دولت در تازه‌ترین نشست ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی، مجموعه‌ای از تصمیمات جدید را برای رفع چالش‌های اقتصاد دیجیتال و حمایت از کسب‌وکارهای آنلاین به تصویب رساند. این تصمیم‌ها موضوعاتی از جمله اینترنت پایدار، سامان‌دهی بازار رمزارز، رفع محدودیت درگاه‌های پرداخت، توسعه لجستیک هوشمند و تسهیل فعالیت پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا را در بر می‌گیرد.

عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر معاون اول رئیس‌جمهور، اعلام کرد که این مصوبات بر اساس پیشنهادهای ارائه‌شده از سوی نمایندگان بخش خصوصی تدوین شده و محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، بر پیگیری و اجرای آن‌ها تأکید کرده است.

تأکید دولت بر اینترنت پایدار و پایان محدودیت‌های سلیقه‌ای

نخستین محور مصوبات این ستاد به وضعیت دسترسی کاربران و کسب‌وکارها به اینترنت اختصاص دارد. بر اساس اعلام پازوکی، دولت بر فراهم شدن اینترنتی پایدار و کاهش محدودیت‌های غیرضروری و سلیقه‌ای تأکید کرده تا فعالیت کسب‌وکارهای دیجیتال با اختلال کمتری همراه باشد.

مشارکت بخش خصوصی در تدوین مقررات

دومین تصمیم، دستگاه‌های اجرایی را ملزم می‌کند پیش از تصویب مقررات یا اعمال محدودیت‌های جدید در حوزه اقتصاد دیجیتال، نظر فعالان بخش خصوصی و ذی‌نفعان این حوزه را دریافت کنند. هدف از این رویکرد، کاهش تصمیم‌گیری‌های یک‌جانبه و افزایش هماهنگی با نیازهای بازار عنوان شده است.

هماهنگی بیشتر میان نهادهای تنظیم‌گر

یکی دیگر از محورهای مهم این جلسه، ایجاد هماهنگی میان نهادهای مسئول تنظیم‌گری بود. دولت قصد دارد با کاهش تداخل وظایف و جلوگیری از صدور مقررات متناقض، فضای شفاف‌تر و قابل پیش‌بینی‌تری برای کسب‌وکارهای دیجیتال ایجاد کند.

تعیین تکلیف بازار رمزارزها

سامان‌دهی بازار رمزارز یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در این نشست بود. بر اساس تصمیم جدید، وظایف بانک مرکزی و وزارت امور اقتصادی و دارایی در این حوزه به‌طور مشخص تعیین خواهد شد تا فعالیت صرافی‌های رمزارزی و سایر کسب‌وکارهای مرتبط از وضعیت بلاتکلیف خارج شود.

رفع محدودیت درگاه‌های پرداخت

دولت همچنین موضوع رفع انسداد حساب‌ها و درگاه‌های پرداخت کسب‌وکارهای اینترنتی و پلتفرم‌های مبادله رمزارز را در دستور کار قرار داده است. با این حال، هنوز جزئیاتی درباره زمان اجرای این تصمیم یا شرایط بهره‌مندی کسب‌وکارها از آن منتشر نشده است.

حرکت به سمت نظارت هوشمند

در بخش دیگری از مصوبات، جایگزینی نظارت‌های سیستمی و هوشمند به‌جای فرآیندهای سنتی و بازرسی‌های زمان‌بر پیشنهاد شده است. اجرای این سیاست می‌تواند ضمن کاهش بروکراسی، هزینه‌های اجرایی و تطبیق با مقررات را برای شرکت‌های فعال در اقتصاد دیجیتال کاهش دهد.

حمایت از پلتفرم‌های طلا، سلامت دیجیتال و لجستیک هوشمند

تسهیل فعالیت پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا، خدمات سلامت دیجیتال و شرکت‌های فعال در حوزه لجستیک هوشمند نیز از دیگر تصمیمات این نشست بود. دولت اعلام کرده است با اصلاح مقررات و مقابله با انحصار، زمینه رشد این بخش‌ها را فراهم خواهد کرد.

جلوگیری از رقابت نابرابر با بخش خصوصی

آخرین محور مصوبات به نحوه حضور شرکت‌های دولتی و نهادهای حاکمیتی در بازار دیجیتال مربوط می‌شود. بر اساس این تصمیم، این مجموعه‌ها نباید با تکیه بر امکانات و امتیازهای دولتی، شرایط رقابت ناعادلانه‌ای را برای شرکت‌های خصوصی ایجاد کنند.

پازوکی در پایان تأکید کرد که تصویب این هشت محور تنها گام نخست محسوب می‌شود و موفقیت آن‌ها در گرو اجرای دقیق و هماهنگ توسط دستگاه‌های مسئول خواهد بود.

جنگ اخیر و اختلال در برخی زیرساخت‌های ارتباطی، بار دیگر چالش‌های توسعه هوش مصنوعی در ایران را نمایان کرد. عضو کمیسیون هوش مصنوعی و اینترنت اشیای سازمان نظام صنفی رایانه‌ای معتقد است این رخداد نشان داد بسیاری از سرویس‌های هوش مصنوعی کشور همچنان به زیرساخت‌ها و خدمات خارجی وابسته هستند و کمبود توان پردازشی، یکی از مهم‌ترین موانع توسعه این حوزه به شمار می‌رود.

یوسف محمدپور، عضو کمیسیون هوش مصنوعی و اینترنت اشیای سازمان نظام صنفی رایانه‌ای، در گفت‌وگو با خبرنگار سیتنا اظهار کرد که حتی پیش از بروز بحران‌های اخیر نیز زیرساخت‌های هوش مصنوعی ایران پاسخگوی نیازهای واقعی کشور نبود و فاصله قابل‌توجهی با استانداردهای مورد نیاز داشت.

وابستگی به APIهای خارجی در زمان بحران نمایان شد

محمدپور با اشاره به اختلالات اخیر گفت بسیاری از سامانه‌ها و پلتفرم‌هایی که با عنوان محصولات بومی معرفی می‌شدند، در عمل برای ارائه خدمات به APIها و سرویس‌های خارجی متکی بودند. به گفته او، با قطع دسترسی به این سرویس‌ها، فعالیت بسیاری از این سامانه‌ها نیز مختل شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد کشور هنوز در توسعه مدل‌های بومی و عامل‌های هوش مصنوعی (Agent) به خودکفایی نرسیده است.

وی هشدار داد که چنین وابستگی‌هایی در شرایط بحرانی می‌تواند خسارت‌های فنی و امنیتی قابل‌توجهی ایجاد کند، زیرا در صورت قطع ارتباط با سرویس‌های خارجی، جایگزین‌های داخلی توان پاسخگویی به نیاز کاربران را ندارند.

کمبود GPU مانع توسعه مدل‌های بزرگ هوش مصنوعی

این عضو سازمان نظام صنفی رایانه‌ای یکی دیگر از چالش‌های اصلی کشور را کمبود زیرساخت‌های پردازشی دانست و گفت تعداد پردازنده‌های گرافیکی (GPU) موجود در ایران برای آموزش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی کافی نیست.

به گفته وی، همین محدودیت باعث شده بسیاری از شرکت‌ها و توسعه‌دهندگان برای ارائه خدمات هوش مصنوعی همچنان به سرویس‌ها و APIهای خارجی وابسته باشند؛ موضوعی که علاوه بر چالش‌های فنی، نگرانی‌های امنیتی نیز به همراه دارد.

استفاده از هوش مصنوعی در برنامه‌نویسی نیازمند نظارت است

محمدپور در بخش دیگری از سخنان خود به گسترش استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در فرآیند برنامه‌نویسی اشاره کرد و گفت امروزه بسیاری از توسعه‌دهندگان از دستیارهای هوش مصنوعی برای تولید کد استفاده می‌کنند.

او تأکید کرد اگر کدهای تولیدشده بدون بررسی دقیق مورد استفاده قرار گیرند، احتمال وجود آسیب‌پذیری‌های امنیتی یا حتی درِ پشتی (Backdoor) در نرم‌افزارها افزایش می‌یابد و این موضوع می‌تواند ریسک‌های قابل‌توجهی برای محصولات نرم‌افزاری ایجاد کند.

لزوم تدوین سیاست‌های ملی برای توسعه هوش مصنوعی

به اعتقاد این کارشناس، وابستگی به سرویس‌های خارجی تنها یک مسئله فنی نیست و ابعاد راهبردی و امنیتی نیز دارد. وی بر ضرورت تدوین سیاست‌های ملی برای توسعه زیرساخت‌های داخلی، ارتقای امنیت سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و تعیین چارچوب‌های مشخص برای استفاده از سرویس‌های خارجی تأکید کرد.

توسعه زیرساخت‌ها پس از جنگ شتاب نگرفت

محمدپور همچنین اظهار داشت که پس از پایان درگیری‌ها، تحول محسوسی در زمینه توسعه زیرساخت‌های پردازشی، به‌ویژه تأمین GPU، مشاهده نشده است. به گفته او، هزینه بالای تهیه این تجهیزات، امکان سرمایه‌گذاری گسترده را از بخش خصوصی گرفته و در چنین شرایطی انتظار می‌رفت نهادهای دولتی، از جمله معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان ریاست جمهوری، با ایجاد سازوکارهای حمایتی، دسترسی شرکت‌های دانش‌بنیان به این زیرساخت‌ها را تسهیل کنند.

او در پایان تأکید کرد که اگرچه کشور در شرایط فعلی با مسائل مهم‌تری روبه‌رو است، اما نباید از اهمیت راهبردی هوش مصنوعی غافل شد. به باور وی، توسعه زیرساخت‌های پردازشی، کاهش وابستگی به سرویس‌های خارجی و تقویت امنیت سامانه‌های هوش مصنوعی باید در اولویت برنامه‌ریزی‌های آینده قرار گیرد.

حمید صالح مفتاح، حقوقدان و معاون اسبق ستاد امر به معروف و نهی از منکر و فعال سیاسی اصولگرا به تازگی اعلام کرد که فیلترینگ اینستاگرام و واتساپ با اصل 79 قانون اساسی مغایرت دارد.

حمید صالح مفتاح در خصوص تداوم فیلترینگ در کشور گفت: طبق اصل 79 قانون اساسی، در شرایط جنگ و شرایط مشابه با آن، دولت می‌تواند در صورت تصویب مجلس، به شکل موقت، محدودیت‌های ضروری برقرار نماید، اما مدت 30 روزه برای این محدودیت قرار داده شده و در صورتی که دولت بخواهد این محدودیت‌ها را ادامه دهد، مجددا باید از مجلس مجوز کسب کند.

وی تاکید کرد که بر اساس قانون،تداوم فیلترینگ واتساپ و اینستاگرام با تصمیم شورای امنیت ملی در تضاد با اصل 79 قانون اساسی است.

معاون اسبق ستاد امر به معروف و نهی از منکر اعتقاد دارد که هم در خصوص فیلترینگ اینستاگرام و واتساپ و هم در خصوص محدودیت‌های بسیاری که در گذشته اعمال شده، اصل 79 قانون اساسی رعایت نشده است.

حمید صالح مفتاح در خصوص تصمیم‌گیری در زمینه فیلترینگ توضیح داد: قوه‌قضاییه هم در زمینه فیلترینگ می‌تواند تصمیم‌گیرنده باشد، اما چنین تصمیمی باید بر اساس شکایت، کیفر خواست و برگزاری دادگاه با حضور هیات منصفه و طی شدن روند قانونی صورت بگیرد. اما صدور حکم در شورای امنیت کشور یا شوراهایی از این دست تکلیفش مشخص است.

وی ادامه داد: هر محدودیت 30 روز اعتبار دارد و پس از آن باید در صحن علنی مجلس بررسی شود و برایش رای بگیرند. سپس به شورای نگهبان برود و آن‌جا هم تایید شود و با این وجود باز هم 30 روز اعتبار خواهد داشت.

به این ترتیب فیلترینگ اینستاگرام و واتساپ در این شرایط وجاهت قانونی ندارد.

نوشته معاون اسبق ستاد امر به معروف‌ونهی از منکر: ادامه فیلترینگ اینستاگرام و واتس‌اپ غیرقانونی است اولین بار در آی‌ تی‌ رسان منتشر شد.

محسن دهنوی و احمد نادری، دو عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی عصر روز گذشته در جمع دانشجویان دانشگاه ادبیات دانشگاه تهران حاضر شدند و در خصوص اتفاقات اخیر به گفتگو پرداختند.

احمد نادری در این جلسه، در خصوص فیلترینگ فضای مجازی تاکید کرد که این روش پس از انقلاب بارها مورد امتحان قرار گرفته و جواب نداده است، به این ترتیب به دنبال تغییر روش هستیم.

احمد نادری در این جلسه گفت: در خصوص فیلترینگ، بخشی از مجلس با ریاست آقای قالیباف، رئیس مجلس، به شکل ویژه به دنبال آن هستیم که فیلترینگ برداشته شود.

نادری تاکید کرد که محمد باقر قالیباف و تعداد زیادی از نمایندگان مجلس که ما هم عضو آن‌ها هستند، پیگیر رفع فیلتر اینترنت هستند.

این عضو هیات مدیره مجلس به این موضوع نیز اشاره کرد که در برخی جلسات محرمانه، بحث‌های بسیار جدی در این خصوص شکل می‌گیرد، زیرا باید این فیلتر و فیلترینگ برداشته شود.

سیاست فیلترینگ به این شکل جواب نداده است

احمد نادری در ادامه سخنان خود به این موضوع اشاره کرد که تاکنون این روش فیلترینگ جواب نداده و در ادامه هم جواب نمی‌دهد؛ وی در همین خصوص گفت: اگر از دهه 60 و 70 که بحث ویدیو بود، بعد ماهواره به میان آمد، بعد تلگرام و تلگرام طلایی فیلتر شدند، به این روند نگاه کنیم متوجه می‌شویم که این سیاست جواب نداده و جواب نمی‌دهد.

احمدی ادامه داد: ما باید نحوه مقابله را جدید کنیم، باید سیاست‌مان در این زمینه تغییر کند و اتفاقات جدید بر اساس فهم مساله اتفاق بیوفتد.

نوشته عضو هیات رئیسه مجلس: فیلترینگ جواب نداده و نمی‌دهد؛ رئیس مجلس به دنبال رفع فیلترینگ + ویدیو اولین بار در آی‌ تی‌ رسان منتشر شد.

محسن دهنوی و احمد نادری، دو عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی عصر روز گذشته در جمع دانشجویان دانشگاه ادبیات دانشگاه تهران حاضر شدند و در خصوص اتفاقات اخیر به گفتگو پرداختند.

احمد نادری در این جلسه، در خصوص فیلترینگ فضای مجازی تاکید کرد که این روش پس از انقلاب بارها مورد امتحان قرار گرفته و جواب نداده است، به این ترتیب به دنبال تغییر روش هستیم.

احمد نادری در این جلسه گفت: در خصوص فیلترینگ، بخشی از مجلس با ریاست آقای قالیباف، رئیس مجلس، به شکل ویژه به دنبال آن هستیم که فیلترینگ برداشته شود.

نادری تاکید کرد که محمد باقر قالیباف و تعداد زیادی از نمایندگان مجلس که ما هم عضو آن‌ها هستند، پیگیر رفع فیلتر اینترنت هستند.

این عضو هیات مدیره مجلس به این موضوع نیز اشاره کرد که در برخی جلسات محرمانه، بحث‌های بسیار جدی در این خصوص شکل می‌گیرد، زیرا باید این فیلتر و فیلترینگ برداشته شود.

سیاست فیلترینگ به این شکل جواب نداده است

احمد نادری در ادامه سخنان خود به این موضوع اشاره کرد که تاکنون این روش فیلترینگ جواب نداده و در ادامه هم جواب نمی‌دهد؛ وی در همین خصوص گفت: اگر از دهه 60 و 70 که بحث ویدیو بود، بعد ماهواره به میان آمد، بعد تلگرام و تلگرام طلایی فیلتر شدند، به این روند نگاه کنیم متوجه می‌شویم که این سیاست جواب نداده و جواب نمی‌دهد.

احمدی ادامه داد: ما باید نحوه مقابله را جدید کنیم، باید سیاست‌مان در این زمینه تغییر کند و اتفاقات جدید بر اساس فهم مساله اتفاق بیوفتد.

نوشته عضو هیات رئیسه مجلس: فیلترینگ جواب نداده و نمی‌دهد؛ رئیس مجلس به دنبال رفع فیلترینگ + ویدیو اولین بار در آی‌ تی‌ رسان منتشر شد.