست. اما به‌عنوان حلقه‌ای از این زنجیره، می‌تواند در جلب مشارکت و افزایش اگاهی اجتماعی بسیار موثر باشد.

هلدینگ هزار دستان به سرمایه‌گذاری پرخطر وارد شد

هلدینگ هزاردستان با هدف رشد زنجیره ارزش شرکت‌های حوزه فناوری و حمایت از ایده‌های نوآورانه در فضای استارت‌آپ‌ها تصمیم به راه‌اندازی شرکت جوانه در حوزه سرمایه‌گذاری خطرپذیر گرفت.
 
به گزارش روابط عمومی شرکت جوانه، این شرکت هفته آینده در رویدادی آنلاین فعالیت‌ها و برنامه‌های سرمایه‌گذاری خود را معرفی خواهد کرد. این شرکت اعلام کرده است که با هدف تشویق، حمایت و جذب افراد مؤثر و متعهد با ایده‌های نوآورانه، در این رویداد برنامه‌های سرمایه‌گذاری جدیدی در نظر گرفته تا تعامل بین سرمایه‌گذاران فعال و ایده‌پردازان و کارآفرینان حوزه استارت‌آپی را قوت بخشد.
 
هلدینگ هزاردستان که با تأسیس شرکت کافه‌بازار فعالیت خود را از یک دهه گذشته در فضای استارت‌آپی ایران شروع کرد و در حال حاضر شامل گروه شرکت‌های دیوار، کافه‌بازار، بلد، ستون، فانوس و … است. این شرکت که تا به حال با تمرکز  در صنعت تکنولوژی و آی‌تی فعالیت داشته، از اواخر سال نود و نه با هدف رشد زنجیره ارزش این شرکت‌ها و حمایت از ایده‌های نوآورانه در فضای استارتاپ‌ها تصمیم به راه‌اندازی شرکت جوانه در حوزه سرمایه‌گذاری خطرپذیر گرفت.هزاردستان هفته آینده در یک رویداد آنلاین فعالیت‌ها و برنامه‌های سرمایه‌گذاری شرکت جوانه را معرفی خواهد کرد و از اهداف خود برای راه‌اندازی شرکت جوانه می‌گوید. این رویداد با حضور اعضای کمیته سرمایه‌گذاری و اعضای مؤثر این شرکت روز پنجشنبه ۱۴ مرداد، ساعت ۱۱ صبح از طریق سایت ایوند و به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود.

آسترکی: تصویب و اجرای آزمایشی طرح فضای مجازی باعث اخلال در اکوسیستم فناوری کشور می‌شود

 
«پوریا آسترکی»، کارشناس تحلیل و کاربرد رسانه‌های اجتماعی با اشاره به رشد شبکه ملی اطلاعات طی چند سال گذشته می‌گوید طرح «قانون حمایت از حقوق کاربران و خدمات پایه کاربردی فضای مجازی» مجلس، به توسعه فناوری و تولیدکنندگان محتوا آسیب زده و قانونی ضد اشتغال، خلاقیت شهروندان و ظهور استارتاپ‌های نوآور است. او همچنین اعتقاد دارد این طرح در تضاد با مردمی‌شدن اینترنت و شعارهای انتخاباتی رئیس جمهور منتخب است و دولت رئیسی را با چالش جدی همراه خواهد کرد.
 
آسترکی معتقد است پیش از بررسی طرح صیانت مجلس بایستی به وضعیت شبکه ملی اطلاعات از نظر زیرساخت و محتوا توجه کرد. او در این باره به دیجیاتو می‌گوید شبکه ملی اطلاعات را بایستی از دو نظر زیرساخت و محتوا بررسی کرد:
 
«سهم زبان فارسی از محتوای وب در رتبه ۵ دنیا قرار دارد و زبان‌های آلمانی یا عربی با وجود تعداد زیاد عرب‌زبانان در دنیا را پشت سر گذاشته است. همچنین در بحث زیرساخت از نظر تعداد سرورهای فعال در کشور به رتبه نهم در دنیا رسیده‌ایم و این مهم در طی چند سال گذشته محقق شده است. بنابراین شبکه ملی اطلاعات از نظر محتوا و زیرساخت وضعیت قابل قبولی دارد.»
 
او فیلترینگ و تحریم را دو عاملی می‌داند که به رشد سرویس‌ها و محتوای فارسی و توسعه فناوری‌های مبتنی بر اینترنت در ایران بسیار ضربه زده‌اند. اما با وجود چنین مسائلی در کنار مشکلات حوزه سرمایه‌گذاری، فرار مغزها و ... باز هم شبکه ملی اطلاعات در لایه زیرساخت و محتوا رشد چشمگیری داشته است و این موضوع بدون توسعه اپلیکیشن‌ها امکان نداشته است.
 
آسترکی با بیان این که از حیث شبکه ملی اطلاعات در وضعیت خوبی به سر می‌بریم، تاکید دارد هر تغییری در سیاست‌گذاری و رگولاتوری می‌تواند این اکوسیستم را به هم بریزد. به اعتقاد وی طرح مجلس دقیقا از همین جنس بوده و به کشور، سیاست‌های ایران در اینترنت، توسعه فناوری، تولیدکنندگان محتوا و صاحبان کسب‌وکارها ضربه می‌زند.
 
تصویب آزمایشی طرح، اتفاقات غیرقابل برگشتی را رقم خواهد زد
این کارشناس رسانه‌های اجتماعی، بررسی طرح صیانت مجلس ذیل اصل ۸۵ قانون اساسی را از دیگر ایرادات آن دانسته و در پاسخ به این سوال که این موضوع می‌تواند چطور به طرح ضربه بزند به دیجیاتو گفت:
 
«طبق اصل ۸۵ مجلس در مواردی می‌تواند تصویب یا بررسی یک موضوع را به یکی از کمیسیون‌ها واگذار و آن کمیسیون قانون را به صورت آزمایشی تصویب کرده تا نتایج آن بررسی شود. اما بحث‌هایی مثل قراردادهای خارجی به این اصل مربوط می‌شود زیرا طبق قانون بایستی قراردادهای خارجی به تصویب مجلس رسیده و با توجه به دست و پاگیر بودن این مسائل به کمیسیون‌ها واگذار شده‌اند. همچنین سه تفسیری که شورای نگهبان از این اصل داشته، در هیچ کدام به نمایندگان اجازه نمی‌دهد موضوعی را که با سرنوشت ۸۰ میلیون ایرانی سر و کار دارد، تنها در کمیسیون بررسی و تصویب شود.»
 
او در پاسخ به این پرسش که راه اندازی آزمایشی طرح که پیش‌تر توسط برخی نمایندگان درباره‌اش صحبت شده بود چه عواقبی خواهد داشت می‌گوید تصویب و اجرای آزمایشی طرح مجلس درباره فضای مجازی، باعث اخلال در اکوسیستم فناوری و استارتاپی کشور خواهد شد که حتی پیاده‌سازی کوتاه مدت آن به شدت آسیب‌زاست و فضای اینترنت، مناسبات تجاری، رگولاتوری و فعالیت در وب را تغییر می‌دهد. از همین روی پیاده‌سازی آزمایشی طرح، اتفاقات غیرقابل برگشتی را رقم خواهد زد.
 
قانونی ضد اشتغال و ظهور استارتاپ‌ها
آسترکی با بیان این که طرح صیانت مجلس به اکوسیستم استارتاپی لطمات شدیدی وارد می‌کند به دیجیاتو می‌گوید روح حاکم بر این قانون، برای سازمان‌های بزرگ منافعی ایجاد می‌کند و بیشتر به دنبال حمایت از نهادهای حاکمیتی فعال در حوزه اینترنت و فضای مجازی است:
 
«این طرح نه تنها کسب‌وکارهای کوچک و خصوصی را از بند موانعی که با آن درگیرند، نمی‌رهاند بلکه آن‌ها را از امکانات جهانی محروم می‌سازد. امروزه اینستاگرام و توییتر از بهترین بسترها برای تبلیغ فضای مجازی هستند که با قانون مجلس، فعالیت در آن‌ها مختل می‌شود.»
 
وی با تاکید بر این که طرح خدمات پایه کاربردی فضای مجازی عملا ضد اشتغال، خلاقیت شهروندان و ظهور استارتاپ‌هاست به دیجیاتو می‌گوید طرح مورد نظر استارتاپ‌های ایرانی را در برابر غول‌هایی قرار می‌دهد که از نظر مالی و حقوقی خیلی بزرگتر بوده و بخش خصوصی امکان رقابت با این نهادها را ندارد.
 
آسترکی معتقد است این قانون برای حمایت از ۵ بازیگر بزرگ حوزه دیجیتال نوشته شده است.
 
چالش‌زایی برای دولت جدید
این تحلیلگر رسانه‌های اجتماعی، ممانعت از دانش‌بنیان شدن استارتاپی که یکی از سهامداران آن دو تابعیتی باشد را یکی دیگر از اشکالات طرح صیانت می‌داند. او در این باره به دیجیاتو گفت: «به نظر می‌رسد طراحان این قانون با بررسی این که چطور استارتاپ‌ها و کسب‌وکارهای کوچک توانسته‌اند در این سختی‌ها و مشکلات دوام بیاورند، به دنبال این هستند تا راه‌های دوام‌آوری و رشد را مسدود کنند!»
 
به گفته وی طرح مجلس با تولید فناوری توسط مردم، توسعه کسب‌وکارهای نوآور ایرانی و مردمی شدن اینترنت که از جمله شعارهای رئیس جمهور منتخب است، در تضاد بوده و دولت جدید را برای اشتغال‌زایی و تولید ثروت با کمک فرصت‌های اینترنت، دچار چالش جدی خواهد کرد.