فیبر نوری گسترده می‌شود، اما کاربران همچنان به موبایل وفادارند!
تازه‌ترین گزارش سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از وضعیت بازار ارتباطات ایران در بهار ۱۴۰۵، تصویری دوگانه از روندهای جاری در این صنعت ترسیم کرده است. از یک سو، بازار تلفن همراه و اینترنت سیار با رشد چشم‌گیر و عبور از مرزهای جدید، نشان‌دهنده تداوم اقبال عمومی به شبکه‌های سیار است و از سوی دیگر، بازار ارتباطات ثابت با افت مشترکان و کاهش ضریب نفوذ مواجه شده است.
بر اساس این گزارش، تعداد اشتراک‌های فعال تلفن همراه در پایان بهار ۱۴۰۵ به ۱۷۴ میلیون و ۳۵۵ هزار اشتراک رسیده که نسبت به بهار سال قبل (۱۶۴ میلیون و ۱۹۲ هزار اشتراک) رشد ۶.۲ درصدی را نشان می‌دهد. این افزایش موجب شده ضریب نفوذ تلفن همراه از ۱۸۹.۷ درصد به ۲۰۰.۱ درصد برسد؛ به‌این معنا که به‌طور متوسط به ازای هر نفر بیش از دو سیم‌کارت فعال در کشور وجود دارد.
در بازار رقابتی اپراتورها، همراه اول با ۹۴ میلیون و ۷۸۸ هزار اشتراک (۵۴ درصد) در صدر قرار دارد. ایرانسل با ۷۳ میلیون و ۴۰۵ هزار اشتراک (۴۲ درصد) و رایتل با شش میلیون و ۱۶۱ هزار اشتراک (چهار درصد) در رده‌های بعدی جای گرفته‌اند. همچنین خطوط اعتباری با بیش از ۱۳۰ میلیون اشتراک، همچنان حدود سه‌چهارم بازار سیم‌کارت‌های فعال را به خود اختصاص داده‌اند.
در بخش اینترنت سیار، تعداد اشتراک‌های پهن‌باند همراه به ۱۲۷ میلیون و ۶۶۲ هزار رسیده که رشد ۵.۳ درصدی نسبت به سال قبل را نشان می‌دهد. ضریب نفوذ اینترنت سیار نیز به ۱۴۶.۵ درصد افزایش یافته است. نسل چهارم (4G) با سهم ۹۱.۶ درصدی، فناوری غالب بازار باقی مانده و اشتراک‌های نسل پنجم (5G) با رشد ۱۲.۵ درصدی طی یک فصل، به شش میلیون و ۴۴۷ هزار اشتراک رسیده است.
اما در نقطه مقابل، بازار اینترنت ثابت با کاهش محسوسی روبه‌رو بوده است. تعداد اشتراک‌های پهن‌باند ثابت از ۱۱ میلیون و ۲۶۹ هزار در بهار ۱۴۰۴ به ۱۰ میلیون و ۴۷۰ هزار در بهار ۱۴۰۵ کاهش یافته که معادل افت ۷.۱ درصدی است. ضریب نفوذ این بخش نیز با کاهش ۷.۷ درصدی به ۱۲ درصد رسیده است. در میان فناوری‌های اینترنت ثابت، X-DSL با سهم ۶۲.۷ درصدی همچنان پیشتاز است و پس از آن TD-LTE (۲۳.۹ درصد)، FTTX (۹.۹ درصد) و وای‌فای (۳.۵ درصد) قرار دارند.
یکی از نکات قابل‌تأمل گزارش، فاصله معنادار میان توسعه پوشش فیبر نوری و تعداد اتصالات فعال است. تعداد خانوارهای تحت پوشش فیبر نوری با رشد ۳۵.۲ درصدی نسبت به سال قبل به ۱۱ میلیون و ۱۲۶ هزار خانوار رسیده، اما تعداد اشتراک‌های فعال مبتنی بر فیبر (FTTX) تنها یک میلیون و ۳۷ هزار است. این شکاف نشان می‌دهد که افزایش پوشش، به‌خودی‌خود به افزایش اتصال کاربران منجر نشده و ضرورت تمرکز بر فرآیند اتصال، هزینه‌ها و کیفیت خدمات را بیش از پیش نمایان می‌کند.
تعداد مشترکان تلفن ثابت نیز با کاهش از ۲۷ میلیون و ۹۷۰ هزار به ۲۷ میلیون و ۴۸۰ هزار رسیده و ضریب نفوذ آن از ۳۲.۳۲ درصد به ۳۱.۵۴ درصد کاهش یافته است. این آمار نشان‌دهنده ادامه تغییر الگوی مصرف ارتباطات در کشور و حرکت شتابان کاربران به سمت شبکه‌های سیار است؛ روندی که سیاست‌گذاران را با چالش جدی در زمینه توسعه متوازن زیرساخت‌های ثابت و سیار مواجه می‌کند.