امروزه فضای مجازی و اینترنت، که هر لحظه در حال دگرگونی و تغییر و تحول است، زندگی بسیاری از انسان ها را تحت تأثیر خود قرار داده است. هر چه تعداد افرادی که از اینترنت و به خصوص از شبکه های اجتماعی استفاده می کنند بیشتر می شود، این تأثیر گسترده تر و فراگیرتر می گردد. در این میان یکی از اپلیکیشن هایی که می توان گفت در بین ایرانیان در زمره ی پرطرفدارترین و محبوب ترین اپلیکیشن ها به شمار می آید تلگرام است. استفاده از این اپلیکیشن به جزئی جدا نشدنی از زندگی روزمره ی ایرانیان تبدیل گشته است. تلگرام تنها اپلیکیشنی برای برقراری ارتباط با خانواده و دوستان نیست. امروزه بسیاری برای کسب درآمد بر این پیام رسان اتکا دارند و قسمت عمده ای از فعالیت های تجاری خود را با آن انجام می دهند.
گویا آی تی – در چنین شرایطی قابل حدس است که فیلتر شدن چه تأثیر گسترده ای بر زندگی کاربران خواهد داشت.
تلگرام فیلتر شد و هر چه از آغاز این فیلترینگ گذشت نکات جالب توجه بیشتری برای کاربران روشن شد. در ادامه به برخی از این نکات اشاره خواهیم داشت:
۱٫ رشد استفاده از فیلترشکن به ۱۶۵۰ درصد رسید!
پس از آن که کاربران ایرانی متوجه فیلتر شدن تلگرام شدند رو به سمت استفاده از فیلترشکن ها و وی پی ان ها آوردند. در طی دوران فیلتر بودن تلگرام رشد استفاده از فیلترشکن در ایران به ۱۶۵۰ درصد رسید. چنین رشدی مسلماً نشان از این دارد که ایرانیان ترجیح می دهند تا حتی اگر مجبور باشند از فیلترشکن استفاده کنند، باز هم تلگرام را ترک نکنند.
تا پیش از فیلتر شدن تلگرام تعداد دانلود سایفون در ایران به صورت روزانه در حدود ۳۵ هزار عدد بود. پس از فیلترینگ این پیام رسان آمار روزانه ی دانلود سایفون به عدد ۷۰۰ هزار دانلود در روز رسید. این در حالی است که بسیاری از کاربران ایرانی حتی پیش از فیلتر شدن تلگرام مجهز به فیلترشکن و وی پی ان بودند تا بتوانند از سد فیلترینگ دیگر وب سایت ها عبور نمایند.
۲٫ ایرانی ها به پیام رسان های ایرانی روی خوش نشان ندادند.
اگرچه نمونه های ایرانی بسیاری برای پیام رسان هایی مانند تلگرام و وایبر و … طراحی شده است، اما عدم استقبال ایرانیان از این اپلیکیشن ها، حتی در شرایطی که تلگرام فیلتر بود، نشان از بی علاقگی آنان به پیام رسان های داخلی دارد.
بنابر اعلام برخی از خبرگزاری ها، آمار دانلود پیام رسان های داخلی حتی به ۵ درصد کاربران اینترنت هم نرسید. جالب این جاست که نه تنها پیام رسان های داخلی، بلکه پیام رسان هایی مانند واتس آپ و حتی وی چت که از فیلتر خارج شده بود، نیز نتوانستند جایگزینی برای تلگرام باشند و مردم همچنان به استفاده از تلگرام اصرار داشتند.
۳٫ حتی کانال های رسمی هم فعال باقی ماندند!
اگرچه فعالیت کاربران تلگرام در روزهای اول فیلتر شدن با کاهش مواجه شد، اما به تدریج پس از چند روز به حالت عادی خود بازگشت. بسیاری از کانال ها فعالیت های همیشگی خود را دنبال کردند و حتی کانال های رسمی ای همانند کانال فوتبال برتر محتواگذاری و نظرسنجی های خود را طبق روال سابق پی گرفت. بسیاری از گروه های بزرگ نه تنها دچار ریزش عضو نشدند، بلکه شاید با روندی کندتر همچنان افزایش عضو نیز داشتند. این امر به خوبی نشان می دهد که کاربران این پیام رسان تمایلی به مهاجرت از آن ندارند.
به هر صورت تجربه ی فیلترینگ تلگرام نشان داد که این پیام رسان تا چه اندازه در زندگی ایرانیان رسوخ کرده است. شاید این گمان که بتوان با فیلتر کردن تلگرام بتوان شبکه ای از ارتباطات را که بر اساس این پلتفرم ایجاد شده اند، از هم گسست، تصوری نادرست باشد. بسیاری از امور تجاری و تعداد زیادی از مشاغل در حال حاضر در گرو استفاده از تلگرام هستند و تجربه نیز نشان داده است که کاربران تمایل چندانی به استفاده از نمونه های مشابه داخلی و حتی خارجی ندارند.
امیدواریم اکنون که تلگرام رفع فیلتر شده است، دیگر شاهد وقوع چنین وضعیت های دوسر باختی نباشیم. وضعیت هایی که در آن تقریباً همه، به غیر از عده ی معدودی، متضرر می گردند و آن چه که در نهایت به کاربران تحمیل می شود اجبار برای استفاده از ابزارهای بعضاً نا امن برای دور زدن فیلترینگ است.
