اختلال ناوبری ماهواره‌ای در خلیج فارس؛ ناهنجاری موقعیت‌یابی شناورها ادامه دارد
گزارش‌های دریایی از تداوم اختلال در سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای در بخش‌هایی از خلیج فارس و تنگه هرمز خبر می‌دهند؛ وضعیتی که می‌تواند دقت موقعیت‌یابی کشتی‌ها را کاهش دهد. بااین‌حال، شواهد موجود از قطع کامل GPS در سراسر منطقه حکایت ندارند.
ناهنجاری در داده‌های موقعیت‌یابی شناورها همچنان یکی از موضوعات مهم در بررسی امنیت دریایی خلیج فارس و تنگه هرمز است. اهمیت این منطقه در تجارت بین‌المللی و انتقال انرژی، عملکرد صحیح سامانه‌های ناوبری را به عاملی حیاتی برای تردد ایمن کشتی‌ها تبدیل کرده است.
بر اساس گزارش‌های دریایی منتشرشده، در برخی بخش‌های خلیج فارس و آب‌های اطراف آن نشانه‌هایی از تداخل در سامانه‌های ناوبری و ثبت موقعیت‌های غیرعادی برای شناورها مشاهده شده است. با وجود این، تعیین دامنه دقیق اختلال و میزان تأثیر آن بر کشتی‌های فعال در منطقه به بررسی داده‌های به‌روز نیاز دارد.
تفاوت جمینگ و اسپوفینگ در سامانه‌های ناوبری چیست؟
دو عامل مهم در بروز اختلال‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای، جمینگ و اسپوفینگ هستند؛ هرچند عملکرد آن‌ها با یکدیگر تفاوت دارد.
جمینگ (Jamming) به ایجاد تداخل رادیویی با هدف مختل‌کردن دریافت سیگنال‌های ماهواره‌ای گفته می‌شود. در مقابل، اسپوفینگ (Spoofing) شامل ارسال سیگنال‌های گمراه‌کننده‌ای است که ممکن است گیرنده ناوبری را به نمایش موقعیتی نادرست وادار کند.
این پدیده‌ها می‌توانند بر GPS و دیگر سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای تأثیر بگذارند و باعث نمایش موقعیت‌های غیرواقعی، ثبت مسیرهای نامتعارف یا دشواری در تشخیص محل واقعی شناورها شوند.
البته مشاهده داده‌های غیرعادی در سامانه شناسایی خودکار کشتی‌ها (AIS) به‌تنهایی برای اثبات وقوع جنگ الکترونیک کافی نیست. خطاهای فنی، اختلال در ارسال اطلاعات یا خاموش‌بودن فرستنده شناور نیز ممکن است بر داده‌های ثبت‌شده اثر بگذارند.
چرا اختلال ناوبری در تنگه هرمز اهمیت دارد؟
تنگه هرمز یکی از گذرگاه‌های مهم دریایی جهان است و هرگونه مشکل در تعیین موقعیت شناورها می‌تواند مدیریت تردد و ارزیابی شرایط ایمنی را دشوارتر کند. این مسئله در شرایط افزایش تنش‌های امنیتی منطقه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
پیش‌تر، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا و مراجع دریایی آمریکا درباره احتمال تداخل در سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان هشدارهایی منتشر کرده‌اند.
بااین‌حال، وجود این هشدارها به معنای آن نیست که تمام شناورها در سراسر منطقه با اختلال روبه‌رو هستند یا GPS به‌طور کامل از کار افتاده است. همچنین، تغییر مسیر ثبت‌شده در داده‌های AIS الزاماً نشان‌دهنده تغییر واقعی مسیر کشتی نیست و باید با اطلاعات مستقل موقعیت‌یابی تطبیق داده شود.
چگونه می‌توان گستره اختلال را مشخص کرد؟
برای ارزیابی دقیق وضعیت ناوبری دریایی، اتکا به یک سامانه یا شاخص کافی نیست. مقایسه اطلاعات AIS با داده‌های موقعیت‌یابی ماهواره‌ای، هشدارهای دریایی و روش‌های مستقل تعیین موقعیت می‌تواند به تشخیص بهتر نوع و گستره ناهنجاری‌ها کمک کند.
در مجموع، گزارش‌های موجود از تداوم نشانه‌های اختلال در سامانه‌های موقعیت‌یابی دریایی در بخش‌هایی از خلیج فارس و تنگه هرمز حکایت دارند؛ اما تعیین شدت، گستره و منشأ دقیق این اختلال‌ها، بدون داده‌های تازه و قابل راستی‌آزمایی امکان‌پذیر نیست.
نوشته اختلال ناوبری ماهواره‌ای در خلیج فارس؛ ناهنجاری موقعیت‌یابی شناورها ادامه دارد اولین بار در آی تی رسان منتشر شد.