حرف و حدیث های زیادی پشت سر مارک زاکربرگ زده می شود. معرفی او به عنوان یکی از ثروتمندترین افراد جهان، و کسی که ثروت خود را در سنین بسیار جوانی اندوخته است، تعجب آور نیست. اینکه بسیاری از ما احساس می کنیم که او را به خوبی می شناسیم نیز چندان شگفت آور نیست؛ حتی اگر هرگز او را از نزدیک ملاقات نکرده باشیم، فیلم «شبکه اجتماعی» را تماشا کرده ایم.

گویا آی تی – «شبکه اجتماعی» او را به شکل فردی عبوس و بدخُلق به تصویر می کشد. بسیاری از افرادی که این فیلم را تا انتها دیده اند، حتی اگر او را به خاطر سرکشی در برابر وضع موجود کمی تحسین کنند، به شدت از او متنفر هستند.
البته مسلما «شبکه اجتماعی» فقط یک فیلم است، و همه ما می دانیم تمام فیلم ها، حتی زندگی نگاره هایی همچون این، لزوما تمام حقیقت را نمی گویند. علاوه بر این، «شبکه اجتماعی»، به جز فراهم آوری برخی اطلاعات زندگینامه ای و اشاره به برخی از سخنرانی های زاکربرگ در گذشته، بدون همکاری او و یا نزدیکان او ساخته شد.
بنابراین، پس به جای افسانه، حقیقت در مورد زاکربرگِ سویشرت پوش چیست؟ مطمئنا هیچ کس جز خودش آن را نخواهد دانست. اما در اینجا پنج توصیف رایج از زاکربرگ را ارائه خواهیم که دیگران به شدت با آن مخالفند و آن را ساختگی یا بسیار مبالغه آمیز می دانند.

۵٫ مارک زاکربرگ یک خسیس است

همه می دانند که زاکربرگ یک ارزان-خر بزرگ است. او همیشه شلوار جین، تی شرت و سویشرت می پوشد؛ غیر از این است؟ او هنگام دیدار با سرمایه گذاران محزون وال استریت و حتی هنگام ملاقات با رئیس جمهور باراک اوباما نیز این لباس را پوشید. هر چند، او برای دیدار با بوهاری –رئیس جمهور نیجریه- کمی خود را مرتب کرد؛ همان شلوار جین خود را پوشید، اما تی شرت خود را با یک پیراهن و کراوات عوض کرد.
اما در مورد عروسی خود چطور؟ حلقه ای که او به همسرش، پریسیلا چان، اهدا کرد، یاقوت بسیار متوسطی است که در هر طرف خود یک الماس دارد. طبق برآورد یک جواهرفروش، قیمت این حلقه بیست و پمج هزار دلار ناقابل است. با توجه به ثروت زاکربرگ (که گفته می شود حداقل هفده میلیارد دلار ثروت دارد)، چان باید حلقه زیبایی با نگینی به درشتی یک تخته سنگ هدیه می گرفت! ولیمه ارزان قیمت مکزیکی او نیز فراموش نخواهد شد. و هنگامی که او و چان برای ماه عسل در ایتالیا بودند، آنها یک بار در مک دونالد غذا خوردند، و هنگامی که آنها در دو محل بسیار رسمی غذا خوردند، انعام ندادند.
اما تمام این خرده گیری ها را می توان نادیده گرفت. شاید چان یک حلقه بزرگ را نمی خواسته است. شاید هر دو آنها غذای مکزیکی و مک دونالد را دوست دارند. و در یک یا هر دو رستوران رومی ای که او و همسرش بدون پرداخت انعام در آن غذا خورده اند، انعام در صورتحساب گنجانده شده بوده است؛ و الی آخر.
با این حال، برای اثبات اینکه او آدم دندان گردی نیست، یک دلیل واقعی وجود دارد: زاکربرگ صد میلیون دلار برای آغاز به کار یک بنیاد آموزشی اهدا کرد که کار آن کمک به حل مشکلات بلند مدت مدارس شهر نیوآرک، در ایالت نیوجرسی است. این در حالی است که زاکربرگ هیچ ارتباطی با این شهر ندارد!

۴٫ مارک زاکربرگ یک متکبر است

هر کسی که فیلم «شبکه اجتماعی» را تماشا کرده باشد می داند که چگونه مارک زاکربرگ شخصی خود بزرگ بین است. او در این فیلم نه تنها در قالب یک متکبر، بلکه به عنوان فردی حیله گر و خودشیفته نیز به تصویر کشیده شده است.
سینما قدرت قبولاندن چیزهایی را به ما دارد که لزوما درست نیستد؛ ولو اینکه ذهن ما به صورت آگاهانه بداند که صرفا در حال تماشای یک فیلم هستیم، و فیلم سازان در بیشتر موارد حقیقت را با توجه به نیازهای خود نشان می دهند. با این حال منتقدان زاکربرگ می گویند تصویر به نمایش درآمده در فیلم قطعا درست است، زیرا هر کسی که در ملاقات های مهم با مقامات و سرمایه گذاران، سویشرت و تی شرت بپوشد مسلما متکبر است. آنها اضافه می کنند غرور او با این واقعیت نیز به اثبات می رسد که او سهام عمومی فیسبوک را به بالاترین قیمت پیش بینی شده عرضه کرد.
اما کسانی که واقعا مارک زاکربرگ را می شناسند – یعنی کسانی که با او کار، دیدار، و زندگی می کنند – با این نظر موافق نیستند. به گفته جو گرین، هم خوابگاهی سابق زاکربرگ، او یک متکبر نیست، بلکه اعتماد به نفس بالایی دارد. و دیوید کرک پاتریک، نویسنده ای که در حین پژوهش کتاب خود – تاثیر فیسبوک – زمان زیادی را در این شرکت گذارنده است، می گوید: او تا حدودی بامزه است، و دوستان زیادی دارد. چیزی که به سختی می توان از یک متکبر احمق انتظار داشت.

۳٫ مارک زاکربرگ یک تاجر زبردست است

چرا مارک زاکربرگ یک تاجر زبردست نباشد؟ کسی که پس از راه اندازی فیسبوک، شبکه اجتماعی ای که تقریبا همه جهان در مورد آن می دانند و امروزه توسط یک میلیارد نفر مورد استفاده قرار می گیرد، ثروتی میلیارد دلاری به دست آورده؛ و همه اینها را در حالی انجام داد که دانشجویی بیش نبود. لعنت به این روزگار، او حتی در سال ۲۰۱۰ توسط مجله تایم به عنوان «چهره سال» انتخاب شد!
درست است. اما باید توجه کرد که هم خبره تجارت داریم و هم خبره فناوری. کارشناسان تجاری زیادی –اگر نگوییم بیشتر آنها- قبول دارند که زاکربرگ یک خبره فناوری است. اما برخی می گویند، کدام تاجر زبردستی سهام عمومی خود را به شیوه ای عرضه می کند که زاکربرگ عرضه کرد؟ طبق برآوردها، پس از اینکه او ۸۴۶ میلیون دلار به دست آورد، سهام فیسبوک کمی پس از عرضه آن سقوط کرد، و در عوض، ثروت خالص زاکربرگ به ۸٫۱ میلیارد کاهش یافت. چرا این اتفاق افتاد؟ او قیمت آن راه بیش از حد بالا برد، و سرمایه گذاران احساس کردند که با چرخش مردم از رایانه های شخصی و لپ تاپ ها به سوی تلفن های هوشمند، فیسبوک فاقد یک مدل درآمد پایدار برای آینده است.
اگر این دلیل هم کافی نباشد، خود زاکربرگ اعتراف کرده است تا دوسال کامل پس از آغاز به کار فیسبوک، و رد پیشنهاد یک میلیارد دلاری شرکت یاهو برای خرید آن، چیزی در مورد تجارت نمی دانست؛ رد این پیشنهاد خشم کارکنان و سرمایه گذاران فیسبوک را برانگیخت. او بی شک از آن به بعد چیزهای زیادی آموخته است، اما قطعا این آموخته ها به اندازه ای نبوده اند که بتوانیم او را تاجری زبردست بنامیم.

۲٫ مارک زاکربرگ ابه لحاظ اجتماعی بی دست و پا است

مارک زاکربرگ جوانی است که سرش به رایانه گرم بوده است، و همه ما این را می دانیم. اگر «شبکه اجتماعی» را دیده باشید می دانید که او سال های دانشکده اش را با لباس هایی چروک در پردیس دانشگاه گذارنده است، نمی توانسته وارد گروه های اجتماعی معتبر شود. جمع دوستان اندک او را نیز همتایان و بازنده ها تشکیل می دادند.
به گفته کسانی که او را خوب می شناسند، به هیچ وجه اینگونه نیست. جو گرین، هم اتاقی او در هاروارد، او را اَبَر-رازدار می نامد. به گفته دیوید کرک پاتریک، نویسنده ای که در حین پژوهش کتاب خود – تاثیر فیسبوک – زاکربرگ و تمام شرکت او را مورد ارزیابی قرار داد، می گوید: او تا حدودی بامزه است، و نه تنها اجتماعی نیست، بلکه «شدیدا» اجتماعی است.
کارل بالون نویسنده دیگری است که برای یک سال در فیسبوک کار کرد، و سپس کتابی درباره تجربه خود در آنجا نوشت. به گفته بالون، زاکربرگ در گذشته نه چندان دور، به لحاظ اجتماعی بی دست و پا بود، اما او سخت در تلاش برای بهبود این بخش از شخصیت خود است، و امروزه او شخصی نسبتا اجتماعی است.

۱٫مارک زاکربرگ کسی است که از پشت خنجر می زند

هرگز پشت خود را به سوی مارک زاکربرگ برنگردانید، در این صورت او چاقویی را عمیقا به پشت شما فرو خواهد کرد (و احتمالا آن را کمی نیز خواهد پیچاند). بله، درست است. طبق فیلم «شبکه اجتماعی»، او در هاروارد برای همکاری روی یک پروژه شبکه اجتماعی مشابه، با برادران دوقلوی وینکلوس توافق کرد، و سپس با رها کردن آن، در عوض، فیسبوک را تاسیس کرد. و در حالی که همکاری او با دوست و شریکش، ادواردو ساورین، به خوبی پیش می رفت، هنگامی که ادواردو با برخی حرکات زاکربرگ مخالف کرد، او ادواردو را از این کار حذف کرد و کار را به تنهایی ادامه داد.
در هر حال، این روایتی است که فیلم «شبکه اجتماعی» از امور دارد. بسیاری از کسان دیگری که واقعیت را می دانند، نه تنها با خوانش های این فیلم از وقایع، بلکه با تصویری که از زاکربرگ به نمایش درآمده است مخالف هستند. به گفته دیوید کرک پاتریک، به عنوان کسی که زمان کافی ای را با زاکربرگ و کارکنان شرکت او گذرانده است، زاکربرگ قطعا فردی میان مایه و بی رحم نیست. به گفته دوستان بسیار نزدیک زاکربرگ، و کارل بالون، کسی که برای یک سال واقعا در فیسبوک کار کرده، او قطعا هرگز عمدا به یک دوست خیانت نکرده است.

یادداشت نویسنده

حقیقت این است که من «علاقه» یا «نفرتی» به مارک زاکربرگ ندارم. من این مرد را نمی شناسم. من فیلم «شبکه اجتماعی» را دیده ام، و چیزهای زیادی بر له یا علیه او خوانده ام. و با اینکه تحقیقات زیادی برای نوشتن این مقاله انجام داده ام، هنوز هم از اینکه او واقعا کیست و یا چگونه است، تصویر روشنی ندارم.