محدودیت پروازها، مرسولات پستی ایران را به مسیر ارمنستان کشاند؛ ربات پستچی هم در راه است
شرکت ملی پست برای دور زدن محدودیت‌های پروازی، مسیر جدیدی برای ارسال مرسولات بین‌المللی از طریق ارمنستان راه‌اندازی کرده است. هم‌زمان، ربات پستچی، اپلیکیشن «پست من» و توسعه خدمات نشانی هوشمند در دستور کار این شرکت قرار دارند.
محدودیت پروازها، شرکت ملی پست را به استفاده از مسیرهای جایگزین برای انتقال مرسولات بین‌المللی وادار کرده است. محمد احمدی، مدیرعامل این شرکت، اعلام کرد نخستین محموله پستی از مسیر ارمنستان ارسال شده و توافق‌نامه جابه‌جایی مرسولات از این مسیر نیز به مرحله اجرا رسیده است.
به گفته احمدی، پست در کنار پیگیری مسیر ارمنستان، با کشورهای ترکیه و پاکستان نیز مذاکره کرده است. مسیرهای زمینی از طریق ترکیه و ارتباط هوایی با برخی کشورها نیز همچنان در حال استفاده هستند.
مدیرعامل شرکت ملی پست محدودیت پروازها را یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های این مجموعه در سال گذشته دانست و تأکید کرد که ایجاد مسیرهای جایگزین برای تداوم خدمات بین‌المللی ضروری است.
ربات پستچی به‌زودی در محیط‌های محدود آزمایش می‌شود
یکی دیگر از برنامه‌های اعلام‌شده شرکت ملی پست، رونمایی از نخستین نمونه ربات پستچی است. به گفته احمدی، این ربات را یک شرکت دانش‌بنیان با سرمایه خود طراحی و تولید کرده و شرکت ملی پست نیز از توسعه آن حمایت کرده است.
این محصول هنوز در مرحله نمونه اولیه قرار دارد، اما مدیرعامل پست از قابلیت اجرایی آن خبر داده است. بر اساس برنامه اعلام‌شده، قرار است طی یک تا دو ماه آینده امکان استفاده آزمایشی از ربات در محیط‌های محدودی مانند پردیس وزارت ارتباطات یا برخی شهرک‌های تهران بررسی شود.
احمدی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو، به‌ویژه چین، در استفاده از ربات‌ها برای تحویل مرسولات گفت توسعه این فناوری به زیرساخت فنی، سرعت اینترنت، مقررات و پذیرش عمومی نیاز دارد. بااین‌حال، به اعتقاد او، نباید آغاز فعالیت‌های نوآورانه را تا فراهم‌شدن تمام این شرایط به تعویق انداخت.
ظرفیت حمل ۲۰ تا ۴۰ مرسوله در هر نوبت
نمونه اولیه ربات پستچی در حال حاضر سه صندوق خروجی دارد. به گفته احمدی، تیم توسعه برآورد کرده است که بتوان ظرفیت آن را به‌گونه‌ای طراحی کرد که در هر نوبت حرکت، حدود ۲۰ تا ۴۰ مرسوله را به مقصد برساند.
با وجود این، ورود ربات‌ها به شبکه توزیع پستی به معنای جایگزینی سریع نیروی انسانی نیست. احمدی تأکید کرد که فاصله زیادی تا جایگزینی پستچی‌ها با ربات‌ها وجود دارد و رونمایی فعلی صرفاً نخستین گام برای توسعه این فناوری در کشور است.
چرا پروژه ربات پستچی با پهپادهای پستی تفاوت دارد؟
مدیرعامل پست در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تکرار سرنوشت پروژه پهپادهای پستی، توضیح داد که معرفی یک فناوری جدید لزوماً به معنای استفاده گسترده از آن در خدمات روزمره نیست.
به گفته او، پروژه پهپادهای پستی از نظر حرکت به سمت نوآوری و کاربردی‌سازی فناوری اهمیت داشت، اما استفاده عملیاتی گسترده از پهپادها به ملاحظات امنیتی و تنظیم‌گری ویژه وابسته است.
احمدی ربات‌های زمینی را از این نظر دارای محدودیت‌های کمتری دانست و گفت امکان آزمایش آن‌ها در محیط‌های بسته و کنترل‌شده، مانند شهرک‌ها، وجود دارد. بااین‌حال، میزان موفقیت این پروژه به نتایج آزمایش‌ها و توسعه زیرساخت‌های لازم وابسته خواهد بود.
اپلیکیشن «پست من»؛ امکان انتخاب زمان تحویل مرسوله
شرکت ملی پست همچنین از عرضه اپلیکیشن و وب‌اپلیکیشن «پست من» خبر داده است. هدف این سامانه، یکپارچه‌سازی دسترسی کاربران به خدمات پستی و خدمات مرتبط با نشانی عنوان شده است.
بر اساس توضیحات مدیرعامل پست، این سامانه قرار است اطلاعات خدمات قبلی کاربران را تا جایی که با مشخصات هویتی و شماره تلفن همراه آن‌ها قابل شناسایی باشد، نمایش دهد. همچنین کاربران می‌توانند وضعیت مرسولات خود را پیگیری کنند و درخواست‌های مرتبط با خدمات پستی را به‌صورت مستقیم ثبت کنند.
یکی از قابلیت‌های برنامه‌ریزی‌شده برای این اپلیکیشن، امکان تعیین بازه زمانی تحویل مرسوله است. برای مثال، کاربران بتوانند درخواست کنند بسته آن‌ها در ساعت مشخصی از روز، زمانی که در منزل حضور دارند، تحویل داده شود.
احمدی همچنین از برنامه توسعه خدمات بازتوزیع مرسولات خبر داد؛ خدمتی که امکان ارسال مجدد بسته به نشانی دیگری را فراهم می‌کند. به گفته او، اجرای این فرایند به شناسایی صاحب مرسوله، بررسی نشانی جدید و پیدا کردن بسته در میان حجم زیادی از مرسولات نیاز دارد و سامانه جدید می‌تواند مدیریت این درخواست‌ها را ساده‌تر کند.
قرار است بخشی از خدمات پستی از طریق پیام‌رسان‌های داخلی، از جمله بله و سروش‌پلاس، نیز در دسترس قرار بگیرد. البته مدیرعامل پست تأکید کرده است که برخی قابلیت‌ها هنوز آماده عرضه نیستند و به‌تدریج به سامانه اضافه خواهند شد.
«نشانیت»؛ اتصال کد پستی، نشانی و مختصات جغرافیایی
توسعه خدمات مکان‌محور و تکمیل پایگاه اطلاعات نشانی کشور نیز از دیگر محورهای برنامه‌های شرکت ملی پست است. احمدی در این زمینه بر اهمیت پروژه ملی جی‌نف و استانداردسازی نشانی‌ها تأکید کرد و نشانی دقیق را یکی از زیرساخت‌های ضروری برای ارائه خدمات عمومی و فعالیت کسب‌وکارها دانست.
یکی از طرح‌های مطرح‌شده در این حوزه، سامانه «نشانیت» است که می‌تواند سه مؤلفه اصلی نشانی را در قالب یک کد QR در اختیار افراد قرار دهد: کد پستی ۱۰ رقمی، شرح نشانی استاندارد و طول و عرض جغرافیایی.
به گفته احمدی، این ترکیب می‌تواند زمینه استفاده یکپارچه از اطلاعات مکانی را در خدمات مختلف فراهم کند. او همچنین از برنامه رونمایی از حدود ۲۰۰ شهر خبر داد که میزان تکمیل نشانی استاندارد در آن‌ها به نزدیک ۱۰۰ درصد رسیده است.
توسعه این خدمات به سایر شهرها و روستاها نیز ادامه دارد؛ هرچند تکمیل پوشش نشانی استاندارد همچنان با موانعی مانند نبود نام برای برخی معابر و نداشتن پلاک برای تعداد زیادی از ساختمان‌ها روبه‌رو است.
بیش از ۱۳٫۵ میلیون ساختمان بدون پلاک در کشور
مدیرعامل شرکت ملی پست از وجود بیش از ۶۵ میلیون رکورد کد پستی مربوط به اماکن کشور خبر داد و اعلام کرد شاخص ژئوکدسازی در مناطق شهری از حدود ۷۳ درصد به نزدیک ۸۰ درصد افزایش یافته است.
در بخش روستایی نیز تعداد روستاهای بالای ۲۰ خانوار دارای نقشه، از هزار و ۷۷۲ روستا در ابتدای دولت به حدود ۳۷ هزار روستا رسیده است. هدف اولیه این برنامه، پوشش حدود ۳۹ هزار و ۴۰۰ روستا بوده است. همچنین، به گفته احمدی، حدود ۶۰ درصد از مجموع ۵۳ هزار آبادی کشور ژئوکد شده‌اند.
با وجود این پیشرفت‌ها، نام‌گذاری معابر و پلاک‌گذاری ساختمان‌ها همچنان یکی از موانع اصلی تکمیل اطلاعات نشانی است. احمدی از وجود حدود ۵۰۰ هزار معبر بی‌نام و بیش از ۱۳٫۵ میلیون ساختمان بدون پلاک در کشور خبر داد.
از آنجا که رفع این مشکل به همکاری شهرداری‌ها، دهیاری‌ها و شوراهای شهر و روستا نیاز دارد، راهکار پیشنهادی، استفاده از الگوی مشترک برای شماره‌گذاری مجازی معابر و ساختمان‌های فاقد نشانی کامل است.
همکاری با پلتفرم‌های ارائه‌دهنده خدمات نشانی، از جمله «نشان» در تهران و خرم‌آباد، نیز از دیگر اقداماتی است که به گفته احمدی می‌تواند به تکمیل اطلاعات مکانی کمک کند. هدف اعلام‌شده شرکت ملی پست، افزایش پوشش نشانی استاندارد به بیش از ۹۵ درصد تا پایان سال است.
توسعه زیرساخت‌های پستی برای مدیریت بسته‌های بیشتر
افزایش سهم بسته‌ها و امانات در مقایسه با نامه‌های سنتی، نیاز شرکت ملی پست به فضاهای عملیاتی، خودروها و تجهیزات پردازش را افزایش داده است. احمدی توضیح داد که یک بسته پستی ممکن است به‌اندازه دست‌کم ۲۰ نامه فضا اشغال کند و این تغییر، توسعه زیرساخت‌های فیزیکی را ضروری کرده است.
به گفته او، شرکت ملی پست در سال گذشته حدود ۱۵ هزار مترمربع و از ابتدای سال جاری ۱۶ هزار مترمربع دیگر به فضای عملیاتی خود افزوده است. ساخت و بهسازی ساختمان‌های پستی نیز ادامه دارد.
مدیرعامل پست همچنین از اجرای پروژه‌های تحول دیجیتال در حوزه‌های منابع انسانی، امور مالی، امنیت شبکه و نرم‌افزارهای کاربردی خبر داد. او مدیریت هزینه‌ها و استفاده از ابزارهای هوشمند برای کاهش هزینه‌های سربار را از عوامل اصلی حرکت شرکت به سمت خروج از زیان و رسیدن به سوددهی دانست.
احمدی در پایان به چالش‌های حوزه منابع انسانی اشاره کرد و گفت شرکت تلاش می‌کند ضمن حفظ روند توسعه و اداره شبکه پستی، شرایط فعالیت و معیشت کارکنان را نیز بهبود دهد.
در مجموع، برنامه‌های جدید شرکت ملی پست از تلاش برای حفظ جریان ارسال مرسولات بین‌المللی در شرایط محدودیت پروازها تا حرکت به سمت توزیع هوشمند، مدیریت دیجیتال خدمات و استانداردسازی نشانی‌ها را در بر می‌گیرد. بااین‌حال، میزان اثرگذاری این طرح‌ها به اجرای عملیاتی آن‌ها، توسعه زیرساخت‌ها و رفع موانع اجرایی وابسته خواهد بود.
نوشته محدودیت پروازها، مرسولات پستی ایران را به مسیر ارمنستان کشاند؛ ربات پستچی هم در راه است اولین بار در آی تی رسان منتشر شد.