یکی از مشهورترین داستان‌های تاریخ فناوری به سال ۱۹۴۷ و کامپیوتر Harvard Mark II بازمی‌گردد؛ زمانی که مهندسان برای پیدا کردن علت یک اختلال، شب‌پره‌ای را درون دستگاه پیدا کردند. این اتفاق بعدها به نمادی ماندگار برای مفهوم «باگ» در دنیای کامپیوتر تبدیل شد.

در ۹ سپتامبر ۱۹۴۷، تیمی از مهندسان هنگام کار با کامپیوتر Harvard Mark II با مشکلی در عملکرد دستگاه مواجه شدند. بررسی اجزای سیستم نشان داد یک شب‌پره میان رله‌های کامپیوتر گیر کرده و باعث ایجاد اختلال شده است.

مهندسان پس از خارج‌کردن حشره، آن را به دفتر ثبت وقایع دستگاه چسباندند و در کنار آن نوشتند: «نخستین مورد واقعی پیداشدن یک باگ». همین یادداشت بعدها به یکی از معروف‌ترین اسناد تاریخ رایانش تبدیل شد. صفحه مذکور اکنون در مجموعه موزه ملی تاریخ آمریکا وابسته به مؤسسه اسمیتسونین نگهداری می‌شود.

آیا واژه «باگ» از همان شب‌پره آمد؟

با وجود شهرت این داستان، شب‌پره Harvard Mark II منشأ اصطلاح باگ نبود. این واژه سال‌ها پیش از ورود کامپیوترها به زندگی روزمره برای توصیف نقص‌ها و مشکلات فنی استفاده می‌شد.

برای نمونه، توماس ادیسون در دهه ۱۸۷۰ از واژه «Bug» برای اشاره به ایرادهای موجود در مدارهای الکتریکی استفاده کرده بود. مهندسان نیز پیش از ماجرای Mark II، این اصطلاح را برای بیان مشکلات فنی به کار می‌بردند.

بنابراین، اتفاق سال ۱۹۴۷ در واقع نخستین استفاده از واژه «باگ» نبود؛ بلکه یکی از معدود مواردی بود که یک باگ به معنای واقعی کلمه یک حشره بود و همین موضوع باعث ماندگاری داستان آن شد.

نقش گریس هاپر در مشهورشدن ماجرای باگ

گریس هاپر، ریاضی‌دان و برنامه‌نویسی که در پروژه Harvard Mark II حضور داشت، بعدها ماجرای این شب‌پره را در سخنرانی‌های خود بارها روایت کرد. نقل این داستان به گسترش شهرت آن و ماندگارشدن ارتباط میان واژه‌های «باگ» و «دیباگ» در فرهنگ فناوری کمک کرد.

با این حال، روایت رایجی که گریس هاپر را شخصاً به‌عنوان فردی که حشره را پیدا کرده معرفی می‌کند، دقیق نیست. دفترچه‌ای که شب‌پره در آن ثبت شده بود نیز ظاهراً دفتر شخصی هاپر نبود. بنابراین بهتر است نقش او را در رواج و مشهورشدن این داستان بدانیم، نه لزوماً کشف خود حشره.

دیباگ از یک شب‌پره به یک مفهوم کلیدی تبدیل شد

امروزه دیباگ (Debug) به فرایند شناسایی، بررسی و برطرف‌کردن خطاها در نرم‌افزار یا سیستم‌های کامپیوتری گفته می‌شود و یکی از پرکاربردترین اصطلاحات دنیای فناوری است.

داستان Harvard Mark II نشان می‌دهد که اگرچه مفهوم «باگ» سال‌ها پیش از آن وجود داشت، یک شب‌پره گرفتار در رله‌های یک کامپیوتر قدیمی توانست این اصطلاح را به یکی از ماندگارترین داستان‌های تاریخ فناوری تبدیل کند.

بر اساس گزارش جدید یک محقق حوزه امنیتی باگ موجود در مرورگر سافاری شرکت اپل می‌تواند جهت سرقت یا نفوذ در فایل‌های ذخیره شده روی دستگاه‌‌های مجهز به سیستم‌عامل‌های iOS و macOS مورد سوء استفاده هکرها قرار گیرد.

پاول وایلسیال؛ بنیان‌گذار شرکت لهستانی فعال در حوزه امنیت موسوم به REDTEAM.PL پیش‌تر در ماه آوریل برای نخستین بار به وجود این باگ پی برد و موضوع را به اپل گزارش داد. با این‌حال پس از اعلام تصمیم غول کوپرتینویی مبنی بر به تعویق انداختن انتشار پچ مربوط به این باگ تا بهار سال 2021 آقای وایلسیال نیز تصمیم گرفت تا یافته‌های خود را با عموم کاربران به اشتراک بگذارد. وی در پست وبلاگی اخیرا منتشر شده خود توضیح می‌دهد که این باگ در قسمت Web Share API مرورگر سافاری رویت شده است. Web Share API یک استاندارد جدید وب است که امکان اشتراک‌گذاری متون، لینک‌ها، فایل‌ها و سایر اشکال محتوا میان مرورگرهای مختلف را فراهم می‌کند.

باگ موجود در مرورگر سافاری می‌تواند جهت سرقت اطلاعات محلی از دستگاه‌های مجهز به سیستم‌عامل‌های iOS و macOS مورد استفاده قرار گیرد

مرورگر اپل به کاربران امکان می‌دهد تا فایل‌هایی که به‌صورت محلی روی دستگاه‌های iOS و macOS آن‌ها ذخیره شده‌اند را به اشتراک بگذارند. با این‌حال مشخصه مذکور می‌تواند از سوی وبسایت‌های مخرب مورد سوء استفاده قرار گیرد. این سایت‌ها همزمان با تلاش کاربر جهت اشتراک‌گذاری مقاله یا سایر محتویات آنلاین از طریق مرورگر سافاری اقدام به سرقت مخفیانه فایل‌ها می‌کنند.

Web Share API در مرورگر سافاری

آقای وایلسیال برای اثبات این ادعا ویدیویی را در پست وبلاگی خود منتشر کرد. این ویدیو نحوه استفاده از باگ موجود در Web Share API جهت سرقت پرونده‌ها، پسوردها و پایگاه داده سوابق وبگردی کاربر در مرورگر سافاری را نمایش می‌دهد. به گفته آقای وایسیال این باگ “مشکلی بسیار جدی” به‌شمار نمی‌رود؛ زیرا لو رفتن فایل‌های محلی مستلزم تعامل میان کاربر و مهندسی اجتماعی پیچیده برای فریب دادن مخاطب است. وی همچنین خاطرنشان کرد که هکرهای مهاجم به آسانی می‌توانند فایل‌های اشتراک‌‌گذاری شده را از دید کاربران مخفی نمایند.

باگ موجود در Web Share API یقینا نگران‌کننده است؛ اما واکنش اپل نسبت به گزارش آقای وایلسیال نیز به‌مراتب نگران‌کننده‌تر به‌نظر می‌رسد. محققان امنیتی معمولا پیش از افشای عمومی یافته‌های خود برای رفع آن‌ها فرصتی 90 روزه را در اختیار شرکت‌ها قرار می‌دهند. اما اپل با موکول نمودن حل این مشکل به بهار سال آینده پاول وایلسیال را وادار به افشای عمومی این آسیب‌پذیری نمود. این کارشناس امنیتی خاطرنشان کرد که ورژن‌های 13.4.1 و 13.6 از سیستم‌عامل iOS، پلتفرم macOS Mojave 10.14.16 با مرورگر سافاری نسخه 13.1 و macOS Catalina 10.15.5 با نسخه 13.1.1 مرورگر سافاری همگی تحت تاثیر این باگ قرار دارند و در حال حاضر رفع این مشکل به هیچ عنوان امکان‌پذیر نیست.

کارشناسان امیدوارند که آقای وایلسیال با افشای یافته‌های خود بتواند اپل را نسبت به رفع باگ اخیر و سایر اشکالات کشف شده توسط سایر محققان امنیتی ترغیب نماید.

نوشته باگ‌ موجود در مرورگر سافاری امکان سرقت اطلاعات هارد درایو توسط هکرها را فراهم می‌کند اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.