نمایش هشدار امنیتی هنگام ورود به برخی وب‌سایت‌های اطلاع‌رسانی بانک مرکزی در هفته گذشته، نگرانی‌هایی درباره احتمال حمله سایبری به زیرساخت‌های بانکی ایجاد کرد. با این حال، بانک مرکزی اعلام کرده منشأ این اختلال، لغو گواهی فنی ـ امنیتی برخی پایگاه‌های اطلاع‌رسانی توسط تأمین‌کننده گواهی بوده و این اتفاق به‌معنای نفوذ یا دسترسی غیرمجاز به زیرساخت‌های بانک مرکزی نیست.

چرا سایت‌های بانک مرکزی هشدار امنیتی نمایش دادند؟

در روزهای گذشته، برخی کاربران هنگام مراجعه به تعدادی از وب‌سایت‌های بانک مرکزی با پیام‌های هشدار امنیتی مواجه شدند. مرورگرها در چنین شرایطی معمولاً زمانی درباره امنیت یک وب‌سایت هشدار می‌دهند که گواهی دیجیتال آن معتبر نباشد، منقضی شده باشد یا توسط مرجع صادرکننده لغو شده باشد.

بانک مرکزی در اطلاعیه خود اعلام کرد این وضعیت پس از اقدامات خصمانه در حوزه‌های نظامی و سایبری و لغو گواهی فنی ـ امنیتی برخی پایگاه‌های اطلاع‌رسانی این بانک توسط تأمین‌کننده گواهی ایجاد شده است.

به این ترتیب، هشدار مشاهده‌شده توسط کاربران به وضعیت گواهی دیجیتال وب‌سایت‌ها مربوط بوده و بانک مرکزی آن را نشانه نفوذ به سامانه‌های خود نمی‌داند.

آیا سایت‌های بانک مرکزی هک شده‌اند؟

بر اساس توضیحات رسمی بانک مرکزی، لغو گواهی امنیتی به‌تنهایی به معنی هک‌شدن یا دسترسی غیرمجاز به زیرساخت‌های این بانک نیست. مسئله ایجادشده در سطح گواهی فنی ـ امنیتی برخی پایگاه‌های اطلاع‌رسانی قرار داشته است.

گواهی‌های دیجیتال نقش مهمی در برقراری ارتباط امن HTTPS دارند. این گواهی‌ها علاوه بر رمزنگاری ارتباط میان کاربر و وب‌سایت، برای تأیید هویت دامنه نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند. بنابراین، لغو یا نامعتبرشدن گواهی می‌تواند باعث شود مرورگر از ادامه ورود کاربر جلوگیری کند یا درباره امنیت اتصال هشدار دهد؛ حتی اگر خود سرور مورد نفوذ قرار نگرفته باشد.

بانک مرکزی برای رفع مشکل چه اقدامی انجام داده است؟

بانک مرکزی اعلام کرده است برای جلوگیری از اختلال در ارائه خدمات و رفع مشکل ایجادشده، استفاده از راهکارهای جایگزین در دستور کار قرار گرفته است.

هدف از این اقدامات، فراهم‌کردن امکان دسترسی مجدد کاربران به پایگاه‌های اطلاع‌رسانی و کاهش وابستگی خدمات حساس به یک مسیر یا تأمین‌کننده مشخص برای گواهی‌های امنیتی است.

وابستگی به تأمین‌کنندگان گواهی امنیتی؛ یک چالش مهم

این رخداد، صرف‌نظر از اینکه حمله سایبری مستقیم به زیرساخت‌های بانک مرکزی رخ داده باشد یا نه، یک مسئله مهم در حوزه تاب‌آوری سایبری را برجسته می‌کند.

زیرساخت‌های بانکی و مالی به سرویس‌های مختلف فنی وابسته هستند و اختلال در هر یک از این زنجیره‌ها می‌تواند دسترسی کاربران به خدمات آنلاین را تحت تأثیر قرار دهد. وابستگی به تأمین‌کنندگان خارجی در حوزه گواهی‌های دیجیتال نیز می‌تواند در شرایط بحرانی به یک نقطه آسیب‌پذیر تبدیل شود.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که افزایش حملات سایبری علیه زیرساخت‌های مالی، ضرورت ایجاد مسیرهای جایگزین و تقویت سازوکارهای پدافند سایبری را بیش از گذشته مطرح کرده است.

در سال‌های اخیر نیز اختلال در خدمات برخی بانک‌ها و حملات سایبری علیه زیرساخت‌های بانکی، لزوم افزایش تاب‌آوری سامانه‌های مالی و پیش‌بینی راهکارهای جایگزین برای تداوم ارائه خدمات را مورد توجه قرار داده است.

خبرنگار سایت تکرا در حواشی رویداد فین تک فست که روز جمعه به پایان رسید، به سراغ یکی از داوران و افراد فعال در حوزه پرداخت الکترونیک رفته است که برای شرکت فناپ نیز فعالیت دارد. محمد نژاد صداقت، یکی از فعالین با تجربه حوزه پرداخت الکترونیک و مدیر شرکت پرداخت الکترونیک فناپ است که با ایشان گفتگویی در زمینه پرداخت الکترونیک در ایران داشتیم. در ادامه با تکرا همراه باشید.

همانطور که  می‌دانید، برایتان صفر تا صد رویداد فین تک فست که با همکاری مرکز نوآوری‌های شرکت فناپ، بانک پاسارگاد، شرکت‌های اتیک و داتین به منظور حل چالش‌های حوزه پولی و بانکی با استفاده از روش‌های نوآورانه و خلاقانه ایجاد شده بود را در سایت تکرا پوشش دادیم. برای مشاهده خبرهای مربوط به دومین رویداد فین تک فست، اینجا کلیک کنید.

در حاشیه این رویداد گفتگویی با جناب آقای محمد نژاد صداقت  به عنوان یکی از فعالین  با تجربه حوزه پرداخت الکترونیک و مدیر شرکت پرداخت الکترونیک فناپ داشتیم و از ایشان در رابطه با شرح فعالیت خود و مشکلات حوزه پرداخت الکترونیک پرسیدیم.

محمد نژاد صداقت در تشریح فعالیت و موانع حوزه پرداخت الکترونیک گفت:

ما جزو زیرشاخه های هولدینگ فناپ و متولی پرداخت هستیم. بخشی از کار در قالب مجوز شرکت‌های پرداخت است یعنی خدمات پرداخت الکترونیک ارائه می‌دهیم و بحث درگاه‌های اینترنتی را دنبال می‌کنیم. بخش دیگر کار ارائه کارت‌های شهروندی است که بیشتر در حمل و نقل عمومی استفاده می‌شود و شهرهای مشهد, کرمان, اهواز, قزوین و کرمانشاه را تجهیز کرده‌ایم؛ اما با همه این فعالیت‌ها با مشکلاتی در این حوزه مواجه هستیم که رشد را در حوزه پرداخت الکترونیک بسیار کند کرده است.

نژاد صداقت در ادامه صحبت‌های خود گفت:

 در مدت ۶ سال فعالیت در حوزه پرداخت الکترونیک، شرایط بازار عوض شده است. در یک مقطعی بحث شاپرک مطرح شد و مشکلاتی را برای ما ایجاد کرد. چرا که شرکت ما جزو ۱۲ شرکت مجوزدار نیست؛ اما با وجود موانع به ۱۷۰ هزار پایانه فروش سرویس می‌دهیم و به نوعی بیشتر فعالیت‌ها تحت کنسرسیوم شرکت مجوزدار پاسارگاد است.

صداقت با تاکید بر اینکه در حوزه پرداخت خرد مساثل متعدد وجود دارد که روند کار را با مشکل مواجه می‌کند، بیان داشت:

در حوزه پرداخت خرد قوانین و مقررات خاصی از سوی بانک مرکزی ارائه نشده است و برای شرکت‌های ارائه دهنده خدمات مالی این نگرانی وجود دارد که سرمایه گذاری را ادامه بدهند یا نه و سرمایه گذاری آنها تا چه زمانی قرار است آورده داشته باشد؛ حالا با این وضعیت در هر لحظه ممکن است قوانینی اتخاذ شود که زمین بازی را عوض کند.

وی افزود:

 در بحث پرداخت خرد بحث کارمزد را داریم که مثل شبکه بانکی عمل نمی‌کند؛ در واقع برخلاف شبکه بانکی باید کارمزد ۳ درصدی دریافت کنیم و این برخلاف شبکه نظام بانکی عمومی است که همین مساله موجب کندی سرعت رشد می‌شود.

صداقت در ادامه خاطر نشان کرد که در سیستم پرداخت خرد، اگر از فردی به دلیل ۱۰۰ تومان تراکنش کارمزد دریافت شود کمی عجیب است؛ اما شرکت‌های این حوزه باید این میزان کارمزد را دریافت کنند.

محمد نژاد صداقت در ادامه صحبت‌های خود  در رابطه با فین تک گفت:

این فعال حوزه پرداخت الکترونیک در خصوص مشارکت در رویداد فین تک بیان داشت: هدف این است که ایستایی و حالت رکود خدمات پایه‌ای متعادل شود. البته این رویدادها دچار آسیب‌هایی شده است؛ چراکه تعداد بالای رویدادهای فین تکی موجب کاهش کیفیت شده و کار به جایی رسیده است که شرکت کنندگان تنها به آن نگاه اقتصادی کوتاه مدت دارند؛ بنابراین باید در نحوه برگزاری این رویدادها بازنگری شود.

محمد نژاد صداقت در رابطه با رویداد فین تک فست گفت:

این رویداد برای این برگزار نمی‌شود که بگوییم هستیم؛ بلکه باید از آن بهره برداری کنیم و چیزی که بهره برداری کافی نیست. باید بحث های نوآورانه داشته باشیم.

صداقت در پاسخ به این سوال که برای افزایش کیفیت رویدا‌د  فین تک فست، چه راهکارهایی ارائه شده است، بیان داشت:

ما یکسری تمهیدات برای این دوره در نظر گرفته‌ایم تا مشکل خاصی به وجود نیاید. در این دوره از رویداد فین تک فست اعلام کرده‌ایم که به میزانی که قصد هزینه برای برنده‌‎ها داریم، ۵۰ درصد را بصورت نقدی پرداخت می کنیم و ۵۰ درصد باقیمانده را در مرکز تامین می‌کنیم تا این مساله دنباله دارتر باشد؛ البته سال آینده مدل این رویداد ارتقا داده می‌شود تا حرکت بلند مدت‌تری صورت گیرد تا شرکت کنندگان تنها به دنبال جایزه نباشند و بتوانند محصولات خود را اجرایی کنند‌

محمد نژاد صدافت در رابطه با ورود بانک‌های بسیار زیادی به حوزه فین تک همچون پاساگاد، ملت و.. به حوزه فین تک گفت:

حوزه فین تک، دارای ایده‌های محدودی است؛ اما اجرایی شدن آن‌ها کار سختی است و مهمترین مسئله، اجرایی کردن یک محصول است. یکسری ایده ها تکراری است و یا شباهت بین ایده‌ها بسیار زیاد است. شاید علت این مساله بسته بودن فضای رقابتی کشور باشد. همچنین قوانین بالادستی اجازه نمی‌دهد فضا باز شود.

نژاد صداقت در ادامه صحبت‌های خود گفت:

وقتی شبکه بانکی بدون کارمزد وجود دارد راه انداختن شبکه ای با کارمزد مشکلاتی دارد و بعد از آن وقتی شبکه بانکی بدون کارمزد دارید که ورود به عددهای خرد برای آن جذاب نیست، موجب می شود برای افزایش درآمد و یا افزودن نقاط تماس مشتری با خودشان وارد این حوزه شوند. در واقع حتی ایده‌های این چنینی برای بانک‌ها جذابیتی ندارد. برای همین ایده‌های از این دست در بازار نمی توانند موفق باشند. به همین خاطر زنجیره شکل گرفته درست نیست و کسی حاضر نیست برای آنها هزینه کند. ما از علاقه مندان می‌خواهیم که ایده‌های پرکاربرد و همراه با سود بالا را در نظر بگیرند که قابلیت اجرایی شدن بالایی داشته باشد.

محمد نژاد صداقت در پایان، در رابطه با تیم‌های برنده در رویداد فین تک فست و حمایت از آنها بیان داشت:

اگر تیمی در این رویداد موفق شود و به شتابدهنده شرکت فناپ با نام تریگ آپ بپیوندد از آن تیم حمایت مالی ویژه می‌شود تا بتواند ایده خود را اجرایی کند.

با تشکر از محمد نژاد صداقت که وقت خود را برای این مصاحبه در اختیار ما قرار داد.

.

تهیه و گردآوری: تکرا

نوشته گفتگو اختصاصی تکرا با محمد نژاد صداقت؛ حوزه پرداخت الکترونیک خرد، قانونی ندارد! اولین بار در تکرا - اخبار روز تکنولوژی پدیدار شد.