سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟

همواره سطح ارائه خدمات به مشتریان در فروشگاه‌های بزرگ مانند دیجی‌کالا با سایر فروشگاه‌های اینترنتی در کشور یا سراسر جهان تفاوت چشمگیری دارد. در واقع همین تفاوت‌هاست که شرکت‌هایی مانند آمازون و دیجی‌کالا را به سطح فعلی‌شان رسانده و در ماه میلیون‌ها نفر از خدمات این فروشگاه‌ها استفاده می‌کنند.

یکی از برجسته‌ترین خدمات فروشگاه دیجی‌کالا، مرجوعی بدون قید و شرط کالای فروخته شده تا 7 روز پس از خرید است. خدمتی که از استانداردهای تعهدات الزامی قانون تجارت الکترونیک در ایران نیز فراتر رفته و برای آسایش راحتی خرید اینترنتی به مشتریان ارائه می‌شود.

قوانین مرجوعی کالا در دیجی‌کالا مشخص است، از زمانی که کالا به دست شما می‌رسد 7 روز (با اکانت دیجی‌پلاس تا 30 روز) فرصت دارید به دلیل خرابی، عدم تطابق کالا با مشخصات یا به دلایل سلیقه‌ای، کالا را به شکل صحیح، در بسته‌بندی خود، همراه با برچسب دیجی‌کالا و کد مرجوعی، بازگردانید. حتی برای اینکار نیازی نیست از منزل خارج شوید بلکه با ثبت درخواست مرجوعی، زمانی تعیین می‌گردد و نیروهای دیجی‌کالا به درب منزل آمده و کالا را پس می‌گیرند.

پیش از آنکه به طور دقیق‌تر به فرایند مرجوعی کالا در دیجی‌کالا بپردازیم، بهتر است نگاهی به کالاهایی داشته‌ باشیم که قابلیت مرجوع شدن داشته باشند. بسیاری از کاربران دیجی‌کالا به طور دقیق نمی‌دانند که چه کالاهایی را می‌توانند مرجوع کنند؟ یا اینکه شرایط مرجوع شدن محصولات چیست؟

قوانین مرجوع کردن محصولات در دیجی‌کالا

دیجی‌کالا مانند تمامی فروشگاه‌های اینترنتی بزرگ در دنیا، قوانین مشخصی برای بازگرداندن کالاها دارد. البته این قوانین کاملا شفاف و واضح هستند، کاملا طبیعی است که کاربران نتوانند برخی محصولات در گروه‌های حساس را بازگردانند یا آنکه یک کالا پس از استفاده و آسیب وارد شدن به آن، امکان بازگشت داشته باشد. به هر شکل، سیستم بازگشت محصولات در دیجی‌کالا تا حد زیادی بر روی اعتماد متقابل با مشتریان بنا شده و اصل صداقت در این رویه، حرف اول را می‌زند.

چه کالاهایی‌ را می‌توان مرجوع کرد؟

تقریبا تمامی اجناس خریداری شده از دیجی‌کالا را می‌توان مرجوع کرد، تنها محصولات چندین گروه حساس این قابلیت را ندارند، محصولات حساسیت محور و محصولاتی که حساسیت بهداشتی دارند، مانند لوازم آرایشی و بهداشتی، خوراکی‌ها و لباس‌ زیر، در صورت باز شدن پلمپ امکان بازگشت ندارند. همچنین محصولاتی که نیاز به نصب دارند، مانند لوازم خانگی، اگر توسط نمایندگی‌های غیرمجاز نصب و راه‌اندازی شوند، از شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش دیجی‌کالا خارج شده و دیگر قابل بازگشت نیستند.

گل طبیعی از دیگر اجناسی است که امکان مرجوعی ندارد، مشتری باید در هنگام دریافت تمامی موارد شامل سلامت و مشخصات ظاهری را بررسی نماید، پس از تحویل گل طبیعی، دیگر امکان مرجوع کردن آن وجود ندارد. کارت هدیه دیجی‌کالا نیز امکان مرجوع شدن ندارد.

تا چه زمانی می‌توان برای مرجوع کردن اجناس در دیجی‌کالا اقدام کرد؟

از نظر زمانی برای ثبت درخواست مرجوعی چند محدودیت وجود دارد، اگر کالایی که دریافت کرده‌اید به هر شکل آسیب دیده یا خراب باشد، تنها 24 ساعت زمان دارید تا برای ثبت درخواست مرجوعی کالا اقدام کنید. به جز این مورد، اگر به هر دلیل دیگری می‌خواهید کالا را بازگردانید، برای مشتریان عادی تا 7 روز و برای مشتریان پلاس، تا 30 روز امکان ثبت درخواست مرجوعی وجود دارد.

شرایط مرجوع کردن کالا چیست؟

کالایی که قصد بازگرداندن آن را دارید، باید به همراه تمامی اقلام همراه مانند کارت گارانتی، بیمه و… در جعبه به شکل اولیه قرار دهید، برچسب دیجی‌کالا و شماره سفارش یا شماره درخواست مرجوعی نیز باید همراه جعبه فرستاده شود. جعبه اولیه کالا و اقلام همراه آن باید همانند شرایط اولیه زمان تحویل کالا باشند و وجود آسیب، پارگی یا نوشته و برچسب اضافی بر روی کالا و جعبه آن قابل قبول نیست.

کفش و پوشاک نیز باید در شرایط اولیه و نو باشند، نباید هیچگونه آثار استفاده مانند لک، رنگ پریدگی یا بوی عطر و بدن بر روی کالا وجود داشته باشد. تگ برند، دکمه و سایر ملحقات کالا نیز جدا نشده باشد.

در مورد تلفن همراه، اگر کالا ایرادی داشته باشد باید طی 24 ساعت درخواست مرجوعی ثبت شود، همچنین بازگشت تلفن همراه به دلایل سلیقه‌ای تنها پیش از رجیستری (ثبت در سامانه همتا) گوشی امکان پذیر است.

هزینه مرجوعی محصول بر عهده دیجی‌کالا 

طبق قوانین تجارت الکترونیکی ایران، هزینه مرجوعی کالا بر عهده مشتری است، اما دیجی‌کالا در راستای حمایت از مشتریان این هزینه را تقبل می‌کند. در دیجی‌کالا به طور میانگین ماهیانه یک میلیارد تومان هزینه حمل و نقل کالاهای مرجوعی می‌شود، همچنین بازپس‌گیری کالاها بدون قید و شرط نیز ماهیانه 2 میلیارد تومان برای این فروشگاه اینترنتی هزینه خواهد داشت اما دیجی‌کالا نسبت به مشتریان خود تعهد دارد و عدم دریافت هزینه بازپس‌گیری کالا را وظیفه خود می‌داند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید: آیا دیجی‌کالا جنس تقلبی می‌فروشد؟!

رضایت مشتریان از سامانه مرجوعی کالا

بر اساس آمارهای مرکز تحقیقات دیجی‌کالا از ابتدای سال 99 تا به امروز، 92 درصد مشتریان از خدمات مرجوعی کالا در دیجی‌کالا رضایت داشتند. همچنین در سال گذشته 2.3 میلیون کالا از مشتریان بازگشت داده شد، بر اساس آمار، 97 درصد کالاهای مرجوعی پذیرفته شده و تنها 3 درصد درخواست‌ها به دلیل معذوریت در پس گرفتن کالاهای بهداشتی رد شده است. دیجی‌کالا اعلام کرده میزان مرجوعی کالاها در حال حاضر برابر با فروش کل کالاهای این فروشگاه در سال 95 است.

از نظر زمانی به طور میانگین 3.5 روز طول می‌کشد تا کالا از مشتری پس‌گرفته شده و پول به حساب وی بازگردانده شود، در بیش از 90 درصد موارد نیز بازگشت پول به حساب مشتری در کمتر از 24 ساعت انجام می‌شود.

اما در خصوص طرح مرجوع شدن کالا سوالاتی وجود دارد که شفاف‌سازی در مورد آن هم برای مشتریان و هم فروشندگان مارکت‌پلیس دیجی‌کالا اهمیت فراوانی داد. سوال این است: روند بازپس‌گیری کالای مرجوعی چگونه است؟ چه اتفاقی برای کالاهای مرجوعی می‌افتد؟ آیا همان کالا دوباره بسته بندی شده و به مشتری دیگر تحویل داده می‌شود؟ یا آنکه اتفاقی دیگر در انتظار کالاهای مرجوعی است؟

روند کلی مرجوعی کالا

محمدکیارسی، مسئول وقت خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در این خصوص این چنین توضیح داده است: روند مرجوعی کالا شامل دو دسته می‌شود، ابتدا کالاهایی که به دست مشتری رسیده و به دلیل وجود ایراد، نقص فنی یا دلایل سلیقه‌ای مرجوع می‌شود، دوم کالاهایی که هنوز به دست مشتری نرسیده و مشتری اقدام به لغو سفارش خود می‌کند.

به گفته کیارسی در حالت اول مشتریان عادی می‌توانند تا 7 روز کالاهای دریافتی را مرجوع کنند، البته با عضویت در سرویس پلاس می‌توانند تا 30 روز نسبت به مرجوع شدن کالا اقدام کنند. ما سرویسی برای ثبت آنلاین مرجوعی داریم که مشتریان می‌توانند از طریق سایت و اپلیکیشن کالاهای خود را مرجوع کنند. پس از این کار، کالا به مرکز بازگشت محصول دیجی‌کالا می‌رود و بررسی کیفی بر روی آن انجام می‌شود. اگر نمونه سالم همان کالا در انبار وجود داشته باشد، به مشتری اعلام شده و در صورت تایید برای وی ارسال می‌شود، درغیر این صورت نیز هزینه کالا عودت داده می‌شود.

اگر کالای مرجوعی سالم باشد؟

مسئول خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در خصوص کالاهای مرجوعی که سالم هستند گفت: در برخی موارد طی پروسه بررسی کیفی کالاهای مرجوعی متوجه می‌شویم که کالا سالم است، در این صورت شرایط به مشتری اعلام می‌شود و در صورت تایید، کالا برای او فرستاده می‌شود. در غیر این صورت هزینه کالا را به حساب مشتری واریز می‌کنیم.

اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان باشد؟

کیارسی در پاسخ به این سوال که کالاهای مرجوعی فروشندگان دیجی‌کالا چه سرنوشتی دارند گفت: اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان دیجی‌کالا باشد و تنها به دلیل سلیقه مشتری بازگشت داده شود، مالکیت کالا در اختیار دیجی‌کالا خواهد بود و هزینه خسارت آن به فروشنده پرداخت می‌شود.

سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا 

در نهایت باید گفت که کالاهای دارای ایراد، مرجوع می‌شوند و مراتب خرابی محصول به تامین کننده آن اعلام خواهد شد اما اگر کالای مرجوعی بدون ایراد باشد یا سلیقه‌ای مرجوع شده باشند، در فروش‌های ویژه اوپن‌باکس OpenBox دیجی‌کالا با قیمتی مناسب و با اعلام شرایط ویژه محصول به فروش می‌رسد، بخش دیگری از این کالاها نیز صرف امور خیریه می‌شوند. برخی از موارد نیز با قیمت پایین‌تر به کارکنان مجموعه دیجی‌کالا فروخته خواهد شد.

بنابراین اطمینان داده شده که کالاهای مرجوعی دوباره به چرخه فروش عمومی و همیشگی دیجی‌کالا باز نمی‌گردد و این‌گونه نیست که یک کالای مرجوع شده دوباره برای شخص دیگری ارسال شود. به‌طور خلاصه یا کالای مرجوعی به تامین کننده آن بازگردانده شده و یا با قیمت کمتر و شرایط خاص فروخته خواهد شد. چیزی شبیه به محصولات ریفربیشد شده در شرکت‌های بزرگ خارجی! نظر شما در این باره چیست؟ آیا شما از روند مرجوعی کالاهای دیجی‌کالا راضی هستید؟ نظرات خودتان را با ما و سایر دوستان‌ در آی‌تی‌رسان به اشتراک بگذارید.

نوشته سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟ اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟

همواره سطح ارائه خدمات به مشتریان در فروشگاه‌های بزرگ مانند دیجی‌کالا با سایر فروشگاه‌های اینترنتی در کشور یا سراسر جهان تفاوت چشمگیری دارد. در واقع همین تفاوت‌هاست که شرکت‌هایی مانند آمازون و دیجی‌کالا را به سطح فعلی‌شان رسانده و در ماه میلیون‌ها نفر از خدمات این فروشگاه‌ها استفاده می‌کنند.

یکی از برجسته‌ترین خدمات فروشگاه دیجی‌کالا، مرجوعی بدون قید و شرط کالای فروخته شده تا 7 روز پس از خرید است. خدمتی که از استانداردهای تعهدات الزامی قانون تجارت الکترونیک در ایران نیز فراتر رفته و برای آسایش راحتی خرید اینترنتی به مشتریان ارائه می‌شود.

قوانین مرجوعی کالا در دیجی‌کالا مشخص است، از زمانی که کالا به دست شما می‌رسد 7 روز (با اکانت دیجی‌پلاس تا 30 روز) فرصت دارید به دلیل خرابی، عدم تطابق کالا با مشخصات یا به دلایل سلیقه‌ای، کالا را به شکل صحیح، در بسته‌بندی خود، همراه با برچسب دیجی‌کالا و کد مرجوعی، بازگردانید. حتی برای اینکار نیازی نیست از منزل خارج شوید بلکه با ثبت درخواست مرجوعی، زمانی تعیین می‌گردد و نیروهای دیجی‌کالا به درب منزل آمده و کالا را پس می‌گیرند.

پیش از آنکه به طور دقیق‌تر به فرایند مرجوعی کالا در دیجی‌کالا بپردازیم، بهتر است نگاهی به کالاهایی داشته‌ باشیم که قابلیت مرجوع شدن داشته باشند. بسیاری از کاربران دیجی‌کالا به طور دقیق نمی‌دانند که چه کالاهایی را می‌توانند مرجوع کنند؟ یا اینکه شرایط مرجوع شدن محصولات چیست؟

قوانین مرجوع کردن محصولات در دیجی‌کالا

دیجی‌کالا مانند تمامی فروشگاه‌های اینترنتی بزرگ در دنیا، قوانین مشخصی برای بازگرداندن کالاها دارد. البته این قوانین کاملا شفاف و واضح هستند، کاملا طبیعی است که کاربران نتوانند برخی محصولات در گروه‌های حساس را بازگردانند یا آنکه یک کالا پس از استفاده و آسیب وارد شدن به آن، امکان بازگشت داشته باشد. به هر شکل، سیستم بازگشت محصولات در دیجی‌کالا تا حد زیادی بر روی اعتماد متقابل با مشتریان بنا شده و اصل صداقت در این رویه، حرف اول را می‌زند.

چه کالاهایی‌ را می‌توان مرجوع کرد؟

تقریبا تمامی اجناس خریداری شده از دیجی‌کالا را می‌توان مرجوع کرد، تنها محصولات چندین گروه حساس این قابلیت را ندارند، محصولات حساسیت محور و محصولاتی که حساسیت بهداشتی دارند، مانند لوازم آرایشی و بهداشتی، خوراکی‌ها و لباس‌ زیر، در صورت باز شدن پلمپ امکان بازگشت ندارند. همچنین محصولاتی که نیاز به نصب دارند، مانند لوازم خانگی، اگر توسط نمایندگی‌های غیرمجاز نصب و راه‌اندازی شوند، از شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش دیجی‌کالا خارج شده و دیگر قابل بازگشت نیستند.

گل طبیعی از دیگر اجناسی است که امکان مرجوعی ندارد، مشتری باید در هنگام دریافت تمامی موارد شامل سلامت و مشخصات ظاهری را بررسی نماید، پس از تحویل گل طبیعی، دیگر امکان مرجوع کردن آن وجود ندارد. کارت هدیه دیجی‌کالا نیز امکان مرجوع شدن ندارد.

تا چه زمانی می‌توان برای مرجوع کردن اجناس در دیجی‌کالا اقدام کرد؟

از نظر زمانی برای ثبت درخواست مرجوعی چند محدودیت وجود دارد، اگر کالایی که دریافت کرده‌اید به هر شکل آسیب دیده یا خراب باشد، تنها 24 ساعت زمان دارید تا برای ثبت درخواست مرجوعی کالا اقدام کنید. به جز این مورد، اگر به هر دلیل دیگری می‌خواهید کالا را بازگردانید، برای مشتریان عادی تا 7 روز و برای مشتریان پلاس، تا 30 روز امکان ثبت درخواست مرجوعی وجود دارد.

شرایط مرجوع کردن کالا چیست؟

کالایی که قصد بازگرداندن آن را دارید، باید به همراه تمامی اقلام همراه مانند کارت گارانتی، بیمه و… در جعبه به شکل اولیه قرار دهید، برچسب دیجی‌کالا و شماره سفارش یا شماره درخواست مرجوعی نیز باید همراه جعبه فرستاده شود. جعبه اولیه کالا و اقلام همراه آن باید همانند شرایط اولیه زمان تحویل کالا باشند و وجود آسیب، پارگی یا نوشته و برچسب اضافی بر روی کالا و جعبه آن قابل قبول نیست.

کفش و پوشاک نیز باید در شرایط اولیه و نو باشند، نباید هیچگونه آثار استفاده مانند لک، رنگ پریدگی یا بوی عطر و بدن بر روی کالا وجود داشته باشد. تگ برند، دکمه و سایر ملحقات کالا نیز جدا نشده باشد.

در مورد تلفن همراه، اگر کالا ایرادی داشته باشد باید طی 24 ساعت درخواست مرجوعی ثبت شود، همچنین بازگشت تلفن همراه به دلایل سلیقه‌ای تنها پیش از رجیستری (ثبت در سامانه همتا) گوشی امکان پذیر است.

هزینه مرجوعی محصول بر عهده دیجی‌کالا 

طبق قوانین تجارت الکترونیکی ایران، هزینه مرجوعی کالا بر عهده مشتری است، اما دیجی‌کالا در راستای حمایت از مشتریان این هزینه را تقبل می‌کند. در دیجی‌کالا به طور میانگین ماهیانه یک میلیارد تومان هزینه حمل و نقل کالاهای مرجوعی می‌شود، همچنین بازپس‌گیری کالاها بدون قید و شرط نیز ماهیانه 2 میلیارد تومان برای این فروشگاه اینترنتی هزینه خواهد داشت اما دیجی‌کالا نسبت به مشتریان خود تعهد دارد و عدم دریافت هزینه بازپس‌گیری کالا را وظیفه خود می‌داند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید: آیا دیجی‌کالا جنس تقلبی می‌فروشد؟!

رضایت مشتریان از سامانه مرجوعی کالا

بر اساس آمارهای مرکز تحقیقات دیجی‌کالا از ابتدای سال 99 تا به امروز، 92 درصد مشتریان از خدمات مرجوعی کالا در دیجی‌کالا رضایت داشتند. همچنین در سال گذشته 2.3 میلیون کالا از مشتریان بازگشت داده شد، بر اساس آمار، 97 درصد کالاهای مرجوعی پذیرفته شده و تنها 3 درصد درخواست‌ها به دلیل معذوریت در پس گرفتن کالاهای بهداشتی رد شده است. دیجی‌کالا اعلام کرده میزان مرجوعی کالاها در حال حاضر برابر با فروش کل کالاهای این فروشگاه در سال 95 است.

از نظر زمانی به طور میانگین 3.5 روز طول می‌کشد تا کالا از مشتری پس‌گرفته شده و پول به حساب وی بازگردانده شود، در بیش از 90 درصد موارد نیز بازگشت پول به حساب مشتری در کمتر از 24 ساعت انجام می‌شود.

اما در خصوص طرح مرجوع شدن کالا سوالاتی وجود دارد که شفاف‌سازی در مورد آن هم برای مشتریان و هم فروشندگان مارکت‌پلیس دیجی‌کالا اهمیت فراوانی داد. سوال این است: روند بازپس‌گیری کالای مرجوعی چگونه است؟ چه اتفاقی برای کالاهای مرجوعی می‌افتد؟ آیا همان کالا دوباره بسته بندی شده و به مشتری دیگر تحویل داده می‌شود؟ یا آنکه اتفاقی دیگر در انتظار کالاهای مرجوعی است؟

روند کلی مرجوعی کالا

محمدکیارسی، مسئول وقت خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در این خصوص این چنین توضیح داده است: روند مرجوعی کالا شامل دو دسته می‌شود، ابتدا کالاهایی که به دست مشتری رسیده و به دلیل وجود ایراد، نقص فنی یا دلایل سلیقه‌ای مرجوع می‌شود، دوم کالاهایی که هنوز به دست مشتری نرسیده و مشتری اقدام به لغو سفارش خود می‌کند.

به گفته کیارسی در حالت اول مشتریان عادی می‌توانند تا 7 روز کالاهای دریافتی را مرجوع کنند، البته با عضویت در سرویس پلاس می‌توانند تا 30 روز نسبت به مرجوع شدن کالا اقدام کنند. ما سرویسی برای ثبت آنلاین مرجوعی داریم که مشتریان می‌توانند از طریق سایت و اپلیکیشن کالاهای خود را مرجوع کنند. پس از این کار، کالا به مرکز بازگشت محصول دیجی‌کالا می‌رود و بررسی کیفی بر روی آن انجام می‌شود. اگر نمونه سالم همان کالا در انبار وجود داشته باشد، به مشتری اعلام شده و در صورت تایید برای وی ارسال می‌شود، درغیر این صورت نیز هزینه کالا عودت داده می‌شود.

اگر کالای مرجوعی سالم باشد؟

مسئول خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در خصوص کالاهای مرجوعی که سالم هستند گفت: در برخی موارد طی پروسه بررسی کیفی کالاهای مرجوعی متوجه می‌شویم که کالا سالم است، در این صورت شرایط به مشتری اعلام می‌شود و در صورت تایید، کالا برای او فرستاده می‌شود. در غیر این صورت هزینه کالا را به حساب مشتری واریز می‌کنیم.

اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان باشد؟

کیارسی در پاسخ به این سوال که کالاهای مرجوعی فروشندگان دیجی‌کالا چه سرنوشتی دارند گفت: اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان دیجی‌کالا باشد و تنها به دلیل سلیقه مشتری بازگشت داده شود، مالکیت کالا در اختیار دیجی‌کالا خواهد بود و هزینه خسارت آن به فروشنده پرداخت می‌شود.

سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا 

در نهایت باید گفت که کالاهای دارای ایراد، مرجوع می‌شوند و مراتب خرابی محصول به تامین کننده آن اعلام خواهد شد اما اگر کالای مرجوعی بدون ایراد باشد یا سلیقه‌ای مرجوع شده باشند، در فروش‌های ویژه اوپن‌باکس OpenBox دیجی‌کالا با قیمتی مناسب و با اعلام شرایط ویژه محصول به فروش می‌رسد، بخش دیگری از این کالاها نیز صرف امور خیریه می‌شوند. برخی از موارد نیز با قیمت پایین‌تر به کارکنان مجموعه دیجی‌کالا فروخته خواهد شد.

بنابراین اطمینان داده شده که کالاهای مرجوعی دوباره به چرخه فروش عمومی و همیشگی دیجی‌کالا باز نمی‌گردد و این‌گونه نیست که یک کالای مرجوع شده دوباره برای شخص دیگری ارسال شود. به‌طور خلاصه یا کالای مرجوعی به تامین کننده آن بازگردانده شده و یا با قیمت کمتر و شرایط خاص فروخته خواهد شد. چیزی شبیه به محصولات ریفربیشد شده در شرکت‌های بزرگ خارجی! نظر شما در این باره چیست؟ آیا شما از روند مرجوعی کالاهای دیجی‌کالا راضی هستید؟ نظرات خودتان را با ما و سایر دوستان‌ در آی‌تی‌رسان به اشتراک بگذارید.

نوشته سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟ اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟

همواره سطح ارائه خدمات به مشتریان در فروشگاه‌های بزرگ مانند دیجی‌کالا با سایر فروشگاه‌های اینترنتی در کشور یا سراسر جهان تفاوت چشمگیری دارد. در واقع همین تفاوت‌هاست که شرکت‌هایی مانند آمازون و دیجی‌کالا را به سطح فعلی‌شان رسانده و در ماه میلیون‌ها نفر از خدمات این فروشگاه‌ها استفاده می‌کنند.

یکی از برجسته‌ترین خدمات فروشگاه دیجی‌کالا، مرجوعی بدون قید و شرط کالای فروخته شده تا 7 روز پس از خرید است. خدمتی که از استانداردهای تعهدات الزامی قانون تجارت الکترونیک در ایران نیز فراتر رفته و برای آسایش راحتی خرید اینترنتی به مشتریان ارائه می‌شود.

قوانین مرجوعی کالا در دیجی‌کالا مشخص است، از زمانی که کالا به دست شما می‌رسد 7 روز (با اکانت دیجی‌پلاس تا 30 روز) فرصت دارید به دلیل خرابی، عدم تطابق کالا با مشخصات یا به دلایل سلیقه‌ای، کالا را به شکل صحیح، در بسته‌بندی خود، همراه با برچسب دیجی‌کالا و کد مرجوعی، بازگردانید. حتی برای اینکار نیازی نیست از منزل خارج شوید بلکه با ثبت درخواست مرجوعی، زمانی تعیین می‌گردد و نیروهای دیجی‌کالا به درب منزل آمده و کالا را پس می‌گیرند.

پیش از آنکه به طور دقیق‌تر به فرایند مرجوعی کالا در دیجی‌کالا بپردازیم، بهتر است نگاهی به کالاهایی داشته‌ باشیم که قابلیت مرجوع شدن داشته باشند. بسیاری از کاربران دیجی‌کالا به طور دقیق نمی‌دانند که چه کالاهایی را می‌توانند مرجوع کنند؟ یا اینکه شرایط مرجوع شدن محصولات چیست؟

قوانین مرجوع کردن محصولات در دیجی‌کالا

دیجی‌کالا مانند تمامی فروشگاه‌های اینترنتی بزرگ در دنیا، قوانین مشخصی برای بازگرداندن کالاها دارد. البته این قوانین کاملا شفاف و واضح هستند، کاملا طبیعی است که کاربران نتوانند برخی محصولات در گروه‌های حساس را بازگردانند یا آنکه یک کالا پس از استفاده و آسیب وارد شدن به آن، امکان بازگشت داشته باشد. به هر شکل، سیستم بازگشت محصولات در دیجی‌کالا تا حد زیادی بر روی اعتماد متقابل با مشتریان بنا شده و اصل صداقت در این رویه، حرف اول را می‌زند.

چه کالاهایی‌ را می‌توان مرجوع کرد؟

تقریبا تمامی اجناس خریداری شده از دیجی‌کالا را می‌توان مرجوع کرد، تنها محصولات چندین گروه حساس این قابلیت را ندارند، محصولات حساسیت محور و محصولاتی که حساسیت بهداشتی دارند، مانند لوازم آرایشی و بهداشتی، خوراکی‌ها و لباس‌ زیر، در صورت باز شدن پلمپ امکان بازگشت ندارند. همچنین محصولاتی که نیاز به نصب دارند، مانند لوازم خانگی، اگر توسط نمایندگی‌های غیرمجاز نصب و راه‌اندازی شوند، از شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش دیجی‌کالا خارج شده و دیگر قابل بازگشت نیستند.

گل طبیعی از دیگر اجناسی است که امکان مرجوعی ندارد، مشتری باید در هنگام دریافت تمامی موارد شامل سلامت و مشخصات ظاهری را بررسی نماید، پس از تحویل گل طبیعی، دیگر امکان مرجوع کردن آن وجود ندارد. کارت هدیه دیجی‌کالا نیز امکان مرجوع شدن ندارد.

تا چه زمانی می‌توان برای مرجوع کردن اجناس در دیجی‌کالا اقدام کرد؟

از نظر زمانی برای ثبت درخواست مرجوعی چند محدودیت وجود دارد، اگر کالایی که دریافت کرده‌اید به هر شکل آسیب دیده یا خراب باشد، تنها 24 ساعت زمان دارید تا برای ثبت درخواست مرجوعی کالا اقدام کنید. به جز این مورد، اگر به هر دلیل دیگری می‌خواهید کالا را بازگردانید، برای مشتریان عادی تا 7 روز و برای مشتریان پلاس، تا 30 روز امکان ثبت درخواست مرجوعی وجود دارد.

شرایط مرجوع کردن کالا چیست؟

کالایی که قصد بازگرداندن آن را دارید، باید به همراه تمامی اقلام همراه مانند کارت گارانتی، بیمه و… در جعبه به شکل اولیه قرار دهید، برچسب دیجی‌کالا و شماره سفارش یا شماره درخواست مرجوعی نیز باید همراه جعبه فرستاده شود. جعبه اولیه کالا و اقلام همراه آن باید همانند شرایط اولیه زمان تحویل کالا باشند و وجود آسیب، پارگی یا نوشته و برچسب اضافی بر روی کالا و جعبه آن قابل قبول نیست.

کفش و پوشاک نیز باید در شرایط اولیه و نو باشند، نباید هیچگونه آثار استفاده مانند لک، رنگ پریدگی یا بوی عطر و بدن بر روی کالا وجود داشته باشد. تگ برند، دکمه و سایر ملحقات کالا نیز جدا نشده باشد.

در مورد تلفن همراه، اگر کالا ایرادی داشته باشد باید طی 24 ساعت درخواست مرجوعی ثبت شود، همچنین بازگشت تلفن همراه به دلایل سلیقه‌ای تنها پیش از رجیستری (ثبت در سامانه همتا) گوشی امکان پذیر است.

هزینه مرجوعی محصول بر عهده دیجی‌کالا 

طبق قوانین تجارت الکترونیکی ایران، هزینه مرجوعی کالا بر عهده مشتری است، اما دیجی‌کالا در راستای حمایت از مشتریان این هزینه را تقبل می‌کند. در دیجی‌کالا به طور میانگین ماهیانه یک میلیارد تومان هزینه حمل و نقل کالاهای مرجوعی می‌شود، همچنین بازپس‌گیری کالاها بدون قید و شرط نیز ماهیانه 2 میلیارد تومان برای این فروشگاه اینترنتی هزینه خواهد داشت اما دیجی‌کالا نسبت به مشتریان خود تعهد دارد و عدم دریافت هزینه بازپس‌گیری کالا را وظیفه خود می‌داند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید: آیا دیجی‌کالا جنس تقلبی می‌فروشد؟!

رضایت مشتریان از سامانه مرجوعی کالا

بر اساس آمارهای مرکز تحقیقات دیجی‌کالا از ابتدای سال 99 تا به امروز، 92 درصد مشتریان از خدمات مرجوعی کالا در دیجی‌کالا رضایت داشتند. همچنین در سال گذشته 2.3 میلیون کالا از مشتریان بازگشت داده شد، بر اساس آمار، 97 درصد کالاهای مرجوعی پذیرفته شده و تنها 3 درصد درخواست‌ها به دلیل معذوریت در پس گرفتن کالاهای بهداشتی رد شده است. دیجی‌کالا اعلام کرده میزان مرجوعی کالاها در حال حاضر برابر با فروش کل کالاهای این فروشگاه در سال 95 است.

از نظر زمانی به طور میانگین 3.5 روز طول می‌کشد تا کالا از مشتری پس‌گرفته شده و پول به حساب وی بازگردانده شود، در بیش از 90 درصد موارد نیز بازگشت پول به حساب مشتری در کمتر از 24 ساعت انجام می‌شود.

اما در خصوص طرح مرجوع شدن کالا سوالاتی وجود دارد که شفاف‌سازی در مورد آن هم برای مشتریان و هم فروشندگان مارکت‌پلیس دیجی‌کالا اهمیت فراوانی داد. سوال این است: روند بازپس‌گیری کالای مرجوعی چگونه است؟ چه اتفاقی برای کالاهای مرجوعی می‌افتد؟ آیا همان کالا دوباره بسته بندی شده و به مشتری دیگر تحویل داده می‌شود؟ یا آنکه اتفاقی دیگر در انتظار کالاهای مرجوعی است؟

روند کلی مرجوعی کالا

محمدکیارسی، مسئول وقت خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در این خصوص این چنین توضیح داده است: روند مرجوعی کالا شامل دو دسته می‌شود، ابتدا کالاهایی که به دست مشتری رسیده و به دلیل وجود ایراد، نقص فنی یا دلایل سلیقه‌ای مرجوع می‌شود، دوم کالاهایی که هنوز به دست مشتری نرسیده و مشتری اقدام به لغو سفارش خود می‌کند.

به گفته کیارسی در حالت اول مشتریان عادی می‌توانند تا 7 روز کالاهای دریافتی را مرجوع کنند، البته با عضویت در سرویس پلاس می‌توانند تا 30 روز نسبت به مرجوع شدن کالا اقدام کنند. ما سرویسی برای ثبت آنلاین مرجوعی داریم که مشتریان می‌توانند از طریق سایت و اپلیکیشن کالاهای خود را مرجوع کنند. پس از این کار، کالا به مرکز بازگشت محصول دیجی‌کالا می‌رود و بررسی کیفی بر روی آن انجام می‌شود. اگر نمونه سالم همان کالا در انبار وجود داشته باشد، به مشتری اعلام شده و در صورت تایید برای وی ارسال می‌شود، درغیر این صورت نیز هزینه کالا عودت داده می‌شود.

اگر کالای مرجوعی سالم باشد؟

مسئول خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در خصوص کالاهای مرجوعی که سالم هستند گفت: در برخی موارد طی پروسه بررسی کیفی کالاهای مرجوعی متوجه می‌شویم که کالا سالم است، در این صورت شرایط به مشتری اعلام می‌شود و در صورت تایید، کالا برای او فرستاده می‌شود. در غیر این صورت هزینه کالا را به حساب مشتری واریز می‌کنیم.

اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان باشد؟

کیارسی در پاسخ به این سوال که کالاهای مرجوعی فروشندگان دیجی‌کالا چه سرنوشتی دارند گفت: اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان دیجی‌کالا باشد و تنها به دلیل سلیقه مشتری بازگشت داده شود، مالکیت کالا در اختیار دیجی‌کالا خواهد بود و هزینه خسارت آن به فروشنده پرداخت می‌شود.

سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا 

در نهایت باید گفت که کالاهای دارای ایراد، مرجوع می‌شوند و مراتب خرابی محصول به تامین کننده آن اعلام خواهد شد اما اگر کالای مرجوعی بدون ایراد باشد یا سلیقه‌ای مرجوع شده باشند، در فروش‌های ویژه اوپن‌باکس OpenBox دیجی‌کالا با قیمتی مناسب و با اعلام شرایط ویژه محصول به فروش می‌رسد، بخش دیگری از این کالاها نیز صرف امور خیریه می‌شوند. برخی از موارد نیز با قیمت پایین‌تر به کارکنان مجموعه دیجی‌کالا فروخته خواهد شد.

بنابراین اطمینان داده شده که کالاهای مرجوعی دوباره به چرخه فروش عمومی و همیشگی دیجی‌کالا باز نمی‌گردد و این‌گونه نیست که یک کالای مرجوع شده دوباره برای شخص دیگری ارسال شود. به‌طور خلاصه یا کالای مرجوعی به تامین کننده آن بازگردانده شده و یا با قیمت کمتر و شرایط خاص فروخته خواهد شد. چیزی شبیه به محصولات ریفربیشد شده در شرکت‌های بزرگ خارجی! نظر شما در این باره چیست؟ آیا شما از روند مرجوعی کالاهای دیجی‌کالا راضی هستید؟ نظرات خودتان را با ما و سایر دوستان‌ در آی‌تی‌رسان به اشتراک بگذارید.

نوشته سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟ اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟

همواره سطح ارائه خدمات به مشتریان در فروشگاه‌های بزرگ مانند دیجی‌کالا با سایر فروشگاه‌های اینترنتی در کشور یا سراسر جهان تفاوت چشمگیری دارد. در واقع همین تفاوت‌هاست که شرکت‌هایی مانند آمازون و دیجی‌کالا را به سطح فعلی‌شان رسانده و در ماه میلیون‌ها نفر از خدمات این فروشگاه‌ها استفاده می‌کنند.

یکی از برجسته‌ترین خدمات فروشگاه دیجی‌کالا، مرجوعی بدون قید و شرط کالای فروخته شده تا 7 روز پس از خرید است. خدمتی که از استانداردهای تعهدات الزامی قانون تجارت الکترونیک در ایران نیز فراتر رفته و برای آسایش راحتی خرید اینترنتی به مشتریان ارائه می‌شود.

قوانین مرجوعی کالا در دیجی‌کالا مشخص است، از زمانی که کالا به دست شما می‌رسد 7 روز (با اکانت دیجی‌پلاس تا 30 روز) فرصت دارید به دلیل خرابی، عدم تطابق کالا با مشخصات یا به دلایل سلیقه‌ای، کالا را به شکل صحیح، در بسته‌بندی خود، همراه با برچسب دیجی‌کالا و کد مرجوعی، بازگردانید. حتی برای اینکار نیازی نیست از منزل خارج شوید بلکه با ثبت درخواست مرجوعی، زمانی تعیین می‌گردد و نیروهای دیجی‌کالا به درب منزل آمده و کالا را پس می‌گیرند.

پیش از آنکه به طور دقیق‌تر به فرایند مرجوعی کالا در دیجی‌کالا بپردازیم، بهتر است نگاهی به کالاهایی داشته‌ باشیم که قابلیت مرجوع شدن داشته باشند. بسیاری از کاربران دیجی‌کالا به طور دقیق نمی‌دانند که چه کالاهایی را می‌توانند مرجوع کنند؟ یا اینکه شرایط مرجوع شدن محصولات چیست؟

قوانین مرجوع کردن محصولات در دیجی‌کالا

دیجی‌کالا مانند تمامی فروشگاه‌های اینترنتی بزرگ در دنیا، قوانین مشخصی برای بازگرداندن کالاها دارد. البته این قوانین کاملا شفاف و واضح هستند، کاملا طبیعی است که کاربران نتوانند برخی محصولات در گروه‌های حساس را بازگردانند یا آنکه یک کالا پس از استفاده و آسیب وارد شدن به آن، امکان بازگشت داشته باشد. به هر شکل، سیستم بازگشت محصولات در دیجی‌کالا تا حد زیادی بر روی اعتماد متقابل با مشتریان بنا شده و اصل صداقت در این رویه، حرف اول را می‌زند.

چه کالاهایی‌ را می‌توان مرجوع کرد؟

تقریبا تمامی اجناس خریداری شده از دیجی‌کالا را می‌توان مرجوع کرد، تنها محصولات چندین گروه حساس این قابلیت را ندارند، محصولات حساسیت محور و محصولاتی که حساسیت بهداشتی دارند، مانند لوازم آرایشی و بهداشتی، خوراکی‌ها و لباس‌ زیر، در صورت باز شدن پلمپ امکان بازگشت ندارند. همچنین محصولاتی که نیاز به نصب دارند، مانند لوازم خانگی، اگر توسط نمایندگی‌های غیرمجاز نصب و راه‌اندازی شوند، از شرایط گارانتی و خدمات پس از فروش دیجی‌کالا خارج شده و دیگر قابل بازگشت نیستند.

گل طبیعی از دیگر اجناسی است که امکان مرجوعی ندارد، مشتری باید در هنگام دریافت تمامی موارد شامل سلامت و مشخصات ظاهری را بررسی نماید، پس از تحویل گل طبیعی، دیگر امکان مرجوع کردن آن وجود ندارد. کارت هدیه دیجی‌کالا نیز امکان مرجوع شدن ندارد.

تا چه زمانی می‌توان برای مرجوع کردن اجناس در دیجی‌کالا اقدام کرد؟

از نظر زمانی برای ثبت درخواست مرجوعی چند محدودیت وجود دارد، اگر کالایی که دریافت کرده‌اید به هر شکل آسیب دیده یا خراب باشد، تنها 24 ساعت زمان دارید تا برای ثبت درخواست مرجوعی کالا اقدام کنید. به جز این مورد، اگر به هر دلیل دیگری می‌خواهید کالا را بازگردانید، برای مشتریان عادی تا 7 روز و برای مشتریان پلاس، تا 30 روز امکان ثبت درخواست مرجوعی وجود دارد.

شرایط مرجوع کردن کالا چیست؟

کالایی که قصد بازگرداندن آن را دارید، باید به همراه تمامی اقلام همراه مانند کارت گارانتی، بیمه و… در جعبه به شکل اولیه قرار دهید، برچسب دیجی‌کالا و شماره سفارش یا شماره درخواست مرجوعی نیز باید همراه جعبه فرستاده شود. جعبه اولیه کالا و اقلام همراه آن باید همانند شرایط اولیه زمان تحویل کالا باشند و وجود آسیب، پارگی یا نوشته و برچسب اضافی بر روی کالا و جعبه آن قابل قبول نیست.

کفش و پوشاک نیز باید در شرایط اولیه و نو باشند، نباید هیچگونه آثار استفاده مانند لک، رنگ پریدگی یا بوی عطر و بدن بر روی کالا وجود داشته باشد. تگ برند، دکمه و سایر ملحقات کالا نیز جدا نشده باشد.

در مورد تلفن همراه، اگر کالا ایرادی داشته باشد باید طی 24 ساعت درخواست مرجوعی ثبت شود، همچنین بازگشت تلفن همراه به دلایل سلیقه‌ای تنها پیش از رجیستری (ثبت در سامانه همتا) گوشی امکان پذیر است.

هزینه مرجوعی محصول بر عهده دیجی‌کالا 

طبق قوانین تجارت الکترونیکی ایران، هزینه مرجوعی کالا بر عهده مشتری است، اما دیجی‌کالا در راستای حمایت از مشتریان این هزینه را تقبل می‌کند. در دیجی‌کالا به طور میانگین ماهیانه یک میلیارد تومان هزینه حمل و نقل کالاهای مرجوعی می‌شود، همچنین بازپس‌گیری کالاها بدون قید و شرط نیز ماهیانه 2 میلیارد تومان برای این فروشگاه اینترنتی هزینه خواهد داشت اما دیجی‌کالا نسبت به مشتریان خود تعهد دارد و عدم دریافت هزینه بازپس‌گیری کالا را وظیفه خود می‌داند.

این مطلب را نیز مطالعه کنید: آیا دیجی‌کالا جنس تقلبی می‌فروشد؟!

رضایت مشتریان از سامانه مرجوعی کالا

بر اساس آمارهای مرکز تحقیقات دیجی‌کالا از ابتدای سال 99 تا به امروز، 92 درصد مشتریان از خدمات مرجوعی کالا در دیجی‌کالا رضایت داشتند. همچنین در سال گذشته 2.3 میلیون کالا از مشتریان بازگشت داده شد، بر اساس آمار، 97 درصد کالاهای مرجوعی پذیرفته شده و تنها 3 درصد درخواست‌ها به دلیل معذوریت در پس گرفتن کالاهای بهداشتی رد شده است. دیجی‌کالا اعلام کرده میزان مرجوعی کالاها در حال حاضر برابر با فروش کل کالاهای این فروشگاه در سال 95 است.

از نظر زمانی به طور میانگین 3.5 روز طول می‌کشد تا کالا از مشتری پس‌گرفته شده و پول به حساب وی بازگردانده شود، در بیش از 90 درصد موارد نیز بازگشت پول به حساب مشتری در کمتر از 24 ساعت انجام می‌شود.

اما در خصوص طرح مرجوع شدن کالا سوالاتی وجود دارد که شفاف‌سازی در مورد آن هم برای مشتریان و هم فروشندگان مارکت‌پلیس دیجی‌کالا اهمیت فراوانی داد. سوال این است: روند بازپس‌گیری کالای مرجوعی چگونه است؟ چه اتفاقی برای کالاهای مرجوعی می‌افتد؟ آیا همان کالا دوباره بسته بندی شده و به مشتری دیگر تحویل داده می‌شود؟ یا آنکه اتفاقی دیگر در انتظار کالاهای مرجوعی است؟

روند کلی مرجوعی کالا

محمدکیارسی، مسئول وقت خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در این خصوص این چنین توضیح داده است: روند مرجوعی کالا شامل دو دسته می‌شود، ابتدا کالاهایی که به دست مشتری رسیده و به دلیل وجود ایراد، نقص فنی یا دلایل سلیقه‌ای مرجوع می‌شود، دوم کالاهایی که هنوز به دست مشتری نرسیده و مشتری اقدام به لغو سفارش خود می‌کند.

به گفته کیارسی در حالت اول مشتریان عادی می‌توانند تا 7 روز کالاهای دریافتی را مرجوع کنند، البته با عضویت در سرویس پلاس می‌توانند تا 30 روز نسبت به مرجوع شدن کالا اقدام کنند. ما سرویسی برای ثبت آنلاین مرجوعی داریم که مشتریان می‌توانند از طریق سایت و اپلیکیشن کالاهای خود را مرجوع کنند. پس از این کار، کالا به مرکز بازگشت محصول دیجی‌کالا می‌رود و بررسی کیفی بر روی آن انجام می‌شود. اگر نمونه سالم همان کالا در انبار وجود داشته باشد، به مشتری اعلام شده و در صورت تایید برای وی ارسال می‌شود، درغیر این صورت نیز هزینه کالا عودت داده می‌شود.

اگر کالای مرجوعی سالم باشد؟

مسئول خدمات مرجوعی دیجی‌کالا در خصوص کالاهای مرجوعی که سالم هستند گفت: در برخی موارد طی پروسه بررسی کیفی کالاهای مرجوعی متوجه می‌شویم که کالا سالم است، در این صورت شرایط به مشتری اعلام می‌شود و در صورت تایید، کالا برای او فرستاده می‌شود. در غیر این صورت هزینه کالا را به حساب مشتری واریز می‌کنیم.

اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان باشد؟

کیارسی در پاسخ به این سوال که کالاهای مرجوعی فروشندگان دیجی‌کالا چه سرنوشتی دارند گفت: اگر کالای مرجوعی برای فروشندگان دیجی‌کالا باشد و تنها به دلیل سلیقه مشتری بازگشت داده شود، مالکیت کالا در اختیار دیجی‌کالا خواهد بود و هزینه خسارت آن به فروشنده پرداخت می‌شود.

سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا 

در نهایت باید گفت که کالاهای دارای ایراد، مرجوع می‌شوند و مراتب خرابی محصول به تامین کننده آن اعلام خواهد شد اما اگر کالای مرجوعی بدون ایراد باشد یا سلیقه‌ای مرجوع شده باشند، در فروش‌های ویژه اوپن‌باکس OpenBox دیجی‌کالا با قیمتی مناسب و با اعلام شرایط ویژه محصول به فروش می‌رسد، بخش دیگری از این کالاها نیز صرف امور خیریه می‌شوند. برخی از موارد نیز با قیمت پایین‌تر به کارکنان مجموعه دیجی‌کالا فروخته خواهد شد.

بنابراین اطمینان داده شده که کالاهای مرجوعی دوباره به چرخه فروش عمومی و همیشگی دیجی‌کالا باز نمی‌گردد و این‌گونه نیست که یک کالای مرجوع شده دوباره برای شخص دیگری ارسال شود. به‌طور خلاصه یا کالای مرجوعی به تامین کننده آن بازگردانده شده و یا با قیمت کمتر و شرایط خاص فروخته خواهد شد. چیزی شبیه به محصولات ریفربیشد شده در شرکت‌های بزرگ خارجی! نظر شما در این باره چیست؟ آیا شما از روند مرجوعی کالاهای دیجی‌کالا راضی هستید؟ نظرات خودتان را با ما و سایر دوستان‌ در آی‌تی‌رسان به اشتراک بگذارید.

نوشته سرنوشت کالاهای مرجوعی در دیجی‌کالا چه می‌شود؟ اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

چرا شبکه اجتماعی کلاب هاوس تا این حد در بین کاربران و مسئولین ایرانی محبوب است؟

شبکه اجتماعی کلاب هاوس، به محوبیت فراوانی میان کاربران ایرانی و خارجی رسیده است؛ این موفقیت دلایلی دارد که در این مطلب آن‌ها را بازگو خواهیم کرد.

سخن گفتن و اظهار نظر، حلقه گمشده زندگی بسیاری از مردم درسراسر جهان است. در حالی سیاست‌مداران هر روز، آزادی بیان را محدودتر می‌کنند، دنیایی مانند شبکه‌های اجتماعی، فضایی را ایجاد کرده‌ که شما آنچه که در ذهن خود دارید را با دیگران به اشتراک بگذارید.

البته سیاست‌های شبکه‌های اجتماعی متفاوت است، برخی مانند اینستاگرام و تیک‌تاک بیشتر بر روی عکس و ویدیو تمرکز دارند و جایی برای بحث و گفتگو طولانی محسوب نمی‌شوند، برخی هم مانند توییتر، بر اساس متن و گفتگو بنا شده و به کاربران اجازه می‌دهند تا (تقریبا) آزادانه افکار، باورها و اعتقادات خودشان را با یکدیگر در میان بگذارند.

در شبکه اجتماعی توییتر، محتوای تصویری زیادی نمی‌بینید، این فضا برای صحبت کردن و بیان نظرات و احساسات درونی انسان‌ها بهینه شده، به همین دلیل است که کاربران توییتر به شدت بر روی آن تعصب دارند و حتی طرفداران اینستاگرام و تیک‌تاک را مسخره می‌کنند، زیرا آن‌ها نیامده‌اند تا ظاهر دیگران را ببینند، کاربران در توییتر هستند تا حرف‌های شما را بشنوند و باطن شما را دریابند. به قول سعدی بزرگ: تا مرد سخن نگفته باشد، عیب و هنرش نهفته باشد.

در این میان ساخت فضایی که برای صحبت کردن انسان‌ها ساخته شده و به حرف‌های آن‌ها ارج و قرب می‌دهد، قطعا با حمایت کاربران همراه خواهد شد. شبکه اجتماعی کلاب هاوس، همین فضا را در اختیار ما قرار داده و برای همین هم در مدت محدودی، بسیار پرطرفدار شده است.

کلاب هاوس یک شبکه اجتماعی خاص و متفاوت است که تاکنون نمونه موفقی نداشته، در حال حاضر اکثر شبکه‌های اجتماعی بر متن، تصویر یا ویدیو تمرکز دارند، اما کلاب هاوس یک شبکه اجتماعی برای حرف زدن و گوش دادن به صحبت دیگران است، در واقع کلاب هاوس یک نسخه خاص و ویژه از توییتر به شمار می‌آید.

کلاب هاوس خیلی زود وارد ایران شد و با سرعت نور، محبوبیت بسیاری میان کاربران پیدا کرد، شاید بتوان گفت استقبال از کلاب هاوس در ایران بسیار گسترده‌تر و بیشتر از دیگر کشورهای دنیا بود. البته کلاب هاوس تاکنون تنها در نسخه iOS منتشر شده بود و حالا با عرضه نسخه اندروید آن، قطعا کاربران و طرفداران این شبکه اجتماعی چندین برابر افزایش پیدا خواهد کرد.

محبوبیت کلاب هاوس عوامل متعددی دارد و از ابعاد مختلفی قابل بررسی است، این مقاله با همین هدف نوشته شده تا به بررسی علت محبوبیت کلاب هاوس در جهان و به طور ویژه در ایران پرداخته شود، پس اگر شما طرفدار این شبکه اجتماعی هستید، از آن استفاده می‌کنید یا منتظر نسخه اندروید آن بودید یا شاید هم نام آن را زیاد شنیده‌اید و برایتان عجیب است که چرا این شبکه اجتماعی، اینگونه محبوب شده، با ادامه این مقاله همراه آی‌تی‌رسان باشید:

طراحی عالی یک پلتفرم گفتگو محور

در کلاب هاوس همه چیزهایی که برای داشتن یک فضای گفتگو محور کاملا صحیح و سالم نیاز دارید، در اختیار شما قرار داده شده، در این شبکه اجتماعی شما می‌توانید اتاق‌های مخصوص به خودتان را داشته باشید و با دوستان‌تان در آن به گفتگو بپردازید. در این شبکه دیگر نیازی نیست مانند توییتر زمان زیادی برای تایپ کردن یا خواندن نوشته‌های دیگران تلف کنید، شما مستقیم حرف می‌زنید و مستقیم می‌شنوید.

البته مدیران کلاب هاوس به نوعی این شبکه اجتماعی را طراحی کرده‌اند که بتوانید همواره به صورت آنلاین به صحبت دیگران گوش دهید، حتی خودتان صحبت کنید و در عین حال به دیگر کارهای خودتان برسید. در واقع طراحی کلاب هاوس به گونه‌ای است که شما برای حرف زدن هرگز متوقف نمی‌شوید، مهم نیست در مسیر هستید یا در خانه، در ایستگاه مترو قرار دارید یا در خیابان، اگر به نت دسترسی دارید، می‌توانید از کلاب هاوس استفاده کنید.

کلاب هاوس

حتی برای استفاده از کلاب هاوس لازم نیست مانند اینستاگرام یا توییتر، گوشی موبایل مدام دستتان باشد و صفحه را بالا و پایین کنید یا نگران باشید که در مکان‌های شلوغ، دیگران نمایشگر گوشی شما را ببینند. تنها لازم است هندزفری را در گوش خود قرار دهید و راه بیفتید و در عین حال به کارهای خود برسید، کلاب هاوس از این نظر دو هیچ از دیگر شبکه‌های اجتماعی پیش است.

علاوه بر آن همه‌چیز برخط اتفاق می‌افتد و مانند توییتر نمی‌توانید بروید و توییت‌های قبلی یک نفر را بخوانید، همچنین همانند دیگر شبکه‌های اجتماعی قابلیت پاک کردن یا ادیت حرف‌های خود را ندارید، حرفی که از دهن‌تان خارج می‌شود دیگر خارج شده و همه شنیده‌اند. از طرفی دیگران نمی‌توانند حتی با استفاده از دیگر اپلیکیشن‌های گوشی، صحبت‌های شما را ضبط کنند، پس بدون هیچ نگرانی می‌توانید صحبت کنید.

در کلاب هاوس، انسان‌ها مهم هستند

در مقدمه متن اشاره کردیم که در توییتر باطن انسان‌ها اهمیت دارد، زیرا شما به جای ظاهر آن‌ها، صحبت‌هایی که برآمده از افکار، اعتقادات و باورهای افراد بازگو می‌شوند را می‌بینید و وجود حقیقی انسان، چیزی بیش از افکار، اعتقادات و باورهای او نیست.

در کلاب هاوس نیز فضا به همین شکل است؛ البته شما در کلاب هاوس، صدای دیگران را نیز می‌شنوید و با آن‌ها ارتباطی بیش از توییتر خواهید داشت.

در کلاب هاوس فرقی ندارد در مورد “آهنگ جدید یک خواننده رپ” صحبت می‌کنید یا “ابزارهای توسعه زیرساخت‌های شبکه ملی ارتباطات در جهت عدالت اجتماعی، اقتصادی و آموزشی”، مهم آن است که افراد حق اظهار نظر دارند و دیگر افراد به اظهار نظر آن‌ها گوش می‌دهند.

انسان یک موجود اجتماعی است و نیاز به معاشرت دارد، در یک شبکه اجتماعی مانند اینستاگرام نیاز معاشرت برطرف نمی‌شود، شاید دیگران شما را ببینند و تایید کنند ولی نیازهای اجتماعی محور شما برآورده نخواهد شد.

اما در کلاب هاوس شما حرف می‌زنید، حرف‌هایی که از باورهای شما برمی‌آید، به همین دلیل حس بسیار مثبتی خواهید داشت، احساس با اهمیت بودن می‌کنید و خلا‌هایی که دیگر شبکه‌های اجتماعی به آن توجهی ندارند، برآورده خواهند شد.

خود فضای گفتگو محور هم مزایای بسیاری دارد، شما در این فضا از تجربیات خود سخن می‌گویید و به تجربیات دیگران گوش می‌دهید، در بحث ‌و ‌گفتگو اطلاعات زیاد کسب می‌کنید و تجربه کاملا متفاوتی نسبت با دیگر شبکه‌های اجتماعی خواهید داشت.

کلاب هاوسی‌ها خاص هستند

شرکت اپل، همواره با عناوین “خاص” و “متفاوت بودن” کاربران خود را معرفی می‌کند و مردم نیز دوست دارند عضو این گروه خاص باشند، به همین دلیل با وجود آنکه میلیون‌ها نفر در جهان آیفون دارند، باز هم خرید آیفون حس متفاوت بودن را به شما القا می‌کند.

کلاب هاوس هم در ابتدا به مدت چندین ماه تنها برای سیستم عامل iOS در دسترس بود، بنابراین چند میلیارد کاربر در سراسر دنیا نمی‌توانستند وارد کلاب هاوس شوند و از این شبکه اجتماعی استفاده کنند.

شاید در ابتدا این یک عامل منفی به نظر برسد اما دقیقا برعکس، این اتفاق باعث شد تا کلاب هاوس خاص باشد و افرادی که آیفون و آیپد دارند وارد این شبکه شوند. به این ترتیب میلیون‌ها کاربر اندرویدی به کلاب هاوس دسترسی نداشتند تا افرادی که عضو این شبکه اجتماعی بودند، احساس خاص بودن داشته باشند.

حتی خود کلاب هاوس برای آنکه هر شخصی به این شبکه اجتماعی ورود پیدا نکند یا افراد با چند نام کاربری به فعالیت در این شبکه نپردازند، قوانینی را تعیین کرده که در آن کاربران تنها با دعوتنامه یک کاربر دیگر می‌توانند وارد کلاب هاوس بشوند، همچنین در صورت تخلف، خود کاربر و کسی که به او دعوت نامه داده، از این شبکه اخراج می‌شوند.

به این ترتیب کاربران فعلی کلاب هاوس، به هر کسی دعوت نامه نمی‌دهند و به این شکل همه اجازه ورود به این شبکه اجتماعی را ندارند. همین قانون موجب شده تا حد زیادی از کاربران اضافی یا کاربرانی که چندین اکانت فیک می‌سازند یا قصد استفاده سودمند از این شبکه اجتماعی را ندارند، وارد آن نشوند و فضای کلاب هاوس، کمی خصوصی و به اصطلاح VIP باقی بماند.

کلاب هاوس

با وجود کاربران کمتر، مدیریت روم‌ها و فضای کلی کلاب ‌هاوس بسیار بهتر انجام می‌شود، به طور مثال در ایران، اکثرا در اتاق‌های کلاب هاوس در خصوص مسائل تخصصی اقتصاد، فناوری، سیاست و… گفتگو می‌شود و مخاطبان این شبکه در دایره محدودی قرار می‌گیرند، به همین دلیل محتوای منتشر شده در این شبکه، خاص، مفید و هدفمند است.

جدا از تمام مزایای گفته شده در این بخش، حس خاص بودن و متفاوت بودن کاربران کلاب هاوس، یکی از دلایلی است که این افراد را روز به روز بیشتر به این شبکه اجتماعی وابسته می‌کند، حتی بسیاری از کاربران بر روی کلاب هاوس تعصب دارند و هنوز هیچی نشده آن را خانه دوم خود می‌دانند. این حس موجب تداوم حضور کاربران در کلاب هاوس شده است.

کلاب هاوس، نمادی برای انتقاد

رویکرد صدا و سیما به خصوص در زمینه شبکه‌های اجتماعی عموما با مخالفت قشر زیادی از مردم جامعه همراه بوده و این مخالفت به جنگی نرم تبدیل شده است. با روی کار آمدن شبکه‌های اجتماعی، صدا‌و‌سیما مخاطبان بسیاری را از دست داد، همچنین همین شبکه‌های اجتماعی در سال‌های اخیر به ابزاری برای بازگو کردن اعتراضات مردم به سیاست‌های کلی صدا‌و‌سیما و انتقاد به برنامه‌ها و سریال‌های این سازمان تبدیل شده است.

از طرفی در سیاست‌های کلی ایران همواره به رشد شبکه‌های اجتماعی و پیام‌رسان‌های داخلی و تضعیف پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی خارجی اشاره شده است.

در صدا و سیما منفی‌نگری زیادی نسبت به شبکه‌های اجتماعی خارجی وجود دارد و همواره در بخش‌های خبری یا برنامه‌های مختلف، تلاش مضاعفی برای عنوان کردن مضرات و ایجاد فضای منفی در خصوص این شبکه‌ها دیده می‌شود.

کلاب هاوس

با روی کار آمدن کلاب هاوس، صدا‌و‌سیما و رسانه‌های هم‌سو با این سازمان، مطالب مختلفی در باب تضعیف این شبکه اجتماعی منتشر کردند، همین اقدام در نقطه مقابل باعث شد تا مخالفت‌ها به سیاست‌های صدا‌و‌سیما و این رسانه‌ها افزایش پیدا کند و کاربران انگیزه مضاعفی برای فعالیت در کلاب هاوس پیدا کنند.

البته پیش‌تر در خصوص فیلترینگ تلگرام شاهد این رویه بودیم و مخالفت رسانه‌های دولتی با این شبکه اجتماعی تاثیری بالعکس داشت و موجب شد کاربران با ماندن در این پیام‌رسان فیلتر شده، اعتراض خود را به سیاست‌های اتخاذ شده اعلام نمایند.

آزادی بیان، عامل حضور سیاست‌مداران در کلاب هاوس

از زمان شروع فعالیت کلاب هاوس افراد مشهور زیادی مانند بیل گیتس، ایلان ماسک و مارک زاکربرگ به این شبکه اجتماعی وارد شدند و از آن حمایت کردند. به همین دلیل فضای کلاب هاوس بیشتر میزبان افراد تاثیرگذار در حوزه فناوری بود. در ایران هم این رویه ادامه پیدا کرد و در حال حاضر، مدیران استارتاپ‌ها و چهره‌های شناخته شده حوزه فناوری در کلاب هاوس فعالیت بیشتری دارند.

اما به مرور زمان چهره‌های سیاسی و اقتصادی بسیاری به کلاب هاوس وارد شدند و حالا حضور وزیران و مدیران ارشد سیاسی و اقتصادی کشور در این شبکه اجتماعی، به امری طبیعی تبدیل شده است. حتی کار به جایی رسیده که اخبار مهم، در حوزه‌های مختلف سیاسی برای اولین بار در کلاب هاوس مطرح می‌شود و منبع انتشار این اخبار، روم‌های این شبکه اجتماعی هستند.

این اتفاق دلایل متعددی دارد که در چند بخش این مقاله به آن‌‌ها اشاره شد. اول آنکه کلاب هاوس فضایی برای گفتگو بدون پرده و صریح است، شما در این شبکه اجتماعی می‌توانید با آزادی بیشتری صحبت کنید و به طور کلی فضای باز تری برای گفتگو‌ها وجود دارد. اتفاقی که در دیگر رسانه‌های فعال کشور مشاهده نمی‌شود.

دلیل دوم آن است که در ماه‌های اخیر صدا‌و‌سیما بسیاری از چهره‌های دولتی را تحریم کرده و هیچ خبر یا گفتگویی از آن‌ها را منتشر نمی‌کند.

یکی از این افراد، آذری جهرمی وزیر ارتباطات است که در ماه‌ها یا شاید سال‌های اخیر، چهره و صدای او به ندرت از صدا‌و‌سیما پخش شده است. حتی زمانی که وزیر ارتباطات یک هفته به سیستان و بلوچستان سفر کرد تا شخصا به اجرای طرح‌های ارتباطی در این استان نظارت کند، هیچ خبری در این باره در بخش‌های خبری صدا‌و‌سیما منتشر نشد.

وزرا و مسئولین ارشد دولتی بارها از این سیاست صدا‌و‌سیما انتقاد کردند، اما زمانی که انتقاد‌هایشان بی‌تاثیر بود، به کلاب هاوس روی آوردند تا از ظرفیت این شبکه اجتماعی به عنوان رسانه‌ای برای بازگو کردن مسائل مختلف استفاده کنند.

به این ترتیب شاهد حضور چهره‌های سرشناس و مسئولین ارشد سیاسی کشور در کلاب هاوس هستیم و این اتفاق کلاب هاوس را به مرجعی برای دریافت اخبار تبدیل کرده است. همین اتفاق به خودی خود تاثیر بسزایی در شهرت و محبوبیت کلاب هاوس در ایران داشت.

دفاع تمام قد وزارت ارتباطات از کلاب هاوس

حالا کلاب هاوس به شبکه اجتماعی محبوب سیاسیون به ویژه وزیر ارتباطات تبدیل شده و این وزارتخانه به صورت تمام قد از فعالیت کلاب هاوس در ایران دفاع می‌کند. طی یک ماه اخیر صحبت‌های زیادی پیرامون فیلترینگ کلاب هاوس مطرح شده و چند اپراتور دسترسی کاربران به این شبکه اجتماعی را مختل کرده‌اند.

در همین مدت وزارت ارتباطات و رگولاتوری به هر شکل ممکن در تلاش هستند تا این اختلال رفع و اپراتورهای متخلف جریمه شوند اما به نظر می‌رسد قدرت وزارت ارتباطات برای تحقق این دو هدف، کافی نیست.

به هر شکل شبکه اجتماعی کلاب هاوس، توانسته با سیاست‌های حساب شده و متفاوت خود، فضایی را برای گفتگو میان انسان‌ها برقرار کند، این شبکه اجتماعی در حال حاضر بیش از 10 میلیون کاربر دارد و پیش‌بینی می‌شود این رقم با عرضه نسخه اندروید، بیشتر هم شود.

حال باید دید استقبال کاربران از کلاب هاوس یک تب زودگذر است یا تا سال‌ها ادامه پیدا خواهد کرد و در آینده شاهد رقابت کلاب‌ هاوس، اینستاگرام، تیک‌تاک، فیسبوک و توییتر بر سر جذب کاربران جدید خواهیم بود. نظر شما در این باره چیست؟

نوشته چرا شبکه اجتماعی کلاب هاوس تا این حد در بین کاربران و مسئولین ایرانی محبوب است؟ اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

ساعت به وقت فیلترینگ: شما با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقید؟!

در این مطلب با نقدی بر فرایند فیلترینگ محتوا در کشور، قصد داریم از کاربران بپرسیم که آیا با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقند؟!

فیلترینگ از جمله واژه‌هایی است که زندگی هر ایرانی با آن عجین شده است. این روزها، اینترنت به بخش گسترده‌ای از زندگی مردم در سراسر دنیا تبدیل شده و همه ابعاد زندگی انسان‌ها با اینترنت گره خورده است.

به اینترنت می‌گویند فضای مجازی، واقعا هم همین است، اینترنت مانند یک فضا یا یک جامعه مجازی است که در آن آدم‌ها کار می‌کنند، می‌خندند، گریه می‌کنند، احساسی می‌شوند، آموزش می‌بینند، خدمات روزانه خود را در آن دریافت می‌کنند، کلاهبرداری می‌کنند، راست می‌گویند، دروغ می‌گویند، با یکدیگر دیدار می‌کنند، با هم دعوا می‌کنند، عاشق می‌شوند و شاید به زودی در اینترنت بچه‌دار هم شدند!

اما این جامعه مجازی قوانین خاص خود را دارد، به طور کلی، قوانین پایه‌ای اینترنت را افرادی تعیین می‌کنند که آن را تولید کرده‌‌اند. اما هر مملکتی برای شهروندان خود یک دیوار نامرئی در اینترنت کشیده که آن‌ها را محدود می‌کند.

هر سرزمینی برای خود خط قرمزهایی دارد، این طبیعی است و به همین دلیل خط قرمزهای اینترنت نیز در کشورهای مختلف، متفاوت است. این خط قرمز‌ها تحت اعمال فیلترینگ تعیین و اجرایی می‌شود، به همین دلیل شاید یک سایت در یک کشور فیلتر و در کشور دیگر فیلتر نباشد.

اما ایران قضیه‌اش کمی فرق می‌کند، ایران در دسته کشورهایی قرار می‌گیرد که فیلترینگ اینترنت در آن فراگیر است، در اکثر آمارها، ایران جزو 10 کشور اول با بالاترین میزان فیلترینگ است، معمولا کشورهایی مانند کره شمالی، چین، عربستان و سوریه، جایگاه‌های برتر این فهرست‌ها را به خود اختصاص می‌دهند.

طبق آمار بیش از 35 درصد سایت‌های پربازدید در ایران فیلتر هستند. از نظر موضوعی، سایت‌های خبری و تحلیلی، شبکه‌های اجتماعی و فناوری، محتوای ویژه بزرگسالان، محتوای هنری و سرگرمی، بیش از دیگر سایت‌ها در کشور ما فیلتر شده‌اند. این آمار نشان می‌دهد خط قرمزهای ما در ایران بیشتر معطوف به چه نوع محتوایی است و بر روی چه مطالبی حساسیت بیشتری داریم.

آیا فیلترینگ لازم است؟

فیلترینگ به معنای محدود کردن است، انسان نشان داده آنقدر موجود با شعوری نیست که بدون محدود کردن بتواند با آسایش زندگی کند، در تمامی کشورهای دنیا مجموعه قوانین فرهنگی، مدنی، اجتماعی و… وجود دارد که به زندگی انسان‌ها شکل و جهت می‌دهد و آن‌ها را محدود می‌کند.

در واقع بسیاری از انسان‌ها از ترس محاکمه، زندان و جریمه شدن، از انجام اعمال خلاف منصرف می‌شوند. قوانین، عامل بازدارنده‌ای بر بسیاری از اعمال ما هستند، اما اگر قانون بازدارنده و محدود کننده نبود، شاید همه ما دزدی می‌کردیم یا به جهت منفعت خودمان به دیگران آسیب می‌زدیم. کسی چه می‌داند اگر محدودیت‌ها نبود الان چه اوضاعی داشتیم…!

انسان‌ها همانطور که در زندگی واقعی محدودیت دارند، باید در زندگی مجازی نیز محدودیت داشته باشند، بسیاری از ناهنجاری‌های فضای مجازی از آزادی بیش از حد سرچشمه می‌گیرد. آدم‌ها در این فضا می‌توانند عکس، اسم و اطلاعات جعلی داشته باشند، این هویت جعلی به شما آزادی می‌دهد، زیرا دیگر خودتان نیستید و هر کاری کنید به نام هویت جعلی شما ثبت ‌می‌شود.

این یک آزادی است، همین آزادی باعث می‌شود با هویت جعلی خود توهین کنید، دروغ بگویید، کلاهبرداری کنید و… وقتی کسی نمی‌تواند شما را به خاطر رفتارتان محاکمه کند، این یعنی آزاد هستید، حتی می‌توانید با حساب کاربری واقعی خودتان این رفتارها را انجام دهید، مگر چه می‌شود؟ اصلا با اسم واقعی خودتان بروید و به دیگران فحش دهید، طرف مقابل چه کار می‌تواند انجام دهد؟ هیچی.

دنیای مجازی و آزادی بیش از حد

اگر در دنیای واقعی به کسی فحش دادید او یقه شما را گرفته و شما را مورد عنایت قرار می‌دهد، پس کاری که انجام می‌دهید، عواقب دارد. اما در دنیای مجازی چه؟ فحش می‌دهید و بلاک می‌کنید، هیچ عواقبی ندارد، این آزادی شماست و به همین دلیل رفتار آدم‌ها در دنیای واقعی با دنیای مجازی بسیار متفاوت است. شما در دنیای آزاد، خود واقعی‌تان را نشان می‌دهید و باید اعتراف کرد که خود واقعی انسان‌ها آنقدر جذاب نیست. پس شاید بهتر است قوانین باشند، محدودیت‌ها باشند، خط قرمزها باشند تا دنیای مجازی نیز مانند دنیای واقعی سر و سامان پیدا کند.

این مقدمه نسبتا طولانی بیان شد تا به جواب سوالی برسیم، آیا اصل فیلترینگ یا محدود کردن انسان‌ها کاری لازم و ضروری است؟ اگر شما با این مقدمه موافق باشید، پس بله، فیلترینگ تا حد مورد نیازش لازم است.

اما فیلترینگ در ایران به چه شکل است، آیا مسئولین ما را تا حد مورد نیاز فیلتر کرده‌اند؟ اصلا چه کسی مسئول فیلترینگ است؟ چه کسی دستش بر روی دکمه فیلترینگ می‌رود؟ آیا روند فیلترینگ در ایران از نظر شما قابل قبول است؟!

ساختار فیلترینگ سایت‌ها در کشور

بیایید از اول بررسی کنیم که چه کسی حکم به دستور فیلترینگ می‌دهد. بر اساس قوانین فعلی کشور، مرجع اصلی فیلترینگ، کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه است. این کمیته اعضایی از دولت، مجلس، قوه‌قضاییه و دیگر نهاد‌های حکومتی دارد. به طور کلی 6 عضو این کمیته مربوط به دولت و وزارتخانه‌هاست و نیم دیگر آن را سایر نهادهای حکومتی تشکیل می‌دهند.

اعضای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه به صورت شفاف از افراد زیر تشکیل می‌شود:

  1. دادستان کل کشور (رئیس کارگروه)
  2. وزیر یا نماینده وزیر اطلاعات
  3. وزیر یا نماینده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
  4. وزیر یا نماینده وزیر دادگستری
  5. وزیر یا نماینده وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات
  6. وزیر یا نماینده وزیر علوم تحقیقات و فناوری
  7. وزیر یا نماینده وزیر آموزش و پرورش
  8. فرمانده نیروی انتظامی
  9. یک نفر خبره در فناوری اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
  10. یک نفر از نمایندگان عضو کمیسیون قضایی و حقوقی به انتخاب این کمیسیون به تایید مجلس شورای اسلامی
  11. رئیس سازمان تبلیغات اسلامی
  12. رئیس سازمان صدا و سیما

به این ترتیب در جلسات تشکیل شده در کارگروه مصادیق، افراد حاضر رای به فیلترینگ یا عدم فیلترینگ یک سایت یا سرویس می‌دهند، طبیعتا اگر اکثر اعضا به فیلترینگ یک سایت یا اپلیکیشن رای بدهند، آن درگاه، بسته خواهد شد.

به جز کارگروه تعیین مصادیق، نهاد دیگری قدرت صدور دستور فیلترینگ دارد؟

در کنار کارگروه مصادیق، چند مرجع دیگر برای فیلترینگ وجود دارد که در اغلب موارد برای موضوعات کلان وارد میدان می‌شوند. یکی از مراجعی که توان تصمیم‌گیری در خصوص فیلترینگ را دارد، شورای عالی امنیت ملی است، در دولت فعلی مصوبه‎‌ای مبنی بر فیلترینگ از طرف شورای عالی امنیت ملی صادر نشده است.

آیا اعضای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه صلاحیت تصمیم‌گیری در خصوص فیلترینگ را دارند؟

تقریبا اکثر افراد حاضر در کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه، از دستگاه‌های قضایی، امنیتی و فرهنگی کشور هستند، در این کارگروه جای افرادی که به حوزه فناوری شناخت بیشتری دارند و می‌توانند نظرات کارشناسانه‌تری در خصوص امنیت سرویس‌های داخلی و خارجی، قوانین شبکه‌های اجتماعی و روند فعالیت سایت‌های مختلف بدهند، بسیار خالیست.

در موارد بسیاری شاهد آن بودیم که یک سایت یا پیام‌رسان به دلیل وجود نگرانی‌های بی‌مورد یا غیرمنطقی مانند جریان پیام‌رسان سیگنال، فیلتر شده است و این درحالی است که حضور کارشناسان وارد به این مسائل در کارگروه مصادیق می‌تواند از رخ دادن چنین اتفاقاتی جلوگیری کند.

یک خاطره تلخ…

حال که بحث صلاحیت شد، بگذارید به موضوعی که محمد جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، دو روز پیش از برگزاری جلسات کارگروه مصادیق روایت کرد، بپردازیم.

جهرمی گفت: کمیته تعیین مصادیق مجرمانه 12 عضو دارد که 6 عضو آن دولتی و 6 عضو دیگر غیردولتی هستند. این کمیته هر دو هفته یک بار تشکیل می‎شود، اما از سال 88 طبق آیین‌نامه قرار شد تا برای تصمیم‌گیری سریع‌تر در موارد اخلاقی و فساد، جلسات به صورت آنلاین برگزار شود.

وزیر ارتباطات ادامه داد: در جلسات آنلاین تنها 5 عضو از 12 عضو شرکت داشتند و این 5 عضو دادستانی کل کشور، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات، وزارت ارتباطات و سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامی بودند. یعنی دو نماینده دولتی و 3 نماینده از بیرون دولت، البته قرار شد در این جلسات برای فیلترینگ سایت‌ها و اپلیکیشن‌های پرمخاطب تصمیم‌گیری نشود.

فیلترینگ در ایران

این موضوع به خودی خود نشان می‌دهد که فیلترینگ سایت‌ها خیلی هم برای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه با اهمیت نیست، زیرا اکثر جلسات این کارگروه به صورت آنلاین و با حضور کمتر از نیمی از اعضا برگزار می‌شود.

اما در سخنان روز گذشته آذری جهرمی، موضوعی مطرح شد که بیش از هر چیزی جای تامل دارد، وزیر ارتباطات گفت: یک بار در این جلسات به شوخی درخواست فیلتر سایت پیوندها را دادم که 4 دستگاه با فیلترینگ این سایت موافقت کردند و یک دستگاه هم با کلیک بر روی سایت پیوندها و مشاهده صفحه پیوندها، فکر کرد که این سایت از قبل فیلتر شده است، به همین دلیل در توضیحات نوشت که این سایت فیلتر است!

صلاحیتی که زیر سوال می‌رود

این مقدار سطح دانش پایین نسبت به سایت‌های فارسی زبان موجود در کشور در نوع خود بی‌سابقه است. سایت پیوندها یک تارنمای فارسی و کاملا مجاز بدون هیچ محتوای غیرقانونی است که هنگام سرچ کردن سایت‌های فیلتر شده، نمایان می‌شود. فکر کنم همه این موضوع را می‌دانیم و حداقل چندین بار در طول عمر با آن روبه‌رو شده‌ایم!

طبق گفته جهرمی، او به شوخی در جلسه آنلاین کارگروه مصادیق، آدرس سایت پیوندها را اعلام کرده و نظر دیگران را در خصوص فیلتر شدن این سایت جویا شده است. ابتدا آنکه هیچکس متوجه آدرس اینترنتی سایت پیوندها نشده، خود جای تعجب دارد، اما فرض می‌گیریم از اعضای حاضر کسی به آدرس سایت توجه نداشته و تنها بر روی آن کلیک کردند تا صفحه باز شود و ببینند که آذری جهرمی چه سایتی را برای فیلترینگ پیشنهاد داده است.

با وجود آنکه سایت پیوندها یک سایت قانونی و دولتی است، 4 عضو حاضر در جلسه رای به فیلترینگ آن دادند، به نظر می‌رسد اصلا محتوای سایت مهم نیست یا آنکه مسئولین مرتبط حوصله بررسی نداشتند و فقط رای صادر کردند. عضو دیگر این کارگروه هم که به اشتباه اعلام کرد این سایت فیلتر است!

این روایت یک طنز تلخ از صلاحیت افرادی است که محدود کردن دیگر شهروندان در دستان آنان است، مسئولینی که می‌توانند بر روی زندگی و کسب‌و‌کار دیگران تاثیر بگذارند و با یک تصمیم اشتباه، همه تلاش‌های یک گروه را نابود کنند.

فیلترینگ در ایران

سیاست‌های کلی در حوزه فیلترینگ

به جز صلاحیت این افراد، مورد دیگر که در تصمیم‌گیری‌های کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه نقشی اساسی را بازی می‌کند، سیاست‌های کلانی است که بسیاری از آن‌ها به اشتباه تعیین شده و شاهد آن هستیم که بارها و بارها تصمیمات مختلف بر اساس این سیاست‌های کلان گرفته شده و اکثرا هم به شکست منجر شده‌اند.

یکی از سیاست‌های کلان ایران، به خودکفایی رسیدن در هر زمینه‌ای است، کلا علاقه داریم تا از اپلیکیشن‌های موبایلی تا سرویس‌های خدماتی، موتورهای جستجو، ایمیل، پیام‌رسان، شبکه اجتماعی و هر چیزی که فکرش را بکنید، نسخه داخلی داشته باشیم.

برای ساخت سرویس‌های مشابه داخلی هم به سراغ افراد کارشناس و با تجربه در بخش خصوصی نمی‌رویم، به سراغ افرادی می‌رویم که صلاحیت آن‌ها در مواردی به جز دانش فنی تایید می‌شود و صرفا به دلیل داشتن نگاهی همسو با مسئولین، برای انجام کارهای بزرگ انتخاب می‌شوند.

نتیجه این سیاست، می‌شود تعدادی پیام‌رسان، شبکه اجتماعی و موتور جستجو بومی که هیچکدام در جذب مخاطب موفق نبودند و کلی هزینه و بودجه بدون برنامه صرف آن‌ها شده است. برای نمونه پیام‌رسان‌های داخلی حتی از تلگرام فیلتر شده نیز شکست خوردند و هنوز هم تلگرام در کنار واتساپ به عنوان یکی از دو پیام‌رسان محبوب در ایران شناخته می‌شود.

تصمیمات غیرکاشناسی، آزمون و خطا، تاکید بر انحصار، نبود درک صحیح از مسئله و خط مشی‌های اشتباه، از جمله مواردی است که در بیشتر تصمیمات دولتی دیده می‌شود.

موافقان رویه فعلی فیلترینگ در ایران چه می‌گویند؟

اما نگاهی دیگر در زمینه فیلترینگ در ایران وجود دارد، نگاهی که به موضوع فیلترینگ دید مثبتی دارد و حتی تصمیمات اشتباه در این زمینه را بهتر از عدم توجه به این بخش می‌دانند.

در موضوع فیلترینگ همه تقصیرها متوجه تصمیم‌گیران داخلی نیست. طبیعتا سیاست‌های کلی شبکه‌های اجتماعی و قوانینی که برای میلیون‌ها کاربر مخاطب این شبکه‌ها گرفته می‌شود نیز در وضع فعلی دخیل است. گاهی نمی‌توان از فیلترینگ صرف نظر کرد، آزادی‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی، فضای سالم این شبکه‌ها را از بین برده و نتیجه‌اش می‌شود لایو یک پسر نوجوان ایرانی با یکی از دختران به اصطلاح شاخ‌ مجازی که در آن به موضوعات جنسی و زننده پرداخته شد.

فیلترینگ در ایران

ضمن اینکه در بسیار از موارد، سرویس خارجی، کاربران ایرانی را تحریم می‌کند و در این شرایط اگر نمونه داخلی آن سرویس را نداشته باشیم، با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم خواهیم کرد. بنابراین بسیاری با این نوع دیدگاه و تصمیم‌گیری‌ها موافق هستند و اعتقاد دارند اگر به شکل صحیح و با برنامه ریزی مناسب از شرکت‌های ایرانی حمایت شود، قادر به ساخت نمونه‌های بومی سرویس‌های خارجی هستیم.

موافقان فیلترینگ برای نمونه چین را مثال می‌زنند که تقریبا تمامی سرویس‌های گوگل و اکثر پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی آمریکایی در آن فیلتر است و تماما از سرویس‌های بومی استفاده می‌کند.

راهکار دیگر کشورها چیست؟

همانطور که گفتیم، همه کشورهای دنیا برای خود قوانین و خط قرمزهایی دارند، اما از طرفی اکثر سرویس‌ها و شبکه‌های اجتماعی مشهور دنیا در آمریکا تولید می‌شود و با قوانین مخصوص به خود مدیریت می‌شوند. در این میان کشورهای دیگر چگونه می‌توانند خط قرمزهای خود را بر روی شبکه‌های اجتماعی اعمال کنند؟

برای این کار راهکارهای متفاوتی وجود دارد که به نوع تعامل یک کشور با یک سرویس یا شبکه اجتماعی باز می‌گردد. به طور مثال روسیه با توییتر همکاری دارد و محتواهای مد نظر روسیه از شبکه اجتماعی توییتر در این کشور حذف می‌شود.

همچنین ترکیه به تازگی قانونی را ثبت کرده که همه شبکه‌های اجتماعی با بیش از یک میلیون بازدیدکننده در ترکیه، باید یک نماینده در این کشور داشته باشند و دستورات دادگاه ترکیه مبنی بر حذف محتواهای زننده را طی 48 ساعت اجرایی کنند. اینستاگرام نیز این موضوع را قبول کرده و همکاری خوبی میان فیسبوک و دولت ترکیه برقرار است.

چرا چنین همکاری توسط ایران با سرویس‌های مطرح خارجی صورت نمی‌گیرد؟

به چند دلیل مشخص و واضح، ابتدا باید اقرار کرد که ایران در دنیا کشور محبوبی نیست و شرکت‌های خارجی خیلی تمایل به همکاری با ما ندارند، ضمن این که ما از نظر دیپلماسی قدرت و نفوذ بالایی نداریم و دراین زمینه تقریبا همیشه متضرر هستیم.

در واقع قوانین و شرایط ایران برای همکاری با سرویس‌های خارجی دشوار است. هم خط قرمزهای ایران متعدد است و هم ضریب نفوذ مسائل سیاسی در فیلترینگ بسیار بالاست و به همین دلیل شرکت‌های خارجی حاضر به همکاری با ما نیستند.

فیلترینگ در ایران

اگر یادتان باشد زمانی که تلگرام در ایران فعالیت داشت، حتی CDNهای این پیام‌رسان وارد کشور شده بود اما پس از اغتشاشات سال 96، زمانی که ایران اطلاعات کانال‌های معاند با جمهوری اسلامی را از تلگرام درخواست کرد و خواستار بسته شدن آن‌ها در این شبکه اجتماعی شد. پاول دوروف با این درخواست موافقت نکرد و پس از آن جریان، در اردیبهشت 97 تلگرام در ایران فیلتر شد.

متاسفانه در ایران به اکثر موضوعات نگاه سیاسی می‌شود و سیاست بیش از حد در موضوعات دخیل است، به همین دلیل تفاوت دیدگاه عمده بین ایران و شرکت‌های مشهور خارجی موجب می‌شود هرگز توافقی در این میان صورت نگیرد.

نظر شما چیست؟ شما با فیلترینگ در ایران موافق هستید؟ به نظر شما رویه فیلترینگ در کشور صحیح است یا باید تغییر کند؟ شما چه نوع سیاستی را در زمینه فیلترینگ می‌پسندید؟

نوشته ساعت به وقت فیلترینگ: شما با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقید؟! اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

ساعت به وقت فیلترینگ: شما با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقید؟!

در این مطلب با نقدی بر فرایند فیلترینگ محتوا در کشور، قصد داریم از کاربران بپرسیم که آیا با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقند؟!

فیلترینگ از جمله واژه‌هایی است که زندگی هر ایرانی با آن عجین شده است. این روزها، اینترنت به بخش گسترده‌ای از زندگی مردم در سراسر دنیا تبدیل شده و همه ابعاد زندگی انسان‌ها با اینترنت گره خورده است.

به اینترنت می‌گویند فضای مجازی، واقعا هم همین است، اینترنت مانند یک فضا یا یک جامعه مجازی است که در آن آدم‌ها کار می‌کنند، می‌خندند، گریه می‌کنند، احساسی می‌شوند، آموزش می‌بینند، خدمات روزانه خود را در آن دریافت می‌کنند، کلاهبرداری می‌کنند، راست می‌گویند، دروغ می‌گویند، با یکدیگر دیدار می‌کنند، با هم دعوا می‌کنند، عاشق می‌شوند و شاید به زودی در اینترنت بچه‌دار هم شدند!

اما این جامعه مجازی قوانین خاص خود را دارد، به طور کلی، قوانین پایه‌ای اینترنت را افرادی تعیین می‌کنند که آن را تولید کرده‌‌اند. اما هر مملکتی برای شهروندان خود یک دیوار نامرئی در اینترنت کشیده که آن‌ها را محدود می‌کند.

هر سرزمینی برای خود خط قرمزهایی دارد، این طبیعی است و به همین دلیل خط قرمزهای اینترنت نیز در کشورهای مختلف، متفاوت است. این خط قرمز‌ها تحت اعمال فیلترینگ تعیین و اجرایی می‌شود، به همین دلیل شاید یک سایت در یک کشور فیلتر و در کشور دیگر فیلتر نباشد.

اما ایران قضیه‌اش کمی فرق می‌کند، ایران در دسته کشورهایی قرار می‌گیرد که فیلترینگ اینترنت در آن فراگیر است، در اکثر آمارها، ایران جزو 10 کشور اول با بالاترین میزان فیلترینگ است، معمولا کشورهایی مانند کره شمالی، چین، عربستان و سوریه، جایگاه‌های برتر این فهرست‌ها را به خود اختصاص می‌دهند.

طبق آمار بیش از 35 درصد سایت‌های پربازدید در ایران فیلتر هستند. از نظر موضوعی، سایت‌های خبری و تحلیلی، شبکه‌های اجتماعی و فناوری، محتوای ویژه بزرگسالان، محتوای هنری و سرگرمی، بیش از دیگر سایت‌ها در کشور ما فیلتر شده‌اند. این آمار نشان می‌دهد خط قرمزهای ما در ایران بیشتر معطوف به چه نوع محتوایی است و بر روی چه مطالبی حساسیت بیشتری داریم.

آیا فیلترینگ لازم است؟

فیلترینگ به معنای محدود کردن است، انسان نشان داده آنقدر موجود با شعوری نیست که بدون محدود کردن بتواند با آسایش زندگی کند، در تمامی کشورهای دنیا مجموعه قوانین فرهنگی، مدنی، اجتماعی و… وجود دارد که به زندگی انسان‌ها شکل و جهت می‌دهد و آن‌ها را محدود می‌کند.

در واقع بسیاری از انسان‌ها از ترس محاکمه، زندان و جریمه شدن، از انجام اعمال خلاف منصرف می‌شوند. قوانین، عامل بازدارنده‌ای بر بسیاری از اعمال ما هستند، اما اگر قانون بازدارنده و محدود کننده نبود، شاید همه ما دزدی می‌کردیم یا به جهت منفعت خودمان به دیگران آسیب می‌زدیم. کسی چه می‌داند اگر محدودیت‌ها نبود الان چه اوضاعی داشتیم…!

انسان‌ها همانطور که در زندگی واقعی محدودیت دارند، باید در زندگی مجازی نیز محدودیت داشته باشند، بسیاری از ناهنجاری‌های فضای مجازی از آزادی بیش از حد سرچشمه می‌گیرد. آدم‌ها در این فضا می‌توانند عکس، اسم و اطلاعات جعلی داشته باشند، این هویت جعلی به شما آزادی می‌دهد، زیرا دیگر خودتان نیستید و هر کاری کنید به نام هویت جعلی شما ثبت ‌می‌شود.

این یک آزادی است، همین آزادی باعث می‌شود با هویت جعلی خود توهین کنید، دروغ بگویید، کلاهبرداری کنید و… وقتی کسی نمی‌تواند شما را به خاطر رفتارتان محاکمه کند، این یعنی آزاد هستید، حتی می‌توانید با حساب کاربری واقعی خودتان این رفتارها را انجام دهید، مگر چه می‌شود؟ اصلا با اسم واقعی خودتان بروید و به دیگران فحش دهید، طرف مقابل چه کار می‌تواند انجام دهد؟ هیچی.

دنیای مجازی و آزادی بیش از حد

اگر در دنیای واقعی به کسی فحش دادید او یقه شما را گرفته و شما را مورد عنایت قرار می‌دهد، پس کاری که انجام می‌دهید، عواقب دارد. اما در دنیای مجازی چه؟ فحش می‌دهید و بلاک می‌کنید، هیچ عواقبی ندارد، این آزادی شماست و به همین دلیل رفتار آدم‌ها در دنیای واقعی با دنیای مجازی بسیار متفاوت است. شما در دنیای آزاد، خود واقعی‌تان را نشان می‌دهید و باید اعتراف کرد که خود واقعی انسان‌ها آنقدر جذاب نیست. پس شاید بهتر است قوانین باشند، محدودیت‌ها باشند، خط قرمزها باشند تا دنیای مجازی نیز مانند دنیای واقعی سر و سامان پیدا کند.

این مقدمه نسبتا طولانی بیان شد تا به جواب سوالی برسیم، آیا اصل فیلترینگ یا محدود کردن انسان‌ها کاری لازم و ضروری است؟ اگر شما با این مقدمه موافق باشید، پس بله، فیلترینگ تا حد مورد نیازش لازم است.

اما فیلترینگ در ایران به چه شکل است، آیا مسئولین ما را تا حد مورد نیاز فیلتر کرده‌اند؟ اصلا چه کسی مسئول فیلترینگ است؟ چه کسی دستش بر روی دکمه فیلترینگ می‌رود؟ آیا روند فیلترینگ در ایران از نظر شما قابل قبول است؟!

ساختار فیلترینگ سایت‌ها در کشور

بیایید از اول بررسی کنیم که چه کسی حکم به دستور فیلترینگ می‌دهد. بر اساس قوانین فعلی کشور، مرجع اصلی فیلترینگ، کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه است. این کمیته اعضایی از دولت، مجلس، قوه‌قضاییه و دیگر نهاد‌های حکومتی دارد. به طور کلی 6 عضو این کمیته مربوط به دولت و وزارتخانه‌هاست و نیم دیگر آن را سایر نهادهای حکومتی تشکیل می‌دهند.

اعضای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه به صورت شفاف از افراد زیر تشکیل می‌شود:

  1. دادستان کل کشور (رئیس کارگروه)
  2. وزیر یا نماینده وزیر اطلاعات
  3. وزیر یا نماینده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
  4. وزیر یا نماینده وزیر دادگستری
  5. وزیر یا نماینده وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات
  6. وزیر یا نماینده وزیر علوم تحقیقات و فناوری
  7. وزیر یا نماینده وزیر آموزش و پرورش
  8. فرمانده نیروی انتظامی
  9. یک نفر خبره در فناوری اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
  10. یک نفر از نمایندگان عضو کمیسیون قضایی و حقوقی به انتخاب این کمیسیون به تایید مجلس شورای اسلامی
  11. رئیس سازمان تبلیغات اسلامی
  12. رئیس سازمان صدا و سیما

به این ترتیب در جلسات تشکیل شده در کارگروه مصادیق، افراد حاضر رای به فیلترینگ یا عدم فیلترینگ یک سایت یا سرویس می‌دهند، طبیعتا اگر اکثر اعضا به فیلترینگ یک سایت یا اپلیکیشن رای بدهند، آن درگاه، بسته خواهد شد.

به جز کارگروه تعیین مصادیق، نهاد دیگری قدرت صدور دستور فیلترینگ دارد؟

در کنار کارگروه مصادیق، چند مرجع دیگر برای فیلترینگ وجود دارد که در اغلب موارد برای موضوعات کلان وارد میدان می‌شوند. یکی از مراجعی که توان تصمیم‌گیری در خصوص فیلترینگ را دارد، شورای عالی امنیت ملی است، در دولت فعلی مصوبه‎‌ای مبنی بر فیلترینگ از طرف شورای عالی امنیت ملی صادر نشده است.

آیا اعضای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه صلاحیت تصمیم‌گیری در خصوص فیلترینگ را دارند؟

تقریبا اکثر افراد حاضر در کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه، از دستگاه‌های قضایی، امنیتی و فرهنگی کشور هستند، در این کارگروه جای افرادی که به حوزه فناوری شناخت بیشتری دارند و می‌توانند نظرات کارشناسانه‌تری در خصوص امنیت سرویس‌های داخلی و خارجی، قوانین شبکه‌های اجتماعی و روند فعالیت سایت‌های مختلف بدهند، بسیار خالیست.

در موارد بسیاری شاهد آن بودیم که یک سایت یا پیام‌رسان به دلیل وجود نگرانی‌های بی‌مورد یا غیرمنطقی مانند جریان پیام‌رسان سیگنال، فیلتر شده است و این درحالی است که حضور کارشناسان وارد به این مسائل در کارگروه مصادیق می‌تواند از رخ دادن چنین اتفاقاتی جلوگیری کند.

یک خاطره تلخ…

حال که بحث صلاحیت شد، بگذارید به موضوعی که محمد جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، دو روز پیش از برگزاری جلسات کارگروه مصادیق روایت کرد، بپردازیم.

جهرمی گفت: کمیته تعیین مصادیق مجرمانه 12 عضو دارد که 6 عضو آن دولتی و 6 عضو دیگر غیردولتی هستند. این کمیته هر دو هفته یک بار تشکیل می‎شود، اما از سال 88 طبق آیین‌نامه قرار شد تا برای تصمیم‌گیری سریع‌تر در موارد اخلاقی و فساد، جلسات به صورت آنلاین برگزار شود.

وزیر ارتباطات ادامه داد: در جلسات آنلاین تنها 5 عضو از 12 عضو شرکت داشتند و این 5 عضو دادستانی کل کشور، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات، وزارت ارتباطات و سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامی بودند. یعنی دو نماینده دولتی و 3 نماینده از بیرون دولت، البته قرار شد در این جلسات برای فیلترینگ سایت‌ها و اپلیکیشن‌های پرمخاطب تصمیم‌گیری نشود.

فیلترینگ در ایران

این موضوع به خودی خود نشان می‌دهد که فیلترینگ سایت‌ها خیلی هم برای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه با اهمیت نیست، زیرا اکثر جلسات این کارگروه به صورت آنلاین و با حضور کمتر از نیمی از اعضا برگزار می‌شود.

اما در سخنان روز گذشته آذری جهرمی، موضوعی مطرح شد که بیش از هر چیزی جای تامل دارد، وزیر ارتباطات گفت: یک بار در این جلسات به شوخی درخواست فیلتر سایت پیوندها را دادم که 4 دستگاه با فیلترینگ این سایت موافقت کردند و یک دستگاه هم با کلیک بر روی سایت پیوندها و مشاهده صفحه پیوندها، فکر کرد که این سایت از قبل فیلتر شده است، به همین دلیل در توضیحات نوشت که این سایت فیلتر است!

صلاحیتی که زیر سوال می‌رود

این مقدار سطح دانش پایین نسبت به سایت‌های فارسی زبان موجود در کشور در نوع خود بی‌سابقه است. سایت پیوندها یک تارنمای فارسی و کاملا مجاز بدون هیچ محتوای غیرقانونی است که هنگام سرچ کردن سایت‌های فیلتر شده، نمایان می‌شود. فکر کنم همه این موضوع را می‌دانیم و حداقل چندین بار در طول عمر با آن روبه‌رو شده‌ایم!

طبق گفته جهرمی، او به شوخی در جلسه آنلاین کارگروه مصادیق، آدرس سایت پیوندها را اعلام کرده و نظر دیگران را در خصوص فیلتر شدن این سایت جویا شده است. ابتدا آنکه هیچکس متوجه آدرس اینترنتی سایت پیوندها نشده، خود جای تعجب دارد، اما فرض می‌گیریم از اعضای حاضر کسی به آدرس سایت توجه نداشته و تنها بر روی آن کلیک کردند تا صفحه باز شود و ببینند که آذری جهرمی چه سایتی را برای فیلترینگ پیشنهاد داده است.

با وجود آنکه سایت پیوندها یک سایت قانونی و دولتی است، 4 عضو حاضر در جلسه رای به فیلترینگ آن دادند، به نظر می‌رسد اصلا محتوای سایت مهم نیست یا آنکه مسئولین مرتبط حوصله بررسی نداشتند و فقط رای صادر کردند. عضو دیگر این کارگروه هم که به اشتباه اعلام کرد این سایت فیلتر است!

این روایت یک طنز تلخ از صلاحیت افرادی است که محدود کردن دیگر شهروندان در دستان آنان است، مسئولینی که می‌توانند بر روی زندگی و کسب‌و‌کار دیگران تاثیر بگذارند و با یک تصمیم اشتباه، همه تلاش‌های یک گروه را نابود کنند.

فیلترینگ در ایران

سیاست‌های کلی در حوزه فیلترینگ

به جز صلاحیت این افراد، مورد دیگر که در تصمیم‌گیری‌های کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه نقشی اساسی را بازی می‌کند، سیاست‌های کلانی است که بسیاری از آن‌ها به اشتباه تعیین شده و شاهد آن هستیم که بارها و بارها تصمیمات مختلف بر اساس این سیاست‌های کلان گرفته شده و اکثرا هم به شکست منجر شده‌اند.

یکی از سیاست‌های کلان ایران، به خودکفایی رسیدن در هر زمینه‌ای است، کلا علاقه داریم تا از اپلیکیشن‌های موبایلی تا سرویس‌های خدماتی، موتورهای جستجو، ایمیل، پیام‌رسان، شبکه اجتماعی و هر چیزی که فکرش را بکنید، نسخه داخلی داشته باشیم.

برای ساخت سرویس‌های مشابه داخلی هم به سراغ افراد کارشناس و با تجربه در بخش خصوصی نمی‌رویم، به سراغ افرادی می‌رویم که صلاحیت آن‌ها در مواردی به جز دانش فنی تایید می‌شود و صرفا به دلیل داشتن نگاهی همسو با مسئولین، برای انجام کارهای بزرگ انتخاب می‌شوند.

نتیجه این سیاست، می‌شود تعدادی پیام‌رسان، شبکه اجتماعی و موتور جستجو بومی که هیچکدام در جذب مخاطب موفق نبودند و کلی هزینه و بودجه بدون برنامه صرف آن‌ها شده است. برای نمونه پیام‌رسان‌های داخلی حتی از تلگرام فیلتر شده نیز شکست خوردند و هنوز هم تلگرام در کنار واتساپ به عنوان یکی از دو پیام‌رسان محبوب در ایران شناخته می‌شود.

تصمیمات غیرکاشناسی، آزمون و خطا، تاکید بر انحصار، نبود درک صحیح از مسئله و خط مشی‌های اشتباه، از جمله مواردی است که در بیشتر تصمیمات دولتی دیده می‌شود.

موافقان رویه فعلی فیلترینگ در ایران چه می‌گویند؟

اما نگاهی دیگر در زمینه فیلترینگ در ایران وجود دارد، نگاهی که به موضوع فیلترینگ دید مثبتی دارد و حتی تصمیمات اشتباه در این زمینه را بهتر از عدم توجه به این بخش می‌دانند.

در موضوع فیلترینگ همه تقصیرها متوجه تصمیم‌گیران داخلی نیست. طبیعتا سیاست‌های کلی شبکه‌های اجتماعی و قوانینی که برای میلیون‌ها کاربر مخاطب این شبکه‌ها گرفته می‌شود نیز در وضع فعلی دخیل است. گاهی نمی‌توان از فیلترینگ صرف نظر کرد، آزادی‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی، فضای سالم این شبکه‌ها را از بین برده و نتیجه‌اش می‌شود لایو یک پسر نوجوان ایرانی با یکی از دختران به اصطلاح شاخ‌ مجازی که در آن به موضوعات جنسی و زننده پرداخته شد.

فیلترینگ در ایران

ضمن اینکه در بسیار از موارد، سرویس خارجی، کاربران ایرانی را تحریم می‌کند و در این شرایط اگر نمونه داخلی آن سرویس را نداشته باشیم، با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم خواهیم کرد. بنابراین بسیاری با این نوع دیدگاه و تصمیم‌گیری‌ها موافق هستند و اعتقاد دارند اگر به شکل صحیح و با برنامه ریزی مناسب از شرکت‌های ایرانی حمایت شود، قادر به ساخت نمونه‌های بومی سرویس‌های خارجی هستیم.

موافقان فیلترینگ برای نمونه چین را مثال می‌زنند که تقریبا تمامی سرویس‌های گوگل و اکثر پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی آمریکایی در آن فیلتر است و تماما از سرویس‌های بومی استفاده می‌کند.

راهکار دیگر کشورها چیست؟

همانطور که گفتیم، همه کشورهای دنیا برای خود قوانین و خط قرمزهایی دارند، اما از طرفی اکثر سرویس‌ها و شبکه‌های اجتماعی مشهور دنیا در آمریکا تولید می‌شود و با قوانین مخصوص به خود مدیریت می‌شوند. در این میان کشورهای دیگر چگونه می‌توانند خط قرمزهای خود را بر روی شبکه‌های اجتماعی اعمال کنند؟

برای این کار راهکارهای متفاوتی وجود دارد که به نوع تعامل یک کشور با یک سرویس یا شبکه اجتماعی باز می‌گردد. به طور مثال روسیه با توییتر همکاری دارد و محتواهای مد نظر روسیه از شبکه اجتماعی توییتر در این کشور حذف می‌شود.

همچنین ترکیه به تازگی قانونی را ثبت کرده که همه شبکه‌های اجتماعی با بیش از یک میلیون بازدیدکننده در ترکیه، باید یک نماینده در این کشور داشته باشند و دستورات دادگاه ترکیه مبنی بر حذف محتواهای زننده را طی 48 ساعت اجرایی کنند. اینستاگرام نیز این موضوع را قبول کرده و همکاری خوبی میان فیسبوک و دولت ترکیه برقرار است.

چرا چنین همکاری توسط ایران با سرویس‌های مطرح خارجی صورت نمی‌گیرد؟

به چند دلیل مشخص و واضح، ابتدا باید اقرار کرد که ایران در دنیا کشور محبوبی نیست و شرکت‌های خارجی خیلی تمایل به همکاری با ما ندارند، ضمن این که ما از نظر دیپلماسی قدرت و نفوذ بالایی نداریم و دراین زمینه تقریبا همیشه متضرر هستیم.

در واقع قوانین و شرایط ایران برای همکاری با سرویس‌های خارجی دشوار است. هم خط قرمزهای ایران متعدد است و هم ضریب نفوذ مسائل سیاسی در فیلترینگ بسیار بالاست و به همین دلیل شرکت‌های خارجی حاضر به همکاری با ما نیستند.

فیلترینگ در ایران

اگر یادتان باشد زمانی که تلگرام در ایران فعالیت داشت، حتی CDNهای این پیام‌رسان وارد کشور شده بود اما پس از اغتشاشات سال 96، زمانی که ایران اطلاعات کانال‌های معاند با جمهوری اسلامی را از تلگرام درخواست کرد و خواستار بسته شدن آن‌ها در این شبکه اجتماعی شد. پاول دوروف با این درخواست موافقت نکرد و پس از آن جریان، در اردیبهشت 97 تلگرام در ایران فیلتر شد.

متاسفانه در ایران به اکثر موضوعات نگاه سیاسی می‌شود و سیاست بیش از حد در موضوعات دخیل است، به همین دلیل تفاوت دیدگاه عمده بین ایران و شرکت‌های مشهور خارجی موجب می‌شود هرگز توافقی در این میان صورت نگیرد.

نظر شما چیست؟ شما با فیلترینگ در ایران موافق هستید؟ به نظر شما رویه فیلترینگ در کشور صحیح است یا باید تغییر کند؟ شما چه نوع سیاستی را در زمینه فیلترینگ می‌پسندید؟

نوشته ساعت به وقت فیلترینگ: شما با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقید؟! اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

ساعت به وقت فیلترینگ: شما با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقید؟!

در این مطلب با نقدی بر فرایند فیلترینگ محتوا در کشور، قصد داریم از کاربران بپرسیم که آیا با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقند؟!

فیلترینگ از جمله واژه‌هایی است که زندگی هر ایرانی با آن عجین شده است. این روزها، اینترنت به بخش گسترده‌ای از زندگی مردم در سراسر دنیا تبدیل شده و همه ابعاد زندگی انسان‌ها با اینترنت گره خورده است.

به اینترنت می‌گویند فضای مجازی، واقعا هم همین است، اینترنت مانند یک فضا یا یک جامعه مجازی است که در آن آدم‌ها کار می‌کنند، می‌خندند، گریه می‌کنند، احساسی می‌شوند، آموزش می‌بینند، خدمات روزانه خود را در آن دریافت می‌کنند، کلاهبرداری می‌کنند، راست می‌گویند، دروغ می‌گویند، با یکدیگر دیدار می‌کنند، با هم دعوا می‌کنند، عاشق می‌شوند و شاید به زودی در اینترنت بچه‌دار هم شدند!

اما این جامعه مجازی قوانین خاص خود را دارد، به طور کلی، قوانین پایه‌ای اینترنت را افرادی تعیین می‌کنند که آن را تولید کرده‌‌اند. اما هر مملکتی برای شهروندان خود یک دیوار نامرئی در اینترنت کشیده که آن‌ها را محدود می‌کند.

هر سرزمینی برای خود خط قرمزهایی دارد، این طبیعی است و به همین دلیل خط قرمزهای اینترنت نیز در کشورهای مختلف، متفاوت است. این خط قرمز‌ها تحت اعمال فیلترینگ تعیین و اجرایی می‌شود، به همین دلیل شاید یک سایت در یک کشور فیلتر و در کشور دیگر فیلتر نباشد.

اما ایران قضیه‌اش کمی فرق می‌کند، ایران در دسته کشورهایی قرار می‌گیرد که فیلترینگ اینترنت در آن فراگیر است، در اکثر آمارها، ایران جزو 10 کشور اول با بالاترین میزان فیلترینگ است، معمولا کشورهایی مانند کره شمالی، چین، عربستان و سوریه، جایگاه‌های برتر این فهرست‌ها را به خود اختصاص می‌دهند.

طبق آمار بیش از 35 درصد سایت‌های پربازدید در ایران فیلتر هستند. از نظر موضوعی، سایت‌های خبری و تحلیلی، شبکه‌های اجتماعی و فناوری، محتوای ویژه بزرگسالان، محتوای هنری و سرگرمی، بیش از دیگر سایت‌ها در کشور ما فیلتر شده‌اند. این آمار نشان می‌دهد خط قرمزهای ما در ایران بیشتر معطوف به چه نوع محتوایی است و بر روی چه مطالبی حساسیت بیشتری داریم.

آیا فیلترینگ لازم است؟

فیلترینگ به معنای محدود کردن است، انسان نشان داده آنقدر موجود با شعوری نیست که بدون محدود کردن بتواند با آسایش زندگی کند، در تمامی کشورهای دنیا مجموعه قوانین فرهنگی، مدنی، اجتماعی و… وجود دارد که به زندگی انسان‌ها شکل و جهت می‌دهد و آن‌ها را محدود می‌کند.

در واقع بسیاری از انسان‌ها از ترس محاکمه، زندان و جریمه شدن، از انجام اعمال خلاف منصرف می‌شوند. قوانین، عامل بازدارنده‌ای بر بسیاری از اعمال ما هستند، اما اگر قانون بازدارنده و محدود کننده نبود، شاید همه ما دزدی می‌کردیم یا به جهت منفعت خودمان به دیگران آسیب می‌زدیم. کسی چه می‌داند اگر محدودیت‌ها نبود الان چه اوضاعی داشتیم…!

انسان‌ها همانطور که در زندگی واقعی محدودیت دارند، باید در زندگی مجازی نیز محدودیت داشته باشند، بسیاری از ناهنجاری‌های فضای مجازی از آزادی بیش از حد سرچشمه می‌گیرد. آدم‌ها در این فضا می‌توانند عکس، اسم و اطلاعات جعلی داشته باشند، این هویت جعلی به شما آزادی می‌دهد، زیرا دیگر خودتان نیستید و هر کاری کنید به نام هویت جعلی شما ثبت ‌می‌شود.

این یک آزادی است، همین آزادی باعث می‌شود با هویت جعلی خود توهین کنید، دروغ بگویید، کلاهبرداری کنید و… وقتی کسی نمی‌تواند شما را به خاطر رفتارتان محاکمه کند، این یعنی آزاد هستید، حتی می‌توانید با حساب کاربری واقعی خودتان این رفتارها را انجام دهید، مگر چه می‌شود؟ اصلا با اسم واقعی خودتان بروید و به دیگران فحش دهید، طرف مقابل چه کار می‌تواند انجام دهد؟ هیچی.

دنیای مجازی و آزادی بیش از حد

اگر در دنیای واقعی به کسی فحش دادید او یقه شما را گرفته و شما را مورد عنایت قرار می‌دهد، پس کاری که انجام می‌دهید، عواقب دارد. اما در دنیای مجازی چه؟ فحش می‌دهید و بلاک می‌کنید، هیچ عواقبی ندارد، این آزادی شماست و به همین دلیل رفتار آدم‌ها در دنیای واقعی با دنیای مجازی بسیار متفاوت است. شما در دنیای آزاد، خود واقعی‌تان را نشان می‌دهید و باید اعتراف کرد که خود واقعی انسان‌ها آنقدر جذاب نیست. پس شاید بهتر است قوانین باشند، محدودیت‌ها باشند، خط قرمزها باشند تا دنیای مجازی نیز مانند دنیای واقعی سر و سامان پیدا کند.

این مقدمه نسبتا طولانی بیان شد تا به جواب سوالی برسیم، آیا اصل فیلترینگ یا محدود کردن انسان‌ها کاری لازم و ضروری است؟ اگر شما با این مقدمه موافق باشید، پس بله، فیلترینگ تا حد مورد نیازش لازم است.

اما فیلترینگ در ایران به چه شکل است، آیا مسئولین ما را تا حد مورد نیاز فیلتر کرده‌اند؟ اصلا چه کسی مسئول فیلترینگ است؟ چه کسی دستش بر روی دکمه فیلترینگ می‌رود؟ آیا روند فیلترینگ در ایران از نظر شما قابل قبول است؟!

ساختار فیلترینگ سایت‌ها در کشور

بیایید از اول بررسی کنیم که چه کسی حکم به دستور فیلترینگ می‌دهد. بر اساس قوانین فعلی کشور، مرجع اصلی فیلترینگ، کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه است. این کمیته اعضایی از دولت، مجلس، قوه‌قضاییه و دیگر نهاد‌های حکومتی دارد. به طور کلی 6 عضو این کمیته مربوط به دولت و وزارتخانه‌هاست و نیم دیگر آن را سایر نهادهای حکومتی تشکیل می‌دهند.

اعضای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه به صورت شفاف از افراد زیر تشکیل می‌شود:

  1. دادستان کل کشور (رئیس کارگروه)
  2. وزیر یا نماینده وزیر اطلاعات
  3. وزیر یا نماینده وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
  4. وزیر یا نماینده وزیر دادگستری
  5. وزیر یا نماینده وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات
  6. وزیر یا نماینده وزیر علوم تحقیقات و فناوری
  7. وزیر یا نماینده وزیر آموزش و پرورش
  8. فرمانده نیروی انتظامی
  9. یک نفر خبره در فناوری اطلاعات و ارتباطات به انتخاب کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی
  10. یک نفر از نمایندگان عضو کمیسیون قضایی و حقوقی به انتخاب این کمیسیون به تایید مجلس شورای اسلامی
  11. رئیس سازمان تبلیغات اسلامی
  12. رئیس سازمان صدا و سیما

به این ترتیب در جلسات تشکیل شده در کارگروه مصادیق، افراد حاضر رای به فیلترینگ یا عدم فیلترینگ یک سایت یا سرویس می‌دهند، طبیعتا اگر اکثر اعضا به فیلترینگ یک سایت یا اپلیکیشن رای بدهند، آن درگاه، بسته خواهد شد.

به جز کارگروه تعیین مصادیق، نهاد دیگری قدرت صدور دستور فیلترینگ دارد؟

در کنار کارگروه مصادیق، چند مرجع دیگر برای فیلترینگ وجود دارد که در اغلب موارد برای موضوعات کلان وارد میدان می‌شوند. یکی از مراجعی که توان تصمیم‌گیری در خصوص فیلترینگ را دارد، شورای عالی امنیت ملی است، در دولت فعلی مصوبه‎‌ای مبنی بر فیلترینگ از طرف شورای عالی امنیت ملی صادر نشده است.

آیا اعضای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه صلاحیت تصمیم‌گیری در خصوص فیلترینگ را دارند؟

تقریبا اکثر افراد حاضر در کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه، از دستگاه‌های قضایی، امنیتی و فرهنگی کشور هستند، در این کارگروه جای افرادی که به حوزه فناوری شناخت بیشتری دارند و می‌توانند نظرات کارشناسانه‌تری در خصوص امنیت سرویس‌های داخلی و خارجی، قوانین شبکه‌های اجتماعی و روند فعالیت سایت‌های مختلف بدهند، بسیار خالیست.

در موارد بسیاری شاهد آن بودیم که یک سایت یا پیام‌رسان به دلیل وجود نگرانی‌های بی‌مورد یا غیرمنطقی مانند جریان پیام‌رسان سیگنال، فیلتر شده است و این درحالی است که حضور کارشناسان وارد به این مسائل در کارگروه مصادیق می‌تواند از رخ دادن چنین اتفاقاتی جلوگیری کند.

یک خاطره تلخ…

حال که بحث صلاحیت شد، بگذارید به موضوعی که محمد جواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، دو روز پیش از برگزاری جلسات کارگروه مصادیق روایت کرد، بپردازیم.

جهرمی گفت: کمیته تعیین مصادیق مجرمانه 12 عضو دارد که 6 عضو آن دولتی و 6 عضو دیگر غیردولتی هستند. این کمیته هر دو هفته یک بار تشکیل می‎شود، اما از سال 88 طبق آیین‌نامه قرار شد تا برای تصمیم‌گیری سریع‌تر در موارد اخلاقی و فساد، جلسات به صورت آنلاین برگزار شود.

وزیر ارتباطات ادامه داد: در جلسات آنلاین تنها 5 عضو از 12 عضو شرکت داشتند و این 5 عضو دادستانی کل کشور، نیروی انتظامی، سازمان تبلیغات، وزارت ارتباطات و سازمان فرهنگ و ارشاد اسلامی بودند. یعنی دو نماینده دولتی و 3 نماینده از بیرون دولت، البته قرار شد در این جلسات برای فیلترینگ سایت‌ها و اپلیکیشن‌های پرمخاطب تصمیم‌گیری نشود.

فیلترینگ در ایران

این موضوع به خودی خود نشان می‌دهد که فیلترینگ سایت‌ها خیلی هم برای کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه با اهمیت نیست، زیرا اکثر جلسات این کارگروه به صورت آنلاین و با حضور کمتر از نیمی از اعضا برگزار می‌شود.

اما در سخنان روز گذشته آذری جهرمی، موضوعی مطرح شد که بیش از هر چیزی جای تامل دارد، وزیر ارتباطات گفت: یک بار در این جلسات به شوخی درخواست فیلتر سایت پیوندها را دادم که 4 دستگاه با فیلترینگ این سایت موافقت کردند و یک دستگاه هم با کلیک بر روی سایت پیوندها و مشاهده صفحه پیوندها، فکر کرد که این سایت از قبل فیلتر شده است، به همین دلیل در توضیحات نوشت که این سایت فیلتر است!

صلاحیتی که زیر سوال می‌رود

این مقدار سطح دانش پایین نسبت به سایت‌های فارسی زبان موجود در کشور در نوع خود بی‌سابقه است. سایت پیوندها یک تارنمای فارسی و کاملا مجاز بدون هیچ محتوای غیرقانونی است که هنگام سرچ کردن سایت‌های فیلتر شده، نمایان می‌شود. فکر کنم همه این موضوع را می‌دانیم و حداقل چندین بار در طول عمر با آن روبه‌رو شده‌ایم!

طبق گفته جهرمی، او به شوخی در جلسه آنلاین کارگروه مصادیق، آدرس سایت پیوندها را اعلام کرده و نظر دیگران را در خصوص فیلتر شدن این سایت جویا شده است. ابتدا آنکه هیچکس متوجه آدرس اینترنتی سایت پیوندها نشده، خود جای تعجب دارد، اما فرض می‌گیریم از اعضای حاضر کسی به آدرس سایت توجه نداشته و تنها بر روی آن کلیک کردند تا صفحه باز شود و ببینند که آذری جهرمی چه سایتی را برای فیلترینگ پیشنهاد داده است.

با وجود آنکه سایت پیوندها یک سایت قانونی و دولتی است، 4 عضو حاضر در جلسه رای به فیلترینگ آن دادند، به نظر می‌رسد اصلا محتوای سایت مهم نیست یا آنکه مسئولین مرتبط حوصله بررسی نداشتند و فقط رای صادر کردند. عضو دیگر این کارگروه هم که به اشتباه اعلام کرد این سایت فیلتر است!

این روایت یک طنز تلخ از صلاحیت افرادی است که محدود کردن دیگر شهروندان در دستان آنان است، مسئولینی که می‌توانند بر روی زندگی و کسب‌و‌کار دیگران تاثیر بگذارند و با یک تصمیم اشتباه، همه تلاش‌های یک گروه را نابود کنند.

فیلترینگ در ایران

سیاست‌های کلی در حوزه فیلترینگ

به جز صلاحیت این افراد، مورد دیگر که در تصمیم‌گیری‌های کارگروه تعیین مصادیق مجرمانه نقشی اساسی را بازی می‌کند، سیاست‌های کلانی است که بسیاری از آن‌ها به اشتباه تعیین شده و شاهد آن هستیم که بارها و بارها تصمیمات مختلف بر اساس این سیاست‌های کلان گرفته شده و اکثرا هم به شکست منجر شده‌اند.

یکی از سیاست‌های کلان ایران، به خودکفایی رسیدن در هر زمینه‌ای است، کلا علاقه داریم تا از اپلیکیشن‌های موبایلی تا سرویس‌های خدماتی، موتورهای جستجو، ایمیل، پیام‌رسان، شبکه اجتماعی و هر چیزی که فکرش را بکنید، نسخه داخلی داشته باشیم.

برای ساخت سرویس‌های مشابه داخلی هم به سراغ افراد کارشناس و با تجربه در بخش خصوصی نمی‌رویم، به سراغ افرادی می‌رویم که صلاحیت آن‌ها در مواردی به جز دانش فنی تایید می‌شود و صرفا به دلیل داشتن نگاهی همسو با مسئولین، برای انجام کارهای بزرگ انتخاب می‌شوند.

نتیجه این سیاست، می‌شود تعدادی پیام‌رسان، شبکه اجتماعی و موتور جستجو بومی که هیچکدام در جذب مخاطب موفق نبودند و کلی هزینه و بودجه بدون برنامه صرف آن‌ها شده است. برای نمونه پیام‌رسان‌های داخلی حتی از تلگرام فیلتر شده نیز شکست خوردند و هنوز هم تلگرام در کنار واتساپ به عنوان یکی از دو پیام‌رسان محبوب در ایران شناخته می‌شود.

تصمیمات غیرکاشناسی، آزمون و خطا، تاکید بر انحصار، نبود درک صحیح از مسئله و خط مشی‌های اشتباه، از جمله مواردی است که در بیشتر تصمیمات دولتی دیده می‌شود.

موافقان رویه فعلی فیلترینگ در ایران چه می‌گویند؟

اما نگاهی دیگر در زمینه فیلترینگ در ایران وجود دارد، نگاهی که به موضوع فیلترینگ دید مثبتی دارد و حتی تصمیمات اشتباه در این زمینه را بهتر از عدم توجه به این بخش می‌دانند.

در موضوع فیلترینگ همه تقصیرها متوجه تصمیم‌گیران داخلی نیست. طبیعتا سیاست‌های کلی شبکه‌های اجتماعی و قوانینی که برای میلیون‌ها کاربر مخاطب این شبکه‌ها گرفته می‌شود نیز در وضع فعلی دخیل است. گاهی نمی‌توان از فیلترینگ صرف نظر کرد، آزادی‌های موجود در شبکه‌های اجتماعی، فضای سالم این شبکه‌ها را از بین برده و نتیجه‌اش می‌شود لایو یک پسر نوجوان ایرانی با یکی از دختران به اصطلاح شاخ‌ مجازی که در آن به موضوعات جنسی و زننده پرداخته شد.

فیلترینگ در ایران

ضمن اینکه در بسیار از موارد، سرویس خارجی، کاربران ایرانی را تحریم می‌کند و در این شرایط اگر نمونه داخلی آن سرویس را نداشته باشیم، با مشکلات متعددی دست و پنجه نرم خواهیم کرد. بنابراین بسیاری با این نوع دیدگاه و تصمیم‌گیری‌ها موافق هستند و اعتقاد دارند اگر به شکل صحیح و با برنامه ریزی مناسب از شرکت‌های ایرانی حمایت شود، قادر به ساخت نمونه‌های بومی سرویس‌های خارجی هستیم.

موافقان فیلترینگ برای نمونه چین را مثال می‌زنند که تقریبا تمامی سرویس‌های گوگل و اکثر پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی آمریکایی در آن فیلتر است و تماما از سرویس‌های بومی استفاده می‌کند.

راهکار دیگر کشورها چیست؟

همانطور که گفتیم، همه کشورهای دنیا برای خود قوانین و خط قرمزهایی دارند، اما از طرفی اکثر سرویس‌ها و شبکه‌های اجتماعی مشهور دنیا در آمریکا تولید می‌شود و با قوانین مخصوص به خود مدیریت می‌شوند. در این میان کشورهای دیگر چگونه می‌توانند خط قرمزهای خود را بر روی شبکه‌های اجتماعی اعمال کنند؟

برای این کار راهکارهای متفاوتی وجود دارد که به نوع تعامل یک کشور با یک سرویس یا شبکه اجتماعی باز می‌گردد. به طور مثال روسیه با توییتر همکاری دارد و محتواهای مد نظر روسیه از شبکه اجتماعی توییتر در این کشور حذف می‌شود.

همچنین ترکیه به تازگی قانونی را ثبت کرده که همه شبکه‌های اجتماعی با بیش از یک میلیون بازدیدکننده در ترکیه، باید یک نماینده در این کشور داشته باشند و دستورات دادگاه ترکیه مبنی بر حذف محتواهای زننده را طی 48 ساعت اجرایی کنند. اینستاگرام نیز این موضوع را قبول کرده و همکاری خوبی میان فیسبوک و دولت ترکیه برقرار است.

چرا چنین همکاری توسط ایران با سرویس‌های مطرح خارجی صورت نمی‌گیرد؟

به چند دلیل مشخص و واضح، ابتدا باید اقرار کرد که ایران در دنیا کشور محبوبی نیست و شرکت‌های خارجی خیلی تمایل به همکاری با ما ندارند، ضمن این که ما از نظر دیپلماسی قدرت و نفوذ بالایی نداریم و دراین زمینه تقریبا همیشه متضرر هستیم.

در واقع قوانین و شرایط ایران برای همکاری با سرویس‌های خارجی دشوار است. هم خط قرمزهای ایران متعدد است و هم ضریب نفوذ مسائل سیاسی در فیلترینگ بسیار بالاست و به همین دلیل شرکت‌های خارجی حاضر به همکاری با ما نیستند.

فیلترینگ در ایران

اگر یادتان باشد زمانی که تلگرام در ایران فعالیت داشت، حتی CDNهای این پیام‌رسان وارد کشور شده بود اما پس از اغتشاشات سال 96، زمانی که ایران اطلاعات کانال‌های معاند با جمهوری اسلامی را از تلگرام درخواست کرد و خواستار بسته شدن آن‌ها در این شبکه اجتماعی شد. پاول دوروف با این درخواست موافقت نکرد و پس از آن جریان، در اردیبهشت 97 تلگرام در ایران فیلتر شد.

متاسفانه در ایران به اکثر موضوعات نگاه سیاسی می‌شود و سیاست بیش از حد در موضوعات دخیل است، به همین دلیل تفاوت دیدگاه عمده بین ایران و شرکت‌های مشهور خارجی موجب می‌شود هرگز توافقی در این میان صورت نگیرد.

نظر شما چیست؟ شما با فیلترینگ در ایران موافق هستید؟ به نظر شما رویه فیلترینگ در کشور صحیح است یا باید تغییر کند؟ شما چه نوع سیاستی را در زمینه فیلترینگ می‌پسندید؟

نوشته ساعت به وقت فیلترینگ: شما با رویه فیلترینگ سرویس‌های خارجی در ایران موافقید؟! اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

اینترنت رایگان ایرانسل به مناسبت شب‌های قدر

ایرانسل به مناسبت فرارسیدن شب‌های قدر و ایام عزاداری شهادت امیرالمؤمنین حضرت علی (ع)، ۲ گیگابایت اینترنت رایگان داخلی در اختیار مشترکان دائمی و اعتباری قرار می‌دهد.

به گزارش آی‌تی‌رسان و به نقل از روابط‌عمومی ایرانسل، همزمان با فرارسیدن شب‌های قدر رمضان ۱۴۴۲ قمری و به منظور تسهیل دسترسی مشترکان ایرانسل به برنامه‌های مذهبی و عزاداری که با توجه به شرایط شیوع کرونا در فضای مجازی برگزار می‌شود، ۲ گیگابایت اینترنت رایگان ایرانسل برای تمام مشترکان دائمی و اعتباری قابل فعال‌سازی است.

بسته اینترنت رایگان داخلی ۲ گیگابایتی ایرانسل در شب‌های قدر، مطابق با ۱۱ تا ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ (از ابتدای بامداد ۱۱ اردیبهشت تا پایان ۱۵ اردیبهشت)، قابلیت فعال سازی از طریق اپلیکیشن ایرانسل‌من یا شماره گیری کد دستوری #۵* را دارد. اعتبار این بسته تا پایان روز فعال‌سازی است و هر کاربر یک‌بار فرصت دریافت این بستۀ رایگان را دارد.

ایرانسل همچنین در ماه مبارک رمضان و به‌ویژه در شب‌های قدر، از طریق تلویزیون اینترنتی لنز و طی همکاری با مجموعۀ «هیئت آنلاین»، ویژه‌برنامه‌های مناسبتی این ایام را، مانند سخنرانی، مداحی و برنامه‌های مذهبی، در قالب شبکۀ اختصاصی به همراه اشتراک رایگان، برای علاقه‌مندان پخش می‌کند.

نوشته اینترنت رایگان ایرانسل به مناسبت شب‌های قدر اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.

اینترنت رایگان ایرانسل به مناسبت شب‌های قدر

ایرانسل به مناسبت فرارسیدن شب‌های قدر و ایام عزاداری شهادت امیرالمؤمنین حضرت علی (ع)، ۲ گیگابایت اینترنت رایگان داخلی در اختیار مشترکان دائمی و اعتباری قرار می‌دهد.

به گزارش آی‌تی‌رسان و به نقل از روابط‌عمومی ایرانسل، همزمان با فرارسیدن شب‌های قدر رمضان ۱۴۴۲ قمری و به منظور تسهیل دسترسی مشترکان ایرانسل به برنامه‌های مذهبی و عزاداری که با توجه به شرایط شیوع کرونا در فضای مجازی برگزار می‌شود، ۲ گیگابایت اینترنت رایگان ایرانسل برای تمام مشترکان دائمی و اعتباری قابل فعال‌سازی است.

بسته اینترنت رایگان داخلی ۲ گیگابایتی ایرانسل در شب‌های قدر، مطابق با ۱۱ تا ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰ (از ابتدای بامداد ۱۱ اردیبهشت تا پایان ۱۵ اردیبهشت)، قابلیت فعال سازی از طریق اپلیکیشن ایرانسل‌من یا شماره گیری کد دستوری #۵* را دارد. اعتبار این بسته تا پایان روز فعال‌سازی است و هر کاربر یک‌بار فرصت دریافت این بستۀ رایگان را دارد.

ایرانسل همچنین در ماه مبارک رمضان و به‌ویژه در شب‌های قدر، از طریق تلویزیون اینترنتی لنز و طی همکاری با مجموعۀ «هیئت آنلاین»، ویژه‌برنامه‌های مناسبتی این ایام را، مانند سخنرانی، مداحی و برنامه‌های مذهبی، در قالب شبکۀ اختصاصی به همراه اشتراک رایگان، برای علاقه‌مندان پخش می‌کند.

نوشته اینترنت رایگان ایرانسل به مناسبت شب‌های قدر اولین بار در اخبار فناوری و موبایل پدیدار شد.